Pauskara-Samhita 27

स्थापयामि सतत्त्वांशैः संधयित्वा यथाविधि । भेदरूपम् अभिन्नं च[का]यात्मांशुचयस्य च

sthāpayāmi satattvāṃśaiḥ saṃdhayitvā yathāvidhi / bhedarūpam abhinnaṃ ca[kā]yātmāṃśucayasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतस्य च भोगार्थम् अन्यथा परमेश्वर । समुत्क्रान्तस्य मे देहात् स्थितं मारुतलक्षणम्

sukṛtasya ca bhogārtham anyathā parameśvara / samutkrāntasya me dehāt sthitaṃ mārutalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदुःखाया (?सुखदुःखा )भिलाषा च धनेन च समावृता । जायते संभ्रमोपेता दीर्घकालवदक्षया

saduḥkhāyā (?sukhaduḥkhā )bhilāṣā ca dhanena ca samāvṛtā / jāyate saṃbhramopetā dīrghakālavadakṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्क्रिया च तथा जन्तोर्वशा[?प्यवशा]स्य च । देहान्तरेण चाप्तेन शश्वत्कालान्तरेण वा

niṣkriyā ca tathā jantorvaśā[?pyavaśā]sya ca / dehāntareṇa cāptena śaśvatkālāntareṇa vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा स्थिता दुस्सहा घोर तत्त्वतो याति संक्षयम् । त्वत्प्रसादाद् अतो नाथ शीघ्रम् अन्नं जलेन तु

sā sthitā dussahā ghora tattvato yāti saṃkṣayam / tvatprasādād ato nātha śīghram annaṃ jalena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डम् इन्द्रियसंज्ञं यन्निष्पाद्यं तन्निरामयम् । निःसन्तानस्त्वसंदेहं निराशः कर्मजालगः

piṇḍam indriyasaṃjñaṃ yanniṣpādyaṃ tannirāmayam / niḥsantānastvasaṃdehaṃ nirāśaḥ karmajālagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकृत्य त्वमेवाद्य करोति (?षि )त्राणम् आत्मना । पतितानां निराशानां नारकाणां परा गतिः

adhikṛtya tvamevādya karoti (?ṣi )trāṇam ātmanā / patitānāṃ nirāśānāṃ nārakāṇāṃ parā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वमेव लुप्तपिण्डानां शश्वद् उद्धरणक्षमः । यतस्त्वमे (व )तत् शश्वद्[ना]रभ्य (?म्भ )सनातन

tvameva luptapiṇḍānāṃ śaśvad uddharaṇakṣamaḥ / yatastvame (va )tat śaśvad[nā]rabhya (?mbha )sanātana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पत्तिदिनपर्यन्तं विघ्नजालं सवासनम् । मम मायातु भगवन् कर्मसिद्धिर्ममास्तु वै

niṣpattidinaparyantaṃ vighnajālaṃ savāsanam / mama māyātu bhagavan karmasiddhirmamāstu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अभ्यर्थयित्वाजं करमापूर्य वारिणा । कुर्यात् तत् शेषपूर्णं तु आसमाप्ति तु संयमम्

evam abhyarthayitvājaṃ karamāpūrya vāriṇā / kuryāt tat śeṣapūrṇaṃ tu āsamāpti tu saṃyamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लौकिकं व्यवहारं यद्धर्मकामार्थलक्षणम् । निरस्य पूर्ववत्सर्वं सावधानं ततो भवेत्

laukikaṃ vyavahāraṃ yaddharmakāmārthalakṣaṇam / nirasya pūrvavatsarvaṃ sāvadhānaṃ tato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभिमतवृत्तौ तु कृत्वा देवार्चनं तु वै । तदग्रतो दक्षिणे वा चलयिष्ये शि ?तर्पणम्

tato 'bhimatavṛttau tu kṛtvā devārcanaṃ tu vai / tadagrato dakṣiṇe vā calayiṣye śi ?tarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजेन्द्रं सन्निवेश्याथ सर्वं कृत्वा यथाविधि । निर्विशङ्केन मनसा तद्वदेव धिया ततः

dvijendraṃ sanniveśyātha sarvaṃ kṛtvā yathāvidhi / nirviśaṅkena manasā tadvadeva dhiyā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वगृहं[च]स्वचैतन्यं ध्यायेत् सान्निध्यम् आगतम् । स्मरेद् एकं च निष्पापं प्रणवेनाप्तकालवत्

svagṛhaṃ[ca]svacaitanyaṃ dhyāyet sānnidhyam āgatam / smared ekaṃ ca niṣpāpaṃ praṇavenāptakālavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतावसं ?यत्संस्कारं यथा शास्त्रोदितं महत् । कृतभिक्षस्तु विहितम् उक्तदीक्षं तु वा चरेत्

