राजोवाच-
तिष्ठात्रैव महाबाहो मम राज्ये सुशोभने ।
कर्तव्या ते मया वृत्तिः संशयो नात्र विद्यते
rājovāca-
tiṣṭhātraiva mahābāho mama rājye suśobhane |
kartavyā te mayā vṛttiḥ saṃśayo nātra vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वीरवरस्तस्य सन्निधौ धरणीपतेः ।
उवास सततं विप्र तत्सेवा गतमानसः
tato vīravarastasya sannidhau dharaṇīpateḥ |
uvāsa satataṃ vipra tatsevā gatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकदा तस्य पुरे जैमिने सकलाः प्रजाः ।
भीमनादो नाम खड्गः क्षोभयामास संततम्
athaikadā tasya pure jaimine sakalāḥ prajāḥ |
bhīmanādo nāma khaḍgaḥ kṣobhayāmāsa saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वधाय ततो राजा प्रेषयामास तं रुषा ।
ततोऽसौ गंडकं हंतु ययौ वीरवरो जनैः
tadvadhāya tato rājā preṣayāmāsa taṃ ruṣā |
tato'sau gaṃḍakaṃ haṃtu yayau vīravaro janaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श पर्वताकारं सुप्तं तं धरणीतले ।
दंष्ट्राकरालवदनं खड्गिनं तं सशक्तिधृक्
dadarśa parvatākāraṃ suptaṃ taṃ dharaṇītale |
daṃṣṭrākarālavadanaṃ khaḍginaṃ taṃ saśaktidhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नभसि भ्रामयन्सप्तिं स च वीरवरो रुषा ।
खड्गिनं तमिति प्राह मेघगंभीरया गिरा
nabhasi bhrāmayansaptiṃ sa ca vīravaro ruṣā |
khaḍginaṃ tamiti prāha meghagaṃbhīrayā girā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपार्जितास्त्वया ये ये दुरात्मन्पापपादपाः ।
बभूवुः फलिनस्ते ते ऋतुं प्राप्य यथा द्रुमाः
upārjitāstvayā ye ye durātmanpāpapādapāḥ |
babhūvuḥ phalinaste te ṛtuṃ prāpya yathā drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादिताः प्राणिनो ये ये राज्येऽस्मिन्पापिना त्वया ।
यमालये समस्तैस्तैर्दर्शनं ते भविष्यति
khāditāḥ prāṇino ye ye rājye'sminpāpinā tvayā |
yamālaye samastaistairdarśanaṃ te bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुंच निद्रामरे दुष्ट मां पश्यान्तकरं निजम् ।
अनया निद्रया किन्ते महानिद्र भविष्यति
muṃca nidrāmare duṣṭa māṃ paśyāntakaraṃ nijam |
anayā nidrayā kinte mahānidra bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सोऽपि समुत्तस्थौ क्रोधसंरक्तलोचनः ।
धूलिधूसरसर्वाङ्गस्त्यक्तनिद्रो महाबलः
tataḥ so'pi samuttasthau krodhasaṃraktalocanaḥ |
dhūlidhūsarasarvāṅgastyaktanidro mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमनाद उवाच-
गर्वं मा कुरु दुर्बुद्धे तवायुः शेषतां गतम् ।
तत्संदर्शनमात्रेण प्राप्तः कोनु विमुच्यते
bhīmanāda uvāca-
garvaṃ mā kuru durbuddhe tavāyuḥ śeṣatāṃ gatam |
tatsaṃdarśanamātreṇa prāptaḥ konu vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वलदग्निशिखाश्रेणीं प्रविशेच्छलभो यथा ।
मत्कोपानलराशौ त्वं तथैव निपतिष्यसि
jvaladagniśikhāśreṇīṃ praviśecchalabho yathā |
matkopānalarāśau tvaṃ tathaiva nipatiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवंतं तं द्रष्टुं शक्त्या निशितया तया ।
स जज्वाल महाकोपात्कृत्वा हुंकारनिःस्वनम्
iti bruvaṃtaṃ taṃ draṣṭuṃ śaktyā niśitayā tayā |
