अथ सप्तविंशो ऽध्यायः श्रीभगवानुवाच --- एवं कृत्वा यथाशास्त्रं दिव्यमब्जज वै पुरा । पित्र्यं तदनु वै कुर्यात् विधिदृष्टेन कर्मणा
atha saptaviṃśo 'dhyāyaḥ śrībhagavānuvāca --- evaṃ kṛtvā yathāśāstraṃ divyamabjaja vai purā / pitryaṃ tadanu vai kuryāt vidhidṛṣṭena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौष्करौवाच--- ज्ञातुम् इच्छामि भगवान् त्वच्छासनस्थितैः । समुद्दिश्य पितृश्राद्धं कार्यम् आचार्यपूर्वकैः
pauṣkarauvāca--- jñātum icchāmi bhagavān tvacchāsanasthitaiḥ / samuddiśya pitṛśrāddhaṃ kāryam ācāryapūrvakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केषां केषां च तत् कार्यं कस्य कस्य च कीदृशम् । विदधाति पञ्च पञ्चैव (?कथंचैव)सम्यङ्निर्वर्तितं हि यत्
keṣāṃ keṣāṃ ca tat kāryaṃ kasya kasya ca kīdṛśam / vidadhāti pañca pañcaiva (?kathaṃcaiva)samyaṅnirvartitaṃ hi yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री भगवानुवाच --- कर्तव्यत्वेन वै कुर्यात् कर्मसन्यासिनां सदा । निर्वाणदीक्षितानां च भक्तानाम् अपि चाब्जज
śrī bhagavānuvāca --- kartavyatvena vai kuryāt karmasanyāsināṃ sadā / nirvāṇadīkṣitānāṃ ca bhaktānām api cābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्दिष्टक्रमाणां च चतुर्थाश्रमिणां तु वै । भगवद् पदलिप्सूनां ज्ञानिनां च तथैव हि
anirdiṣṭakramāṇāṃ ca caturthāśramiṇāṃ tu vai / bhagavad padalipsūnāṃ jñānināṃ ca tathaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतये मन्यसिद्धानां साधकानां तु पौष्कर । शुभजन्माप्तये शश्वन्मन्यसामुख्यसिद्धये
prītaye manyasiddhānāṃ sādhakānāṃ tu pauṣkara / śubhajanmāptaye śaśvanmanyasāmukhyasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यं तत्पुत्रकाणां तु कृपया देशिकादिकैः । कुर्याद् वै समयज्ञानां नित्यं सद्धर्मवृद्धये
kāryaṃ tatputrakāṇāṃ tu kṛpayā deśikādikaiḥ / kuryād vai samayajñānāṃ nityaṃ saddharmavṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयः सुजन्मलाभाय सद्विधाधिगमाय च । बान्धवानामातो ऽन्येषां भक्तानाम् एवम् एव हि
bhūyaḥ sujanmalābhāya sadvidhādhigamāya ca / bāndhavānāmāto 'nyeṣāṃ bhaktānām evam eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो दुष्कृतशान्त्यर्थं कृपया नित्यम् आचरेत् । कर्ताना (?वा)कर्मसंन्यासी परिवृद्धो व्रताश्रयी
sadyo duṣkṛtaśāntyarthaṃ kṛpayā nityam ācaret / kartānā (?vā)karmasaṃnyāsī parivṛddho vratāśrayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निवाणपदंनीतो दीक्षायां भोगलालस । तीव्रभावं विना यस्तु न सिद्धो मन्यसेवनात्
na nivāṇapadaṃnīto dīkṣāyāṃ bhogalālasa / tīvrabhāvaṃ vinā yastu na siddho manyasevanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निः सन्तानो ऽपि वै मन्त्री न याति सिद्धिगोचरम् । नूनम् एतत् द्विजश्रेष्ठ सन्मार्गस्यैः क्रियापरैः
niḥ santāno 'pi vai mantrī na yāti siddhigocaram / nūnam etat dvijaśreṣṭha sanmārgasyaiḥ kriyāparaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कर्तव्यप्रकारेण त्वनुग्राहयाः सदैव हि । समासाद्यात्र संयाति यथा दिव्यं परं पदम्
satkartavyaprakāreṇa tvanugrāhayāḥ sadaiva hi / samāsādyātra saṃyāti yathā divyaṃ paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतस्तुः (?अतस्तु) दीक्षितानां च सर्वेषां सा मयाजिनाम् । अवक्तव्यं च वक्तव्यं एतत् निर्वर्तनाय च
ātastuḥ (?atastu) dīkṣitānāṃ ca sarveṣāṃ sā mayājinām / avaktavyaṃ ca vaktavyaṃ etat nirvartanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धकाले तु वै मुक्तवा तैर् अप्यन्यत्र पद्मज । मन्त्रमुद्राक्रिया ध्यानमज्ञानादिक्रियां विना
śrāddhakāle tu vai muktavā tair apyanyatra padmaja / mantramudrākriyā dhyānamajñānādikriyāṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभ्यस्तव्या न योक्तव्या भक्तैः सामयिकादिभिः । समाश्रित्य निमित्तं वै देशकालादिक्तं द्विज
nābhyastavyā na yoktavyā bhaktaiḥ sāmayikādibhiḥ / samāśritya nimittaṃ vai deśakālādiktaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियते यत् पितॄणां च भवत्यनृणवान् नरः । प्रयाति तृप्तिम् अतुलां तेन कर्मवशाद् अपि
kriyate yat pitṝṇāṃ ca bhavatyanṛṇavān naraḥ / prayāti tṛptim atulāṃ tena karmavaśād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगते गतिम् आयान्ति श्राद्धाद् आह्लादसंयुताम् । सकृद्वैकं तु बहुधा कालमादेहलक्षणम्
āgate gatim āyānti śrāddhād āhlādasaṃyutām / sakṛdvaikaṃ tu bahudhā kālamādehalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तं तिथिगणेन एव वात्सरीयेण पौष्कार । क्षेत्राप्तिपूर्वेणान्नेन सन्निमित्तगणेन तु
yuktaṃ tithigaṇena eva vātsarīyeṇa pauṣkāra / kṣetrāptipūrveṇānnena sannimittagaṇena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारदुःखशान्त्यर्थं दुष्कृतक्षपणाय च । ॥॥
saṃsāraduḥkhaśāntyarthaṃ duṣkṛtakṣapaṇāya ca / ....