gatāvasaṃ ?yatsaṃskāraṃ yathā śāstroditaṃ mahat / kṛtabhikṣastu vihitam uktadīkṣaṃ tu vā caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिसञ्चयं तु एवं कृत्वा यथाविधि । समाचरेत् ततः स्नानं मान्त्रम् अब्जज तत्र वै

asthisañcayaṃ tu evaṃ kṛtvā yathāvidhi / samācaret tataḥ snānaṃ māntram abjaja tatra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजेन्द्रैः कृतदीक्षैस्तु ऋग्यजुः सामसंगतैः । प्रधानमन्त्रैरब्लिङ्गैरुपस्नातो भवेद् अथ

dvijendraiḥ kṛtadīkṣaistu ṛgyajuḥ sāmasaṃgataiḥ / pradhānamantrairabliṅgairupasnāto bhaved atha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाक्षरपूर्वेभ्यो मध्यात्प्रागुक्तलक्षणम् । जपेद् एकतमं मन्त्रं दीक्षितस्वेकमेव हि

dvādaśākṣarapūrvebhyo madhyātprāguktalakṣaṇam / japed ekatamaṃ mantraṃ dīkṣitasvekameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वमन्त्राद् अस्त्रमन्त्रैर्वा एवं स्नाने कृते पुनः । स्वमन्त्रं द्वादशार्णं वा ध्यायन् हृत्कमलान्तरे

svamantrād astramantrairvā evaṃ snāne kṛte punaḥ / svamantraṃ dvādaśārṇaṃ vā dhyāyan hṛtkamalāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तकाञ्चनवर्णाम् अमुक्तमूर्तिं[त]मेव वा । मुहूर्तार्धं मुहूर्तं वा जपन्नास्ते ह्यनन्यधीः

taptakāñcanavarṇām amuktamūrtiṃ[ta]meva vā / muhūrtārdhaṃ muhūrtaṃ vā japannāste hyananyadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कल्पाग्निकं विप्र आशौचं स्वकुलोद्भवम् । क्षयमेत्यभिसन्धानान् नराणाम् अधिकारिणाम्

tena kalpāgnikaṃ vipra āśaucaṃ svakulodbhavam / kṣayametyabhisandhānān narāṇām adhikāriṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वं मानसम् अन्येभ्यः संभूतानां यथाक्रमम् । न पुनः सर्वशक्तेर्वै संभूतानां सुखानले

tattvaṃ mānasam anyebhyaḥ saṃbhūtānāṃ yathākramam / na punaḥ sarvaśaktervai saṃbhūtānāṃ sukhānale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धा (?द्यायिनां )नां च तज्ज्ञानां द्विजानाम् अधिकारिणाम् । एवं संशुद्धदेहस्तु अन्नं संसाद्य पूर्ववत्

taddhā (?dyāyināṃ )nāṃ ca tajjñānāṃ dvijānām adhikāriṇām / evaṃ saṃśuddhadehastu annaṃ saṃsādya pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभक्ष्यं व्यञ्जनोपेतं विभोर्यागार्थमेव च । तर्पणार्थं हि वै वह्नेः पिण्डनिर्वापणाय च

sabhakṣyaṃ vyañjanopetaṃ vibhoryāgārthameva ca / tarpaṇārthaṃ hi vai vahneḥ piṇḍanirvāpaṇāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथापिवाहिकं देहं द्वितीयं भूतविग्रहम् । कर्मणा नाशम् अभ्येति दीक्षाद्येन च मोक्षिणाम्

yathāpivāhikaṃ dehaṃ dvitīyaṃ bhūtavigraham / karmaṇā nāśam abhyeti dīkṣādyena ca mokṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं संप्रति दत्वैवम् आदशाहादिकेन यत् । पुरस्ताद् उपकाराय कर्मणां देहमेति तत्

svayaṃ saṃprati datvaivam ādaśāhādikena yat / purastād upakārāya karmaṇāṃ dehameti tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घाभ्यासेन कालेन सह कर्मचयं महत्

dīrghābhyāsena kālena saha karmacayaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमम् आयाति वै नूनं मन्त्रेशानां प्रसादतः । पितृत्वापादनं तेन कर्मणा विमलेन च