sa jajvāla mahākopātkṛtvā huṃkāraniḥsvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पपात महीपृष्ठे गतायुर्गंडकस्ततः ।
चालयन्पृथिवीं सर्वां स्वनितौघ परिप्लुतः
sa papāta mahīpṛṣṭhe gatāyurgaṃḍakastataḥ |
cālayanpṛthivīṃ sarvāṃ svanitaugha pariplutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खड्गिनं पतितं दृष्ट्वा गङ्गाब्धिरोधसि द्विज ।
समीपं तस्य भूपस्य स गंतुमुपचक्रमे
khaḍginaṃ patitaṃ dṛṣṭvā gaṅgābdhirodhasi dvija |
samīpaṃ tasya bhūpasya sa gaṃtumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गच्छन्पथिविप्रर्षे ददर्शैकं महाशयम् ।
जाज्वल्यमानं तेजोभिर्द्वितीयमिव भास्करम्
sa gacchanpathiviprarṣe dadarśaikaṃ mahāśayam |
jājvalyamānaṃ tejobhirdvitīyamiva bhāskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुदूतगणैर्युक्तं तुलसीमाल्यभूषितम् ।
दिव्याम्बरधरं दिव्यं रथारूढं स्मिताननम्
viṣṇudūtagaṇairyuktaṃ tulasīmālyabhūṣitam |
divyāmbaradharaṃ divyaṃ rathārūḍhaṃ smitānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छेति ततो भक्त्या स च वीरवरश्च तम् ।
कस्त्वं कुत इहायातः क्व गच्छसि वदस्व नः
papraccheti tato bhaktyā sa ca vīravaraśca tam |
kastvaṃ kuta ihāyātaḥ kva gacchasi vadasva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुष उवाच-
कन्येविधृतपुंवेशे मद्वृत्तांतं निशामय ।
कथयामि समासेन श्रोतुमिच्छसि चेन्मुदा
puruṣa uvāca-
kanyevidhṛtapuṃveśe madvṛttāṃtaṃ niśāmaya |
kathayāmi samāsena śrotumicchasi cenmudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमासं पुरा राजा चौरवंशवनानलः ।
धर्मबुद्धिरिति ख्यातः सर्वधर्मपरायणः
ahamāsaṃ purā rājā cauravaṃśavanānalaḥ |
dharmabuddhiriti khyātaḥ sarvadharmaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया यज्ञाः कृताः सर्वे दानानि सकलानि च ।
चतुर्वर्षसहस्राणि पालिता च वसुन्धरा
mayā yajñāḥ kṛtāḥ sarve dānāni sakalāni ca |
caturvarṣasahasrāṇi pālitā ca vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाखण्डजनवाक्येन मया भूमिर्द्विजन्मनः ।
लंघिता कोपमासाद्य दोषिता न हि कुत्रचित्
pākhaṇḍajanavākyena mayā bhūmirdvijanmanaḥ |
laṃghitā kopamāsādya doṣitā na hi kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया तेनापराधेन स्वयमेव विधिस्ततः ।
जहार तत्क्षणादेव सर्वां राजश्रियं रुषा
mayā tenāparādhena svayameva vidhistataḥ |
jahāra tatkṣaṇādeva sarvāṃ rājaśriyaṃ ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहं गतसंपत्तिः शोकाग्निदग्धमानसः ।
कियिद्भिर्दिवसैः साध्वि यमराजवशं गतः
athāhaṃ gatasaṃpattiḥ śokāgnidagdhamānasaḥ |
kiyidbhirdivasaiḥ sādhvi yamarājavaśaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां दृष्ट्वा चित्रगुप्तेन तत्कर्मप्रकटीकृतम् ।
उक्तश्च भास्करिर्देवश्चारुहासगतिः प्रभुः
māṃ dṛṣṭvā citraguptena tatkarmaprakaṭīkṛtam |
uktaśca bhāskarirdevaścāruhāsagatiḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मबुद्धिरयं राजा कृतपुण्यक्रियः सदा ।
