मन्त्रव्यूहे तु विविधे ब्रह्मन् भोगापवर्गदे । इति श्रीपाञ्चरात्रे श्रीपौष्करसंहितायां श्राद्धाख्यानो नाम सप्तविंशो ऽध्यायः ॥ अथ अष्टाविंशो ऽध्यायः -(अत्र ग्रन्थपात श्व )- श्री भगवानुवाच --- न वेदपाठसक्तानां न मोक्षक्रतुयाजिनाम् । न तपो ऽभिरतानां च दानधर्मैकसेविनाम्
mantravyūhe tu vividhe brahman bhogāpavargade / iti śrīpāñcarātre śrīpauṣkarasaṃhitāyāṃ śrāddhākhyāno nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ // atha aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ -(atra granthapāta śva )- śrī bhagavānuvāca --- na vedapāṭhasaktānāṃ na mokṣakratuyājinām / na tapo 'bhiratānāṃ ca dānadharmaikasevinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्रपराणां च सर्वेषां चैव पौष्कर । महत चाग्निहोत्रेण त्वेवमुक्ता गरीयसी । तथा कथं न संसारदुःखशान्तिर्भवेन्नृणाम्
agnihotraparāṇāṃ ca sarveṣāṃ caiva pauṣkara / mahata cāgnihotreṇa tvevamuktā garīyasī / tathā kathaṃ na saṃsāraduḥkhaśāntirbhavennṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-(अत्र भूयान् ग्रन्थपातः ) श्री भगवानुवाच --- स्वर्गमार्गप्रदं चैव तथात्कृष्टफलप्रदम् । केवलं चाग्निहोत्रं तु विप्राणां वेदवादिनाम्
-(atra bhūyān granthapātaḥ ) śrī bhagavānuvāca --- svargamārgapradaṃ caiva tathātkṛṣṭaphalapradam / kevalaṃ cāgnihotraṃ tu viprāṇāṃ vedavādinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये पुनस्तु ततो ब्रह्मन् स्थिता तद्धर्मधर्मिणि । त[पार्]चने समाधौ तु जपकर्मणि चस्तु तौ ?
ye punastu tato brahman sthitā taddharmadharmiṇi / ta[pār]cane samādhau tu japakarmaṇi castu tau ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामुन्नतचित्तानां भगवत्कर्मवेदिनाम् । सन्तप[द्]भवनं (?भविनां )सच्छास्त्रपरिशोधिनाम्
teṣāmunnatacittānāṃ bhagavatkarmavedinām / santapa[d]bhavanaṃ (?bhavināṃ )sacchāstrapariśodhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुग्गुल्वाद्यादिकैर्द्रव्यैः संपूर्णाहुतिभिः सह । कृतं रहस्यमन्त्रैस्तु भवादुत्तारकं भवेत्
guggulvādyādikairdravyaiḥ saṃpūrṇāhutibhiḥ saha / kṛtaṃ rahasyamantraistu bhavāduttārakaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिष्ण्या वैकङ्कती ॥॥॥। वैस्तु साधनैः । धनेन धर्मलब्धेन भक्त्या च श्रद्धयापि च
dhiṣṇyā vaikaṅkatī ....... vaistu sādhanaiḥ / dhanena dharmalabdhena bhaktyā ca śraddhayāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथावदाहृते वह्नौ नानायोन्युद्भवे तु वै । पुरा ते विधिना सम्यक्कुण्डं सं[?स्थाप्य चैव तु]
yathāvadāhṛte vahnau nānāyonyudbhave tu vai / purā te vidhinā samyakkuṇḍaṃ saṃ[?sthāpya caiva tu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतार्य च तन्मध्ये नानायोन्युत्थितं तु तत् । -(अत्र ग्रन्थपातः )- पौष्कर उवाच --- योनयो भगवंश्चाग्नेः ज्ञान[?तुमिच्छामि सांप्रतम् ] । -------यथा ----------त्वत्प्रसादाधितकाम्यया
avatārya ca tanmadhye nānāyonyutthitaṃ tu tat / -(atra granthapātaḥ )- pauṣkara uvāca --- yonayo bhagavaṃścāgneḥ jñāna[?tumicchāmi sāṃpratam ] / -------yathā ----------tvatprasādādhitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच --- यौ (?यो )निरग्नेर्द्विधा सौरिप्रभवा रत्नलक्षणा । तत्करादर्शसंयोगाद् द्वितीया कमलोद्भव
