Library·Parasara-Smrti (plain text)·11
अमेध्यरेतो गोमांसं चण्डालान्नम् अथापि वा । यदि भुक्तं तु विप्रेण कृच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् (इइ,१, प्। ३६४)
amedhyareto gomāṃsaṃ caṇḍālānnam athāpi vā / yadi bhuktaṃ tu vipreṇa kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret (II,1, p. 364)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव क्षत्रियो वैश्यो ऽप्य् अर्धं चान्द्रायणं चरेत् । शूद्रो ऽप्य् एवं यदा भुङ्क्ते प्राजापत्यं समाचरेत् (इइ,१, प्। ३७४)
tathaiva kṣatriyo vaiśyo 'py ardhaṃ cāndrāyaṇaṃ caret / śūdro 'py evaṃ yadā bhuṅkte prājāpatyaṃ samācaret (II,1, p. 374)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चगव्यं पिबेच् छूद्रो ब्रह्मकूर्चं पिबेद् द्विजः । एकद्वित्रिचतुर् गा वा दद्याद् विप्राद्यनुक्रमात्
pañcagavyaṃ pibec chūdro brahmakūrcaṃ pibed dvijaḥ / ekadvitricatur gā vā dadyād viprādyanukramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रान्नं सूतकान्नं च अभोज्यस्यान्नम् एव च । शङ्कितं प्रतिषिद्धान्नं पूर्वोच्छिष्टं तथैव च (इइ,१, प्। ३७५)
śūdrānnaṃ sūtakānnaṃ ca abhojyasyānnam eva ca / śaṅkitaṃ pratiṣiddhānnaṃ pūrvocchiṣṭaṃ tathaiva ca (II,1, p. 375)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि भुक्तं तु विप्रेण अज्ञानाद् आपदापि वा । ज्ञात्वा समाचरेत् कृच्छ्रं ब्रह्मकूर्चं तु पावनम्
yadi bhuktaṃ tu vipreṇa ajñānād āpadāpi vā / jñātvā samācaret kṛcchraṃ brahmakūrcaṃ tu pāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालैर् नकुलमार्जारैर् अन्नम् उच्छिष्टितं यदा । तिलदर्भोदकैः प्रोक्ष्य शुध्यते नात्रसंशयः (इइ,१, प्। ३९०)
bālair nakulamārjārair annam ucchiṣṭitaṃ yadā / tiladarbhodakaiḥ prokṣya śudhyate nātrasaṃśayaḥ (II,1, p. 390)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकपङ्क्त्युपविष्टानां विप्राणां सह भोजने । यद्य् एको ऽपि त्यजेत् पात्रं शेषम् अन्नं न भोजयेत् (इइ,१, प्। ३९८)
ekapaṅktyupaviṣṭānāṃ viprāṇāṃ saha bhojane / yady eko 'pi tyajet pātraṃ śeṣam annaṃ na bhojayet (II,1, p. 398)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहाद् भुञ्जीत यस् तत्र पङ्क्ताव् उच्छिष्टभोजने । प्रायश्चित्तं चरेद् विप्रः कृच्छ्रं सांतपनं तथा
mohād bhuñjīta yas tatra paṅktāv ucchiṣṭabhojane / prāyaścittaṃ cared vipraḥ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीयूषं श्वेतलशुनं वृन्ताकफलगृञ्जने । पलाण्डुवृक्षनिर्यास- देवस्वकवकानि च (इइ,१, प्। ३९९)
pīyūṣaṃ śvetalaśunaṃ vṛntākaphalagṛñjane / palāṇḍuvṛkṣaniryāsa- devasvakavakāni ca (II,1, p. 399)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्ट्रीक्षीरम् अविक्षीरम् अज्ञानाद् भुञ्जते द्विजः । त्रिरात्रम् उपवासेन पञ्चगव्येन शुध्यति
uṣṭrīkṣīram avikṣīram ajñānād bhuñjate dvijaḥ / trirātram upavāsena pañcagavyena śudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डूकं भक्षयित्वा तु मूषिकामांसम् एव च । ज्ञात्वा विप्रस् त्व् अहोरात्रं यावकान्नेन शुध्यति (इइ,१, प्। ४०५)