अस्त्यस्य दुरितं किञ्चित्तन्निशामय वच्म्यहम्
dharmabuddhirayaṃ rājā kṛtapuṇyakriyaḥ sadā |
astyasya duritaṃ kiñcittanniśāmaya vacmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाखण्डैर्बोधितोऽयं तु जहार द्विजशासनम् ।
तेनैव कर्मणा स्थानं नरके चास्यदुत्तरे
pākhaṇḍairbodhito'yaṃ tu jahāra dvijaśāsanam |
tenaiva karmaṇā sthānaṃ narake cāsyaduttare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तिच्छेदः सूर्यपुत्र यस्य येन विधीयते ।
स तस्य वधमाप्नोति शास्त्रेषु इति निश्चितम्
vṛtticchedaḥ sūryaputra yasya yena vidhīyate |
sa tasya vadhamāpnoti śāstreṣu iti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादयं पापकर्मा ब्रह्महा पृथिवीपतिः ।
एतस्य निरये स्थानं कल्पकोटिशतावधि
tasmādayaṃ pāpakarmā brahmahā pṛthivīpatiḥ |
etasya niraye sthānaṃ kalpakoṭiśatāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मदत्तां हरेद्यस्तु परदत्तां च मेदिनीम् ।
स कोटिकुलसंयुक्तः प्रयाति नरकं विभो
ātmadattāṃ haredyastu paradattāṃ ca medinīm |
sa koṭikulasaṃyuktaḥ prayāti narakaṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो हरेच्च महीं तावद्देवस्य ब्राह्मणस्य च ।
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा कल्पकोटिशतावधि
yo harecca mahīṃ tāvaddevasya brāhmaṇasya ca |
na tasya niṣkṛtirdṛṣṭā kalpakoṭiśatāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परदत्तां क्षितिं यस्तु रक्षितुर्यस्तु रक्षति ।
स कोटिगुणमाप्नोति पुण्यं दातृगुणादपि
paradattāṃ kṣitiṃ yastu rakṣituryastu rakṣati |
sa koṭiguṇamāpnoti puṇyaṃ dātṛguṇādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽहं शमनादेशाद्भुक्त्वा वै पूतिमृत्तिकाम् ।
कल्पयोनौ प्राणिहिंसा सर्वदैव मया कृता
tato'haṃ śamanādeśādbhuktvā vai pūtimṛttikām |
kalpayonau prāṇihiṃsā sarvadaiva mayā kṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावश्च ब्राह्मणाश्चैव तथैवान्येऽपि जीविनः ।
मया दुष्टेन निहताः कोटिकोटिसहस्रशः
gāvaśca brāhmaṇāścaiva tathaivānye'pi jīvinaḥ |
mayā duṣṭena nihatāḥ koṭikoṭisahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन प्रेरिता साध्वि मां सर्वक्षयिताश्रयम् ।
खड्गयोनिं समुत्पन्नं भवती प्रजघान ह
kālena preritā sādhvi māṃ sarvakṣayitāśrayam |
khaḍgayoniṃ samutpannaṃ bhavatī prajaghāna ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाब्धिसङ्गमं तीर्थं दुर्ल्लभं दैवतैरपि ।
स्थलेऽपि मृत्युमासाद्य यत्रेयं मम सद्गतिः
gaṅgābdhisaṅgamaṃ tīrthaṃ durllabhaṃ daivatairapi |
sthale'pi mṛtyumāsādya yatreyaṃ mama sadgatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ सुश्रोणि भद्रं ते भविष्यति न संशयः ।
अचिरेणैव पतिना दर्शनं ते भविष्यति
gaccha suśroṇi bhadraṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
acireṇaiva patinā darśanaṃ te bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच-
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा सा कन्या परमाद्भुतम् ।
ववंदे चरणौ तस्य धर्मबुद्धिर्महीपतिः
vyāsa uvāca-
