स्वरोद्दश्यके विधावित्यर्थः।"नोत्तरपदे ऽनुदात्तादावपृथिवीरुद्रपूषमन्थिषु"इति सूत्रे पृथिव्यादिपर्युदासोस्याज्ञापकः। अन्यथा पृथिव्यादीनामनुदात्तादित्वाभावादप्राप्तौ तद्वैयर्थ्यं स्पष्टमेव। धर्मिग्राहकमानादेव च स्वरोद्देश्यकविषयमिदम्। अत एव"शतुरनुमोनद्यजादी,"अचः कर्त्तुर्यकि" इत्यादौ अच इत्यादेश्चारितार्थ्यम्। अत एव"राजवती"इत्यादौ नलोपस्यासिद्धत्वादन्वतीशब्दत्वात्,"अन्तो ऽवत्याः"इति स्वरो न, ऽउदश्वित्वान्ऽ इत्यत्र"ह्रस्वनुड्भ्याम्"इति मतुबुदात्तत्वं च नेत्याकरः। स्पष्टं चेदम्"समासस्य"इति सूत्रे भाष्ये। "उच्चैरुदात्तः"इति सूत्रे कैयटस्तु ऽइयमनावश्यकी, समिमव्याहृताजुपरागेण हलो ऽप्युदात्तादिवदवभासात्तदुपपत्तेःऽ इत्याह। तत्र भाष्ये ऽपि ध्वनितमेतत्॥ नन्वेवमपि ऽराजदृषत्ऽ इतियादौ"समासस्य"इत्यन्तोदात्तत्वं षकाराकारस्य न स्यात्, अत आह -- हल्स्वरप्राप्तै व्यञ्जनमविद्यमानवत्
svaroddaśyake vidhāvityarthaḥ/"nottarapade 'nudāttādāvapṛthivīrudrapūṣamanthiṣu"iti sūtre pṛthivyādiparyudāsosyājñāpakaḥ/ anyathā pṛthivyādīnāmanudāttāditvābhāvādaprāptau tadvaiyarthyaṃ spaṣṭameva/ dharmigrāhakamānādeva ca svaroddeśyakaviṣayamidam/ ata eva"śaturanumonadyajādī,"acaḥ kartturyaki" ityādau aca ityādeścāritārthyam/ ata eva"rājavatī"ityādau nalopasyāsiddhatvādanvatīśabdatvāt,"anto 'vatyāḥ"iti svaro na, 'udaśvitvān' ityatra"hrasvanuḍbhyām"iti matubudāttatvaṃ ca netyākaraḥ/ spaṣṭaṃ cedam"samāsasya"iti sūtre bhāṣye/ "uccairudāttaḥ"iti sūtre kaiyaṭastu 'iyamanāvaśyakī, samimavyāhṛtājuparāgeṇa halo 'pyudāttādivadavabhāsāttadupapatteḥ' ityāha/ tatra bhāṣye 'pi dhvanitametat// nanvevamapi 'rājadṛṣat' itiyādau"samāsasya"ityantodāttatvaṃ ṣakārākārasya na syāt, ata āha -- halsvaraprāptai vyañjanamavidyamānavat
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.