śamam āyāti vai nūnaṃ mantreśānāṃ prasādataḥ / pitṛtvāpādanaṃ tena karmaṇā vimalena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माद्गुरुतरं चैव स्वयं संपादितं तु वा । आदशाहादिकं पुंसाम् उपकाराय वै भवेत्

asmādgurutaraṃ caiva svayaṃ saṃpāditaṃ tu vā / ādaśāhādikaṃ puṃsām upakārāya vai bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमन्ते निवृत्ते तु स्वाराध्यं संयजेत् ततः । अभिसन्धाय मनसा स्वयं गुरुमुखेन वा

nityamante nivṛtte tu svārādhyaṃ saṃyajet tataḥ / abhisandhāya manasā svayaṃ gurumukhena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्माधारं हि वै भावि देहं श्राद्धच्छलेन तु । सन्धाम् ईश्वरतत्त्वांगैर्देहभावात् पृथक्स्थितैः

karmādhāraṃ hi vai bhāvi dehaṃ śrāddhacchalena tu / sandhām īśvaratattvāṃgairdehabhāvāt pṛthaksthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्वदिष्ट्वाथ मन्त्रेशं भोगैः संपूर्णलक्षणैः । सतिलाञ्जलिदानान्तैर्विधिवत् कमलोद्भव

prāgvadiṣṭvātha mantreśaṃ bhogaiḥ saṃpūrṇalakṣaṇaiḥ / satilāñjalidānāntairvidhivat kamalodbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तेन विधानेन भक्त्या सश्रद्धया ततः । एकाहं बहवो विप्राः पञ्चकालपरायणाः

pūrvoktena vidhānena bhaktyā saśraddhayā tataḥ / ekāhaṃ bahavo viprāḥ pañcakālaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तर्प्य भगवद् यागाद्यो हि वाञ्छति सम्पदम् । तस्माद् उत्तरणे हेतुर्जीवितस्य मृतस्य वा

santarpya bhagavad yāgādyo hi vāñchati sampadam / tasmād uttaraṇe heturjīvitasya mṛtasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पश्यामि ऋते यागादेतस्मान्मन्त्रपूर्वकात् । प्रभवात्ययतत्त्वज्ञा व्यामिश्राराधनोज्झिताः

na paśyāmi ṛte yāgādetasmānmantrapūrvakāt / prabhavātyayatattvajñā vyāmiśrārādhanojjhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽत्र पात्रास्त्रयो ?नित्यं ज्ञानकर्मपरायणाः । मन्त्रप्रतिपरासक्ता इतिकर्तव्याच्युतिः

te 'tra pātrāstrayo ?nityaṃ jñānakarmaparāyaṇāḥ / mantrapratiparāsaktā itikartavyācyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तिश्रद्धासमोपेता परमुत्तारणप्लवः । आस्तां तावद् अपापानाम् उपायत्वेन पौष्कर

bhaktiśraddhāsamopetā paramuttāraṇaplavaḥ / āstāṃ tāvad apāpānām upāyatvena pauṣkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यागं ब्रह्ममयं शुद्धं प्रतिषिद्धं परैरपि । पतितत्वात्तु वै तेषां पिण्डदानं तिलोदकम्

yāgaṃ brahmamayaṃ śuddhaṃ pratiṣiddhaṃ parairapi / patitatvāttu vai teṣāṃ piṇḍadānaṃ tilodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामसंकीर्तनं चैते प्रयान्ति परमां गतिम् । एकमुक्तं समुत्कृष्टम् अव्यापारं पराक्रमः (?मम् )

nāmasaṃkīrtanaṃ caite prayānti paramāṃ gatim / ekamuktaṃ samutkṛṣṭam avyāpāraṃ parākramaḥ (?mam )

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपिण्डीकरणान्तं तु आदशाहाद् द्विजोत्तम

sapiṇḍīkaraṇāntaṃ tu ādaśāhād dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नावग्रे तदन्तस्थे मन्त्रेशे तर्पिते सति । पिण्डनिर्वापणं कुर्यात् पूर्वोक्तविधिना ततः

agnāvagre tadantasthe mantreśe tarpite sati / piṇḍanirvāpaṇaṃ kuryāt pūrvoktavidhinā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिवेश्यासने विप्रम् एकं शक्त्या बहूनपि । तर्पणीयानि विधिवत् तत्त्वसन्धानसिद्धये

viniveśyāsane vipram ekaṃ śaktyā bahūnapi / tarpaṇīyāni vidhivat tattvasandhānasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजने फलमूलैस्तु भक्ष्यैरुच्चावचैस्तथा । पावनैर्विविधैः पानैर्लेह्यैः पेयैश्च चोष्यकैः

bhojane phalamūlaistu bhakṣyairuccāvacaistathā / pāvanairvividhaiḥ pānairlehyaiḥ peyaiśca coṣyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाभिस्तु ताम्बूलैर्वारिकुम्भसमन्वितैः । छत्रोपानहयानैस्तु दानैः काम्यैर्यथोचितैः

dakṣiṇābhistu tāmbūlairvārikumbhasamanvitaiḥ / chatropānahayānaistu dānaiḥ kāmyairyathocitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्मीतिम् अभ्येति वै येन समूहं भगवन्मयम् । ज्ञात्वा वा व्यवसायं यद् देशकालबलाबलम्