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्ते च इन्द्रियचक्रस्य दुःखजं दुष्कृतं हि यत् । सवे (?यद् ) द्यनन्तकल्पं च कर्मात्मा ये?(?सं ) यतो ऽब्जजी
vyakte ca indriyacakrasya duḥkhajaṃ duṣkṛtaṃ hi yat / save (?yad ) dyanantakalpaṃ ca karmātmā ye?(?saṃ ) yato 'bjajī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो भूतमयं देहं समन्तरम् अस्य वै । दुःखोपलम्भनं कल्पं यस्मात् कमलसंभव
ato bhūtamayaṃ dehaṃ samantaram asya vai / duḥkhopalambhanaṃ kalpaṃ yasmāt kamalasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेन शाम्यते दुःख सन्यस्कन्धगते (?दुःखमन्यस्कन्धगतं ) यथा । स्कन्धाद्गुरुतरं भारं नृणां दुष्कृतकारिणाम्
duḥkhena śāmyate duḥkha sanyaskandhagate (?duḥkhamanyaskandhagataṃ ) yathā / skandhādgurutaraṃ bhāraṃ nṛṇāṃ duṣkṛtakāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रक्रान्तस्वपिण्डात् वै यथा निर्गत्य पौष्कर । वासनादेहम् आश्रित्य नानाचेष्टां करोति च
nidrakrāntasvapiṇḍāt vai yathā nirgatya pauṣkara / vāsanādeham āśritya nānāceṣṭāṃ karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतपिण्डं विना तासां न शान्तिम् अनुविन्दति । एवम् अन्नाश्रितं पूर्वं प्राणम् इन्द्रियसंग्रहम्
bhūtapiṇḍaṃ vinā tāsāṃ na śāntim anuvindati / evam annāśritaṃ pūrvaṃ prāṇam indriyasaṃgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तिकृतं न वै देव (?हं )देहभावेन देहिनाम् । तावत् कर्मक्षयं तेषां कथमेति महामते
vyaktikṛtaṃ na vai deva (?haṃ )dehabhāvena dehinām / tāvat karmakṣayaṃ teṣāṃ kathameti mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तस्तद् उपचारार्थं ज्ञानपूर्वेण कर्मणा । संपाद्य यद्वशात् शीघ्रम् अनन्तं सुखमेधते
antastad upacārārthaṃ jñānapūrveṇa karmaṇā / saṃpādya yadvaśāt śīghram anantaṃ sukhamedhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यं वैष्णवानां च गुर्वादीनां विशेषतः । साधारः संप्रधानाख्यः सांप्रतं विधिः उच्यते
sāmānyaṃ vaiṣṇavānāṃ ca gurvādīnāṃ viśeṣataḥ / sādhāraḥ saṃpradhānākhyaḥ sāṃprataṃ vidhiḥ ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमन्त्रितं वा संप्राप्तं नित्यम् अङ्गीकृतं त्वथ । द्विजेन्द्रं पञ्जकालज्ञं षट्कर्मनिरतं तु वा
nimantritaṃ vā saṃprāptaṃ nityam aṅgīkṛtaṃ tvatha / dvijendraṃ pañjakālajñaṃ ṣaṭkarmanirataṃ tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानादिना पुरा कृत्वा प्रयतः संविशेत् पुनः । स्वयम् अर्ध्याम्बुना विप्र पवित्रीकृत्य पाणिना
snānādinā purā kṛtvā prayataḥ saṃviśet punaḥ / svayam ardhyāmbunā vipra pavitrīkṛtya pāṇinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ताय कुसुमास्त्रेण मन्त्रारश्चाधिष्ठितेन च । समुद्धरन् नेत्रमन्त्रं मन्त्रार्थाधिष्ठितेन च
santāya kusumāstreṇa mantrāraścādhiṣṭhitena ca / samuddharan netramantraṃ mantrārthādhiṣṭhitena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुच्चरन् नेत्रमन्त्रम् अवलोक्य अथ कद्विति (?वास्त्विति ) । निवेश्य भगवत्यग्रे (?तो ऽग्रे ) प्रणवाधिष्ठितासने
samuccaran netramantram avalokya atha kadviti (?vāstviti ) / niveśya bhagavatyagre (?to 'gre ) praṇavādhiṣṭhitāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजिते वितते पूते संमुखं वोत्तराननम् । उदक्दिग्क्षमाणं च विनिवेश्य तथा च तत्
pūjite vitate pūte saṃmukhaṃ vottarānanam / udakdigkṣamāṇaṃ ca viniveśya tathā ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मन्त्रेशदिग्रश्मिप्रसरेण अभिविध्यते । मन्त्रेण आराध्य तं ध्यात्वा ब्रूयात् संयता (?त ) वाग्भव
