व्यास उवाच-
फाल्गुने ब्राह्मणश्रेष्ठ श्रीकृष्णं सुरवंदितम् ।
पूजयेद्भक्तिभावेन प्रत्यहं वैष्णवो जनः
vyāsa uvāca-
phālgune brāhmaṇaśreṣṭha śrīkṛṣṇaṃ suravaṃditam |
pūjayedbhaktibhāvena pratyahaṃ vaiṣṇavo janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फाल्गुने स्नापयेद्यस्तु सर्पिषा देवकीसुतम् ।
फलं तस्य प्रवक्ष्यामि यतः सम्यङिनशामय
phālgune snāpayedyastu sarpiṣā devakīsutam |
phalaṃ tasya pravakṣyāmi yataḥ samyaṅinaśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञफलं प्राप्य सर्वदानफलं तथा ।
अंते याति हरेः स्थानं सर्वपापविवर्जितः
sarvayajñaphalaṃ prāpya sarvadānaphalaṃ tathā |
aṃte yāti hareḥ sthānaṃ sarvapāpavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगकोटिसहस्राणि भुक्त्त्वा भोगं हरेर्गृहे ।
तत्रैव मोक्षमाप्नोति संप्राप्य ज्ञानमुत्तमम्
yugakoṭisahasrāṇi bhukttvā bhogaṃ harergṛhe |
tatraiva mokṣamāpnoti saṃprāpya jñānamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु यच्छति कृष्णाय शिशिरे गोपमूर्तये ।
तिलानां मोदकं दिव्यं स गच्छेद्धरिमंदिरम्
yastu yacchati kṛṣṇāya śiśire gopamūrtaye |
tilānāṃ modakaṃ divyaṃ sa gaccheddharimaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दुग्धलड्डुकान्दद्यात्केशवाय महात्मने ।
स पिबेदमृतं स्वर्गे मन्वंतरशतावधि
yo dugdhalaḍḍukāndadyātkeśavāya mahātmane |
sa pibedamṛtaṃ svarge manvaṃtaraśatāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरये ललितं खंडं यस्तु यच्छति जैमिने ।
तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा छिनत्ति भवबंधनम्
haraye lalitaṃ khaṃḍaṃ yastu yacchati jaimine |
tasya viṣṇuḥ prasannātmā chinatti bhavabaṃdhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रं फलितं दिव्यं दद्याद्भगवते द्विज ।
अंते शक्रपुरं गत्वा स भवेत्सुरवंदितः
vicitraṃ phalitaṃ divyaṃ dadyādbhagavate dvija |
aṃte śakrapuraṃ gatvā sa bhavetsuravaṃditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मलां शर्करां यच्छेद्यस्तु कृष्णाय भक्तिमान् ।
स किं न लभते विप्र वासुदेवप्रसादतः
nirmalāṃ śarkarāṃ yacchedyastu kṛṣṇāya bhaktimān |
sa kiṃ na labhate vipra vāsudevaprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपक्वं फाल्गुने मासि मधुरं बदरीफलम् ।
यस्तु यच्छति कृष्णाय फलं तस्य निशामय
supakvaṃ phālgune māsi madhuraṃ badarīphalam |
yastu yacchati kṛṣṇāya phalaṃ tasya niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह भुङ्क्ते सुखं सर्वं पुत्रपौत्रसमन्वितः ।
अंते हरेर्गृहं याति रथमारुह्य शोभनम्
iha bhuṅkte sukhaṃ sarvaṃ putrapautrasamanvitaḥ |
aṃte harergṛhaṃ yāti rathamāruhya śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दद्याद्गुडसंयुक्तं हरये बदरीफलम् ।
अज्ञानाद्ब्राह्मणश्रेष्ठ दद्याच्चेन्नारकीभवेत्
na dadyādguḍasaṃyuktaṃ haraye badarīphalam |
ajñānādbrāhmaṇaśreṣṭha dadyāccennārakībhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फाल्गुने मासि यो दद्याद्धरये दाडिमीफलम् ।
सुपक्वं तत्फलं विप्र वदतो मे निशामय
phālgune māsi yo dadyāddharaye dāḍimīphalam |
supakvaṃ tatphalaṃ vipra vadato me niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र यावंति बीजानि तिष्ठंति दाडिमीफले ।
तावन्मन्वंतरं विष्णोर्गृहे तिष्ठति भाग्यवान्
tatra yāvaṃti bījāni tiṣṭhaṃti dāḍimīphale |
tāvanmanvaṃtaraṃ viṣṇorgṛhe tiṣṭhati bhāgyavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फाल्गुने मासि यो दद्याद्धरये गुडपिष्टकम् ।
स विज्ञेयो द्विजश्रेष्ठ वाजिमेधसहस्रकृत्
phālgune māsi yo dadyāddharaye guḍapiṣṭakam |
sa vijñeyo dvijaśreṣṭha vājimedhasahasrakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्रे मासि द्विजश्रेष्ठ मधुना मधुसूदनम् ।
स्नापयेल्लभते मर्त्यस्तद्विष्णोः परमं पदम्