śrībhagavānuvāca --- yau (?yo )niragnerdvidhā sauriprabhavā ratnalakṣaṇā / tatkarādarśasaṃyogād dvitīyā kamalodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधारणियोनिस्तत्तै॥॥॥। नैकलक्षणा
vividhāraṇiyonistattai....... naikalakṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या मन्थनक्रमेणैव जगत्यस्मिन् व्यवस्थिता । [विविधारणियोगाद्]वै परस्परनिधर्षणात्
yā manthanakrameṇaiva jagatyasmin vyavasthitā / [vividhāraṇiyogād]vai parasparanidharṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्[स्थात्तदुद्भूतिः]कैचकी यत्जवर्जिता
kadācit[sthāttadudbhūtiḥ]kaicakī yatjavarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिप्रकारां तु पाषाणी तत्रैषा केवलाब्जज । या समग्रेशुभे गे वै (?ग्रावे )परस्परनिघर्षणात्
triprakārāṃ tu pāṣāṇī tatraiṣā kevalābjaja / yā samagreśubhe ge vai (?grāve )parasparanigharṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सलोहघातकी चैव तर्जन्या भ्रंशलक्षणा
salohaghātakī caiva tarjanyā bhraṃśalakṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयावर्तयोः सम्यक् तामनं च परस्परम् । लोहपाषाणयोनीनां[तामनं स्यात् त]थैव च
tṛtīyāvartayoḥ samyak tāmanaṃ ca parasparam / lohapāṣāṇayonīnāṃ[tāmanaṃ syāt ta]thaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टम ॥॥॥।पि संक्षिप्तमेकमन्थानलक्षणम्
aṣṭama .......pi saṃkṣiptamekamanthānalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ताडनं च ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ न्न परं हि तम् । यद्रत्नत ॥॥॥। कुत्रापि कमलोद्भव
santāḍanaṃ ca ............................ nna paraṃ hi tam / yadratnata ....... kutrāpi kamalodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृष्टमपि बोद्धव्यं काल॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥ । ज्वालाग्रात्तु कचालाच्च तद्भूतिमस्त ॥॥॥। । आसां पञ्चविधं स्थानं ॥॥॥।न्तं ब्राह्मणाकिम् । सदेव नानादेवैस्तु व्यक्तियुक्ता महामते । शक्तिर्गणश रैः पूर्णा सामान्यव्याप[काभवेतु]
prakṛṣṭamapi boddhavyaṃ kāla...................... / jvālāgrāttu kacālācca tadbhūtimasta ....... / āsāṃ pañcavidhaṃ sthānaṃ .......ntaṃ brāhmaṇākim / sadeva nānādevaistu vyaktiyuktā mahāmate / śaktirgaṇaśa raiḥ pūrṇā sāmānyavyāpa[kābhavetu]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिभावेन वै तस्मादहर्तव्यं च पावकम् । यथा गृही तथा[नृभ्यां]विरोधे नोपपद्यते
śaktibhāvena vai tasmādahartavyaṃ ca pāvakam / yathā gṛhī tathā[nṛbhyāṃ]virodhe nopapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वपदार्थानामादेशा (?शात् )शक्तिरब्जज । श (?विशे )षणं तु वै वह्नेर्वह्निकार्ये ह्युपस्थिते
tasmātsarvapadārthānāmādeśā (?śāt )śaktirabjaja / śa (?viśe )ṣaṇaṃ tu vai vahnervahnikārye hyupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्प्रकाराग्षैव गीयते सप्तधा पुनः । कथा कमलसंभूत तवेदानीं निगद्यते
