पृथुरुवाच-
यत्त्वया कथितं ब्रह्मन्व्रतमूर्जस्य विस्तरात् ।
तत्र या तुलसीमूले विष्णोः पूजा त्वयोदिता
pṛthuruvāca-
yattvayā kathitaṃ brahmanvratamūrjasya vistarāt |
tatra yā tulasīmūle viṣṇoḥ pūjā tvayoditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाहं प्रष्टुमिच्छामि माहात्म्यं तुलसीभवम् ।
कथं सातिप्रिया विष्णोर्देवदेवस्य शार्ङ्गिणः
tenāhaṃ praṣṭumicchāmi māhātmyaṃ tulasībhavam |
kathaṃ sātipriyā viṣṇordevadevasya śārṅgiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथमेषा समुत्पन्ना कस्मिंस्थाने च नारद ।
एतद्ब्रूहि समासेन सर्वज्ञोऽसि मतो हि मे
kathameṣā samutpannā kasmiṃsthāne ca nārada |
etadbrūhi samāsena sarvajño'si mato hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदउवाच-
पुरा रुद्रेण दैत्येंद्रे सिंधुसूनौ निपातिते ।
प्रणम्य शिरसा रुद्रं देवा ब्रह्मादयोऽब्रुवन् ।
शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं तुलसीभवम्
nāradauvāca-
purā rudreṇa daityeṃdre siṃdhusūnau nipātite |
praṇamya śirasā rudraṃ devā brahmādayo'bruvan |
śṛṇu rājanpravakṣyāmi māhātmyaṃ tulasībhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेतिहासं पुरावृत्तं तत्सर्वं कथयामि ते ।
पुरा शक्रः शिवं द्रष्टुमगात्कैलासपर्वतम् ।
सर्वदेवैः परिवृतस्त्वप्सरोगणसेवितः
setihāsaṃ purāvṛttaṃ tatsarvaṃ kathayāmi te |
purā śakraḥ śivaṃ draṣṭumagātkailāsaparvatam |
sarvadevaiḥ parivṛtastvapsarogaṇasevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्गतः शिवगृहं तावत्तत्राशु दृष्टवान् ।
पुरुषं भीमकर्माणं दंष्ट्रानयनभीषणम्
yāvadgataḥ śivagṛhaṃ tāvattatrāśu dṛṣṭavān |
puruṣaṃ bhīmakarmāṇaṃ daṃṣṭrānayanabhīṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पृष्टस्तेन कस्त्वं भो क्व गतो जगदीश्वरः ।
एवं पुनः पुनः पृष्टः स यदा नोचिवान्नृप
sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho kva gato jagadīśvaraḥ |
evaṃ punaḥ punaḥ pṛṣṭaḥ sa yadā nocivānnṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धो वज्रपाणिस्तन्निर्भर्त्स्य वचोऽब्रवीत् ।
रे मया पृच्छमानोऽपि नोत्तरं दत्तवानसि
tataḥ kruddho vajrapāṇistannirbhartsya vaco'bravīt |
re mayā pṛcchamāno'pi nottaraṃ dattavānasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते ।
इत्युदीर्य ततो वज्री वज्रेण चाहनद्दृढम्
atastvāṃ hanmi vajreṇa kaste trātāsti durmate |
ityudīrya tato vajrī vajreṇa cāhanaddṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनास्य कंठे नीलत्वमगाद्वज्रं च भस्मतां ।
ततो रुद्र प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव
tenāsya kaṃṭhe nīlatvamagādvajraṃ ca bhasmatāṃ |
tato rudra prajajvāla tejasā pradahanniva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा बृहस्पतिस्तूर्णं कृतांजलिपुटोऽभवत् ।
इंद्रश्चदंडवद्भूमौ कृत्वा स्तोतुं प्रचक्रमे
dṛṣṭvā bṛhaspatistūrṇaṃ kṛtāṃjalipuṭo'bhavat |
iṃdraścadaṃḍavadbhūmau kṛtvā stotuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिरुवाच-
नमो देवाधिदेवाय त्र्यंबकाय कपर्दिने ।
त्रिपुरघ्नाय शर्वाय नमोंधकनिषूदिने
bṛhaspatiruvāca-
namo devādhidevāya tryaṃbakāya kapardine |
tripuraghnāya śarvāya namoṃdhakaniṣūdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरूपायातिरूपाय बहुरूपाय शंभवे ।
यज्ञविध्वंसकर्त्रे च यज्ञानां फलदायिने
virūpāyātirūpāya bahurūpāya śaṃbhave |
yajñavidhvaṃsakartre ca yajñānāṃ phaladāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालांतकाय कालाय कालभोगधराय च ।
नमो ब्रह्मशिरोहंत्रे ब्राह्मणाय नमो नमः
kālāṃtakāya kālāya kālabhogadharāya ca |
namo brahmaśirohaṃtre brāhmaṇāya namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवं स्तुतस्तदा शंभुः द्विजर्षभं जगाद ह ।
संहरन्नयनज्वालं त्रिलोकीदहनक्षमाम्
nārada uvāca-
evaṃ stutastadā śaṃbhuḥ dvijarṣabhaṃ jagāda ha |
saṃharannayanajvālaṃ trilokīdahanakṣamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वरय भो ब्रह्मन्प्रीतः स्तुत्यानया तव ।
इंद्रस्यजीवदानेन जीवति त्वं प्रथां व्रज
varaṃ varaya bho brahmanprītaḥ stutyānayā tava |
iṃdrasyajīvadānena jīvati tvaṃ prathāṃ vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिरुवाच-
यदि तुष्टोऽसि देव त्वं याहींद्रं शरणागतम् ।
अग्निरेष शमं यातु भालनेत्रसमुद्भवः
bṛhaspatiruvāca-
yadi tuṣṭo'si deva tvaṃ yāhīṃdraṃ śaraṇāgatam |