yathā mantreśadigraśmiprasareṇa abhividhyate / mantreṇa ārādhya taṃ dhyātvā brūyāt saṃyatā (?ta ) vāgbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधाय जगन्नाथ्र हृत्पद्मगगनेर्ऽकवत् । सप्तात्रस्याथ पात्राणां पात्राभ्यां वाब्जसंभव
samādhāya jagannāthra hṛtpadmagaganer'kavat / saptātrasyātha pātrāṇāṃ pātrābhyāṃ vābjasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृत्वा प्रतिष्ठानं प्राग् यत्नेनात्र कर्मणि । समुद्दिश्य पितॄन् दद्यात् दानम (?मा )न्तरवेदिकम्
evaṃ kṛtvā pratiṣṭhānaṃ prāg yatnenātra karmaṇi / samuddiśya pitṝn dadyāt dānama (?mā )ntaravedikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेशितं द्विजेन्द्रं यद् वृत्तिस्थम् अपि मन्त्रराट् । अन्तर्वेदी तु सा ज्ञेया त्वाभ्याम् अभ्यन्तरं हि तत्
niveśitaṃ dvijendraṃ yad vṛttistham api mantrarāṭ / antarvedī tu sā jñeyā tvābhyām abhyantaraṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रदानं पितॄणां यत् कुर्यात् सत्पात्रपिण्डकम् । तद् दिव्यम् अमलं यस्मात् चैतन्यम् अवलंब्यते
saṃpradānaṃ pitṝṇāṃ yat kuryāt satpātrapiṇḍakam / tad divyam amalaṃ yasmāt caitanyam avalaṃbyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालं संविभज्याश्च (?थ ) तिष्ठन्ति कमलोद्भव । प्रदातृसङ्कल्पवशात् दत्तं पुष्करसंभव
tatkālaṃ saṃvibhajyāśca (?tha ) tiṣṭhanti kamalodbhava / pradātṛsaṅkalpavaśāt dattaṃ puṣkarasaṃbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्य वा बहूनां वा प्रदद्याद् आसनोपरि । पुनरेवासनं दाभमिग्रन्थि बहुभिः कुशैः
ekasya vā bahūnāṃ vā pradadyād āsanopari / punarevāsanaṃ dābhamigranthi bahubhiḥ kuśaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभोः यज्ञाङ्गदेहस्य लोमानि तु कुशाः स्मृताः । ता एव नायः सर्वा तस्य भूतशरीरगाः
vibhoḥ yajñāṅgadehasya lomāni tu kuśāḥ smṛtāḥ / tā eva nāyaḥ sarvā tasya bhūtaśarīragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रश्मयो भूतदेहे तु चिन्मूर्तेः शक्तयो ऽखिलाः । अत एव हि विप्रेन्द्र पितॄणां तु कुशासनम्
raśmayo bhūtadehe tu cinmūrteḥ śaktayo 'khilāḥ / ata eva hi viprendra pitṝṇāṃ tu kuśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धकाले तु विहितम् आहूतानां तदूर्ध्वतः । यत् किंचिद् दीयते भक्तया ब्रह्मभूतं तु तद्भवेत्
śrāddhakāle tu vihitam āhūtānāṃ tadūrdhvataḥ / yat kiṃcid dīyate bhaktayā brahmabhūtaṃ tu tadbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा वै हेतुनानेन नृणाम् अविदितात्मनाम् । कर्मव्यत्र कुशाजालं विहितं कमलोद्भव
purā vai hetunānena nṛṇām aviditātmanām / karmavyatra kuśājālaṃ vihitaṃ kamalodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां सर्वगतं ब्रह्मन् मन्त्ररूपीश्वरो ऽच्युतः । भावस्थतत्वतस्ताभिस्तेषां वै न प्रयोजनम्
yeṣāṃ sarvagataṃ brahman mantrarūpīśvaro 'cyutaḥ / bhāvasthatatvatastābhisteṣāṃ vai na prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाश्चपरिजप्तेन भूतिनावात्मशङ्कुना । मसृणेनाश्मचूर्णेन परिघासु यथाथवा
athāścaparijaptena bhūtināvātmaśaṅkunā / masṛṇenāśmacūrṇena parighāsu yathāthavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिस्तदासने कार्या त्वग्रे दैर्घ्याच्छमाधिका । वैपुल्याच्छममानं तु प्राग्वत् पावनतां नयेत्
bahistadāsane kāryā tvagre dairghyācchamādhikā / vaipulyācchamamānaṃ tu prāgvat pāvanatāṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यसेत् तत्राप्यभग्नाग्रान् उदङ्मूलान् कुशान् द्विज । यस्माद् दिव्यम् उदग्भागं पित्र्यं दक्षिणसंज्ञकम्
nyaset tatrāpyabhagnāgrān udaṅmūlān kuśān dvija / yasmād divyam udagbhāgaṃ pitryaṃ dakṣiṇasaṃjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकेनामृतवीर्येण नित्यं संवर्धयन्ति च । दर्भमार्गच्छतेनैव पितॄणां ते ऽमरान् द्विज