catuṣprakārāgṣaiva gīyate saptadhā punaḥ / kathā kamalasaṃbhūta tavedānīṃ nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याक्षी च पार्थिवी सौरी शैखी भ्राष्ट्री तथैव च । कापाली कमलोद्भूत स्वतन्त्राग्नि (ग्ने )श्च तं (?तां )विना
yākṣī ca pārthivī saurī śaikhī bhrāṣṭrī tathaiva ca / kāpālī kamalodbhūta svatantrāgni (gne )śca taṃ (?tāṃ )vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितिरासां द्विधा विप्र पुनरेव निगद्यते । निर्बीजाख्या सबीजा च निर्बीजा तावदुच्यते
sthitirāsāṃ dvidhā vipra punareva nigadyate / nirbījākhyā sabījā ca nirbījā tāvaducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवनी द्विप्रकारा च तत्स्थानाख्यच वै (कै )चकी । सलो[हा]चैव पात्राणि (?)केवलाश्ममयी तथा
bhavanī dviprakārā ca tatsthānākhyaca vai (kai )cakī / salo[hā]caiva pātrāṇi (?)kevalāśmamayī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्बीजेयं समाख्याता सबीजा च निगद्यते । शैखी भ्राष्ट्री च कापाली स्वतन्त्रानललक्षणा
nirbījeyaṃ samākhyātā sabījā ca nigadyate / śaikhī bhrāṣṭrī ca kāpālī svatantrānalalakṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होत्रा संयोजनी चैव यदुक्तं ते मयाब्जज । अविशेषा सुसामान्या सर्वेषां चैव सर्वदा
hotrā saṃyojanī caiva yaduktaṃ te mayābjaja / aviśeṣā susāmānyā sarveṣāṃ caiva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यप्यब्जसमुद्भेत तथावग[मितं]श्रुणु । [विशेषयो]नीनामाश्रमाणां स्थितं क्रमात्
yadyapyabjasamudbheta tathāvaga[mitaṃ]śruṇu / [viśeṣayo]nīnāmāśramāṇāṃ sthitaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहिता ब्रह्मचारीणां लोहपाषाणलक्षणा । आधानाख्या गृहस्थानां कैचकी वनवासिनाम्
vihitā brahmacārīṇāṃ lohapāṣāṇalakṣaṇā / ādhānākhyā gṛhasthānāṃ kaicakī vanavāsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्री च यतीनां वै त्वाराधन[रतात्मनाम्] । [युक्त]षट्कर्मसक्तानां बाकीमन्यानलक्षणा (?न्यानललक्षणा )
sāvitrī ca yatīnāṃ vai tvārādhana[ratātmanām] / [yukta]ṣaṭkarmasaktānāṃ bākīmanyānalakṣaṇā (?nyānalalakṣaṇā )
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहिता नयने वह्नेररणीनां परस्य च । नृपस्य तदनुज्ञाता सामान्यान्नाभसी द्विधा
vihitā nayane vahneraraṇīnāṃ parasya ca / nṛpasya tadanujñātā sāmānyānnābhasī dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् द्वयं तदनुज्ञानं (?तं )त्रितय ------- । सीमन्त वैश्यजातेर् वै त्रयमेतच्च रा
tad dvayaṃ tadanujñānaṃ (?taṃ )tritaya ------- / sīmanta vaiśyajāter vai trayametacca rā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रस्य क्रमसिद्ध्यर्थं विशेषात्तदनुज्ञया । द्विजेन्द्रस्य द्विजे ------- --------------
śūdrasya kramasiddhyarthaṃ viśeṣāttadanujñayā / dvijendrasya dvije ------- --------------
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
------- ---------------दशास्तु वै । द्वितीया चैव शूद्रस्य स -------दन्यस्य पौष्कर