maṇḍūkaṃ bhakṣayitvā tu mūṣikāmāṃsam eva ca / jñātvā vipras tv ahorātraṃ yāvakānnena śudhyati (II,1, p. 405)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियश् चापि वैश्यश् च क्रियावन्तौ शुचिव्रतौ । तद्गृहे तु द्विजैर् भोज्यं हव्यकव्येषु नित्यशः (इइ,१, प्। ४१०)
kṣatriyaś cāpi vaiśyaś ca kriyāvantau śucivratau / tadgṛhe tu dvijair bhojyaṃ havyakavyeṣu nityaśaḥ (II,1, p. 410)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं तैलं तथा क्षीरं भक्ष्यं स्नेहेन पाचितम् । गत्वा नदीतटे विप्रो भुञ्जीयाच् छूद्रभोजनम् (इइ,१, प्। ४११)
ghṛtaṃ tailaṃ tathā kṣīraṃ bhakṣyaṃ snehena pācitam / gatvā nadītaṭe vipro bhuñjīyāc chūdrabhojanam (II,1, p. 411)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यमांसरतं नित्यं नीचकर्मप्रवर्तकम् । तं शूद्रं वर्जयेद् विप्रः श्वपाकम् इव दूरतः (इइ,१, प्। ४१६)
madyamāṃsarataṃ nityaṃ nīcakarmapravartakam / taṃ śūdraṃ varjayed vipraḥ śvapākam iva dūrataḥ (II,1, p. 416)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजशुश्रूषणरतान् मद्यमांसविवर्जितान् । स्वकर्मणि रतान् नित्यं न तान् शूद्रान् त्यजेद् द्विजः
dvijaśuśrūṣaṇaratān madyamāṃsavivarjitān / svakarmaṇi ratān nityaṃ na tān śūdrān tyajed dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाद् भुञ्जते विप्राः सूतके मृतके ऽपि वा । प्रायश्चित्तं कथं तेषां वर्णे वर्णे विनिर्दिशेत् (इइ,१, प्। ४१७)
ajñānād bhuñjate viprāḥ sūtake mṛtake 'pi vā / prāyaścittaṃ kathaṃ teṣāṃ varṇe varṇe vinirdiśet (II,1, p. 417)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्र्यष्टसहस्रेण शुद्धिः स्याच् छूद्रसूतके । वैश्ये पञ्चसहस्रेण त्रिसहस्रेण क्षत्रिये
gāyatryaṣṭasahasreṇa śuddhiḥ syāc chūdrasūtake / vaiśye pañcasahasreṇa trisahasreṇa kṣatriye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्य यदा भुङ्क्ते द्वे सहस्रे तु दापयेत् । अथवा वामदैव्येन साम्नैवैकेन शुध्यति
brāhmaṇasya yadā bhuṅkte dve sahasre tu dāpayet / athavā vāmadaivyena sāmnaivaikena śudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्कान्नं गोरसं स्नेहं शूद्रवेश्मन आगतम् । पक्वं विप्रगृहे भुक्तं भोज्यं तन् मनुर् अब्रवीत् (इइ,१, प्। ४२७)
śuṣkānnaṃ gorasaṃ snehaṃ śūdraveśmana āgatam / pakvaṃ vipragṛhe bhuktaṃ bhojyaṃ tan manur abravīt (II,1, p. 427)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपत्कालेषु विप्रेण भुक्तं शूद्रगृहे यदि । मनस्तापेन शुध्येत द्रुपदां वा जपेच् छतम्
āpatkāleṣu vipreṇa bhuktaṃ śūdragṛhe yadi / manastāpena śudhyeta drupadāṃ vā japec chatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासनापितगोपाल- कुलमित्रार्धसीलिणः । एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश् चात्मानं निवेदयेत् (इइ,१, प्। ४२९)
dāsanāpitagopāla- kulamitrārdhasīliṇaḥ / ete śūdreṣu bhojyānnā yaś cātmānaṃ nivedayet (II,1, p. 429)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रकन्यासमुत्पन्नो ब्राह्मणेन तु संस्कृतः । संस्कारात् तु भवेद् दासः असंस्कारात् तु नापितः
śūdrakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ / saṃskārāt tu bhaved dāsaḥ asaṃskārāt tu nāpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियाच् छूद्रकन्यायां समुत्पन्नस् तु यः सुतः । स गोपाल इति ज्ञेयो भोज्यो विप्रैर् न संशयः
kṣatriyāc chūdrakanyāyāṃ samutpannas tu yaḥ sutaḥ / sa gopāla iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यकन्यासमुत्पन्नो ब्राह्मणेन तु संस्कृतः । स ह्य् आर्धिक इति ज्ञेयो भोज्यो विप्रैर् न संशयः
vaiśyakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ / sa hy ārdhika iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाण्डस्थितम् अभोज्येषु जलं दधि घृतं पयः । अकामतस् तु यो भुङ्क्ते प्रायश्चित्तं कथं भवेत् (इइ,१, प्। ४३२)
bhāṇḍasthitam abhojyeṣu jalaṃ dadhi ghṛtaṃ payaḥ / akāmatas tu yo bhuṅkte prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet (II,1, p. 432)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा उपसर्पति । ब्रह्मकूर्चोपवासेन याज्यवर्णस्य निष्कृतिः
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā upasarpati / brahmakūrcopavāsena yājyavarṇasya niṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां नोपवासः स्याच् छूद्रो दानेन शुध्यति । ब्रह्मकूर्चम् अहोरात्रं श्वपाकम् अपि शोधयेत्
śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syāc chūdro dānena śudhyati / brahmakūrcam ahorātraṃ śvapākam api śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् । निर्दिष्टं पञ्चगव्यं तु पवित्रं पापशोधनम् (इइ,१, प्। ४३३)
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam / nirdiṣṭaṃ pañcagavyaṃ tu pavitraṃ pāpaśodhanam (II,1, p. 433)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रं कृष्णवर्णायाः श्वेतायाश् चैव गोमयम् । पयश् च ताम्रवर्णाया रक्ताया गृह्यते दधि
gomūtraṃ kṛṣṇavarṇāyāḥ śvetāyāś caiva gomayam / payaś ca tāmravarṇāyā raktāyā gṛhyate dadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलाया घृतं ग्राह्यं सर्वं कापिलम् एव वा । मूत्रम् एकपलं दद्याद् अङ्गुष्ठार्धं तु गोमयम् (इइ,१, प्। ४३४)
kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ sarvaṃ kāpilam eva vā / mūtram ekapalaṃ dadyād aṅguṣṭhārdhaṃ tu gomayam (II,1, p. 434)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरं सप्तपलं दद्याद् दधि त्रिपलम् उच्यते । घृतम् एकपलं दद्यात् पलम् एकं कुशोदकम्
kṣīraṃ saptapalaṃ dadyād dadhi tripalam ucyate / ghṛtam ekapalaṃ dadyāt palam ekaṃ kuśodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्र्यादाय गोमूत्रं गन्धद्वारेति गोमयम् । आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राव्णस् तथा दधि (इइ,१, प्। ४३५)
gāyatryādāya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam / āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇas tathā dadhi (II,1, p. 435)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजो ऽसि शुक्रम् इत्य् आज्यं देवस्य त्वा कुशोदकम् । पञ्चगव्यम् ऋचा पूतं स्थापयेद् अग्निसंनिधौ
