जैमिनिरुवाच-
भूय एव महाभाग तुलस्याः पापनाशनम् ।
अतिथेः पूजनस्यापि माहात्म्यं ब्रूहि विस्तरात्
jaiminiruvāca-
bhūya eva mahābhāga tulasyāḥ pāpanāśanam |
atitheḥ pūjanasyāpi māhātmyaṃ brūhi vistarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच-
ततो व्यासो महातेजास्तुलस्या द्विजसत्तम ।
माहात्म्यं वक्तुमारेभे शृण्वतां पापनाशनम्
sūta uvāca-
tato vyāso mahātejāstulasyā dvijasattama |
māhātmyaṃ vaktumārebhe śṛṇvatāṃ pāpanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
इयं साक्षान्महालक्ष्मीस्तुलसी भगवत्प्रिया ।
तस्मादिमां न पश्यंति वृक्षज्ञानेन जैमिने
vyāsa uvāca-
iyaṃ sākṣānmahālakṣmīstulasī bhagavatpriyā |
tasmādimāṃ na paśyaṃti vṛkṣajñānena jaimine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदैव तुलसीं मर्त्यो यथैव भुवि सेवते ।
तथैव सेन्द्रा विबुधाः सेवंते तं सुरालये
sadaiva tulasīṃ martyo yathaiva bhuvi sevate |
tathaiva sendrā vibudhāḥ sevaṃte taṃ surālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परब्रह्मस्वरूपेयं तुलसी यत्र तिष्ठति ।
तत्रैव कुशलं सर्वं सुदृढं प्रोच्यते मया
parabrahmasvarūpeyaṃ tulasī yatra tiṣṭhati |
tatraiva kuśalaṃ sarvaṃ sudṛḍhaṃ procyate mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोति मृत्युकाले यस्तोयं पातकवानपि ।
तुलसीपत्रगलितं स याति हरिसन्निधिम्
prāpnoti mṛtyukāle yastoyaṃ pātakavānapi |
tulasīpatragalitaṃ sa yāti harisannidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीमृत्तिकापुण्ड्रं यो मृत्युसमये वहेत् ।
स मुक्तः सकलैः पापैः पुरं गच्छति चक्रिणः
tulasīmṛttikāpuṇḍraṃ yo mṛtyusamaye vahet |
sa muktaḥ sakalaiḥ pāpaiḥ puraṃ gacchati cakriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य स्यात्तुलसीपत्रं मुखे शिरसि कर्णयोः ।
मृत्युकाले द्विजश्रेष्ठ तस्य स्वामी न भास्करिः
yasya syāttulasīpatraṃ mukhe śirasi karṇayoḥ |
mṛtyukāle dvijaśreṣṭha tasya svāmī na bhāskariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रनामा सुमतिर्बभूव परमार्थवित् ।
बभूव ब्राह्मणी तस्य बहुला नाम धारिणी
pavitranāmā sumatirbabhūva paramārthavit |
babhūva brāhmaṇī tasya bahulā nāma dhāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्वंशप्रभवा साध्वी पतिसेवापरायणा ।
अनपत्यपतिर्नाम तत्रैकोस्ति द्विजोत्तमः
sadvaṃśaprabhavā sādhvī patisevāparāyaṇā |
anapatyapatirnāma tatraikosti dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सख्यं तेन पवित्रोऽसौ चकार द्विजसेविना ।
ततोऽनपत्यपतिना कथालोभेन सत्तमः
sakhyaṃ tena pavitro'sau cakāra dvijasevinā |
tato'napatyapatinā kathālobhena sattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टः पवित्रोऽसौ स्नेहादेकवरासने ।
तत्रांतरे महातेजा लोमशो नाम स द्विजः
upaviṣṭaḥ pavitro'sau snehādekavarāsane |
tatrāṃtare mahātejā lomaśo nāma sa dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयंतौ कथाश्चित्राः समागत्य ददर्श तौ ।
अथ तं लोमशं विप्रं विप्रावुत्थाय पीठतः
kathayaṃtau kathāścitrāḥ samāgatya dadarśa tau |
