पार्वत्युवाच-
वैष्णवानां लक्षणं च कीदृशं प्रतिपादितम् ।
महिमा कीदृशश्चैव वद विश्वेश्वर प्रभो
pārvatyuvāca-
vaiṣṇavānāṃ lakṣaṇaṃ ca kīdṛśaṃ pratipāditam |
mahimā kīdṛśaścaiva vada viśveśvara prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच -
विष्णोरयं यतः प्रोक्तो ह्यतो वै वैष्णवो मतः ।
सर्वस्यादिस्तु विज्ञेयो ब्रह्मारूपधरस्ततः
mahādeva uvāca -
viṣṇorayaṃ yataḥ prokto hyato vai vaiṣṇavo mataḥ |
sarvasyādistu vijñeyo brahmārūpadharastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः सकाशात्संजाता ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
ते वैष्णवास्तु विज्ञेया नैवान्ये तु कदाचन
yataḥ sakāśātsaṃjātā brāhmaṇā vedapāragāḥ |
te vaiṣṇavāstu vijñeyā naivānye tu kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौचसत्यक्षांतियुक्तो रागद्वेषविवर्जितः ।
वेदविद्याविचारज्ञो यः स वैष्णव उच्यते
śaucasatyakṣāṃtiyukto rāgadveṣavivarjitaḥ |
vedavidyāvicārajño yaḥ sa vaiṣṇava ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्ररतो नित्यं नित्यं चातिथिपूजकः ।
पितृभक्तो मातृभक्तः स वै वैष्णव उच्यते
agnihotrarato nityaṃ nityaṃ cātithipūjakaḥ |
pitṛbhakto mātṛbhaktaḥ sa vai vaiṣṇava ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयाधर्मेण संयुक्तस्तथा पापपराङ्मुखः ।
शंखचक्रांकितोयो वै स वै वैष्णव उच्यते
dayādharmeṇa saṃyuktastathā pāpaparāṅmukhaḥ |
śaṃkhacakrāṃkitoyo vai sa vai vaiṣṇava ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंठे मालाधरो यस्तु मुखे रामं सदोच्चरेत् ।
गानं कुर्यात्सदा भक्त्या स नरो वैष्णवः स्मृतः
kaṃṭhe mālādharo yastu mukhe rāmaṃ sadoccaret |
gānaṃ kuryātsadā bhaktyā sa naro vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणेषु रता नित्यं यज्ञेषु चरताः सदा ।
ते नरा वैष्णवा ज्ञेयाः सर्वधर्मेषु संमताः
purāṇeṣu ratā nityaṃ yajñeṣu caratāḥ sadā |
te narā vaiṣṇavā jñeyāḥ sarvadharmeṣu saṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां निंदां प्रकुर्वंति ये नराः पापकारिणः ।
ते मृतास्तु कुयोनिं वै गच्छंति च पुनः पुनः
teṣāṃ niṃdāṃ prakurvaṃti ye narāḥ pāpakāriṇaḥ |
te mṛtāstu kuyoniṃ vai gacchaṃti ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपालनाम्नीं मूर्तिं च येऽर्चयंति द्विजाः सदा ।
धातुमात्रमयीं कृत्वा चतुर्हस्तां सुशोभिताम्
gopālanāmnīṃ mūrtiṃ ca ye'rcayaṃti dvijāḥ sadā |
dhātumātramayīṃ kṛtvā caturhastāṃ suśobhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां कुर्वंति ये विप्रास्ते ज्ञेयाः पुण्यभाजिनः ।
कृत्वा पाषाणजां मूर्तिं कृष्णाख्यां रूपसुंदरीम्
pūjāṃ kurvaṃti ye viprāste jñeyāḥ puṇyabhājinaḥ |
kṛtvā pāṣāṇajāṃ mūrtiṃ kṛṣṇākhyāṃ rūpasuṃdarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां कुर्वंति ये विप्रास्ते ज्ञेयाः पुण्यमूर्त्तयः ।
शालग्रामशिला यत्र यत्र द्वारवती शिला
pūjāṃ kurvaṃti ye viprāste jñeyāḥ puṇyamūrttayaḥ |
śālagrāmaśilā yatra yatra dvāravatī śilā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोः संगमो यत्र मुक्तिस्तत्र न संशयः ।
मूर्तिं मंत्रेण संस्थाप्य पूजनं क्रियते यदि
ubhayoḥ saṃgamo yatra muktistatra na saṃśayaḥ |