tasyaitadvacanaṃ śrutvā sā kanyā paramādbhutam |
vavaṃde caraṇau tasya dharmabuddhirmahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रथं समारुह्य स राजा त्रिदिवं ययौ ।
सोऽपि वीरवरो विप्र जगाम नृपतेः सभाम्
tato rathaṃ samāruhya sa rājā tridivaṃ yayau |
so'pi vīravaro vipra jagāma nṛpateḥ sabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा च तं मृतं श्रुत्वा खड्गिनं भीमविक्रमम् ।
तस्यै ददौ विवाहेन जयंतीं निजकन्यकाम्
rājā ca taṃ mṛtaṃ śrutvā khaḍginaṃ bhīmavikramam |
tasyai dadau vivāhena jayaṃtīṃ nijakanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयंतीं तां समादाय सा कन्या पुरुषाकृतिः ।
तपस्तप्तुं मनश्चक्रे गङ्गासागरसङ्गमे
jayaṃtīṃ tāṃ samādāya sā kanyā puruṣākṛtiḥ |
tapastaptuṃ manaścakre gaṅgāsāgarasaṅgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाब्धिसंगमे स्नात्वा प्रभाते द्विजसत्तम ।
गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च यजेन्नारायणं प्रभुम्
gaṅgābdhisaṃgame snātvā prabhāte dvijasattama |
gītairvādyaiśca nṛtyaiśca yajennārāyaṇaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरामिषं हविष्यं च फलाहारं द्विजोत्तम ।
कदाचिदुपवासं सा कुरुते च वराङ्गना
nirāmiṣaṃ haviṣyaṃ ca phalāhāraṃ dvijottama |
kadācidupavāsaṃ sā kurute ca varāṅganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाकिनीं समालोक्य कोऽग्रहीदत्र भूतले ।
मां नीचमिति मत्वासौ समारुह्य च वाजिनम्
ekākinīṃ samālokya ko'grahīdatra bhūtale |
māṃ nīcamiti matvāsau samāruhya ca vājinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूय एव निजं राज्यं साजगाम वराङ्गना ।
माधवस्य वियोगेन तस्य विद्याधरस्य वा
bhūya eva nijaṃ rājyaṃ sājagāma varāṅganā |
mādhavasya viyogena tasya vidyādharasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृता सा राजतनया यतोऽन्यं न भजत्यपि ।
तस्यां मृतायां भृत्योऽसौ निर्जगाम यदृच्छया
mṛtā sā rājatanayā yato'nyaṃ na bhajatyapi |
tasyāṃ mṛtāyāṃ bhṛtyo'sau nirjagāma yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलप्य बहुधा तत्र प्रचेष्टोऽत्यंत शोकभाक् ।
जगाम मरणार्थाय गङ्गासागरसङ्गमम्
vilapya bahudhā tatra praceṣṭo'tyaṃta śokabhāk |
jagāma maraṇārthāya gaṅgāsāgarasaṅgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गङ्गाब्धिसङ्गमे स्नात्वा तुलसीमृद्विभूषितः ।
कृताञ्जलिरिति प्राह प्रचेष्टो भीष्ममातरम्
gaṅgābdhisaṅgame snātvā tulasīmṛdvibhūṣitaḥ |
kṛtāñjaliriti prāha praceṣṭo bhīṣmamātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रे त्वज्जले मातस्त्यजाम्यत्र कलेवरम् ।
सुलोचना मे कांतास्याद्यथातत्त्वं करिष्यसि
pavitre tvajjale mātastyajāmyatra kalevaram |
sulocanā me kāṃtāsyādyathātattvaṃ kariṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयोभूयो ब्रुवंतं तमिति तस्याश्च किंकराः ।
बध्वा पाशेन तं निन्युर्निरुक्तां तत्सभां प्रति ५० 7.6.50।
तप्ता वीरवरादेशात्किंकरास्ते सुदारुणाः ।
कारायां स्थापयामासुः प्रचेष्टमनुविह्वलम्
