Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·91

Nagesa: Paribhasendusekhara 91

Paribh 91

अस्याञ्च ज्ञापकः"स्वरति सूति"इति सूत्रे सूङिति वक्तव्ये सूतिसूयत्योः पृथङ्निर्देश इति कैयटः। तन्न, साहचर्यादलुग्विकरणस्यैव ग्रहणे प्राप्ते पृथङ्निर्देशस्य तज्ज्ञापकत्वासम्भवात्। ध्वनिता चेयं परिभाषा"यस्य विभाषा"इत्यत्र भाष्ये। तत्र हि ऽविदितःऽ इति प्रयोगे निषेधमाशङ्क्य ऽयदुपादेर्विभाषा, तदुपादेर्निषेधः"विभाषा गमहनविदविशाम्"इति सूत्रे ऽशविकरणस्य ग्पहणं लुग्विकरणश्चायम्ऽ इत्युक्तम्। तत्र चो हेतौ, यतो ऽयंलुग्विकरणः, अतो विशिसाहचर्याच्छविकरणस्य ग्रहणम्, न तु हनिसाहचर्यादस्यापि, एतत्परिभाषाविरोधादिति तदाशयः। अत एव परिभाषायां लुग्विकरणस्यैवेति नोक्तम्। कण्ठतस्तु भाष्ये एषा क्वापि न पठिता। ऽगातिस्थाऽ इति सूत्रे ऽपिबतेर्ग्रहणम् कर्तव्यम्ऽ इति वार्तिककृता ऽसर्वत्रैव पाग्रहणे ऽलुग्विकरणस्य ग्पहणम्ऽ इति भाष्यकृता चोक्तम्। "स्वरति सूति"इति सूत्रे कैयटेन च स्पष्टमुक्ता॥ ननु ऽप्रजिघाययिषतिऽ इत्यादौ"हेरचङि"इति विधीयमानं कुत्वं न स्यात् अत आह -- प्रकृतिग्रहणे ण्यधिकस्यापि ग्रहणम्

asyāñca jñāpakaḥ"svarati sūti"iti sūtre sūṅiti vaktavye sūtisūyatyoḥ pṛthaṅnirdeśa iti kaiyaṭaḥ/ tanna, sāhacaryādalugvikaraṇasyaiva grahaṇe prāpte pṛthaṅnirdeśasya tajjñāpakatvāsambhavāt/ dhvanitā ceyaṃ paribhāṣā"yasya vibhāṣā"ityatra bhāṣye/ tatra hi 'viditaḥ' iti prayoge niṣedhamāśaṅkya 'yadupādervibhāṣā, tadupāderniṣedhaḥ"vibhāṣā gamahanavidaviśām"iti sūtre 'śavikaraṇasya gpahaṇaṃ lugvikaraṇaścāyam' ityuktam/ tatra co hetau, yato 'yaṃlugvikaraṇaḥ, ato viśisāhacaryācchavikaraṇasya grahaṇam, na tu hanisāhacaryādasyāpi, etatparibhāṣāvirodhāditi tadāśayaḥ/ ata eva paribhāṣāyāṃ lugvikaraṇasyaiveti noktam/ kaṇṭhatastu bhāṣye eṣā kvāpi na paṭhitā/ 'gātisthā' iti sūtre 'pibatergrahaṇam kartavyam' iti vārtikakṛtā 'sarvatraiva pāgrahaṇe 'lugvikaraṇasya gpahaṇam' iti bhāṣyakṛtā coktam/ "svarati sūti"iti sūtre kaiyaṭena ca spaṣṭamuktā// nanu 'prajighāyayiṣati' ityādau"heracaṅi"iti vidhīyamānaṃ kutvaṃ na syāt ata āha -- prakṛtigrahaṇe ṇyadhikasyāpi grahaṇam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/91

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 91, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/91), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text