svakenāmṛtavīryeṇa nityaṃ saṃvardhayanti ca / darbhamārgacchatenaiva pitṝṇāṃ te 'marān dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसत्यन्तः पितृगणो भागमाश्रित्य दक्षिणम् । चित्कलांशस्वरूपेण नृणामेवं हि चोत्तरे
vasatyantaḥ pitṛgaṇo bhāgamāśritya dakṣiṇam / citkalāṃśasvarūpeṇa nṛṇāmevaṃ hi cottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतास्पदामला नित्या त्वमृताख्याक्षया कला । अत एवं हि यत्किञ्चिद् आब्रह्मविदितैः द्विज
kṛtāspadāmalā nityā tvamṛtākhyākṣayā kalā / ata evaṃ hi yatkiñcid ābrahmaviditaiḥ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदीयते पितॄणां च तत् सत्येन तु पाणिना । ये ऽधिकृत्य जगद्योनिं मन्त्रात्मानमजं हरिम्
pradīyate pitṝṇāṃ ca tat satyena tu pāṇinā / ye 'dhikṛtya jagadyoniṃ mantrātmānamajaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयच्छन्ति पितॄणां च तोयतर्पणपूर्वकम् । तेषां तदाश्रयत्वा यदुक्तं नानकारणम्
prayacchanti pitṝṇāṃ ca toyatarpaṇapūrvakam / teṣāṃ tadāśrayatvā yaduktaṃ nānakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यस्य च पारम्यं प्रकृतस्य महामते । स्फुरत्यन्तर्गतं येषां मन्त्राराधनपूर्वकम्
kartavyasya ca pāramyaṃ prakṛtasya mahāmate / sphuratyantargataṃ yeṣāṃ mantrārādhanapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् स्वोत्तरवशाद्येषां मन्त्रसांमुख्यदिग्वशात् । चेतसा निर्विकल्पेन कृतं भवति चाक्षयम्
tat svottaravaśādyeṣāṃ mantrasāṃmukhyadigvaśāt / cetasā nirvikalpena kṛtaṃ bhavati cākṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु पुष्करसम्भूत दुर्लभा भुवि चेतनाः । इति चेतसि वै येषां निश्चयीकृत्य वर्तते
kintu puṣkarasambhūta durlabhā bhuvi cetanāḥ / iti cetasi vai yeṣāṃ niścayīkṛtya vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यतामुपनीये (?ते )त्वेवन्यस्ये कुशाचये । तिलांस्तथाश्चजप्ताश्च तदूर्ध्वे विकिरेत् पुनः
satyatāmupanīye (?te )tvevanyasye kuśācaye / tilāṃstathāścajaptāśca tadūrdhve vikiret punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुविन्दस्तु दर्भाग्रैर्यस्मादेतद् द्वयं द्विज । सर्वस्य भोगजालस्य जनकं भुवनत्रये
kuruvindastu darbhāgrairyasmādetad dvayaṃ dvija / sarvasya bhogajālasya janakaṃ bhuvanatraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषात् पितृदेवस्य श्रद्धापूतस्य वस्तुनः । अग्नीषोमस्वरूपेण शान्त्यात्मा भगवान स्वयम्
viśeṣāt pitṛdevasya śraddhāpūtasya vastunaḥ / agnīṣomasvarūpeṇa śāntyātmā bhagavāna svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तः कर्मात्मक ( त ) त्वानां मूर्तित्वेनात्मसिद्धये । स पित्र्यस्य च दिव्यस्य व्यापारस्यातिवद्धये
vyaktaḥ karmātmaka ( ta ) tvānāṃ mūrtitvenātmasiddhaye / sa pitryasya ca divyasya vyāpārasyātivaddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तेजस्तिलभावेन ह्लादो वर्तत्यपात्मना । अत एवाप्रबुद्धानां प्रबुद्धानामपि द्विज
tattejastilabhāvena hlādo vartatyapātmanā / ata evāprabuddhānāṃ prabuddhānāmapi dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलोदकेन भावं तु गच्छतः श्राद्धकर्मणि । श्राद्धस्य च परा रक्षा ते द्वे नित्यममार्न्त्रणाम्
tilodakena bhāvaṃ tu gacchataḥ śrāddhakarmaṇi / śrāddhasya ca parā rakṣā te dve nityamamārntraṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्स्वरूपविदां चै व विशेषो मन्त्रवेदिनाम् । न्यस्त्र स्त्राण्यभिजप्रानि तत्र पात्राणि विन्यसेत्
tatsvarūpavidāṃ cai va viśeṣo mantravedinām / nyastra strāṇyabhijaprāni tatra pātrāṇi vinyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्यं चकवृत्तानि हेमाद्युत्थानि ( ?न्य ) संभवे । पालाशकदलीपत्रतमालच्छदनान्यथ