tejo 'si śukram ity ājyaṃ devasya tvā kuśodakam / pañcagavyam ṛcā pūtaṃ sthāpayed agnisaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपोहिष्ठेति चालोड्य मानस्तोकेति मन्त्रयेत् । सप्तावरास् तु ये दर्भा अछिन्नाग्राः शुकत्विषः (इइ,१, प्। ४३६)
āpohiṣṭheti cāloḍya mānastoketi mantrayet / saptāvarās tu ye darbhā achinnāgrāḥ śukatviṣaḥ (II,1, p. 436)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैर् उद्धृत्य होतव्यं पञ्चगव्यं यथाविधि । इरावती इदं विष्णुर् मानस्तोकेति शंवती (इइ,१, प्। ४३७)
etair uddhṛtya hotavyaṃ pañcagavyaṃ yathāvidhi / irāvatī idaṃ viṣṇur mānastoketi śaṃvatī (II,1, p. 437)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एताभिश् चैव होतव्यं हुतशेषं पिबेद् द्विजः । आलोड्य प्रणवेनैव निर्मन्थ्य प्रणवेन तु (इइ,१, प्। ४३८)
etābhiś caiva hotavyaṃ hutaśeṣaṃ pibed dvijaḥ / āloḍya praṇavenaiva nirmanthya praṇavena tu (II,1, p. 438)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृत्य प्रणवेनैव पिबेच् च प्रणवेन तु । यत् त्व् अस्थिगतं पापं देहे तिष्ठति देहिनाम्
uddhṛtya praṇavenaiva pibec ca praṇavena tu / yat tv asthigataṃ pāpaṃ dehe tiṣṭhati dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मकूर्चो दहेत् सर्वं प्रदीप्ताग्निर् इवेन्धनम् । पवित्रं त्रिषु लोकेषु देवताभिर् अधिष्ठितम् (इइ,१, प्। ४३९)
brahmakūrco dahet sarvaṃ pradīptāgnir ivendhanam / pavitraṃ triṣu lokeṣu devatābhir adhiṣṭhitam (II,1, p. 439)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणश् चैव गोमूत्रे गोमये हव्यवाहनः । दध्नि वायुः समुद्दिष्टः सोमः क्षीरे घृते रविः
varuṇaś caiva gomūtre gomaye havyavāhanaḥ / dadhni vāyuḥ samuddiṣṭaḥ somaḥ kṣīre ghṛte raviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबतः पतितं तोयं भाजने मुखनिःसृतम् । अपेयं तद् विजानीयात् पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् (इइ,१, प्। ४४०)
pibataḥ patitaṃ toyaṃ bhājane mukhaniḥsṛtam / apeyaṃ tad vijānīyāt pītvā cāndrāyaṇaṃ caret (II,1, p. 440)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूपे च पतितं दृष्ट्वा श्वसृगालौ च मर्कटम् । अस्थिचर्मादि पतितं पीत्वामेध्या अपो द्विजः
kūpe ca patitaṃ dṛṣṭvā śvasṛgālau ca markaṭam / asthicarmādi patitaṃ pītvāmedhyā apo dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारं तु कुणपं काकं विड्वराहखरोष्ट्रकम् । गावयं सौप्रतीकं च मायूरं खाड्गकं तथा
nāraṃ tu kuṇapaṃ kākaṃ viḍvarāhakharoṣṭrakam / gāvayaṃ saupratīkaṃ ca māyūraṃ khāḍgakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैयाघ्रम् आर्क्षं सैंहं वा कूपे यदि निमज्जति । तटाकस्याथ दुष्टस्य पीतं स्याद् उदकं यदि (इइ,१, प्। ४४१)
vaiyāghram ārkṣaṃ saiṃhaṃ vā kūpe yadi nimajjati / taṭākasyātha duṣṭasya pītaṃ syād udakaṃ yadi (II,1, p. 441)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तं भवेत् पुंसः क्रमेणैतेन सर्वशः । विप्रः शुध्येत् त्रिरात्रेण क्षत्रियस् तु दिनद्वयात्
prāyaścittaṃ bhavet puṃsaḥ krameṇaitena sarvaśaḥ / vipraḥ śudhyet trirātreṇa kṣatriyas tu dinadvayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहेन तु वैश्यस् तु शूद्रो नक्तेन शुध्यति । परपाकनिवृत्तस्य परपाकरतस्य च (इइ,१, प्। ४४६)