bhūyobhūyo bruvaṃtaṃ tamiti tasyāśca kiṃkarāḥ |
badhvā pāśena taṃ ninyurniruktāṃ tatsabhāṃ prati 50 7.6.50|
taptā vīravarādeśātkiṃkarāste sudāruṇāḥ |
kārāyāṃ sthāpayāmāsuḥ praceṣṭamanuvihvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा तत्कार्यमद्भुतम् ।
हाहाकारो महानासीत्तद्राज्ये द्विजसत्तम
etasminneva kāle tu dṛṣṭvā tatkāryamadbhutam |
hāhākāro mahānāsīttadrājye dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छ्रुत्वाद्भुतं कर्म स च राजा गुणाकरः ।
आयातोऽत्यंत संतप्तो वदतीति द्विजोत्तम
etacchrutvādbhutaṃ karma sa ca rājā guṇākaraḥ |
āyāto'tyaṃta saṃtapto vadatīti dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषंगिणश्च रथिनश्चर्मिणः खड्गिनस्तथा ।
धानुष्काश्च कौंतकाश्च कोटिकोटिसहस्रशः
niṣaṃgiṇaśca rathinaścarmiṇaḥ khaḍginastathā |
dhānuṣkāśca kauṃtakāśca koṭikoṭisahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाने स्थाने पुरे तस्मिन्राजा वै शोकविह्वलः ।
नियोजयामास तदा रक्षायै द्विजसत्तम
sthāne sthāne pure tasminrājā vai śokavihvalaḥ |
niyojayāmāsa tadā rakṣāyai dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाज्ञप्तास्ततः सर्वे योद्धारोऽमितविक्रमाः ।
सत्वराः पतिरक्षासु तस्थुस्तस्मिन्पुरे रुषा
tenājñaptāstataḥ sarve yoddhāro'mitavikramāḥ |
satvarāḥ patirakṣāsu tasthustasminpure ruṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतानि गायकैः सर्वैर्नृत्यानि नर्तकैस्तथा ।
वाद्यानि वादकैश्चैव तत्र त्यक्तानि साध्वसैः
gītāni gāyakaiḥ sarvairnṛtyāni nartakaistathā |
vādyāni vādakaiścaiva tatra tyaktāni sādhvasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स राजा विप्रर्षे समाहूय स्वमंत्रिणः ।
किमेतदिति पप्रच्छ शोकोपहतमानसः
tataḥ sa rājā viprarṣe samāhūya svamaṃtriṇaḥ |
kimetaditi papraccha śokopahatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंत्रिण ऊचुः-
देवाद्भुतमिदं कर्म न दृष्टं न श्रुतं क्वचित् ।
एतावतां नृणां मध्ये पश्यतां क्व जगाम सा
maṃtriṇa ūcuḥ-
devādbhutamidaṃ karma na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ kvacit |
etāvatāṃ nṛṇāṃ madhye paśyatāṃ kva jagāma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोऽपि जल्पति सा लक्ष्मीः शापेनागत्य भूतले ।
त्वदीयं सौधमेतर्हि स्वयमंतरधीयत
ko'pi jalpati sā lakṣmīḥ śāpenāgatya bhūtale |
tvadīyaṃ saudhametarhi svayamaṃtaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायामयी सा रमणी मायया त्वद्गृहे स्थिता ।
मायां स्वकीयां दर्शित्वा गतेत्यन्ये वदंति वै
māyāmayī sā ramaṇī māyayā tvadgṛhe sthitā |
māyāṃ svakīyāṃ darśitvā gatetyanye vadaṃti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद्वदंति रमणी सर्वलक्षणसंयुता ।
आगमिष्यति भूयोऽपि भगाङ्गो मघवा यतः
kecidvadaṃti ramaṇī sarvalakṣaṇasaṃyutā |
āgamiṣyati bhūyo'pi bhagāṅgo maghavā yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मुखंचन्द्रवन्मत्वा विचिंत्यात्मानमात्मना ।
केचिद्वदंति चन्द्रेण नीता सुप्रतिपत्तये
tanmukhaṃcandravanmatvā viciṃtyātmānamātmanā |