atha taṃ lomaśaṃ vipraṃ viprāvutthāya pīṭhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद्यार्घ्याचमनीयाद्यैः पूजयामासतुश्च तौ ।
सुप्रीतो लोमशस्ताभ्यां नारायणपरायणः
pādyārghyācamanīyādyaiḥ pūjayāmāsatuśca tau |
suprīto lomaśastābhyāṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवास ब्राह्मणश्रेष्ठ आसने कीर्तयन्हरिम् ।
आसनस्थं महात्मानं लोमशं तं कृताञ्जलिम्
uvāsa brāhmaṇaśreṣṭha āsane kīrtayanharim |
āsanasthaṃ mahātmānaṃ lomaśaṃ taṃ kṛtāñjalim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रानापत्यमुनी भक्त्या प्राहतुर्लोमशम् ।
भगवन्सर्वधर्मज्ञ त्वत्पादयुगलैर्नृभिः
pavitrānāpatyamunī bhaktyā prāhaturlomaśam |
bhagavansarvadharmajña tvatpādayugalairnṛbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्भिर्ग्राह्यैराश्रमोऽयं पूतोऽभून्नूनमावयोः ।
कृतानि यानि पापानि आवाभ्यां मोहतः पुरा
sadbhirgrāhyairāśramo'yaṃ pūto'bhūnnūnamāvayoḥ |
kṛtāni yāni pāpāni āvābhyāṃ mohataḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि सर्वाणि नष्टानि त्वत्पादयुगदर्शनात् ।
भवान्नारायणः साक्षात्पूजनीयोऽमरैरपि
tāni sarvāṇi naṣṭāni tvatpādayugadarśanāt |
bhavānnārāyaṇaḥ sākṣātpūjanīyo'marairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक्ते पूजनं कर्तुं किमावां मानुषौ क्षमौ ।
अतिथेर्या कृता पूजा तेऽस्माभिर्निजशक्तितः
samyakte pūjanaṃ kartuṃ kimāvāṃ mānuṣau kṣamau |
atitheryā kṛtā pūjā te'smābhirnijaśaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनया भव सुप्रीतः क्षमस्व दोषमावयोः ।
इत्युक्त्वा तौ महात्मानौ तस्यागंतोः पदद्वये ।
निपेततुर्द्विजश्रेष्ठ वयस्यौ गृहमेधिनौ
anayā bhava suprītaḥ kṣamasva doṣamāvayoḥ |
ityuktvā tau mahātmānau tasyāgaṃtoḥ padadvaye |
nipetaturdvijaśreṣṭha vayasyau gṛhamedhinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
ततो भक्त्या सुसंतुष्टो लोमशो विदुषांवरः ।
युवां विनयिनां श्रेष्ठौ द्विजाग्र्यौ धर्मतत्परौ
vyāsa uvāca-
tato bhaktyā susaṃtuṣṭo lomaśo viduṣāṃvaraḥ |
yuvāṃ vinayināṃ śreṣṭhau dvijāgryau dharmatatparau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्यायितोऽस्मि सुतरां युवयोर्विनयोक्तिभिः ।
साक्षाद्ब्रह्मा शिवो विष्णुरतिथिः प्रोच्यते बुधैः
āpyāyito'smi sutarāṃ yuvayorvinayoktibhiḥ |
sākṣādbrahmā śivo viṣṇuratithiḥ procyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेतावतीभक्तिर्युवयोरस्तु मङ्गलम् ।
आराधितोऽस्म्यहंसम्यगतिथिर्भूरिभोजनैः
tasminnetāvatībhaktiryuvayorastu maṅgalam |
ārādhito'smyahaṃsamyagatithirbhūribhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
तत उत्थाय तौ विप्रौ तत्पादकमलद्वये ।
भूयोऽपि तं नमस्कृत्य प्राहतुर्लोमशं मुनिम्
vyāsa uvāca-
tata utthāya tau viprau tatpādakamaladvaye |
bhūyo'pi taṃ namaskṛtya prāhaturlomaśaṃ munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणावूचतुः
ब्रह्मन्नतिथिपूजाया माहात्म्यं वक्तुमर्हसि ।
यां कृत्वा प्राप्यते मुक्तिर्दुःखलभ्यापि मानवैः
brāhmaṇāvūcatuḥ