tatrādyaṃ cakavṛttāni hemādyutthāni ( ?nya ) saṃbhave / pālāśakadalīpatratamālacchadanānyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरान्य स्त्राम्बुशद्धानि शुभपर्णमयानि च । पादयोरपि पाद्यार्थं कं क्षिपेद् दक्षिणादितः
purānya strāmbuśaddhāni śubhaparṇamayāni ca / pādayorapi pādyārthaṃ kaṃ kṣiped dakṣiṇāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमूर्धम् अर्चयेत् पश्चाद् अर्ध्यपुष्पानुलेपनैः । वस्त्रस्त्रग्धूपदीपैः तु दध्यन्नं फलवादिणा
āmūrdham arcayet paścād ardhyapuṣpānulepanaiḥ / vastrastragdhūpadīpaiḥ tu dadhyannaṃ phalavādiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सताम्बूलेन वित्तेन यथाशक्ति महामते । समुद्दिश्य पितॄन् सर्वान् सनाभीयान् यथाक्रमम्
satāmbūlena vittena yathāśakti mahāmate / samuddiśya pitṝn sarvān sanābhīyān yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दभावस्वरूपास्तु ज्ञवृत्तिस्थानविग्रहान् । बहुत्वे सति विप्राणां पितृणामेवमाचरेत्
śabdabhāvasvarūpāstu jñavṛttisthānavigrahān / bahutve sati viprāṇāṃ pitṛṇāmevamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र द्विजद्वयं विप्र पित्रर्थं विनिवेशितम् । एकास्मिन् स्वपितृणां तु तदा कार्यश्च सन्निधिः
yatra dvijadvayaṃ vipra pitrarthaṃ viniveśitam / ekāsmin svapitṛṇāṃ tu tadā kāryaśca sannidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये जननीयानां तथऽन्येषां तु संस्थितिम् । सर्वेषामेकप्राप्तं तु तृप्रये यदि योजितम्
dvitīye jananīyānāṃ tatha'nyeṣāṃ tu saṃsthitim / sarveṣāmekaprāptaṃ tu tṛpraye yadi yojitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओमाद्यमस्मच्छब्दं तु पितृभ्यस्तदनन्तरम् । इदम् अर्ध्यम् इदं पाद्यं तदन्ते संस्मरेत् स्वधाम्
omādyamasmacchabdaṃ tu pitṛbhyastadanantaram / idam ardhyam idaṃ pādyaṃ tadante saṃsmaret svadhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वास्मिन् उपचारान्ते वं वा संस्मरन् नरम् । नमः स्वधाथवा ब्रूयान्नमोन्तां त्वथवा स्वथवा स्वधाम्
sarvāsmin upacārānte vaṃ vā saṃsmaran naram / namaḥ svadhāthavā brūyānnamontāṃ tvathavā svathavā svadhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव हि यः कुर्यात् कर्तव्यत्वेन पौष्कर । तुल्यानां च स्वकुल्यानां नमस्तत्र च केवलम्
evameva hi yaḥ kuryāt kartavyatvena pauṣkara / tulyānāṃ ca svakulyānāṃ namastatra ca kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्युक्ते व्यत्यये नित्यं विहितं च स्वधा द्विज । स्वयमेव हि सन्यासी ददाति च फलार्थिनाम्
satyukte vyatyaye nityaṃ vihitaṃ ca svadhā dvija / svayameva hi sanyāsī dadāti ca phalārthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यस्तेन नमस्कारः स्वधान्ते नित्यमेव हि । ददाति फलकामस्तु यो नित्यफलमार्थिनाम्
kāryastena namaskāraḥ svadhānte nityameva hi / dadāti phalakāmastu yo nityaphalamārthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधाकारावसाने तु हितं तस्य सदा नमः । एवम् इच्छवशेनै व संविभज्य पितॄन् द्विज
svadhākārāvasāne tu hitaṃ tasya sadā namaḥ / evam icchavaśenai va saṃvibhajya pitṝn dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ट्वा पात्रमुखेनैव सतृप्तिं च पुनः पुनः । ततो ऽम्भश्चुलकं पाणौ ह्रन्मन्त्रेणामृतोपमम्
pṛṣṭvā pātramukhenaiva satṛptiṃ ca punaḥ punaḥ / tato 'mbhaśculakaṃ pāṇau hranmantreṇāmṛtopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यात् पूर्णेन्दुतुल्यं तद्ध्यातव्यं तत्कलाः पढन् । सानुस्वारम् अकाराद्यैर्भिन्नं षोडशभिः स्वरैः
