Library·Nagesa: Paribhasendusekhara·93

Nagesa: Paribhasendusekhara 93

Paribh 93

अङ्गे ऽङ्गाधिकारे वृत्तमुनिष्पन्नं यत्कार्यम्, तस्मिन् सति पुनरन्यस्याङ्गकार्यस्य वृत्तौ प्रवृत्तावविधानं भवतीत्यर्थः। एषा च"ज्यादादीयसः"इत्याद्विधानेन ज्ञापिता। अन्यथेकारलोपेन"अकृसार्व"इति दीर्घेण च सिद्धे तद्वैयर्थ्यं स्पष्टमेव। अत एव"ज्ञाजनोर्जा" "ज्यादादीयसः"इति सूत्रयोरेनां ज्ञापयित्वा किं प्रयोजनमिति प्रश्ने पिबतेर्गुणप्रतिषेध उक्तः, स न वक्तव्यः, इत्येव प्रयोजनमुक्तम्, न तु लक्ष्यसिद्धिरूपम्। तदुक्तम्"भ्यसो भ्यम्"इत्यत्र ऽअभ्यम्ऽ इति च्छेदः,"शेषे लोपः"चान्त्यलोप एव"अतो गुणे"इति पररूपेण सिद्धम् ऽयुष्मभ्यम्ऽ इत्यन्यत्र निरूपितम्। एवञ्च सूत्रद्वयस्थमेतज्ज्ञापनपरं भाष्यम्"भ्यसो भ्यम्"इति सूत्रस्थं च भाष्यमेकदेश्युक्तिरित्याहुः॥ यत्तु ऽओरोत्ऽ इति वाच्ये"ओर्गुणः"इति गुणग्रहणात् -- संज्ञापूर्वकविधेरनित्यत्वम्

aṅge 'ṅgādhikāre vṛttamuniṣpannaṃ yatkāryam, tasmin sati punaranyasyāṅgakāryasya vṛttau pravṛttāvavidhānaṃ bhavatītyarthaḥ/ eṣā ca"jyādādīyasaḥ"ityādvidhānena jñāpitā/ anyathekāralopena"akṛsārva"iti dīrgheṇa ca siddhe tadvaiyarthyaṃ spaṣṭameva/ ata eva"jñājanorjā" "jyādādīyasaḥ"iti sūtrayorenāṃ jñāpayitvā kiṃ prayojanamiti praśne pibaterguṇapratiṣedha uktaḥ, sa na vaktavyaḥ, ityeva prayojanamuktam, na tu lakṣyasiddhirūpam/ taduktam"bhyaso bhyam"ityatra 'abhyam' iti cchedaḥ,"śeṣe lopaḥ"cāntyalopa eva"ato guṇe"iti pararūpeṇa siddham 'yuṣmabhyam' ityanyatra nirūpitam/ evañca sūtradvayasthametajjñāpanaparaṃ bhāṣyam"bhyaso bhyam"iti sūtrasthaṃ ca bhāṣyamekadeśyuktirityāhuḥ// yattu 'orot' iti vācye"orguṇaḥ"iti guṇagrahaṇāt -- saṃjñāpūrvakavidheranityatvam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Paribh/93

Cite as: Nagesa: Paribhasendusekhara 93, in HREEM (hreem.cc/library/Paribh/93), after GRETIL, Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/paribhsu.htm — Nagesa [=Nagojibhatta]: Paribhasendusekhara Input by members of the Sansknet project (www.sansknet.org) This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding. Therefore, word boundaries are usually not marked by blanks. These and other irreg

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text