brahmannatithipūjāyā māhātmyaṃ vaktumarhasi |
yāṃ kṛtvā prāpyate muktirduḥkhalabhyāpi mānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोऽतिथिः प्रोच्यते लोके तस्य पूजा च कीदृशी ।
आतिथेयोऽतिथिश्चेमौ लभेते कामुभौ गतिम्
ko'tithiḥ procyate loke tasya pūjā ca kīdṛśī |
ātitheyo'tithiścemau labhete kāmubhau gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमश उवाच-
वानप्रस्थो ब्रह्मचारी भिक्षुश्चैषां प्रपूजनात् ।
निरुच्यते गृहं श्रेष्ठमाश्रमेषु चतुर्ष्वपि
lomaśa uvāca-
vānaprastho brahmacārī bhikṣuścaiṣāṃ prapūjanāt |
nirucyate gṛhaṃ śreṣṭhamāśrameṣu caturṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुराश्रममध्येषु प्रधाना गृहिणो मताः ।
तैश्चातिथीनां कर्तव्या पूजा भक्तिसमन्वितैः
caturāśramamadhyeṣu pradhānā gṛhiṇo matāḥ |
taiścātithīnāṃ kartavyā pūjā bhaktisamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहिणां परमो धर्मः प्रोक्तश्चातिथिपूजनम् ।
आश्रमाचारतोऽभ्रष्टास्ततस्ते गृहिणो मताः
gṛhiṇāṃ paramo dharmaḥ proktaścātithipūjanam |
āśramācārato'bhraṣṭāstataste gṛhiṇo matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंहत्यतिथिपूजायां दक्षतां गृहिणो यदि ।
तदा प्रयोजनं तेषां किमन्यैः पुण्यकर्मभिः
vaṃhatyatithipūjāyāṃ dakṣatāṃ gṛhiṇo yadi |
tadā prayojanaṃ teṣāṃ kimanyaiḥ puṇyakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य न श्रूयते नाम न च गोत्रं न च स्थितिः ।
अकस्माद्गृहमागच्छेत्सोऽतिथिः प्रोच्यते बुधैः
yasya na śrūyate nāma na ca gotraṃ na ca sthitiḥ |
akasmādgṛhamāgacchetso'tithiḥ procyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वापि वैश्या वा वृषलास्तथा ।
गृहागताः पूजिताश्च विष्णुवत्तत्त्वदर्शिभिः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vāpi vaiśyā vā vṛṣalāstathā |
gṛhāgatāḥ pūjitāśca viṣṇuvattattvadarśibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाण्डालप्रमुखा येऽन्ये हीनवर्णसमुद्भवाः ।
विष्णुवत्पूजितव्यास्ते पाद्यार्घ्यैर्भूरिभोजनैः
cāṇḍālapramukhā ye'nye hīnavarṇasamudbhavāḥ |
viṣṇuvatpūjitavyāste pādyārghyairbhūribhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागतेष्वतिथिषु प्रयाणं कुरुते गृही ।
अपि स त्वरया दद्यात्पाद्यार्घ्यादीनि च द्विजः
samāgateṣvatithiṣu prayāṇaṃ kurute gṛhī |
api sa tvarayā dadyātpādyārghyādīni ca dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याच्च कुशलं प्रश्नं वचनैः कोमलाक्षरैः ।
कारयेद्भोजनं वापि दिव्यरत्नैर्मुदा गृही
kuryācca kuśalaṃ praśnaṃ vacanaiḥ komalākṣaraiḥ |
kārayedbhojanaṃ vāpi divyaratnairmudā gṛhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदे मन्दिरे तस्य शयनं कारयेद्बुधः ।
प्रातर्जिगमिषुं दृष्ट्वा तमायांतं विवर्जयेत्
sukhade mandire tasya śayanaṃ kārayedbudhaḥ |
prātarjigamiṣuṃ dṛṣṭvā tamāyāṃtaṃ vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि कर्मविपाकेन गृही भवति वित्तवान् ।
अतिथ्येनातिथिः पूज्यस्तदहं वच्मि सत्तमौ
yadi karmavipākena gṛhī bhavati vittavān |