kecidvadaṃti candreṇa nītā supratipattaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदंति केऽपि सा कन्या सद्गुणा दीर्घवासना ।
भ्रान्त्या चन्द्रमसा ग्रस्ता पूर्णचंद्रनिभानना
vadaṃti ke'pi sā kanyā sadguṇā dīrghavāsanā |
bhrāntyā candramasā grastā pūrṇacaṃdranibhānanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्गजैर्नलिनी भ्रान्त्या प्रफुल्लकमलानना ।
विषदण्डप्रहस्ता च नीरजा कलिकाकुचा
diggajairnalinī bhrāntyā praphullakamalānanā |
viṣadaṇḍaprahastā ca nīrajā kalikākucā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद्वदंति सृष्ट्वा सा स्रष्टुमन्यां स्त्रियं नृपं ।
तद्रूपादर्शनालोक्ये नीता रूपगुणास्थिता
kecidvadaṃti sṛṣṭvā sā sraṣṭumanyāṃ striyaṃ nṛpaṃ |
tadrūpādarśanālokye nītā rūpaguṇāsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद्वदंति भूपाल त्वया सर्वदिशो जिताः ।
रूपैर्दैवांगना जेतुं गता सा त्रिदिवं प्रति
kecidvadaṃti bhūpāla tvayā sarvadiśo jitāḥ |
rūpairdaivāṃganā jetuṃ gatā sā tridivaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते मंत्रिणोऽन्योन्यमालोक्येति मुखश्रियः ।
स्तब्धा इवाभवन्सर्वे निरुत्साहाः ससाध्वसाः
atha te maṃtriṇo'nyonyamālokyeti mukhaśriyaḥ |
stabdhā ivābhavansarve nirutsāhāḥ sasādhvasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपः सुलोचने पुत्रि क्व गतासि विहाय माम् ।
इत्युक्त्वा स महीपालः पृथिव्यां मूर्च्छितोऽपतत्
bhūpaḥ sulocane putri kva gatāsi vihāya mām |
ityuktvā sa mahīpālaḥ pṛthivyāṃ mūrcchito'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानं पतितं दृष्ट्वा शोकेन महता ततः ।
जज्ञे हाहारवस्तस्मिन्नगरे द्विजसत्तम
rājānaṃ patitaṃ dṛṣṭvā śokena mahatā tataḥ |
jajñe hāhāravastasminnagare dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्रंदनध्वनिं विप्र प्रतिश्रुत्वा च जायते ।
उत्प्रेक्षते तत्र लोके क्रंदंति ककुभो दश
tatkraṃdanadhvaniṃ vipra pratiśrutvā ca jāyate |
utprekṣate tatra loke kraṃdaṃti kakubho daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूलिधूसरतां गंतुं नृपतिं मुक्तकेशकम् ।
विधृत्य मंत्रिणः सर्वे तरसा सौधमाययुः
dhūlidhūsaratāṃ gaṃtuṃ nṛpatiṃ muktakeśakam |
vidhṛtya maṃtriṇaḥ sarve tarasā saudhamāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विद्याधरस्तत्र श्रीविक्रमदेवजः ।
तस्याः पीठं समालिङ्ग्य रुरोद करुणस्वनैः
atha vidyādharastatra śrīvikramadevajaḥ |
tasyāḥ pīṭhaṃ samāliṅgya ruroda karuṇasvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा प्रिये चंचलापाङ्गि सुवर्णकुसुमप्रभे ।
शोकाब्धौ पातयित्वा मां क्व गतासि वरानने
hā priye caṃcalāpāṅgi suvarṇakusumaprabhe |
śokābdhau pātayitvā māṃ kva gatāsi varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम किं दूषणं दृष्टं त्वया निर्दोषया प्रिये ।
न ददासि कथं भद्रे दर्शनं कमलानने
mama kiṃ dūṣaṇaṃ dṛṣṭaṃ tvayā nirdoṣayā priye |
na dadāsi kathaṃ bhadre darśanaṃ kamalānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जीविष्याम्यंहं भद्रे क्षणमात्रं त्वया विना ।