dmītim abhyeti vai yena samūhaṃ bhagavanmayam / jñātvā vā vyavasāyaṃ yad deśakālabalābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सह सत्पात्रलोभेन शीघ्रं यत्कर्तुम् इच्छति । श्राद्धं दशाहपूर्वं वा पितृत्वापादनान्तिकम्

saha satpātralobhena śīghraṃ yatkartum icchati / śrāddhaṃ daśāhapūrvaṃ vā pitṛtvāpādanāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकदिवसोत्थं तु सिद्धान्नेन विना द्विज । यथावद् अर्चनं कृत्वा पत्रपुष्पादिकैर्विभः

anekadivasotthaṃ tu siddhānnena vinā dvija / yathāvad arcanaṃ kṛtvā patrapuṣpādikairvibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्नितर्पणनिष्ठं तु स्वार्थम् उद्दिश्य वै पितॄन् । पात्रं मध्वाज्यसिक्तैस्तु संपूर्णं शालितण्डुलैः

vahnitarpaṇaniṣṭhaṃ tu svārtham uddiśya vai pitṝn / pātraṃ madhvājyasiktaistu saṃpūrṇaṃ śālitaṇḍulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपरिष्टाद्रसैर्मूर्तेः फलमूलैर्विभूषितम् । सोत्तरीयोपवीताढ्यं सरर् ?-------युतम्

upariṣṭādrasairmūrteḥ phalamūlairvibhūṣitam / sottarīyopavītāḍhyaṃ sarar ?-------yutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सस्य ?एकसमोपेतं वारिकुम्भसमन्वितम् । धूपदीपादिकैर्युक्तं पूजयित्वा निवेद्य च

sasya ?ekasamopetaṃ vārikumbhasamanvitam / dhūpadīpādikairyuktaṃ pūjayitvā nivedya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रर्थं तु द्विजात्मार्थं ततो दद्यात् तिलोदकम् । एकमेवं हि चै[कार्यं वह्यर्थं]बहवस्तु वा

pitrarthaṃ tu dvijātmārthaṃ tato dadyāt tilodakam / ekamevaṃ hi cai[kāryaṃ vahyarthaṃ]bahavastu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धान्नं सद्विजेन्द्राणां पूजित -------------- । प्रतिपाद्य क्रमेणैव पूजनीयं हि वै विभोः

siddhānnaṃ sadvijendrāṇāṃ pūjita -------------- / pratipādya krameṇaiva pūjanīyaṃ hi vai vibhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डं मध्वाज्यसिक्तैर्वा प्राग्वद् आपाद्य तण्डुलैः । अग्निगर्भगतस्याग्रे विभोर्दर्भसु -------

piṇḍaṃ madhvājyasiktairvā prāgvad āpādya taṇḍulaiḥ / agnigarbhagatasyāgre vibhordarbhasu -------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

-----------------------त यथोक्तं तु स । ---ति प्राणेन्द्रियाणां तु यथावसरम् अत्र च

-----------------------ta yathoktaṃ tu sa / ---ti prāṇendriyāṇāṃ tu yathāvasaram atra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धानां पूर्ववत् कुर्यात् बुध्या च सुविशुद्धया । प्रेतोद्दिष्टेन विधिना[यथावदा]त्मनात्मना

gandhānāṃ pūrvavat kuryāt budhyā ca suviśuddhayā / pretoddiṣṭena vidhinā[yathāvadā]tmanātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिना मन्त्रपूर्वेण वत्सरं संप्रपूर्य च । प्रतिसंवत्सरं श्राद्धं यावज्जीवं समाचरेत्

vidhinā mantrapūrveṇa vatsaraṃ saṃprapūrya ca / pratisaṃvatsaraṃ śrāddhaṃ yāvajjīvaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानादानसमोपेतं भावश्चाद्धविभूषितम् । यथोद्दिष्टेन मार्गेण किन्तु गोत्रसमन्विताः

nānādānasamopetaṃ bhāvaścāddhavibhūṣitam / yathoddiṣṭena mārgeṇa kintu gotrasamanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रान्ते विनियोक्तव्याः समशब्दपुरस्सराः । स्वयं ज्ञानाभिमानाख्यं मूर्तिं ध्यायेत् स्वकं द्विज

mantrānte viniyoktavyāḥ samaśabdapurassarāḥ / svayaṃ jñānābhimānākhyaṃ mūrtiṃ dhyāyet svakaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतःशुद्धां ज्वलद्रूपां क्वचिद् आकृतिलक्षणाम् । क्वचिद्गोलकरूपां च मध्याह्नादित्यसन्निभात्

ataḥśuddhāṃ jvaladrūpāṃ kvacid ākṛtilakṣaṇām / kvacidgolakarūpāṃ ca madhyāhnādityasannibhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिन्मन्दतराभां च तद् व्यापारवशेन तु । एवं समाप्य विधिवत् भगवद्यागपूर्वकम्