atithyenātithiḥ pūjyastadahaṃ vacmi sattamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागतेष्वतिथिषु भक्त्या दद्यात्तृणादिकम् ।
तृणाभावेन वै ब्रूयाद्भूमौ तिष्ठेति भक्तितः
samāgateṣvatithiṣu bhaktyā dadyāttṛṇādikam |
tṛṇābhāvena vai brūyādbhūmau tiṣṭheti bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादप्रक्षालनार्थं तुदद्यादुदकमुत्तमम् ।
अतो मधुरया वाचा पृच्छेच्च कुशलादिकम्
pādaprakṣālanārthaṃ tudadyādudakamuttamam |
ato madhurayā vācā pṛcchecca kuśalādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलादिकं ततो दद्याद्भक्त्या भोजनहेतवे ।
तदभावेन मतिमान्मुदा विप्र प्रकाशयेत्
phalādikaṃ tato dadyādbhaktyā bhojanahetave |
tadabhāvena matimānmudā vipra prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदेच्चाहं महापापी दरिद्र प्रवरोऽतिथे ।
कर्त्तुमिच्छामि भक्तिं ते दैवतंत्रंविरोधकम्
vadeccāhaṃ mahāpāpī daridra pravaro'tithe |
karttumicchāmi bhaktiṃ te daivataṃtraṃvirodhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन विधिना दीनः सत्यक्त्वातिथिपूजनम् ।
स्वाचारपतितो नान्यो यथोक्तं फलमाप्नुयात्
anena vidhinā dīnaḥ satyaktvātithipūjanam |
svācārapatito nānyo yathoktaṃ phalamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्चितोऽतिथिर्यस्य गच्छेद्वै गृहिणो गृहात् ।
जन्मकोट्यर्जितं पुण्यं तस्य गच्छति संक्षयम्
anarcito'tithiryasya gacchedvai gṛhiṇo gṛhāt |
janmakoṭyarjitaṃ puṇyaṃ tasya gacchati saṃkṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एक एवातिथिर्येन भक्तिभावेन पूज्यते ।
हरेत्तस्य हरिः सद्यो पातकं कोटिजन्मजम्
eka evātithiryena bhaktibhāvena pūjyate |
harettasya hariḥ sadyo pātakaṃ koṭijanmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं वच्मि हितं वच्मि दृढं वच्मि प्रयत्नतः ।
विनातिथिसपर्याभिर्गृहिणो नास्ति वा गतिः
satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi dṛḍhaṃ vacmi prayatnataḥ |
vinātithisaparyābhirgṛhiṇo nāsti vā gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं सत्यं पुनः सत्यमागंतुपूजया विना ।
गतिर्नास्त्येव नास्त्येव नास्त्येव गृहिधर्मिणाम्
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamāgaṃtupūjayā vinā |
gatirnāstyeva nāstyeva nāstyeva gṛhidharmiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिधर्म इति ख्यातो वल्लभो द्वापरे युगे ।
बभूव सर्वधर्मज्ञस्तस्य श्रीवल्लभाह्वया
jñātidharma iti khyāto vallabho dvāpare yuge |
babhūva sarvadharmajñastasya śrīvallabhāhvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सर्वाणि कर्माणि कृतानि ज्ञातिसेविना ।
सौराष्ट्रे वसतिं चक्रे तया सह सभार्यया
tena sarvāṇi karmāṇi kṛtāni jñātisevinā |
saurāṣṭre vasatiṃ cakre tayā saha sabhāryayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दुर्ग्रहसंचाराद्द्वादशाब्दं च वासवः ।
न ववर्षांबु तेनासीद्दुर्भिक्षं सुमहद्द्विजौ
tatra durgrahasaṃcārāddvādaśābdaṃ ca vāsavaḥ |
na vavarṣāṃbu tenāsīddurbhikṣaṃ sumahaddvijau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्महति दुर्भिक्षे लोकास्तद्देशवासिनः ।