अतो मे दर्शनं दत्वा क्रियतां प्राणरक्षणम्
na jīviṣyāmyaṃhaṃ bhadre kṣaṇamātraṃ tvayā vinā |
ato me darśanaṃ datvā kriyatāṃ prāṇarakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं धनैः किं जनैः किं मे मित्रैः किं वा धनैर्गृहैः ।
नाप्नोमि यदि भद्रे त्वां प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्
kiṃ dhanaiḥ kiṃ janaiḥ kiṃ me mitraiḥ kiṃ vā dhanairgṛhaiḥ |
nāpnomi yadi bhadre tvāṃ prāṇebhyo'pi garīyasīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्चान्यच्च विप्रर्षे स कृत्वा करुणं महत् ।
शोकान्मृत्युं विनिश्चिंत्य ययौ गङ्गाब्धिसङ्गमम्
etaccānyacca viprarṣe sa kṛtvā karuṇaṃ mahat |
śokānmṛtyuṃ viniściṃtya yayau gaṅgābdhisaṅgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गङ्गाम्भसि स्नात्वा समुद्रजलमिश्रिते ।
निवेद्य भास्करायार्घं गंगां नत्वाह मातरम्
tatra gaṅgāmbhasi snātvā samudrajalamiśrite |
nivedya bhāskarāyārghaṃ gaṃgāṃ natvāha mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंङ्गे देवि जगन्मातस्त्वज्जले विमले तनुम् ।
त्यजामि तां यथा भूयः प्राप्नोमि तत्करिष्यसि
gaṃṅge devi jaganmātastvajjale vimale tanum |
tyajāmi tāṃ yathā bhūyaḥ prāpnomi tatkariṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवंतं तं विप्र तत्किंकरवरास्ततः ।
विधिं विनिन्युः सदृशं क्रुद्धा वीरवरस्य च
iti bruvaṃtaṃ taṃ vipra tatkiṃkaravarāstataḥ |
vidhiṃ vininyuḥ sadṛśaṃ kruddhā vīravarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वीरवरः प्राह कस्त्वं भोः कुत आगतः ।
कथमत्र तनुत्यागं कुरुषे तद्वदस्व मे
tato vīravaraḥ prāha kastvaṃ bhoḥ kuta āgataḥ |
kathamatra tanutyāgaṃ kuruṣe tadvadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वाक्यमेतदाकर्ण्य ततो विद्याधरोऽखिलाम् ।
तां कथां कथयामास शृण्वतां विस्मयप्रदाम्
tadvākyametadākarṇya tato vidyādharo'khilām |
tāṃ kathāṃ kathayāmāsa śṛṇvatāṃ vismayapradām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ त्वं मूर्खलोकानां प्रवरोसि न संशयः ।
गान्धर्वी राक्षसी वापि पन्नगी वापि किन्नरी
atha tvaṃ mūrkhalokānāṃ pravarosi na saṃśayaḥ |
gāndharvī rākṣasī vāpi pannagī vāpi kinnarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शापागतेव सा कन्या तस्मादन्तर्हिता स्वयम् ।
सा देवरूपिणी कन्या देवानां निलयं गता
śāpāgateva sā kanyā tasmādantarhitā svayam |
sā devarūpiṇī kanyā devānāṃ nilayaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं तया समं भूयो दर्शनं ते भविष्यति ।
चकोरपेयं पीयूषं गगने रोहिणीपतेः
kathaṃ tayā samaṃ bhūyo darśanaṃ te bhaviṣyati |
cakorapeyaṃ pīyūṣaṃ gagane rohiṇīpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं शक्नुवंति तं पापा वायसा बलिनोऽपि च ।
यदप्राप्यं न तत्प्राप्यं प्राप्यं यत्तच्च लभ्यते
kiṃ śaknuvaṃti taṃ pāpā vāyasā balino'pi ca |
yadaprāpyaṃ na tatprāpyaṃ prāpyaṃ yattacca labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानंति तज्जनं कश्चिन्मोहं प्रति न गच्छति ।