kvacinmandatarābhāṃ ca tad vyāpāravaśena tu / evaṃ samāpya vidhivat bhagavadyāgapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रतर्पणपर्यन्तम् अखिलं पूर्वचोदितम् । प्रा[गो]दन[स्य]पिण्डाद्यैर्वह्न्यन्ते चोपसंहृतैः

vipratarpaṇaparyantam akhilaṃ pūrvacoditam / prā[go]dana[sya]piṇḍādyairvahnyante copasaṃhṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुभिः सह चाक्षीयाद् दत्तशिष्टं द्विजोत्तम । प्राजापत्यं तु वै दिव्ये और्ध्वदैहिपूर्वके

bandhubhiḥ saha cākṣīyād dattaśiṣṭaṃ dvijottama / prājāpatyaṃ tu vai divye aurdhvadaihipūrvake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापारे ऽस्मिन् समन्त्रे तु सिद्धिरस्ति ?विदात्मनाम् । स्वयमात्मनि कर्तॄणां भावान्मन्त्रांश्च सा[धितान्]

vyāpāre 'smin samantre tu siddhirasti ?vidātmanām / svayamātmani kartṝṇāṃ bhāvānmantrāṃśca sā[dhitān]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन चोपरतस्याशु यथार्थत्वं प्रयाति च । तत्र[श्राद्धविधिं]कुर्यान्मन्त्रन्यस्तेन चाखिलम्

yena coparatasyāśu yathārthatvaṃ prayāti ca / tatra[śrāddhavidhiṃ]kuryānmantranyastena cākhilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपङ्क्तिसाधनात्कारि ?तृप्त्यन्तम् अमलेक्षण । आचरेद् वचसा सर्वं मन्त्रोच्चारणपूर्वकम्

āpaṅktisādhanātkāri ?tṛptyantam amalekṣaṇa / ācared vacasā sarvaṃ mantroccāraṇapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहाणानय संयच्छ त्वेवमाद्यं हि यद्द्विज । मनसा भोजनान्तं तु व्यापारम् अखिलं स्मरेत्

gṛhāṇānaya saṃyaccha tvevamādyaṃ hi yaddvija / manasā bhojanāntaṃ tu vyāpāram akhilaṃ smaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणवेनार्कचन्द्राग्निसमूहद्युतिसन्निभम् । संविशन्तं स्वयं मन्त्रमग्नौ तद्रूपलक्षणे

praṇavenārkacandrāgnisamūhadyutisannibham / saṃviśantaṃ svayaṃ mantramagnau tadrūpalakṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमात्मनि वा भिन्ने चातुरात्म्यं तु विद्धि तत् । कदम्बकुसुमाकारं सर्वशक्तिमलेपकम्

paramātmani vā bhinne cāturātmyaṃ tu viddhi tat / kadambakusumākāraṃ sarvaśaktimalepakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीदम् उक्तम् अब्जाक्ष जीवभावस्थितस्य च । पारत्रिकं विधानं तु मुखकल्पसमं महत्

itīdam uktam abjākṣa jīvabhāvasthitasya ca / pāratrikaṃ vidhānaṃ tu mukhakalpasamaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र पूर्वोदितं विप्र उक्तानुक्तं तु चाखिलम् । भगवत्प्रीतिपर्यन्तं विज्ञातव्यं समाहितः

atra pūrvoditaṃ vipra uktānuktaṃ tu cākhilam / bhagavatprītiparyantaṃ vijñātavyaṃ samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिनानेन यत्कुर्यात् पितृप्रेतमयं महत् । प्रीतये परतस्तस्य शुभां यच्छन्ति सन्ततिम्

vidhinānena yatkuryāt pitṛpretamayaṃ mahat / prītaye paratastasya śubhāṃ yacchanti santatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावमन्त्रक्रियाद्रव्यैरसंपूर्णस्तु योगवत् । पठन् वै श्राद्धभोक्तॄणां श्राद्धाध्यायम् इदं द्विज

bhāvamantrakriyādravyairasaṃpūrṇastu yogavat / paṭhan vai śrāddhabhoktṝṇāṃ śrāddhādhyāyam idaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तं ह्यग्रतो भक्त्या पितॄणाम् अनृणो भवेत् । किं पुनर्ब्रह्मसन्मन्त्रं मन्त्रकर्म महामते

samastaṃ hyagrato bhaktyā pitṝṇām anṛṇo bhavet / kiṃ punarbrahmasanmantraṃ mantrakarma mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौष्कर उवाच --- व -------पुव्येन भगवन् ब्रह्म -------------- ॥ ---------------------- मे मूर्तं अत्रास्ति संशयः

pauṣkara uvāca --- va -------puvyena bhagavan brahma -------------- // ---------------------- me mūrtaṃ atrāsti saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच --- न तेषां व्रत[चयहिः]सूर्यबिम्बं यथा विना । तथा भगवतो विष्णोर्मूर्तषाड्गुव्यविग्रहान्