बभूवुर्दुःखिताः सर्वे मर्यादामपि तत्यजुः ५० 7.25.50।
ज्ञानभद्रो महायोगी युगे द्वापर संज्ञके ।
दुर्भिक्षहृतसंपत्तिर्बभूवात्यन्तदुःखितः
tasminmahati durbhikṣe lokāstaddeśavāsinaḥ |
babhūvurduḥkhitāḥ sarve maryādāmapi tatyajuḥ 50 7.25.50|
jñānabhadro mahāyogī yuge dvāpara saṃjñake |
durbhikṣahṛtasaṃpattirbabhūvātyantaduḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधाकुलान्सुतान्दृष्ट्वा दारांश्च द्विजसंमतौ ।
फलमूलादनार्थाय जगामोत्पत्यकां गिरेः
kṣudhākulānsutāndṛṣṭvā dārāṃśca dvijasaṃmatau |
phalamūlādanārthāya jagāmotpatyakāṃ gireḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरेरुपत्यकाप्रांते चिरायुः स बुभुक्षितः ।
कूष्माण्डफलमेकं च लेभे ब्राह्मणसत्तमौ
girerupatyakāprāṃte cirāyuḥ sa bubhukṣitaḥ |
kūṣmāṇḍaphalamekaṃ ca lebhe brāhmaṇasattamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समादाय फलं तच्च हर्षितोऽसौ निजालयम् ।
जवैर्जगाम विप्रेन्द्रो ज्ञानभद्रो महायशाः
samādāya phalaṃ tacca harṣito'sau nijālayam |
javairjagāma viprendro jñānabhadro mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे विप्र मेघैर्न्नीलपदैरिव ।
आवृते गगने वृष्टिर्महासारैर्बभूव ह
etasminnantare vipra meghairnnīlapadairiva |
āvṛte gagane vṛṣṭirmahāsārairbabhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मुनिश्च तया वृष्ट्या प्लाविताखिलविग्रह ।
वनाद्वनचरः कश्चिच्छीतार्तश्चाययौ गृहम्
sa muniśca tayā vṛṣṭyā plāvitākhilavigraha |
vanādvanacaraḥ kaścicchītārtaścāyayau gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वातिथिं तु शीतार्तं ववंदे शिरसा ततः ।
ददौ तृणासनं भक्त्या तस्मै पाद्यादिकं ततः
dṛṣṭvātithiṃ tu śītārtaṃ vavaṃde śirasā tataḥ |
dadau tṛṇāsanaṃ bhaktyā tasmai pādyādikaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मधुरया वाचा तेनैवातिथिना सह ।
तस्थौ स्वस्थेन मनसा प्रज्ञालापं प्रकुर्वता
tato madhurayā vācā tenaivātithinā saha |
tasthau svasthena manasā prajñālāpaṃ prakurvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहिण्या सह गोपेन स्वामिसेवा सुदक्षया ।
ततः कूष्माण्डकं नव्यं पक्वमत्यंत यत्नतः
gṛhiṇyā saha gopena svāmisevā sudakṣayā |
tataḥ kūṣmāṇḍakaṃ navyaṃ pakvamatyaṃta yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य हर्षिता साध्वी ददौ भागं विधाय सा ।
अथासौ दुर्बलो गोपो दिनविंशमुपोषणात्
saṃprāpya harṣitā sādhvī dadau bhāgaṃ vidhāya sā |
athāsau durbalo gopo dinaviṃśamupoṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतिथेयो महाभागं ददौ चातिथये मुदा ।
ततस्तद्गृहिणी साध्वी स्वामिभक्तिपरायणा
ātitheyo mahābhāgaṃ dadau cātithaye mudā |
tatastadgṛhiṇī sādhvī svāmibhaktiparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ सा पतितं भागं तस्मै चातिथये मुदा ।
अथातिथेस्तयोस्तत्र दंपत्योः सुमहात्मनोः
dadau sā patitaṃ bhāgaṃ tasmai cātithaye mudā |