dadyāt pūrṇendutulyaṃ taddhyātavyaṃ tatkalāḥ paḍhan / sānusvāram akārādyairbhinnaṃ ṣoḍaśabhiḥ svaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वङ्कारननिनिष्टं च तत्र प्राकस्थः सतारकम् । इत्युक्तं सकलस्येन्दोर वाचकं मन्त्रमब्जज
tvaṅkārananiniṣṭaṃ ca tatra prākasthaḥ satārakam / ityuktaṃ sakalasyendora vācakaṃ mantramabjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिप्रक्षकनात् पूर्वं पातव्यं तेन पूर्ववत् । येनामृतपुरान्तस्थम् अन्नवीर्यम् अनश्वरम्
pāṇiprakṣakanāt pūrvaṃ pātavyaṃ tena pūrvavat / yenāmṛtapurāntastham annavīryam anaśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवत्याप्यायकृद् ब्रह्मन् पितृदेवगणस्य च । माषचूणादिना पाणिं प्रक्षाल्यामणिबन्धनात्
bhavatyāpyāyakṛd brahman pitṛdevagaṇasya ca / māṣacūṇādinā pāṇiṃ prakṣālyāmaṇibandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाचम्योपसंहृत्य ऊच्छिष्टं तु यथाविधि । पवित्रीकृत्य वसुधां पाणौ कृत्वा तिलोदकम्
samācamyopasaṃhṛtya ūcchiṣṭaṃ tu yathāvidhi / pavitrīkṛtya vasudhāṃ pāṇau kṛtvā tilodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीणनं भगवत्यग्रे समुत्थायाचरेत् ततः । तवास्तु भगवन् पूर्वः प्रीतः पितृगणस्तथा
prīṇanaṃ bhagavatyagre samutthāyācaret tataḥ / tavāstu bhagavan pūrvaḥ prītaḥ pitṛgaṇastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारीरो देवताव्यूह अ ( आ )पदा ( द्यो )द्या व्यवस्थितः । एवं सुवितते कुर्यात् कर्मत्वाराधनालये
śārīro devatāvyūha a ( ā )padā ( dyo )dyā vyavasthitaḥ / evaṃ suvitate kuryāt karmatvārādhanālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कटे पुनरअन्यत्र यायादभ्यर्च्य मन्त्रराट् । स्थानं संस्कारसंशुध्दं कृत्वा प्राक्तानादिना
saṅkaṭe punaraanyatra yāyādabhyarcya mantrarāṭ / sthānaṃ saṃskārasaṃśudhdaṃ kṛtvā prāktānādinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याप्तिशक्तयारितं भूतस्तोयाधारगतं स्मरेत् । मन्यमर्चनपूर्वं तु तदग्र सर्वमाचरेत्
vyāptiśaktayāritaṃ bhūtastoyādhāragataṃ smaret / manyamarcanapūrvaṃ tu tadagra sarvamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्राघ्राणपरेणैव तत्पात्रस्थेन भावयेत् । माधुयुक्तेन हविषा दर्भकाण्डैस्तिलैः सह
pātrāghrāṇapareṇaiva tatpātrasthena bhāvayet / mādhuyuktena haviṣā darbhakāṇḍaistilaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्देषं वह्निना कृत्वा हृदा दर्भाग्रकेण तु । ध्यात्वा धाम द्रुमाकारं ज्ञस्वभावं महत् प्रभम्
nirdeṣaṃ vahninā kṛtvā hṛdā darbhāgrakeṇa tu / dhyātvā dhāma drumākāraṃ jñasvabhāvaṃ mahat prabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यदोषगण कृत्स्नं निर्दहन्तं समन्ततः । देवतानां पितॄणां यत् तृप्तये ऽन्नं महामते
dravyadoṣagaṇa kṛtsnaṃ nirdahantaṃ samantataḥ / devatānāṃ pitṝṇāṃ yat tṛptaye 'nnaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् साधनं च विहितं संस्कृतेन पुरान्निना । द्वाभ्यां देशिकपूर्वाभ्यामे तद् विषयम् अब्जज
tat sādhanaṃ ca vihitaṃ saṃskṛtena purānninā / dvābhyāṃ deśikapūrvābhyāme tad viṣayam abjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदापनमतो ऽन्येषां तत्कालं तस्य वै हितम् । सदैव विधिनानेन तदर्थं शुभसिद्धये
pradāpanamato 'nyeṣāṃ tatkālaṃ tasya vai hitam / sadaiva vidhinānena tadarthaṃ śubhasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्या श्रयबीजस्य नानाकर्मवशात् तु वै । नानात्वं भावयेद् बुद्धया पितृकर्मव्यतः पुरा
ekasyā śrayabījasya nānākarmavaśāt tu vai / nānātvaṃ bhāvayed buddhayā pitṛkarmavyataḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव तर्पणीयं तत् स्वयंभूता तदात्मना । मत्प्रवाहवदन्तस्थो भावयेद् अन्नपात्रगौ