śrībhagavānuvāca --- na teṣāṃ vrata[cayahiḥ]sūryabimbaṃ yathā vinā / tathā bhagavato viṣṇormūrtaṣāḍguvyavigrahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाश -------त पूर्व -------न्दर्माग्रा ------- । मा ----------------------------------

prakāśa -------ta pūrva -------ndarmāgrā ------- / mā ----------------------------------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यञ्जन्ति कमलोद्भूत त्वदन्येनैव सर्वदा । भेद एवं हि ?विभोश्चतुर्मूर्तेः परस्य च

vyañjanti kamalodbhūta tvadanyenaiva sarvadā / bheda evaṃ hi ?vibhoścaturmūrteḥ parasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्तत्पिण्डार्[थं]कृतानां च रसानां भिन्नरूपिणाम् । -------परस्पर ------- द्वयापकत्वे स्थितं द्विज

yattatpiṇḍār[thaṃ]kṛtānāṃ ca rasānāṃ bhinnarūpiṇām / -------paraspara ------- dvayāpakatve sthitaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभोः सर्वेश्वरस्यैव सर्वः सर्वासु शक्तिषु । वर्तन्ते च यथा ----------------------

vibhoḥ sarveśvarasyaiva sarvaḥ sarvāsu śaktiṣu / vartante ca yathā ----------------------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

---------------------------- परुपचर्यते । विश्वात्मा भगवान् विप्र वासुदेवः सनातनः

---------------------------- parupacaryate / viśvātmā bhagavān vipra vāsudevaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्धनारुताः पुनः सम्यगुपकाराय कर्मणि । ---------------------स्यरूपु व्यञ्जयन्ति च

ciddhanārutāḥ punaḥ samyagupakārāya karmaṇi / ---------------------syarūpu vyañjayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

-------भावानां भाति संपूर्णलक्षणम् । पूर्णात्मनि पुनः सर् ( वेर् )वाः तथात्वेन च संस्थिताः

-------bhāvānāṃ bhāti saṃpūrṇalakṣaṇam / pūrṇātmani punaḥ sar ( ver )vāḥ tathātvena ca saṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किन्तु कुर्वन्ति ताः कृत्याः कर्ता प -------रा । प्रकाशशक्त्या यां शक्ति -------स्य च

kintu kurvanti tāḥ kṛtyāḥ kartā pa -------rā / prakāśaśaktyā yāṃ śakti -------sya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वचिता रश्मिजालेन यन्मध्यादेकम् अब्जज । प्रकटीकृतम् आत्मनम् आदितत्त्वेन वै सह

svacitā raśmijālena yanmadhyādekam abjaja / prakaṭīkṛtam ātmanam āditattvena vai saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिसंविधानं च लाभे वा ध्यानकर्मणि । परमात्मा ससुद्भूत -------------- विभुः

samādhisaṃvidhānaṃ ca lābhe vā dhyānakarmaṇi / paramātmā sasudbhūta -------------- vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्रकाशांशमात्रेण अत एवानुमीयते । एवम् आह्लादशक्तेर्वै लवमात्रं हि चन्द्रमाः

svaprakāśāṃśamātreṇa ata evānumīyate / evam āhlādaśaktervai lavamātraṃ hi candramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातव्यम् अरविन्दाक्ष प्रीतस्य निधि ? मं ( ?निखिलु )परम् । -------क्ति ( ?चिच्छक्तिः )परिज्ञेया तद्वदेव हि पावकः

jñātavyam aravindākṣa prītasya nidhi ? maṃ ( ?nikhilu )param / -------kti ( ?cicchaktiḥ )parijñeyā tadvadeva hi pāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत्यस्मिन् हि ये भावा अन्ये तद् अनुकारिणः । ज्ञानादयो ऽपि लभ्यन्ते तेन शक्तिज ( च )यांशजाः

jagatyasmin hi ye bhāvā anye tad anukāriṇaḥ / jñānādayo 'pi labhyante tena śaktija ( ca )yāṃśajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र भगवानेवं सामान्यत्वेन वर्तते । नेदं मायात्मकं रूपं जडशक्तिगुणैर्युतम्

sarvatra bhagavānevaṃ sāmānyatvena vartate / nedaṃ māyātmakaṃ rūpaṃ jaḍaśaktiguṇairyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवत्यब्जसंभूत त्वन्तल्लीनं हि विद्यते । यतो विचार्यमाणं हि नित्यम् अच्युतभाविनाम्