athātithestayostatra daṃpatyoḥ sumahātmanoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूद्भागद्वयं भुक्त्वा सुप्रीतो द्विजसत्तम ।
विष्णुवत्पूजितस्ताभ्यां सोऽतिथिर्दृढभक्तितः
abhūdbhāgadvayaṃ bhuktvā suprīto dvijasattama |
viṣṇuvatpūjitastābhyāṃ so'tithirdṛḍhabhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्रामं रात्रौ तत्रैव प्रातः स्नात्वा चिरं ययौ ।
गतैवमुपवासेन दिनानामेकविंशतिः
viśrāmaṃ rātrau tatraiva prātaḥ snātvā ciraṃ yayau |
gataivamupavāsena dinānāmekaviṃśatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंपती तौ महात्मानौ पंचतां ययतुस्ततः ।
तेन पुण्यप्रभावेण दंपती तौ महाशयौ
daṃpatī tau mahātmānau paṃcatāṃ yayatustataḥ |
tena puṇyaprabhāveṇa daṃpatī tau mahāśayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रापतुर्विष्णुसायुज्यं दुर्ल्लभं योगिनामपि ।
तयोः पुण्यप्रभावेण विहितातिथिपूजया
prāpaturviṣṇusāyujyaṃ durllabhaṃ yogināmapi |
tayoḥ puṇyaprabhāveṇa vihitātithipūjayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्राज्ये तु दुर्भिक्षं विनष्टमभवत्ततः ।
अत्यंतसुखिनोलोकाः शोकव्याधिविवर्जिताः
tasminrājye tu durbhikṣaṃ vinaṣṭamabhavattataḥ |
atyaṃtasukhinolokāḥ śokavyādhivivarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनधान्यादिसम्पन्ना बभूवुर्धर्मतत्पराः ।
विनष्टा दस्यवस्तत्र नृपोऽभूल्लोकपालकः
dhanadhānyādisampannā babhūvurdharmatatparāḥ |
vinaṣṭā dasyavastatra nṛpo'bhūllokapālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजाचाररतालोका जलदाः कामवर्षिणः ।
पूर्वजाः कोटिपुरुषास्तथैवापरजास्तयोः
nijācāraratālokā jaladāḥ kāmavarṣiṇaḥ |
pūrvajāḥ koṭipuruṣāstathaivāparajāstayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव कर्मणा मुक्तिं जग्मुः पापविवर्जिताः ।
निर्दोषा धनसंपन्नाः सर्वलोकैकपूजिताः
tenaiva karmaṇā muktiṃ jagmuḥ pāpavivarjitāḥ |
nirdoṣā dhanasaṃpannāḥ sarvalokaikapūjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकव्याधिविहीना च ववृधे संततिस्तयोः ।
लोमश उवाच-
आगंतुपूजामाहात्म्यं सेतिहासं मयोदितम्
śokavyādhivihīnā ca vavṛdhe saṃtatistayoḥ |
lomaśa uvāca-
āgaṃtupūjāmāhātmyaṃ setihāsaṃ mayoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवयोः प्रीतयोर्विप्रौ किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ ।
व्यास उवाच-
इति ब्रुवति वै तस्मिँल्लोमशे तपसां धने
yuvayoḥ prītayorviprau kimanyacchrotumicchatha |
vyāsa uvāca-
iti bruvati vai tasmi~llomaśe tapasāṃ dhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालग्रस्तः कृष्णआखुस्तत्रोत्तस्थौ बिलान्निजात् ।
तमुत्थितं बिलात्कृष्णमूषकं क्रोधविह्वलः
kālagrastaḥ kṛṣṇaākhustatrottasthau bilānnijāt |
tamutthitaṃ bilātkṛṣṇamūṣakaṃ krodhavihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रस्तत्र चोत्तस्थौ वदन्निति मुहुर्मुहुः ।
अयं पापाशयो दुष्टो मूषको निशि चाश्रमम्
pavitrastatra cottasthau vadanniti muhurmuhuḥ |
ayaṃ pāpāśayo duṣṭo mūṣako niśi cāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खनते तीक्ष्णदंतौघैर्गृहद्रव्यं च कृंतति ।