------- ---------------daśāstu vai / dvitīyā caiva śūdrasya sa -------danyasya pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपत्काले तु नान्यस्य यच्छेच्छूद्रस्य वान्य ------- । --------------------------------------------
āpatkāle tu nānyasya yacchecchūdrasya vānya ------- / --------------------------------------------
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
--- (अत्र कोशचतुष्टये ऽपि ग्रन्थपातः)--- ------- ------- -------चो विरोधकृत् । -------तथान -------मेतन्मुख्यमतः परम्
--- (atra kośacatuṣṭaye 'pi granthapātaḥ)--- ------- ------- -------co virodhakṛt / -------tathāna -------metanmukhyamataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम्मुख्य ----------व्युत्क्रमं चाल्पसिद्धिदम् । फलभेदेन सर्वेषां विहिता योनयो ऽ खिलाः
tammukhya ----------vyutkramaṃ cālpasiddhidam / phalabhedena sarveṣāṃ vihitā yonayo ' khilāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशाब्जसंभूत यथा तदवधारय । रत्नजा भूमिकामानां कांसी तेजो ऽर्त्भिनां तु वै
ekādaśābjasaṃbhūta yathā tadavadhāraya / ratnajā bhūmikāmānāṃ kāṃsī tejo 'rtbhināṃ tu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप --------------------यच्छत्यरणिलक्षणा । विजेया कैचकी योनिः सुखसौभाग्यपुष्टिदा
gopa --------------------yacchatyaraṇilakṣaṇā / vijeyā kaicakī yoniḥ sukhasaubhāgyapuṣṭidā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिवीर्यप्रदा भूमिः -------ख्या शत्रुनाशिनी । किर्तिता लोहपाषाणशोभिनी योनिरब्जज
buddhivīryapradā bhūmiḥ -------khyā śatrunāśinī / kirtitā lohapāṣāṇaśobhinī yonirabjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मा -------शैखी भ्राष्ट्री भूमिप्रदा तु वै । संवेदयोनिः कापाली स्थानवृद्धिकराब्जज
dharmā -------śaikhī bhrāṣṭrī bhūmipradā tu vai / saṃvedayoniḥ kāpālī sthānavṛddhikarābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगोपशान्तिकामानां योनिर्भूतकरी शुभा । चतुर्णामाश्रमाणां च मनुकल्पे[पु रोदिता]
rogopaśāntikāmānāṃ yonirbhūtakarī śubhā / caturṇāmāśramāṇāṃ ca manukalpe[pu roditā]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अण्डभा ?न्नविरोधो ऽस्ति त्वन्योन्यहरणे सति । सर्वेषां योनयः सर्वा इच्छाकाले ह्युपस्थितौ (ते )
aṇḍabhā ?nnavirodho 'sti tvanyonyaharaṇe sati / sarveṣāṃ yonayaḥ sarvā icchākāle hyupasthitau (te )
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राराधनसक्तानामविरुद्धाः सदैव हि । याव -------वाधिकं काले माभूतं यत्पुरा द्विज
mantrārādhanasaktānāmaviruddhāḥ sadaiva hi / yāva -------vādhikaṃ kāle mābhūtaṃ yatpurā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादानुपशान्तश्चे द्योनिरन्याहरेत् पुनः । न बलादुपरोधाच्च संग्रहस्थस्य नार्चनात्
pramādānupaśāntaśce dyoniranyāharet punaḥ / na balāduparodhācca saṃgrahasthasya nārcanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगृहीतस्य वै भुयः प्रायश्चित्तं समाचरेत् । सविशेषं प्रकाशे तु ह्यप्रकाशौ तु चान्यथा
saṃgṛhītasya vai bhuyaḥ prāyaścittaṃ samācaret / saviśeṣaṃ prakāśe tu hyaprakāśau tu cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.