केनापि दीयते कन्या कन्या केनापि गृह्यते
jānaṃti tajjanaṃ kaścinmohaṃ prati na gacchati |
kenāpi dīyate kanyā kanyā kenāpi gṛhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वजन्मनि या कन्या तां कन्यां लभते पतिः ।
पुत्रप्रयोजना भार्या पुत्राः पिण्डप्रयोजनाः
pūrvajanmani yā kanyā tāṃ kanyāṃ labhate patiḥ |
putraprayojanā bhāryā putrāḥ piṇḍaprayojanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वंति दारग्रहणमतएव मनीषिणः ।
यथेह दीयते नार्या तथा नारी समश्नुते
kurvaṃti dāragrahaṇamataeva manīṣiṇaḥ |
yatheha dīyate nāryā tathā nārī samaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रंदन्रजन्यामप्येष भृङ्गः कुमुदिनीं सहेत् ।
सद्रूपोऽपि पतिः स्त्रीणां संतोषाय भवेन्नहि
kraṃdanrajanyāmapyeṣa bhṛṅgaḥ kumudinīṃ sahet |
sadrūpo'pi patiḥ strīṇāṃ saṃtoṣāya bhavennahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रवौ स्थितेऽपि पद्मिन्या मधूनि भ्रमरः पिबेत् ।
नारीषु सततं चित्तं विष्णुभक्तिष्वनादरः
ravau sthite'pi padminyā madhūni bhramaraḥ pibet |
nārīṣu satataṃ cittaṃ viṣṇubhaktiṣvanādaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकैः कैश्चित्तनुत्यागस्तिस्रः पुंसां विडंबनाः ।
दाराः पुत्रास्तथा भ्राता देशाश्च बांधवास्तथा
śokaiḥ kaiścittanutyāgastisraḥ puṃsāṃ viḍaṃbanāḥ |
dārāḥ putrāstathā bhrātā deśāśca bāṃdhavāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्लभ्या इमे सर्वे पुनर्लभ्या न चासवः ।
न मुक्तो विषयो धर्मो न च कर्म कृतं त्वया
punarlabhyā ime sarve punarlabhyā na cāsavaḥ |
na mukto viṣayo dharmo na ca karma kṛtaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तमाने गते मूढ भविष्यं जन्म दुर्ल्लभम् ।
मम माता मम पिता भार्या भ्राता धनं मम
vartamāne gate mūḍha bhaviṣyaṃ janma durllabham |
mama mātā mama pitā bhāryā bhrātā dhanaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्फलं याति वै जन्म नृणां ममतया तया ।
एवं प्रबोधितः सम्यक्तेन धीरवरेण सः
niṣphalaṃ yāti vai janma nṛṇāṃ mamatayā tayā |
evaṃ prabodhitaḥ samyaktena dhīravareṇa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौर्मनस्यं परित्यज्य तस्थौ तत्रैव जैमिने ।
ततस्तु गन्धिनी प्रीत्या हसंती स्वगृहं गता
daurmanasyaṃ parityajya tasthau tatraiva jaimine |
tatastu gandhinī prītyā hasaṃtī svagṛhaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा च माधवं मंचे स्वपंतं सा ददर्श ह ।
गन्धिन्युवाच-
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दुर्बुद्धे भ्रमस्ते विफलोऽभवत्
gatvā ca mādhavaṃ maṃce svapaṃtaṃ sā dadarśa ha |
gandhinyuvāca-
uttiṣṭhottiṣṭha durbuddhe bhramaste viphalo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहकाले सा कन्या बभूवांतर्हिता स्वयम् ।
एवं तस्या वचः श्रुत्वा समुत्तस्थौ स माधवः
vivāhakāle sā kanyā babhūvāṃtarhitā svayam |
evaṃ tasyā vacaḥ śrutvā samuttasthau sa mādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.