ekāhena tu vaiśyas tu śūdro naktena śudhyati / parapākanivṛttasya parapākaratasya ca (II,1, p. 446)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपचस्य च भुक्त्वान्नं द्विजश् चान्द्रायणं चरेत् । अपचस्य च यद् दानं दातुश् चास्य कुतः फलम्
apacasya ca bhuktvānnaṃ dvijaś cāndrāyaṇaṃ caret / apacasya ca yad dānaṃ dātuś cāsya kutaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाता प्रतिग्रहीता च तौ द्वौ निरयगामिनौ । गृहीत्वाग्निं समारोप्य पञ्चयज्ञान् न निर्वपेत् (इइ,१, प्। ४४७)
dātā pratigrahītā ca tau dvau nirayagāminau / gṛhītvāgniṃ samāropya pañcayajñān na nirvapet (II,1, p. 447)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परपाकनिवृत्तो ऽसौ मुनिभिः परिकीर्तितः । पञ्चयज्ञान् स्वयं कृत्वा परान्नेनोपजीवति
parapākanivṛtto 'sau munibhiḥ parikīrtitaḥ / pañcayajñān svayaṃ kṛtvā parānnenopajīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततं प्रातर् उत्थाय परपाकरतस् तु सः । गृहस्थधर्मा यो विप्रो ददाति परिवर्जितः
satataṃ prātar utthāya parapākaratas tu saḥ / gṛhasthadharmā yo vipro dadāti parivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभिर् धर्मतत्त्वज्ञैर् अपचः परिकीर्तितः । युगे युगे तु ये धर्मास् तेषु तेषु च ये द्विजाः (इइ,१, प्। ४५१)
ṛṣibhir dharmatattvajñair apacaḥ parikīrtitaḥ / yuge yuge tu ye dharmās teṣu teṣu ca ye dvijāḥ (II,1, p. 451)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां निन्दा न कर्तव्या युगरूपा हि ते द्विजाः । हुंकारं ब्राह्मणस्योक्त्वा त्वंकारं च गरीयसः
teṣāṃ nindā na kartavyā yugarūpā hi te dvijāḥ / huṃkāraṃ brāhmaṇasyoktvā tvaṃkāraṃ ca garīyasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा तिष्ठन्न् अहः शेषम् अभिवाद्य प्रसादयेत् । ताडयित्वा तृणेनापि कण्ठे बद्ध्वापि वाससा
snātvā tiṣṭhann ahaḥ śeṣam abhivādya prasādayet / tāḍayitvā tṛṇenāpi kaṇṭhe baddhvāpi vāsasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवादेनापि निर्जित्य प्रणिपत्य प्रसादयेत् । अवगूर्य त्व् अहोरात्रं त्रिरात्रं क्षितिपातने (इइ,१, प्। ४५५)
vivādenāpi nirjitya praṇipatya prasādayet / avagūrya tv ahorātraṃ trirātraṃ kṣitipātane (II,1, p. 455)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिकृच्छ्रं च रुधिरे कृच्छ्रो ऽभ्यन्तरशोणिते । नवाहम् अतिकृच्छ्री स्यात् पाणिपूरान्नभोजनः (इइ,१, प्। ४५९)
atikṛcchraṃ ca rudhire kṛcchro 'bhyantaraśoṇite / navāham atikṛcchrī syāt pāṇipūrānnabhojanaḥ (II,1, p. 459)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रम् उपवासी स्याद् अतिकृच्छ्रः स उच्यते । सर्वेषाम् एव पापानां संकरे समुपस्थिते (इइ,१, प्। ४६०)
trirātram upavāsī syād atikṛcchraḥ sa ucyate / sarveṣām eva pāpānāṃ saṃkare samupasthite (II,1, p. 460)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशसाहस्रम् अभ्यस्ता गायत्री शोधनं परं
daśasāhasram abhyastā gāyatrī śodhanaṃ paraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.