tenaiva tarpaṇīyaṃ tat svayaṃbhūtā tadātmanā / matpravāhavadantastho bhāvayed annapātragau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्हणाग्रहगर्भौ तु द्वौ दर्भौ तालसम्मितौ । ह्रन्मन्त्रमन्त्रितौ कृत्वा ताभ्यां सह समुद्धरेत्
arhaṇāgrahagarbhau tu dvau darbhau tālasammitau / hranmantramantritau kṛtvā tābhyāṃ saha samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसरूपस्वभावं तत् स्थ ( स्थू )लत्वेनान्नतां गतम् । चतुरङ्गुलमात्रं तु ग्रासं ग्रासं महामते
rasarūpasvabhāvaṃ tat stha ( sthū )latvenānnatāṃ gatam / caturaṅgulamātraṃ tu grāsaṃ grāsaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमाश्रयस्थस्य पूर्वं पितृगणस्य च । पितॄणां बीजभूतस्य ज्ञस्वभावस्य तत्त्वतः
agnīṣomāśrayasthasya pūrvaṃ pitṛgaṇasya ca / pitṝṇāṃ bījabhūtasya jñasvabhāvasya tattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दघात् पिण्डद्वयं चै व त्वग्नीषोमसमुद्भवम् । नाडीस्वरूपौ तौ दर्भौ पिण्डेन सह तत्र वै
daghāt piṇḍadvayaṃ cai va tvagnīṣomasamudbhavam / nāḍīsvarūpau tau darbhau piṇḍena saha tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लयं नीत्वा द्वितीयेन व्यवहारधियां ( ?या )ततः । पितॄणां कल्पयेत् तेन पिण्डान्यन्ये ( ? त्ने )न सांप्रतम्
layaṃ nītvā dvitīyena vyavahāradhiyāṃ ( ?yā )tataḥ / pitṝṇāṃ kalpayet tena piṇḍānyanye ( ? tne )na sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण प्रागदृष्टानां ह्रदा संज्ञापदेन तु । एवं दृष्टस्वरूपं च ज्ञात्वा तेषां स्थितिं स्फुरम्
krameṇa prāgadṛṣṭānāṃ hradā saṃjñāpadena tu / evaṃ dṛṣṭasvarūpaṃ ca jñātvā teṣāṃ sthitiṃ sphuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्वत् स्वधावसानाघैर्मन्त्रैर् ॐकारपूर्वकैः । ह्रन्मन्त्रालङ्कृनैर्विप्र तदा संज्ञापदान्वितैः
prāgvat svadhāvasānāghairmantrair oṃkārapūrvakaiḥ / hranmantrālaṅkṛnairvipra tadā saṃjñāpadānvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डं प्रकल्पयामीति ततः पूर्ववदाचरेत् । अञ्जनाभ्यञ्जनाद्यैस्तु ह्युपचारैः प्रपूजनम्
piṇḍaṃ prakalpayāmīti tataḥ pūrvavadācaret / añjanābhyañjanādyaistu hyupacāraiḥ prapūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण तर्पणं कुर्यात् सतिलैश्चा म्भसा ततः । शिरसा वनते (? तौ )कृत्वा जानुपादौ क्षितौ गतौ
krameṇa tarpaṇaṃ kuryāt satilaiścā mbhasā tataḥ / śirasā vanate (? tau )kṛtvā jānupādau kṣitau gatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणियुग्मे लालारस्थे एकचिन्तः पढेद् इमम् । ॐ नमो वः पितरो नमो वाः (? वै )पुरुषोत्तम
pāṇiyugme lālārasthe ekacintaḥ paḍhed imam / oṃ namo vaḥ pitaro namo vāḥ (? vai )puruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो विष्णुपदस्थेभ्यः स्वधा वः पितरो नमः । हरये पितृनाथाय ह्यग्नीषोमात्मने नमः
namo viṣṇupadasthebhyaḥ svadhā vaḥ pitaro namaḥ / haraye pitṛnāthāya hyagnīṣomātmane namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्सोमपात्मने विष्णो नमो बर्हिषदात्मने । आसंसाराभिजनका अग्निष्वात्ता अथाच्युत
satsomapātmane viṣṇo namo barhiṣadātmane / āsaṃsārābhijanakā agniṣvāttā athācyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामहाः सोमपास्त्वं त्वमन्ये प्रतितामहाः । तुभ्यं नमो भगवते पितृमूर्ते ऽन्युताय च
pitāmahāḥ somapāstvaṃ tvamanye pratitāmahāḥ / tubhyaṃ namo bhagavate pitṛmūrte 'nyutāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणाय हंसाय विष्णो त्रिपुरुषात्मने । मुत्तवा त्वामेव भगवन् न नमामि अर्चयामि च