agnireṣa śamaṃ yātu bhālanetrasamudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वर उवाच-
पुनः प्रवेशमायाति भालनेत्रे कथं त्वयम् ।
एनं त्यक्ष्याम्यहं दूरे यथेंद्रं नैव पीडयेत्
īśvara uvāca-
punaḥ praveśamāyāti bhālanetre kathaṃ tvayam |
enaṃ tyakṣyāmyahaṃ dūre yatheṃdraṃ naiva pīḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्युक्त्वा तं करे धृत्वा प्राक्षिपल्लवणांभसि ।
सोऽपतत्सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे
nārada uvāca-
ityuktvā taṃ kare dhṛtvā prākṣipallavaṇāṃbhasi |
so'patatsiṃdhugaṃgāyāḥ sāgarasya ca saṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा स बालरूपत्वमगात्तत्र रुरोद च ।
रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः
tadā sa bālarūpatvamagāttatra ruroda ca |
rudatastasya śabdena prākaṃpaddharaṇī muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतौ ।
श्रुत्वा ब्रह्मा ययौ तत्र किमेतदिति विस्मितः
svargaśca satyalokaśca tatsvanādbadhirīkṛtau |
śrutvā brahmā yayau tatra kimetaditi vismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्समुद्रस्योत्संगे तं बालं स ददर्श ह ।
दृष्ट्वा ब्राह्मणमायांतं समुद्रोऽपि कृतांजलि
tāvatsamudrasyotsaṃge taṃ bālaṃ sa dadarśa ha |
dṛṣṭvā brāhmaṇamāyāṃtaṃ samudro'pi kṛtāṃjali
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयेत् ।
ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं कस्यायं शिशुरद्भुतः
praṇamya śirasā bālaṃ tasyotsaṃge nyaveśayet |
tato brahmābravīdvākyaṃ kasyāyaṃ śiśuradbhutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्येति वचो धातुर्वाक्यं तु सागरोऽब्रवीत् ।
ब्रह्मा उवाच-
सरित्पते कुतो लब्धो बालो ह्येष महाबलः
niśamyeti vaco dhāturvākyaṃ tu sāgaro'bravīt |
brahmā uvāca-
saritpate kuto labdho bālo hyeṣa mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य नादेन संत्रस्ता देवासुरमहोरगाः ।
समुद्र उवाच-
भो ब्रह्मन्सिधुगंगायां जातोऽयं मम पुत्रकः
yasya nādena saṃtrastā devāsuramahoragāḥ |
samudra uvāca-
bho brahmansidhugaṃgāyāṃ jāto'yaṃ mama putrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातकर्मादि संस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो ।
नारद उवाच-
इत्थं वदति पाथोधौ स बालः सागरात्मजः
jātakarmādi saṃskārānkuruṣvāsya jagadguro |
nārada uvāca-
itthaṃ vadati pāthodhau sa bālaḥ sāgarātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणमग्रहीत्कूर्चे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः ।
धुन्वतस्तस्य कूर्चं तु नेत्राभ्यामागमज्जलम् ।
कथंचिन्मुक्तकूर्चोऽथ ब्रह्मा प्रोवाच सागरम्
brahmāṇamagrahītkūrce vidhunvaṃtaṃ muhurmuhuḥ |
dhunvatastasya kūrcaṃ tu netrābhyāmāgamajjalam |
kathaṃcinmuktakūrco'tha brahmā provāca sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच-
नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैतज्जलं मम ।
तस्माज्जलंधर इति ख्यातो नाम्ना भवत्यसौ
brahmovāca-
netrābhyāṃ vidhṛtaṃ yasmādanenaitajjalaṃ mama |
tasmājjalaṃdhara iti khyāto nāmnā bhavatyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुनैवैष तरुणः सर्वशस्त्रास्त्रपारगः ।
अवध्यः सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति
adhunaivaiṣa taruṇaḥ sarvaśastrāstrapāragaḥ |
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ vinā rudraṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याति यत्र समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति
yāti yatra samudbhūtastatredānīṃ gamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् ।
आमंत्र्य सरितां नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्
nārada uvāca-
ityuktvā śukramāhūya rājye taṃ cābhyaṣecayat |
āmaṃtrya saritāṃ nāthaṃ brahmāṃtarddhānamanvagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनः सागरस्तदा ।
कालनेमिसुतां वृंदां तद्भार्यार्थमयाचत
atha taddarśanotphullanayanaḥ sāgarastadā |
kālanemisutāṃ vṛṃdāṃ tadbhāryārthamayācata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां तां प्रददुः प्रहर्षिताः ।
स चापि तान्प्राप्यसुहृद्वरान्वशी शशास गां शुक्रसहायवान्बली
te kālanemipramukhāstato'surāstasmai sutāṃ tāṃ pradaduḥ praharṣitāḥ |
sa cāpi tānprāpyasuhṛdvarānvaśī śaśāsa gāṃ śukrasahāyavānbalī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.