caitre māsi dvijaśreṣṭha madhunā madhusūdanam |
snāpayellabhate martyastadviṣṇoḥ paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुना स्नापयेद्यस्तु नारायणमनामयम् ।
न चर्चा क्रियते तस्य कदाचिद्रविसूनुना
madhunā snāpayedyastu nārāyaṇamanāmayam |
na carcā kriyate tasya kadācidravisūnunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्रे किंशुकपुष्पेण योऽर्चयेत्कमलापतिम् ।
तन्नाम चित्रगुप्तेन पंजिकायां न लिख्यते
caitre kiṃśukapuṣpeṇa yo'rcayetkamalāpatim |
tannāma citraguptena paṃjikāyāṃ na likhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्रके जगतामीशं कृष्णं तिलकपुष्पकैः ।
पूजतो नास्ति वै जन्म पुनरस्मिन्महीतले
caitrake jagatāmīśaṃ kṛṣṇaṃ tilakapuṣpakaiḥ |
pūjato nāsti vai janma punarasminmahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णवंजुलपुष्पेण सर्वदेवशिरोमणिम् ।
पूजयन्मनुजो विप्र लभते नापदं क्वचित्
kṛṣṇavaṃjulapuṣpeṇa sarvadevaśiromaṇim |
pūjayanmanujo vipra labhate nāpadaṃ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासंतीभिः सुगंधीभिर्वसंते यस्तु पूजयेत् ।
भगवंतं प्रसन्नात्मा स देवैरपि पूज्यते
vāsaṃtībhiḥ sugaṃdhībhirvasaṃte yastu pūjayet |
bhagavaṃtaṃ prasannātmā sa devairapi pūjyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा किसलयैर्दिव्यैरखण्डैर्योऽर्चयेद्धरिम् ।
तं वंदते समुत्थाय स्वयं पीठासनोपि च
tathā kisalayairdivyairakhaṇḍairyo'rcayeddharim |
taṃ vaṃdate samutthāya svayaṃ pīṭhāsanopi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रीपत्रैर्नवैर्यस्तु कोमलैर्हरिमर्चयेत् ।
अचिरेणैव लभते सकलं वांछितं जनः
dhātrīpatrairnavairyastu komalairharimarcayet |
acireṇaiva labhate sakalaṃ vāṃchitaṃ janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांडिल्या खंडपत्रैश्च धत्तूरैश्चार्कपुष्पकैः ।
योऽर्चयेद्विष्णुमीशं च स संसाराब्धिपारगः
śāṃḍilyā khaṃḍapatraiśca dhattūraiścārkapuṣpakaiḥ |
yo'rcayedviṣṇumīśaṃ ca sa saṃsārābdhipāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दद्याद्विष्णवे विप्र कदलीफलमुत्तमम् ।
शक्राद्यास्त्रिदशाः सर्वे वंदंते तमहर्निशम्
yo dadyādviṣṇave vipra kadalīphalamuttamam |
śakrādyāstridaśāḥ sarve vaṃdaṃte tamaharniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दद्याच्चैत्रके मासि भक्त्या गोपालरूपिणे ।
गोधूमपिष्टकं विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते
yo dadyāccaitrake māsi bhaktyā gopālarūpiṇe |
godhūmapiṣṭakaṃ vipra sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयाते माधवे मासि पवित्रे माधव प्रिये ।
आमिषं मैथुनं तैलं विष्णुभक्तः परित्यजेत्
āyāte mādhave māsi pavitre mādhava priye |
āmiṣaṃ maithunaṃ tailaṃ viṣṇubhaktaḥ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तः समाचरेत्स्नानं माधवे मासि वैष्णवः ।
परित्यजेत्परान्नं च न कुर्याच्च द्विभोजनम्
prāptaḥ samācaretsnānaṃ mādhave māsi vaiṣṇavaḥ |
parityajetparānnaṃ ca na kuryācca dvibhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभाते पूजयेद्विष्णुंपू र्वोक्तविधिना द्विज ।
वैशाखे स्नापयेद्विष्णुं पुष्पवासितवारिणा
prabhāte pūjayedviṣṇuṃpū rvoktavidhinā dvija |
vaiśākhe snāpayedviṣṇuṃ puṣpavāsitavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापयेच्छीततोयेषु संध्यापर्यंतमच्युतम् ।
त्रिसंध्यं पूजयेद्भक्त्या नैवेद्यैर्विविधैः प्रभुम्
snāpayecchītatoyeṣu saṃdhyāparyaṃtamacyutam |
trisaṃdhyaṃ pūjayedbhaktyā naivedyairvividhaiḥ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखे दमनस्रग्भिर्लक्ष्मीपतिरलंकृतः ।
न किं ददाति विप्रर्षे प्रसन्नः परमेश्वरः
vaiśākhe damanasragbhirlakṣmīpatiralaṃkṛtaḥ |
na kiṃ dadāti viprarṣe prasannaḥ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखे मासि यो दद्याद्यवान्नं चक्रपाणये ।