nārāyaṇāya haṃsāya viṣṇo tripuruṣātmane / muttavā tvāmeva bhagavan na namāmi arcayāmi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तर्पयामि सर्वेश नान्यम् आवाहयाम्यहम् । स्तुत्वा एवं हि पितृव्यूहं भक्तया परमया पुनः
na tarpayāmi sarveśa nānyam āvāhayāmyaham / stutvā evaṃ hi pitṛvyūhaṃ bhaktayā paramayā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संभवे सति सन्धानं पिण्डमूर्तेः समाचरेत् । तदग्रतोपविष्टस्य क्रमात् पितृगणस्य च
saṃbhave sati sandhānaṃ piṇḍamūrteḥ samācaret / tadagratopaviṣṭasya kramāt pitṛgaṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुसन्धाय वै द्वाभ्याम् एकस्मिन् वा द्विजोत्तम । ऊष्माग्रावस्थितं ध्यात्वा पित्रयं पितृगणं क्रमात्
anusandhāya vai dvābhyām ekasmin vā dvijottama / ūṣmāgrāvasthitaṃ dhyātvā pitrayaṃ pitṛgaṇaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवेन स्वरूपं तु समुत्थाय ततः स्वयम् । मध्यतिर्यक्स्थितौ स्थित्वा ह्यदूरं ना न्यदृक्स्थिनैः
praṇavena svarūpaṃ tu samutthāya tataḥ svayam / madhyatiryaksthitau sthitvā hyadūraṃ nā nyadṛksthinaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तराभिमुखैश्च एव दक्षिणस्याथवा द्विज । तदुत्तराननवशाद् ह्रन्मन्त्रं ह्रदयान् न्यसेत्
uttarābhimukhaiśca eva dakṣiṇasyāthavā dvija / taduttarānanavaśād hranmantraṃ hradayān nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ऽन्तं प्रणवाद्यं तु मरुदम्बरविग्रहम् । पिण्डाग्रे ह्युपविष्टस्य प्राणशक्ति ( ? क्तेर )द्विजस्य वा
namo 'ntaṃ praṇavādyaṃ tu marudambaravigraham / piṇḍāgre hyupaviṣṭasya prāṇaśakti ( ? ktera )dvijasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनां वा प्रयत्नेन स्वातन्त्रान् निर्गतो बहिः । ध्यात्वा तया सह क्षिप्रमेकीभूतत्वमागतम्
bahūnāṃ vā prayatnena svātantrān nirgato bahiḥ / dhyātvā tayā saha kṣipramekībhūtatvamāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मशक्तौ लयं नीत्वा यदि ह्यूष्माख्यलक्षणा । कृत्वैवं प्राणसङ्घं च पितॄणां विप्रविग्रहे
ātmaśaktau layaṃ nītvā yadi hyūṣmākhyalakṣaṇā / kṛtvaivaṃ prāṇasaṅghaṃ ca pitṝṇāṃ vipravigrahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्वदासनसंरुद्ध भोजयेत् पूर्ववत् ततः । ॐ नमत्वमृतायान्नमिदं विष्णुपुरःसराः
prāgvadāsanasaṃruddha bhojayet pūrvavat tataḥ / oṃ namatvamṛtāyānnamidaṃ viṣṇupuraḥsarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा नद्यस्तथा गावः सूर्यः सोमो वनस्पतिः । ॐ माधवो ऽथ भगवान् मन्त्रमूर्तिमयो महान्
devā nadyastathā gāvaḥ sūryaḥ somo vanaspatiḥ / oṃ mādhavo 'tha bhagavān mantramūrtimayo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुभावेन वो ऽन्यस्मिन् स्थित्वा तृप्तिं करोतु वै । अनुज्झितासनं कुर्यात् पितॄणां प्रीणनाय च
madhubhāvena vo 'nyasmin sthitvā tṛptiṃ karotu vai / anujjhitāsanaṃ kuryāt pitṝṇāṃ prīṇanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्नेवास्मि ( ?न् )भूभागे वस्त्वा तत्पिण्डविक्षितौ ( ? वीक्षिते ) । स्थितिः सर्वं पितॄणां च सांप्रतं कमलासन
tasminnevāsmi ( ?n )bhūbhāge vastvā tatpiṇḍavikṣitau ( ? vīkṣite ) / sthitiḥ sarvaṃ pitṝṇāṃ ca sāṃprataṃ kamalāsana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् प्राणविमुक्तानां पिण्डानां नोपसंहृतिः । सोच्छिष्टानां कृता सम्यक् तदन्ते संव्रजन्ति ते
yāvat prāṇavimuktānāṃ piṇḍānāṃ nopasaṃhṛtiḥ / socchiṣṭānāṃ kṛtā samyak tadante saṃvrajanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्थानामाशिषं दत्वा श्राद्धकर्तुर्धिया द्विज । सामृतं सोदकं स्थाने सतिलं मन्त्रतेजसा
svasthānāmāśiṣaṃ datvā śrāddhakarturdhiyā dvija / sāmṛtaṃ sodakaṃ sthāne satilaṃ mantratejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.