mūrtiṃ maṃtreṇa saṃsthāpya pūjanaṃ kriyate yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्चनं कोटिगुणं धर्मकामार्थमोक्षदम् ।
नवधा तत्र वै भक्तिः कर्तव्या च जनार्दने ।
अतः पाषाणजा मूर्तिस्तथा धातुमयी त्वया
tadarcanaṃ koṭiguṇaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
navadhā tatra vai bhaktiḥ kartavyā ca janārdane |
ataḥ pāṣāṇajā mūrtistathā dhātumayī tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां भक्तैः प्रकर्त्तव्यं ध्यानं पूजनमेव च ।
राजोपचारकीं पूजां मूर्तौ तत्र प्रकल्पयेत्
tasyāṃ bhaktaiḥ prakarttavyaṃ dhyānaṃ pūjanameva ca |
rājopacārakīṃ pūjāṃ mūrtau tatra prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मानं स्मरेन्नित्यं भगवंतमधोक्षजम् ।
दीनानाथैकशरणं लोकानां वृत्तिकारणम्
sarvātmānaṃ smarennityaṃ bhagavaṃtamadhokṣajam |
dīnānāthaikaśaraṇaṃ lokānāṃ vṛttikāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्त्तौ तत्र स्मरेन्नित्यं महापातकनाशनम् ।
गोपालोऽयं तथा कृष्णो रामोऽयमिति च ब्रुवन्
mūrttau tatra smarennityaṃ mahāpātakanāśanam |
gopālo'yaṃ tathā kṛṣṇo rāmo'yamiti ca bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां करोति यः सम्यक्स वै भागवतो नरः ।
गोकुले तु यथा रूपं धृतं वै केशवेन तु
pūjāṃ karoti yaḥ samyaksa vai bhāgavato naraḥ |
gokule tu yathā rūpaṃ dhṛtaṃ vai keśavena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृग्रूपं प्रकर्त्तव्यं वैष्णवैर्नरसत्तमैः ।
आत्मसंतोषणार्थाय स्वरूपं कारयेद्बुधः
tādṛgrūpaṃ prakarttavyaṃ vaiṣṇavairnarasattamaiḥ |
ātmasaṃtoṣaṇārthāya svarūpaṃ kārayedbudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो भक्तिस्तु बहुला जायते नात्र संशयः ।
शंखचक्रगदादीनि विष्णोश्चैवायुधानि च
yato bhaktistu bahulā jāyate nātra saṃśayaḥ |
śaṃkhacakragadādīni viṣṇoścaivāyudhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां मूर्तौ विशेषेण कर्त्तव्यानि प्रमाणतः ।
चतुर्भुजां द्विनेत्रां च शंखचक्रगदाधराम्
tasyāṃ mūrtau viśeṣeṇa karttavyāni pramāṇataḥ |
caturbhujāṃ dvinetrāṃ ca śaṃkhacakragadādharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतवासः परीधानां शोभमानां गरीयसीम् ।
वनमालां दधानां तां लसद्वैडूर्यकुंडलाम्
pītavāsaḥ parīdhānāṃ śobhamānāṃ garīyasīm |
vanamālāṃ dadhānāṃ tāṃ lasadvaiḍūryakuṃḍalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुकुटे मणिसंयुक्तां कौस्तुभोद्भासितां सदा ।
सौवर्णीं चाथ रौप्यां वा ताम्रजां चाथ पैत्तलीम्
mukuṭe maṇisaṃyuktāṃ kaustubhodbhāsitāṃ sadā |
sauvarṇīṃ cātha raupyāṃ vā tāmrajāṃ cātha paittalīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयेत्परया भक्त्या वैष्णवैर्द्विजसत्तमैः ।
आगमोक्तैर्वेदमंत्रैः प्रतिष्ठाप्य विशेषतः
kārayetparayā bhaktyā vaiṣṇavairdvijasattamaiḥ |
āgamoktairvedamaṃtraiḥ pratiṣṭhāpya viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद्वै अर्चनं कार्यं यथाशास्त्रानुसारतः ।
षोडशोपचारैर्मंत्रैः पूजनं विधिपूर्वकम्
paścādvai arcanaṃ kāryaṃ yathāśāstrānusārataḥ |
ṣoḍaśopacārairmaṃtraiḥ pūjanaṃ vidhipūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजिते तु जगन्नाथे सर्वे देवाश्च पूजिताः ।
अतो येन प्रकारेण पूजनीयो महाप्रभुः
pūjite tu jagannāthe sarve devāśca pūjitāḥ |