तस्य पुण्यानि संख्यातुं कः समर्थोऽस्ति पंडितः
vaiśākhe māsi yo dadyādyavānnaṃ cakrapāṇaye |
tasya puṇyāni saṃkhyātuṃ kaḥ samartho'sti paṃḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किंचिन्माधवे मासि माधवप्रीतिहेतवे ।
दीयते माधवायैव तत्सर्वमक्षयं भवेत्
yatkiṃcinmādhave māsi mādhavaprītihetave |
dīyate mādhavāyaiva tatsarvamakṣayaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदन्यत्सुकृतं कर्म क्रियते मासि माधवे ।
माधवप्रीतये विप्र क्षयस्तस्य न विद्यते
yadanyatsukṛtaṃ karma kriyate māsi mādhave |
mādhavaprītaye vipra kṣayastasya na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखे मासि यः कुर्यात्प्रपां माधवतुष्टये ।
दिनेदिनेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोति मानवः
vaiśākhe māsi yaḥ kuryātprapāṃ mādhavatuṣṭaye |
dinedine'śvamedhasya phalamāpnoti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखो दुर्ल्लभो मासः सर्वकर्मफलप्रदः ।
पूजितव्यो हरिस्तत्र हित्वा कर्मशतान्यपि
vaiśākho durllabho māsaḥ sarvakarmaphalapradaḥ |
pūjitavyo haristatra hitvā karmaśatānyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहमपि यः पूजां वैशाखे कुरुते हरेः ।
षड्वर्षं हरिं पूजित्वा यत्फलं लभते स तत्
ekāhamapi yaḥ pūjāṃ vaiśākhe kurute hareḥ |
ṣaḍvarṣaṃ hariṃ pūjitvā yatphalaṃ labhate sa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखे मासि यो नित्यं विष्णुमश्वत्थरूपिणम् ।
चतुर्वर्गफलप्राप्तिहेतवे वैष्णवो जनः
vaiśākhe māsi yo nityaṃ viṣṇumaśvattharūpiṇam |
caturvargaphalaprāptihetave vaiṣṇavo janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गण्डूषमात्रतो येन कुर्याद्योऽश्वत्थसेवनम् ।
सोऽपि याति परं स्थानं विमुक्तः कोटिपातकैः
gaṇḍūṣamātrato yena kuryādyo'śvatthasevanam |
so'pi yāti paraṃ sthānaṃ vimuktaḥ koṭipātakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थमूलं विप्रर्षे यो बध्नाति शिलादिभिः ।
अश्वत्थरूपी भगवान्किं किं तस्मै न यच्छति
aśvatthamūlaṃ viprarṣe yo badhnāti śilādibhiḥ |
aśvattharūpī bhagavānkiṃ kiṃ tasmai na yacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थद्रुममालोक्य प्रणामं कुरुते यदि ।
सोऽपि याति परं स्थानमायुर्वृद्धिर्न संशयः
aśvatthadrumamālokya praṇāmaṃ kurute yadi |
so'pi yāti paraṃ sthānamāyurvṛddhirna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदश्वत्थतले विप्र धर्मकर्म करोति यः ।
न्यूनातिरिक्तता न स्यात्तस्मिन्कर्मणि जैमिने
yadaśvatthatale vipra dharmakarma karoti yaḥ |
nyūnātiriktatā na syāttasminkarmaṇi jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तीर्थानि सर्वाणि त्रिस्त्रोतादीनि जैमिने ।
यत्राश्वत्थतरुस्तिष्ठेदेकोपि शाखिनां वरः
tatra tīrthāni sarvāṇi tristrotādīni jaimine |
yatrāśvatthatarustiṣṭhedekopi śākhināṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थं पूजयेद्यस्तु स एव विष्णुपूजकः ।
अश्वत्थमूर्तिर्भगवान्स्वयमेव यतो द्विज
aśvatthaṃ pūjayedyastu sa eva viṣṇupūjakaḥ |
aśvatthamūrtirbhagavānsvayameva yato dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवज्ञानाद्द्विजश्रेष्ठ योऽश्वत्थं हंति मूढधीः ।
संसारे नास्ति तत्कर्म यत्कृत्वा स च शुद्ध्यति
avajñānāddvijaśreṣṭha yo'śvatthaṃ haṃti mūḍhadhīḥ |
saṃsāre nāsti tatkarma yatkṛtvā sa ca śuddhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थो वृक्षराजोऽयं हरिमूर्तिः प्रकीर्तितः ।
तस्मादश्वत्थहंतॄणां त्राता कोऽपि न विद्यते
aśvattho vṛkṣarājo'yaṃ harimūrtiḥ prakīrtitaḥ |
tasmādaśvatthahaṃtṝṇāṃ trātā ko'pi na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थं पश्यतो विप्र स्पृशतः परतस्तथा ।
देहस्थं पातकं सर्वं हरेत्प्रणमतो हरिः
