सुवर्ण-सिद्धिः प्राह-कथम् एतत् ? सो ऽब्रवीत्- कथा १४ ब्राह्मण-कर्कटक-कथा कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने ब्रह्मदत्त-नामा ब्राह्मणः प्रतिवसति स्म । स च प्रयोजन-वशाद् ग्रामं प्रस्थितः स्व-मात्राभिहितः, यद्-वत्स ! कथम् एकाकी व्रजसि ? तद् अन्विष्यतां कश्चिद् द्वितीयः सहायः । स आह-अम्ब ! मा भैषीः । निरुपद्रवो ऽयं मार्गः । कार्य-वशाद् एकाकी गमिष्यामि । अथ तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा समीपस्थ-वाप्याः सकाशात् कर्कटम् आदाय मात्राभिहितं-वत्स, अवश्यं यदि गन्तव्यम् । तद् एष कर्कटो ऽपि सहायो भवतु । तद् एनं गृहीत्वा गच्छ । सो ऽपि मातुर् वचनाद् उभाभ्यां पाणिभ्यां न सङ्गृह्य कर्पूर-पुटिका-मध्ये निधाय, पात्र-मध्ये संस्थाप्य शीघ्रं प्रस्थितः । अथ गच्छन् ग्रीष्मोष्मणा सन्तप्तः कञ्चिन् मार्गस्थं वृक्षम् आसाद्य, तत्रैव प्रसुप्तः । अत्रान्तरे वृक्ष-कोटरान् निर्गत्य सर्पस् तत्-समीपम् आगतः । स चाभ्यन्तर-गतां कर्पूर-पुटिकाम् अतिलौल्याद् अभक्षयत् । सो ऽपि कर्कटस् तत्रैव स्थितः सन् सर्प-प्राणान् अपाहरत । ब्राह्मणेऽपि यावत् प्रबुद्धः पश्यति, तावत् समीपे मृत-कृष्ण-सर्पो निज-पार्श्वे कर्पूर-पुटिकोपरि स्थितस् तिष्ठति । तं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत्-कर्कटेनायं हतः इति । प्रसन्नो भूत्वाब्रवीच् च-भोः ! सत्यम् अभिहितं मम मात्रा यत् पुरुषेण को ऽपि सहायः कार्यः । नैकाकिना गन्तव्यम् । यतो मया श्रद्धा-पूरित-चेतसा तद्-वचनम् अनुष्ठितं तेनाहं कर्कटेन सर्व-व्यापादनाद् रक्षितः । अथवा साध्व् इदम् उच्यते- क्षीणः श्रयति शशी रविम् ऋद्धो वर्धयति पयसां नाथम् । अन्ये विपदि सहाया धनिनां श्रियम् अनुभवन्त्य् अन्ये
suvarṇa-siddhiḥ prāha-katham etat ? so 'bravīt- kathā 14 brāhmaṇa-karkaṭaka-kathā kasmiṃścid adhiṣṭhāne brahmadatta-nāmā brāhmaṇaḥ prativasati sma | sa ca prayojana-vaśād grāmaṃ prasthitaḥ sva-mātrābhihitaḥ, yad-vatsa ! katham ekākī vrajasi ? tad anviṣyatāṃ kaścid dvitīyaḥ sahāyaḥ | sa āha-amba ! mā bhaiṣīḥ | nirupadravo 'yaṃ mārgaḥ | kārya-vaśād ekākī gamiṣyāmi | atha tasya taṃ niścayaṃ jñātvā samīpastha-vāpyāḥ sakāśāt karkaṭam ādāya mātrābhihitaṃ-vatsa, avaśyaṃ yadi gantavyam | tad eṣa karkaṭo 'pi sahāyo bhavatu | tad enaṃ gṛhītvā gaccha | so 'pi mātur vacanād ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ na saṅgṛhya karpūra-puṭikā-madhye nidhāya, pātra-madhye saṃsthāpya śīghraṃ prasthitaḥ | atha gacchan grīṣmoṣmaṇā santaptaḥ kañcin mārgasthaṃ vṛkṣam āsādya, tatraiva prasuptaḥ | atrāntare vṛkṣa-koṭarān nirgatya sarpas tat-samīpam āgataḥ | sa cābhyantara-gatāṃ karpūra-puṭikām atilaulyād abhakṣayat | so 'pi karkaṭas tatraiva sthitaḥ san sarpa-prāṇān apāharata | brāhmaṇe'pi yāvat prabuddhaḥ paśyati, tāvat samīpe mṛta-kṛṣṇa-sarpo nija-pārśve karpūra-puṭikopari sthitas tiṣṭhati | taṃ dṛṣṭvā vyacintayat-karkaṭenāyaṃ hataḥ iti | prasanno bhūtvābravīc ca-bhoḥ ! satyam abhihitaṃ mama mātrā yat puruṣeṇa ko 'pi sahāyaḥ kāryaḥ | naikākinā gantavyam | yato mayā śraddhā-pūrita-cetasā tad-vacanam anuṣṭhitaṃ tenāhaṃ karkaṭena sarva-vyāpādanād rakṣitaḥ | athavā sādhv idam ucyate- kṣīṇaḥ śrayati śaśī ravim ṛddho vardhayati payasāṃ nātham | anye vipadi sahāyā dhanināṃ śriyam anubhavanty anye
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.