ato yena prakāreṇa pūjanīyo mahāprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिनिधनो देवः शंखचक्रगदाधरः ।
सर्वं ददाति सर्वेशो वैष्णवान्पुण्यरूपिणः
anādinidhano devaḥ śaṃkhacakragadādharaḥ |
sarvaṃ dadāti sarveśo vaiṣṇavānpuṇyarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा विष्णुस्तथा शर्वो नांतरं वर्त्तते क्वचित् ।
एवं ज्ञात्वा तु भो देवि ह्युभयोर्मूर्तिकल्पनम्
yathā viṣṇustathā śarvo nāṃtaraṃ varttate kvacit |
evaṃ jñātvā tu bho devi hyubhayormūrtikalpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवपूजां प्रकुर्वाणो विष्णुनिंदासु तत्परः ।
रौरवेषु नरकेषु वसते नात्र संशयः
śivapūjāṃ prakurvāṇo viṣṇuniṃdāsu tatparaḥ |
rauraveṣu narakeṣu vasate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं विष्णुरहं रुद्रो ह्यहं ब्रह्मा पितामहः ।
सर्वभूतेषु सततं संवसामि पुनः पुनः
ahaṃ viṣṇurahaṃ rudro hyahaṃ brahmā pitāmahaḥ |
sarvabhūteṣu satataṃ saṃvasāmi punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच-
के दासा वैष्णवाः के तु के भक्ता भुवि कीर्तिताः ।
तेषां वै लक्षणं ब्रूहि यथार्थं वै महेश्वर
pārvatyuvāca-
ke dāsā vaiṣṇavāḥ ke tu ke bhaktā bhuvi kīrtitāḥ |
teṣāṃ vai lakṣaṇaṃ brūhi yathārthaṃ vai maheśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
शूद्रा भवंति वै दासा वैष्णवा नारदादयः ।
प्रह्लादश्चांबरीषाद्या भक्तास्ते नगनंदिनि
mahādeva uvāca-
śūdrā bhavaṃti vai dāsā vaiṣṇavā nāradādayaḥ |
prahlādaścāṃbarīṣādyā bhaktāste naganaṃdini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मक्रियारतो नित्यं वेदवेदांगपाठकः ।
शंखचक्रांकितो यस्तु स वै वैष्णव उच्यते
brahmakriyārato nityaṃ vedavedāṃgapāṭhakaḥ |
śaṃkhacakrāṃkito yastu sa vai vaiṣṇava ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजसेवारतो नित्यं नित्यं विष्णुप्रपूजकः ।
शृणोति बहुधा चैव पुराणं वेदसंमितम्
dvijasevārato nityaṃ nityaṃ viṣṇuprapūjakaḥ |
śṛṇoti bahudhā caiva purāṇaṃ vedasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शूद्रो हरिदासस्तु इत्युक्तो नगनंदिनि ।
पंचवर्षत्वमाश्रित्य कृता भक्तिरनेकधा
sa śūdro haridāsastu ityukto naganaṃdini |
paṃcavarṣatvamāśritya kṛtā bhaktiranekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै भक्त इति प्रोक्तः सर्वसाधुषु संमतः ।
ध्रुवादयस्ते विज्ञेया अंबरीषादयश्च ये
sa vai bhakta iti proktaḥ sarvasādhuṣu saṃmataḥ |
dhruvādayaste vijñeyā aṃbarīṣādayaśca ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ताश्च मुनिभिः प्रोक्ताः सर्वकालेषु भामिनि ।
कलौ धन्यतमाः शूद्रा विष्णुध्यानपरायणाः
bhaktāśca munibhiḥ proktāḥ sarvakāleṣu bhāmini |
kalau dhanyatamāḥ śūdrā viṣṇudhyānaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहलोके सुखं भुक्त्वा यांति विष्णोः सनातनम् ।
शंखचक्रांकितो यस्तु विष्णुभक्तिप्रकारकः
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yāṃti viṣṇoḥ sanātanam |
śaṃkhacakrāṃkito yastu viṣṇubhaktiprakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्विधमहोत्साहकर्त्ता चैव विशेषतः ।
स शूद्रो विष्णुदासस्तु यथादृष्टं यथाश्रुतम्
caturvidhamahotsāhakarttā caiva viśeṣataḥ |
sa śūdro viṣṇudāsastu yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.