aśvatthaṃ paśyato vipra spṛśataḥ paratastathā |
dehasthaṃ pātakaṃ sarvaṃ haretpraṇamato hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोक्याश्वत्थहंतारं यः शक्तो न निवारयेत्।
तन्नेत्रयुग्मं बडिशैर्यमेनोत्पाट्यते स्वयम्
vilokyāśvatthahaṃtāraṃ yaḥ śakto na nivārayet|
tannetrayugmaṃ baḍiśairyamenotpāṭyate svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थच्छेदनं मूढो मा कुर्विति वदेन्न यः ।
तस्य जिह्वां छुरिकया स्वयं कृंतति प्रेतराट्
aśvatthacchedanaṃ mūḍho mā kurviti vadenna yaḥ |
tasya jihvāṃ churikayā svayaṃ kṛṃtati pretarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थशाखामेकां यः स्वल्पामपि निहंति वै ।
स कोटिब्रह्महत्यानां फलमाप्नोति मानवः ५० 7.12.50।
यत्पापं ब्रह्महत्यायां गुरुस्त्रीगमनेन च ।
सुरापाने तथास्तेये न्यासापहरणेऽपि च
aśvatthaśākhāmekāṃ yaḥ svalpāmapi nihaṃti vai |
sa koṭibrahmahatyānāṃ phalamāpnoti mānavaḥ 50 7.12.50|
yatpāpaṃ brahmahatyāyāṃ gurustrīgamanena ca |
surāpāne tathāsteye nyāsāpaharaṇe'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पापं भ्रूणहत्यायां गोहत्यायां द्विजोत्तम ।
स्त्रीहत्यायां च यत्पापं परस्त्रीगमने तथा
yatpāpaṃ bhrūṇahatyāyāṃ gohatyāyāṃ dvijottama |
strīhatyāyāṃ ca yatpāpaṃ parastrīgamane tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणागत हत्यायां हत्यायां सुहृदस्तथा ।
विश्वासवाक्याकथने पतिहिंसाविधौ च यत्
śaraṇāgata hatyāyāṃ hatyāyāṃ suhṛdastathā |
viśvāsavākyākathane patihiṃsāvidhau ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पापं परनिंदायां हरिवासरभोजने ।
अश्वत्थच्छेदनाद्धोरं तत्पापं प्राप्यते जनैः
yatpāpaṃ paraniṃdāyāṃ harivāsarabhojane |
aśvatthacchedanāddhoraṃ tatpāpaṃ prāpyate janaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमूर्त्तेर्जनो मोहादश्वत्थस्य निहंति यः ।
तत्तुल्यः पातकी कोऽपि न श्रुतः क्षितिमंडले
viṣṇumūrtterjano mohādaśvatthasya nihaṃti yaḥ |
tattulyaḥ pātakī ko'pi na śrutaḥ kṣitimaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदाम्यश्वत्थमाहात्म्यं सर्वपापविनाशनम् ।
सेतिहासं द्विजश्रेष्ठ शृणु वत्स समाहितः
vadāmyaśvatthamāhātmyaṃ sarvapāpavināśanam |
setihāsaṃ dvijaśreṣṭha śṛṇu vatsa samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं धनंजयो नाम ब्राह्मणो हरिभक्तिकृत् ।
आसीत्त्रेतायुगे विप्र सर्वप्राणिहिते रतः
pūrvaṃ dhanaṃjayo nāma brāhmaṇo haribhaktikṛt |
āsīttretāyuge vipra sarvaprāṇihite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिपूजारतो नित्यं दीपदाने रतः सदा ।
सत्यवादी जितक्रोधो हिंसादंभविवर्जितः
jñātipūjārato nityaṃ dīpadāne rataḥ sadā |
satyavādī jitakrodho hiṃsādaṃbhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमुक्षुः स द्विजश्रेष्ठ सर्वदा परमेश्वरम् ।
पूजयामास परया भक्त्या नारायणं प्रभुम्
mumukṣuḥ sa dvijaśreṣṭha sarvadā parameśvaram |
pūjayāmāsa parayā bhaktyā nārāyaṇaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भक्तिं ततो ज्ञात्वा महतीं सुदृढां प्रभुः ।
जहार सकलं वित्तं हेतुमात्रेण केनचित्
tasya bhaktiṃ tato jñātvā mahatīṃ sudṛḍhāṃ prabhuḥ |
jahāra sakalaṃ vittaṃ hetumātreṇa kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि स द्विजश्रेष्ठः केशवस्य महात्मनः ।
पूजामनुदिने चक्रे भक्त्या परमया सुधीः
tathāpi sa dvijaśreṣṭhaḥ keśavasya mahātmanaḥ |
pūjāmanudine cakre bhaktyā paramayā sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेनोपार्जितं वित्तं विनष्टं सकलं द्विज ।
दृष्ट्वापि तेन विप्रेण दुःखेनाचिंत्यचेतसा
duḥkhenopārjitaṃ vittaṃ vinaṣṭaṃ sakalaṃ dvija |
dṛṣṭvāpi tena vipreṇa duḥkhenāciṃtyacetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षणे वर्जनं चक्रे स विप्रः परमार्थवित् ।
महाविष्णुसपर्यायां दृढं बद्ध्वा मनो निजम्