bhagavatyabjasaṃbhūta tvantallīnaṃ hi vidyate / yato vicāryamāṇaṃ hi nityam acyutabhāvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावभूमिम् आयाति स्वप्नदृष्टम् इवेश्वरम् । मन्त्राः श्राद्धे समा ये च ये च दीक्षादिषूदिताः

abhāvabhūmim āyāti svapnadṛṣṭam iveśvaram / mantrāḥ śrāddhe samā ye ca ye ca dīkṣādiṣūditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापारेष्वपि चान्येषु ते ऽप्येवं महिमान्वितम् । बुध्यैवं मन्त्रपूर्वं च स ( व्या )पारं शास्त्रचोदितम्

vyāpāreṣvapi cānyeṣu te 'pyevaṃ mahimānvitam / budhyaivaṃ mantrapūrvaṃ ca sa ( vyā )pāraṃ śāstracoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतिं ( तं )ज्ञानात्मनाभ्येति ह्यचिरादेव कर्मणाम् । श्रोत्रियाणां द्विजेन्द्राणां त्वदर्थाश्रमवर्तिनाम्

kṛtiṃ ( taṃ )jñānātmanābhyeti hyacirādeva karmaṇām / śrotriyāṇāṃ dvijendrāṇāṃ tvadarthāśramavartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्वद्भुक्ताद्ध ?व ( विः)श्शूद्रात् न दोषो ज्ञानगौरवात् । एवं स्वभावदीप्तानां निर्मलानां सदैव हि

yadvadbhuktāddha ?va ( viḥ)śśūdrāt na doṣo jñānagauravāt / evaṃ svabhāvadīptānāṃ nirmalānāṃ sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवैर्जातं ?न ( ?मनैर् ) मल्यं भवेच्छूद्रपरिग्रहात् । यथैतदेव शूद्राणां[न दोषो]ज्ञानगौरवात्

navairjātaṃ ?na ( ?manair ) malyaṃ bhavecchūdraparigrahāt / yathaitadeva śūdrāṇāṃ[na doṣo]jñānagauravāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविरोधो ऽस्ति सर्वत्र मन्त्राणां समयैः सह । --------------------सर्वेषामत एव हि

avirodho 'sti sarvatra mantrāṇāṃ samayaiḥ saha / --------------------sarveṣāmata eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयीमयानांमन्त्राणां प्रवृत्तिफलदायिनाम् । अस्ति ----------------------ष्मान्तद्विजग्रहम्

trayīmayānāṃmantrāṇāṃ pravṛttiphaladāyinām / asti ----------------------ṣmāntadvijagraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिसर्गाद्विजश्रेष्ठ ब्रह्मतेजोविभासितम् । ---------------------नामवस्थितम्

anisargādvijaśreṣṭha brahmatejovibhāsitam / ---------------------nāmavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिषेकं च संबुद्धं बोध्यं तेषां स वर्तते । अपकारत्वम् एवास्ति -------परस्परम्

aniṣekaṃ ca saṃbuddhaṃ bodhyaṃ teṣāṃ sa vartate / apakāratvam evāsti -------parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजेन्द्राणामृगादीनां मन्त्राणां कमलोद्भव । एक---नतरन्तं तु विश्रा -------क्रमात् क्रमात्

dvijendrāṇāmṛgādīnāṃ mantrāṇāṃ kamalodbhava / eka---natarantaṃ tu viśrā -------kramāt kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थितं च चतुर्थस्य शूद्रसंज्ञस्य पौष्कर । प्रभाकरं च वाहं च ?तैक्ष्य ( ?क्ष्व्य )मध्ववशात्तु वै

saṃsthitaṃ ca caturthasya śūdrasaṃjñasya pauṣkara / prabhākaraṃ ca vāhaṃ ca ?taikṣya ( ?kṣvya )madhvavaśāttu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवर्तन्ते तथा ब्रह्मन् तेजोवर्णत्रयं तथा । प्रतिषिद्धं यदर्थं वै ---------------------

nivartante tathā brahman tejovarṇatrayaṃ tathā / pratiṣiddhaṃ yadarthaṃ vai ---------------------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधारस्तदृगादीनां मन्त्राणां मन एव हि । पवित्रता च या तेषां विद्धि सर्वेश्वरी हि सा