सर्वेषामेव वर्णानां कृपा श्रेष्ठा प्रकीर्तिता
khanate tīkṣṇadaṃtaughairgṛhadravyaṃ ca kṛṃtati |
sarveṣāmeva varṇānāṃ kṛpā śreṣṭhā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च सर्वेषु कर्तव्या न च दुष्टेषु जंतुषु ।
इत्युक्त्वासौ मूषिकं तं द्विजश्रेष्ठ कृतैनसम्
sā ca sarveṣu kartavyā na ca duṣṭeṣu jaṃtuṣu |
ityuktvāsau mūṣikaṃ taṃ dvijaśreṣṭha kṛtainasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाराचेनातितीक्ष्णेन प्राप्तकालं जघान ह ।
स्रवच्छोणितधाराभिः प्लाविताङ्गः स मूषकः
nārācenātitīkṣṇena prāptakālaṃ jaghāna ha |
sravacchoṇitadhārābhiḥ plāvitāṅgaḥ sa mūṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात भूमौ विप्रर्षे व्यथया हतचेतनः ।
आखौ निपतिते तस्मिन्दयालुर्द्विजसत्तमः
papāta bhūmau viprarṣe vyathayā hatacetanaḥ |
ākhau nipatite tasmindayālurdvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहाकारं ततः कृत्वा समुत्तस्थौ जवेन सः ।
निजकर्णात्समानीय तुलसीपत्रमुत्तमम्
hāhākāraṃ tataḥ kṛtvā samuttasthau javena saḥ |
nijakarṇātsamānīya tulasīpatramuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याखोर्वदने शीर्षे कर्णयोश्च प्रदत्तवान् ।
मातस्तु तुलसीदेवि गोविन्दह्लादकारिणि
tasyākhorvadane śīrṣe karṇayośca pradattavān |
mātastu tulasīdevi govindahlādakāriṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याखोः कृतपापस्य कुरु त्वं गतिमुत्तमाम् ।
इत्युक्त्वा सद्विजश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारकः
asyākhoḥ kṛtapāpasya kuru tvaṃ gatimuttamām |
ityuktvā sadvijaśreṣṭha sarvalokopakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेनारायणानन्त इत्युच्चैरकरोद्ध्वनिम् ।
तुलसीपत्रसंस्पर्शान्मूषको वीतकल्मषः
harenārāyaṇānanta ityuccairakaroddhvanim |
tulasīpatrasaṃsparśānmūṣako vītakalmaṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणाद्धरिनाम्नश्च मुक्तोऽभूद्भवबंधनात् ।
ततो दूता महाविष्णोः सर्वलक्षणसंयुताः
śravaṇāddharināmnaśca mukto'bhūdbhavabaṃdhanāt |
tato dūtā mahāviṣṇoḥ sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजग्मुः सुरथैः शीघ्रं नेतुं तं गतकल्मषम् ।
समारुह्य रथं दिव्यं विष्णुदूतगणैर्वृताः
ājagmuḥ surathaiḥ śīghraṃ netuṃ taṃ gatakalmaṣam |
samāruhya rathaṃ divyaṃ viṣṇudūtagaṇairvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम परमं स्थानं मूषको द्विजसत्तम ।
युगकोटिसहस्राणि स्थित्वा नारायणाश्रमे
jagāma paramaṃ sthānaṃ mūṣako dvijasattama |
yugakoṭisahasrāṇi sthitvā nārāyaṇāśrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानमासाद्य तत्रैव मोक्षमाखुर्जगाम सः ।
व्यास उवाच-
माहात्म्यं तुलसीदेव्याः कथितं ते द्विजोत्तम
jñānamāsādya tatraiva mokṣamākhurjagāma saḥ |
vyāsa uvāca-
māhātmyaṃ tulasīdevyāḥ kathitaṃ te dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं ब्रूहि किं श्रोतुं महाभाग त्वमिच्छसि
idānīṃ brūhi kiṃ śrotuṃ mahābhāga tvamicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.