bhakṣaṇe varjanaṃ cakre sa vipraḥ paramārthavit |
mahāviṣṇusaparyāyāṃ dṛḍhaṃ baddhvā mano nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयोऽपि तस्य विप्रस्य भक्तिं ज्ञात्वा जनार्दनः ।
चकार बंधुविच्छेदं सुदृढः शमदस्ततः
bhūyo'pi tasya viprasya bhaktiṃ jñātvā janārdanaḥ |
cakāra baṃdhuvicchedaṃ sudṛḍhaḥ śamadastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बांधवास्तस्य विप्रस्य विष्णुमायाविमोहिताः ।
हिंसामारेभिरे कर्तुं सर्वदैव द्विजोत्तम
bāṃdhavāstasya viprasya viṣṇumāyāvimohitāḥ |
hiṃsāmārebhire kartuṃ sarvadaiva dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विप्रो हि निर्वृत्तो निर्बंधैः पुरुषोत्तमम् ।
पूजयामास सततं प्रीतः प्रचुरभक्तितः
tato vipro hi nirvṛtto nirbaṃdhaiḥ puruṣottamam |
pūjayāmāsa satataṃ prītaḥ pracurabhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिकल्प्य च भूदेवो धनं केशवपूजने ।
माधवं च जगन्नाथं सबंधुशुचमत्यजत्
parikalpya ca bhūdevo dhanaṃ keśavapūjane |
mādhavaṃ ca jagannāthaṃ sabaṃdhuśucamatyajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूय एव महाविष्णुः कौतुकी तस्य जैमिने ।
जहार सानुकंपोऽपि पुत्रानपि दिने दिने
bhūya eva mahāviṣṇuḥ kautukī tasya jaimine |
jahāra sānukaṃpo'pi putrānapi dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि स द्विजश्रेष्ठः केशवं क्लेशनाशनम् ।
पूर्वद्विगुणया भक्त्या नित्यं विष्णुमपूजयत्
tathāpi sa dvijaśreṣṭhaḥ keśavaṃ kleśanāśanam |
pūrvadviguṇayā bhaktyā nityaṃ viṣṇumapūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पत्नी ततो विप्र दुःखशोकातिदुःखिता ।
पितृगेहं गता विष्णोर्मायया परिमोहिता
tasya patnī tato vipra duḥkhaśokātiduḥkhitā |
pitṛgehaṃ gatā viṣṇormāyayā parimohitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकाकी स भूदेवो विष्णुभक्तिपरायणः ।
विपदं चिंतयामास न कदापि सुचेतसा
athaikākī sa bhūdevo viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ |
vipadaṃ ciṃtayāmāsa na kadāpi sucetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा स द्विजश्रेष्ठ विष्णुभक्तिमतां वरः ।
स्कंधे परशुमादाय काष्ठार्थं विपिने ययौ
ekadā sa dvijaśreṣṭha viṣṇubhaktimatāṃ varaḥ |
skaṃdhe paraśumādāya kāṣṭhārthaṃ vipine yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनात्काष्ठं समादाय नित्यमेव च स द्विजः ।
हिमागमे वस्त्रहीनः कुरुते शीतवारणम्
vanātkāṣṭhaṃ samādāya nityameva ca sa dvijaḥ |
himāgame vastrahīnaḥ kurute śītavāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिद्विपिनं गंतुं नाशक्नोद्द्विजसत्तमः ।
जघान प्रांगणस्थस्य शाखामश्वत्थशाखिनः
kadācidvipinaṃ gaṃtuṃ nāśaknoddvijasattamaḥ |
jaghāna prāṃgaṇasthasya śākhāmaśvatthaśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रांतरे महाविष्णुस्तस्मादश्वत्थ पादपात् ।
निश्चक्राम सुरश्रेष्ठो व्यथाव्यथितमानसः
atrāṃtare mahāviṣṇustasmādaśvattha pādapāt |
niścakrāma suraśreṣṭho vyathāvyathitamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श विष्णुं पुरतः स विप्रश्चतुर्भुजं पद्मदलायताक्षम् ।
पीतांबरं कुडलिनं सुकेशं दधानमब्जादि निजायुधानि
dadarśa viṣṇuṃ purataḥ sa vipraścaturbhujaṃ padmadalāyatākṣam |
pītāṃbaraṃ kuḍalinaṃ sukeśaṃ dadhānamabjādi nijāyudhāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिस्रवद्विस्तररक्तधारा संध्यासु शोणीकृतनव्यमेघम् ।
विभावसुं चैव सुखं परेशं संदृश्यते देवगणैरदृश्यम् ।
हर्षाश्रुधारा रुचिराक्षियुग्मस्तुष्टाव विप्रो मृदुलैर्वचोभिः
parisravadvistararaktadhārā saṃdhyāsu śoṇīkṛtanavyamegham |
vibhāvasuṃ caiva sukhaṃ pareśaṃ saṃdṛśyate devagaṇairadṛśyam |
harṣāśrudhārā rucirākṣiyugmastuṣṭāva vipro mṛdulairvacobhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