ādhārastadṛgādīnāṃ mantrāṇāṃ mana eva hi / pavitratā ca yā teṣāṃ viddhi sarveśvarī hi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तचक्र ?कास्तु वै मन्त्रास्तन्निवृत्तिफलप्रदाः । संशयाविष्कृतानां च स्वाहा वौषड्वषट् तथा

nivṛttacakra ?kāstu vai mantrāstannivṛttiphalapradāḥ / saṃśayāviṣkṛtānāṃ ca svāhā vauṣaḍvaṣaṭ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषिद्धं यदर्थं वै मया ते कथितं पुरा । पूरणैर्भगवन्मन्त्राः प्रणव ---------------------

pratiṣiddhaṃ yadarthaṃ vai mayā te kathitaṃ purā / pūraṇairbhagavanmantrāḥ praṇava ---------------------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञपाचकास्ते वै सामान्या यद्यपि द्विज । मुखत्वेन च तत्रापि वर्तनते मस्वकर्मणि

sarvajñapācakāste vai sāmānyā yadyapi dvija / mukhatvena ca tatrāpi vartanate masvakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन दीप्तिकारत्वं च नोद्वहन्ति महामते । आदिदेवेन विभुना ---------------------

yena dīptikāratvaṃ ca nodvahanti mahāmate / ādidevena vibhunā ---------------------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिविधे शब्दराशौ तु त्रिविधा विकृतो जनः । अनन्ययाजिनो विप्रा मन्त्रसङ्घे ऽञ्चलादिकेः ?

trividhe śabdarāśau tu trividhā vikṛto janaḥ / ananyayājino viprā mantrasaṅghe 'ñcalādikeḥ ?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्यजुस्साम --------------व्यामिश्रयाजकाः । चत्वारो ---------------------बीजपिण्डपदादिके

ṛgyajussāma --------------vyāmiśrayājakāḥ / catvāro ---------------------bījapiṇḍapadādike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रव्यूहे सुशुद्धे च रजोमोहान्वयोज्झिते । राजसानां हि मन्त्राणां तामसानां -------

mantravyūhe suśuddhe ca rajomohānvayojjhite / rājasānāṃ hi mantrāṇāṃ tāmasānāṃ -------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुयन्त्रितेन वै नित्यं भक्तेन च विशेषतः

suyantritena vai nityaṃ bhaktena ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रज्ञेन त्रयाणां च भाव्यं शूद्रेण सर्वदा । -------गाद्बलादीनां मन्त्राणां परमात्मनाम्

mantrajñena trayāṇāṃ ca bhāvyaṃ śūdreṇa sarvadā / -------gādbalādīnāṃ mantrāṇāṃ paramātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

----------कारिणां फलकैवल्यम् अब्जज । ऋग्यजुः सामसंज्ञानां प्रयुक्तानां हि कर्मणि

----------kāriṇāṃ phalakaivalyam abjaja / ṛgyajuḥ sāmasaṃjñānāṃ prayuktānāṃ hi karmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गनिष्ठं हि चोत्कृष्टं सफलं साङ्गसां ?तथा । सिद्धसर्वज्ञमन्त्राणाम् अणिमा ----------

svarganiṣṭhaṃ hi cotkṛṣṭaṃ saphalaṃ sāṅgasāṃ ?tathā / siddhasarvajñamantrāṇām aṇimā ----------

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयुक्तम् अपवर्गेणाप्रार्थितं सर्वदैव हि । अत एव हि सामग्री निः शेषाराधकस्य च

saṃyuktam apavargeṇāprārthitaṃ sarvadaiva hi / ata eva hi sāmagrī niḥ śeṣārādhakasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपयुज्यति तत्सिध्यै फलं यस्याणिमादयः । भागेन मह सामग्ग्र्या ------- पौष्कर

apayujyati tatsidhyai phalaṃ yasyāṇimādayaḥ / bhāgena maha sāmaggryā ------- pauṣkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षात्करं हि यत्तस्य कैवल्यं शाश्वतं फलम् । राजसानां हि मन्त्राणां तामसानां महामते

sākṣātkaraṃ hi yattasya kaivalyaṃ śāśvataṃ phalam / rājasānāṃ hi mantrāṇāṃ tāmasānāṃ mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईषद् दृष्टफलोपेतम् आत्मसंस्कारमेव हि । जन्मोत्कर्षसमेतं च चित्तोत्कर्षफलप्रदम्

īṣad dṛṣṭaphalopetam ātmasaṃskārameva hi / janmotkarṣasametaṃ ca cittotkarṣaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषां प्रधानभूतं यत्फलम् उक्तव्यपेक्षया । सात्विकानां हि मन्त्राणाम् एकदेशाश्रितं हि यत्

eṣāṃ pradhānabhūtaṃ yatphalam uktavyapekṣayā / sātvikānāṃ hi mantrāṇām ekadeśāśritaṃ hi yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्ययार्थं हि मोक्षस्य सिद्धये संप्रकीर्तितम् । मशनामाकरोन्मन्त्राः ?तत्सिद्धिस्तत्क्रियावशात्

pratyayārthaṃ hi mokṣasya siddhaye saṃprakīrtitam / maśanāmākaronmantrāḥ ?tatsiddhistatkriyāvaśāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.