हरे मुरारे जगदेकनाथ गोविंद दामोदर माधवेति ।
लक्ष्मीपते केशवकेशिशत्रो नारायणानंत विभो प्रसीद
brāhmaṇa uvāca-
hare murāre jagadekanātha goviṃda dāmodara mādhaveti |
lakṣmīpate keśavakeśiśatro nārāyaṇānaṃta vibho prasīda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवावतारं किमहं ब्रवीमि त्वया विना नास्ति भुवीह कोऽपि ।
किं वा गुणव्याप्तसमस्तलोकं किं वा दयां मित्रपरैकतुल्याम्
tavāvatāraṃ kimahaṃ bravīmi tvayā vinā nāsti bhuvīha ko'pi |
kiṃ vā guṇavyāptasamastalokaṃ kiṃ vā dayāṃ mitraparaikatulyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्वा स्वीयां कस्यचिदीश विष्णो भक्तिं हरस्य च्युतदेहसंस्थाम् ।
श्रियं समादाय मुदं प्रदास्ये भक्तिः प्रदत्तामहतः सुधन्या
datvā svīyāṃ kasyacidīśa viṣṇo bhaktiṃ harasya cyutadehasaṃsthām |
śriyaṃ samādāya mudaṃ pradāsye bhaktiḥ pradattāmahataḥ sudhanyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये महात्मानमनंतमूर्त्ते पापात्मनां श्रेष्ठमिवानिशं यत् ।
तदर्थमेवांघ्रियुगं त्वदीयं न पातकी पश्यति दैवचिंत्यम्
manye mahātmānamanaṃtamūrtte pāpātmanāṃ śreṣṭhamivāniśaṃ yat |
tadarthamevāṃghriyugaṃ tvadīyaṃ na pātakī paśyati daivaciṃtyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यप्यहं दुःखवतां वरिष्ठो मन्ये तथापीन्द्रमिवाद्य विष्णो ।
आत्मानमात्मा जगतां भवंतं साक्षात्समीक्षेयत ईक्षणाभ्याम्
yadyapyahaṃ duḥkhavatāṃ variṣṭho manye tathāpīndramivādya viṣṇo |
ātmānamātmā jagatāṃ bhavaṃtaṃ sākṣātsamīkṣeyata īkṣaṇābhyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां तवाल्पामपि वेद्मि नाहं द्रव्यं कदापि न ददामि तुभ्यम् ।
तथापि चाग्रे मम मूर्तिमांस्त्वं दृष्टोसि मे केशव एक पूज्यः
pūjāṃ tavālpāmapi vedmi nāhaṃ dravyaṃ kadāpi na dadāmi tubhyam |
tathāpi cāgre mama mūrtimāṃstvaṃ dṛṣṭosi me keśava eka pūjyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तस्त्वयायं ममभक्ति वृक्षो धमार्थकामत्रय एव सोऽयम् ।
त्वद्दर्शनांभो मयवृष्टिसिक्तः प्रभोऽद्यकैवल्यफलं दधार
dattastvayāyaṃ mamabhakti vṛkṣo dhamārthakāmatraya eva so'yam |
tvaddarśanāṃbho mayavṛṣṭisiktaḥ prabho'dyakaivalyaphalaṃ dadhāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्धा मदीयोऽखिललोकमूर्ध्नां श्रेष्ठो भवेत्केशवविश्वमूर्तेः ।
त्वत्पादपाथोजयुगेमनो मे संयाति वै संप्रतिदेवदेव
mūrdhā madīyo'khilalokamūrdhnāṃ śreṣṭho bhavetkeśavaviśvamūrteḥ |
tvatpādapāthojayugemano me saṃyāti vai saṃpratidevadeva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यासउवाच-
इत्थं स्तुत्वा जगन्नाथं नारायणमनामयम् ।
कृतांजलिपुनःप्राह भक्त्या तमिति स द्विजः
vyāsauvāca-
itthaṃ stutvā jagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam |
kṛtāṃjalipunaḥprāha bhaktyā tamiti sa dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
देवदेव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक ।
कशाप्रहरणैरेतद्गात्रं ते रुधिरोक्षितम्
brāhmaṇa uvāca-
devadeva jagannātha lokānugrahakāraka |
kaśāpraharaṇairetadgātraṃ te rudhirokṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव दैत्यानां युधि वंशास्त्वया हताः ।
त्वां हंतुं कः क्षमः पृथ्व्यां प्रभोऽद्भुतमिदं महत्
sarveṣāmeva daityānāṃ yudhi vaṃśāstvayā hatāḥ |
tvāṃ haṃtuṃ kaḥ kṣamaḥ pṛthvyāṃ prabho'dbhutamidaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानुवाच-
वत्स सत्यमिदं प्रोक्तं त्वया नास्त्यत्र संशयः ।
दानवो राक्षसो वापि मां हंतुं कोऽपि न क्षमः
bhagavānuvāca-
vatsa satyamidaṃ proktaṃ tvayā nāstyatra saṃśayaḥ |
dānavo rākṣaso vāpi māṃ haṃtuṃ ko'pi na kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थमूतिरेवाहं कुठारेण हतस्त्वया ।
अतोऽजनि शरीरे मे रक्तपातोऽधुना द्विज
aśvatthamūtirevāhaṃ kuṭhāreṇa hatastvayā |
ato'jani śarīre me raktapāto'dhunā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
तस्यवाक्यमिदं श्रुत्वा स विप्रो भयविह्वलः ।
निनिंद स्वयमात्मानमात्मना बहुधा द्विजः
vyāsa uvāca-
tasyavākyamidaṃ śrutvā sa vipro bhayavihvalaḥ |
niniṃda svayamātmānamātmanā bahudhā dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिगस्तु तत्वतो भाग्यं सर्वपातकिनां वरम् ।
त्रैलोक्याधिपतेर्दाता हृदये महतीं व्यथाम्
dhigastu tatvato bhāgyaṃ sarvapātakināṃ varam |
trailokyādhipaterdātā hṛdaye mahatīṃ vyathām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापहरो विष्णुः समया व्याधितः कृतः ।
एतत्पापं मया पारं कर्तुं नैकेन शक्यते
sarvapāpaharo viṣṇuḥ samayā vyādhitaḥ kṛtaḥ |
etatpāpaṃ mayā pāraṃ kartuṃ naikena śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिंस्तुष्टे पापिनोऽपि भवंति सुरवंदिताः ।
मद्दत्तया स व्यथया व्यथितो हा हतोऽस्म्यहम्
yasmiṃstuṣṭe pāpino'pi bhavaṃti suravaṃditāḥ |
maddattayā sa vyathayā vyathito hā hato'smyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादयंति यं देवा ब्रह्माद्या अतिभक्तितः ।
अहो मया पापवता तस्य दत्ता हृदि व्यथा
prasādayaṃti yaṃ devā brahmādyā atibhaktitaḥ |
aho mayā pāpavatā tasya dattā hṛdi vyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तपोभिर्जपैः किं वा किं गृहैर्जीवनैश्च मे ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां दातैकोऽयं व्यथातुरः
kiṃ tapobhirjapaiḥ kiṃ vā kiṃ gṛhairjīvanaiśca me |
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dātaiko'yaṃ vyathāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स द्विजश्रेष्ठ तमेव परशुं निजे ।
दातुं कंठे मनश्चक्रे विष्णुप्रीणनहेतवे
ityuktvā sa dvijaśreṣṭha tameva paraśuṃ nije |
dātuṃ kaṃṭhe manaścakre viṣṇuprīṇanahetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यभक्तिं दृढां ज्ञात्वा दयालुः कमलापतिः ।
तद्धस्तात्तत्परं निन्ये जवेन भक्तवत्सलः
tasyabhaktiṃ dṛḍhāṃ jñātvā dayāluḥ kamalāpatiḥ |
taddhastāttatparaṃ ninye javena bhaktavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
कथं त्वमेव कुरुषे वत्स कर्मातिदारुणम् ।
आत्महत्याकृतां पुंसां तुष्टोस्मि न कदाप्यहम्
śrībhagavānuvāca-
kathaṃ tvameva kuruṣe vatsa karmātidāruṇam |
ātmahatyākṛtāṃ puṃsāṃ tuṣṭosmi na kadāpyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव भक्त्यातितुष्टोऽस्मि भीतिं मा कुरुसत्तम ।
वरं वरय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्तते १०० 7.12.100।
ब्राह्मण उवाच-
मया व्यथाप्रदत्तेयं महती परमेश्वर ।
मा तिष्ठतु शरीरे ते याचे वरमिमं प्रभो
tava bhaktyātituṣṭo'smi bhītiṃ mā kurusattama |
varaṃ varaya viprendra yatte manasi vartate 100 7.12.100|
brāhmaṇa uvāca-
mayā vyathāpradatteyaṃ mahatī parameśvara |
mā tiṣṭhatu śarīre te yāce varamimaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
अज्ञानाद्भवता वत्स कर्मेदं विहितं द्विज ।
अतोऽपराधो नेतव्यो महानपि न ते यथा
śrībhagavānuvāca-
ajñānādbhavatā vatsa karmedaṃ vihitaṃ dvija |
ato'parādho netavyo mahānapi na te yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं तवानुपाल्योऽस्मि भक्तश्रेष्ठो यतो भवान् ।
भवदीयानहं मन्ये दोषान्वत्स दिनेदिने
nityaṃ tavānupālyo'smi bhaktaśreṣṭho yato bhavān |
bhavadīyānahaṃ manye doṣānvatsa dinedine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि ममभक्तिस्ते ववृधे महती सदा ।
तस्माद्वत्स तवानृण्यं गंतुमिच्छामि संप्रति
tathāpi mamabhaktiste vavṛdhe mahatī sadā |
tasmādvatsa tavānṛṇyaṃ gaṃtumicchāmi saṃprati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहाय सकलां भीतिं वंर वृणु ममाग्रतः ।
ब्राह्मण उवाच-
त्वयि सर्वसुरश्रेष्ठ मम जन्मनिजन्मनि
vihāya sakalāṃ bhītiṃ vaṃra vṛṇu mamāgrataḥ |
brāhmaṇa uvāca-
tvayi sarvasuraśreṣṭha mama janmanijanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठतां सुदृढा भक्तिर्हरे किमपरैर्वरैः ।
व्यास उवाच-
श्रुत्वा वाक्यमिदं तस्य केशवप्रणयोदितम्
tiṣṭhatāṃ sudṛḍhā bhaktirhare kimaparairvaraiḥ |
vyāsa uvāca-
śrutvā vākyamidaṃ tasya keśavapraṇayoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजकण्ठस्थितां मालां प्रीतस्तस्मै ददौ ततः ।
समालिङ्ग्य ततो विप्रं पिता पुत्रमिव प्रभुः
nijakaṇṭhasthitāṃ mālāṃ prītastasmai dadau tataḥ |
samāliṅgya tato vipraṃ pitā putramiva prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भिर्बाहुभिर्दीर्घैरुवाच मृदुलं वचः ।
श्रीभगवानुवाच-
मद्भक्तोऽसि यदा विप्र तथा ते मत्प्रसादतः
caturbhirbāhubhirdīrghairuvāca mṛdulaṃ vacaḥ |
śrībhagavānuvāca-
madbhakto'si yadā vipra tathā te matprasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिरेणैव सकलं भद्रं विप्र भविष्यति ।
अश्वत्थरूपं मां नित्यं क्रियायोगेन सत्तम
acireṇaiva sakalaṃ bhadraṃ vipra bhaviṣyati |
aśvattharūpaṃ māṃ nityaṃ kriyāyogena sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाराधय सर्वं ते साधयिष्यामि वांछितम् ।
इत्युक्त्वा तं द्विजश्रेष्ठं भूयोऽप्यालिङ्ग्य केशवः
samārādhaya sarvaṃ te sādhayiṣyāmi vāṃchitam |
ityuktvā taṃ dvijaśreṣṭhaṃ bhūyo'pyāliṅgya keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभवत्सहसादृश्यस्तत्रैव करुणालयः ।
विष्णोः कंठस्रजं प्राप्य स विप्रो वैष्णवोत्तमः
abhavatsahasādṛśyastatraiva karuṇālayaḥ |
viṣṇoḥ kaṃṭhasrajaṃ prāpya sa vipro vaiṣṇavottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकृत्यमिवात्मानं मत्वा तस्थौ निजेगृहे ।
ततः कुबेरो विप्रर्षे तस्य विप्रस्य सद्मनि
kṛtakṛtyamivātmānaṃ matvā tasthau nijegṛhe |
tataḥ kubero viprarṣe tasya viprasya sadmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं ववर्ष वित्तानि बहूनि केशवाज्ञया ।
प्रासादो रचितस्तस्य शिल्पिना विश्वकर्मणा
svayaṃ vavarṣa vittāni bahūni keśavājñayā |
prāsādo racitastasya śilpinā viśvakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणाज्ञया तत्र वैजयंत इवोत्तमः ।
दासदासीसमायुक्तो नानावस्तुविभूषितः
nārāyaṇājñayā tatra vaijayaṃta ivottamaḥ |
dāsadāsīsamāyukto nānāvastuvibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजाश्वकोटिसंकीर्णं विबभौ तस्य मन्दिरम् ।
बभुवुः संगतास्तस्य नष्टा अपि च बांधवाः
gajāśvakoṭisaṃkīrṇaṃ vibabhau tasya mandiram |
babhuvuḥ saṃgatāstasya naṣṭā api ca bāṃdhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतावज्ञा च तत्पत्नी स्वयं तद्गृहमाययौ ।
मृतपुत्रापि तत्पत्नी केशवस्यानुकंपया
kṛtāvajñā ca tatpatnī svayaṃ tadgṛhamāyayau |
mṛtaputrāpi tatpatnī keśavasyānukaṃpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरप्रजाभवद्विप्र स्वामिभक्तिपरायणा ।
चिरं भुक्त्वाखिलान्भोगान्पुत्रपौत्रसमन्वितः
sthiraprajābhavadvipra svāmibhaktiparāyaṇā |
ciraṃ bhuktvākhilānbhogānputrapautrasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुषोंऽते ययौ मोक्षं सदारो विप्रसत्तमः ।
व्यास उवाच-
साक्षादेव स्वयं विष्णुरश्वत्थो वृक्षसत्तमः
āyuṣoṃ'te yayau mokṣaṃ sadāro viprasattamaḥ |
vyāsa uvāca-
sākṣādeva svayaṃ viṣṇuraśvattho vṛkṣasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भक्तिं कुर्वतां पुंसां विद्यते नाशुभं क्वचित् ।
अश्वत्थं सेवते यस्तु विष्णुं ध्यात्वा नरोत्तम
tadbhaktiṃ kurvatāṃ puṃsāṃ vidyate nāśubhaṃ kvacit |
aśvatthaṃ sevate yastu viṣṇuṃ dhyātvā narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रसन्नो भगवान्ददाति परमं पदम्
tasya prasanno bhagavāndadāti paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.