इति श्रीपञ्चरात्रे पौष्करसंहितायां हुताशनयोनिविभागो नाम अष्टाविंशो ऽध्यायाः ॥ अथ एकोनत्रिंशो ऽध्यायः श्रीभगवानुवाच --- प्राजापत्ये दैशिकीये शैषोत्थकरसंमिते । क्षेत्रं क्रमान् नयेद् वृद्धिं तावद् एकैकम् अङ्गुलम्
iti śrīpañcarātre pauṣkarasaṃhitāyāṃ hutāśanayonivibhāgo nāma aṣṭāviṃśo 'dhyāyāḥ || atha ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ śrībhagavānuvāca --- prājāpatye daiśikīye śaiṣotthakarasaṃmite / kṣetraṃ kramān nayed vṛddhiṃ tāvad ekaikam aṅgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अष्टकरं क्षेत्रं धिष्ण्यार्थम् उपजायते । एवं स्यान्मानभावेन त्वेकाशीत्यधिकं शतम्
yāvad aṣṭakaraṃ kṣetraṃ dhiṣṇyārtham upajāyate / evaṃ syānmānabhāvena tvekāśītyadhikaṃ śatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डानां सर्व ----------------------- । जायते ऽष्टगुणं संख्या त्वष्टदिक्संस्थिता शुभा
kuṇḍānāṃ sarva ----------------------- / jāyate 'ṣṭaguṇaṃ saṃkhyā tvaṣṭadiksaṃsthitā śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरश्रादिभेदोत्था काम्यानां कर्मणां द्विज । -------प्रकारेण क्षेत्रसाम्येन वै सति
caturaśrādibhedotthā kāmyānāṃ karmaṇāṃ dvija / -------prakāreṇa kṣetrasāmyena vai sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्रत्नमालाश्रीवत्समुकुटाङ्गदलक्षणाः । शङ्खचक्रगदापद्मशार्ङ्गनानाशरोपमाः
sadratnamālāśrīvatsamukuṭāṅgadalakṣaṇāḥ / śaṅkhacakragadāpadmaśārṅganānāśaropamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे सपीठा विहिताश्चतुस्त्रिद्वयेकमेखलाः । चक्रपद्मगदाशङ्खसमस्तव्यस्तलाञ्छिताः
sarve sapīṭhā vihitāścatustridvayekamekhalāḥ / cakrapadmagadāśaṅkhasamastavyastalāñchitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाष्टयोनिनिर्वाहैः स्वैरङ्गैरुचिरोत्थिताः । प्रत्येकस्वस्वकव्यासद्विद्विद्वादशसंख्यया
tathāṣṭayoninirvāhaiḥ svairaṅgairucirotthitāḥ / pratyekasvasvakavyāsadvidvidvādaśasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागं तम् अङ्गुलं विद्धि सर्वावयवसिद्धये । नानास्वातवशात् चैव सर्वेषां पुनरेव हि
bhāgaṃ tam aṅgulaṃ viddhi sarvāvayavasiddhaye / nānāsvātavaśāt caiva sarveṣāṃ punareva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रकाशप्रकाशाख्यं भेदं तु विविधं स्मृतम् । सद्भोगलक्षणं बन्धम् अनन्तफलम् अर्थिनाम्
aprakāśaprakāśākhyaṃ bhedaṃ tu vividhaṃ smṛtam / sadbhogalakṣaṇaṃ bandham anantaphalam arthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
----------व्यासस्वाताः समा हि या । संप्रयच्छति कामानां संपदं परमेश्वर
----------vyāsasvātāḥ samā hi yā / saṃprayacchati kāmānāṃ saṃpadaṃ parameśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकाशिलक्षणन्याये तेषां स्वातो महामते । ------------------------------क्षया
prakāśilakṣaṇanyāye teṣāṃ svāto mahāmate / ------------------------------kṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्वादशाङ्गुलाः कुण्डाः करान्ते ये त्रयोदश । सर्वाकृतिधराश्चैव जङ्गमा मेखलोज्झिताः
ādvādaśāṅgulāḥ kuṇḍāḥ karānte ye trayodaśa / sarvākṛtidharāścaiva jaṅgamā mekhalojjhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुकल्पे तु विहिता जङ्गमा मन्त्रतर्पणे । एवं द्विहस्तपर्यन्ताः महालक्षणलक्षिताः
anukalpe tu vihitā jaṅgamā mantratarpaṇe / evaṃ dvihastaparyantāḥ mahālakṣaṇalakṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमावुल्लिख्य संपूर्य धान्यैर्बीजैर्मृदा तु वा । सामग्रीविरहाद् वापि शश्वत्कर्मसमाप्तये
bhūmāvullikhya saṃpūrya dhānyairbījairmṛdā tu vā / sāmagrīvirahād vāpi śaśvatkarmasamāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुकल्पानुकल्पे तु नित्यम् एवाविरोधकृत् । त्वगन्वितैः समैः पूर्णैः सरसैः सरलैः स्थिरैः
anukalpānukalpe tu nityam evāvirodhakṛt / tvaganvitaiḥ samaiḥ pūrṇaiḥ sarasaiḥ saralaiḥ sthiraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दलीकृतैस्तु --------------------- । -------काष्टैः -------कार्यात्र वै पुरी
dalīkṛtaistu --------------------- / -------kāṣṭaiḥ -------kāryātra vai purī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशाङ्गुलपूर्वाणां धातूत्थानाम् अपि द्विज । विधेया हव्यपूरित्वे चलानाम् एवमेव हि
dvādaśāṅgulapūrvāṇāṃ dhātūtthānām api dvija / vidheyā havyapūritve calānām evameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाकुण्डं हवनं यस्मात्सिद्धिकृन्मन्त्राजिनाम् । तस्मात्कुण्डं सदा कार्यं सौत्रं वा जङ्गमं स्थिरम्
nākuṇḍaṃ havanaṃ yasmātsiddhikṛnmantrājinām / tasmātkuṇḍaṃ sadā kāryaṃ sautraṃ vā jaṅgamaṃ sthiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हव्यभूमेर्विशेषाच्च पीते तु द्विगुणोच्छ्रिते । तत् तद् द्विचतुरश्रं तु व्यष्टाश्रं परिमण्डलम्
havyabhūmerviśeṣācca pīte tu dviguṇocchrite / tat tad dvicaturaśraṃ tu vyaṣṭāśraṃ parimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-------षष्ठांशद्विषट्कांशेन चोन्नतम् । आपाद्य स्वातमानं प्राग्यथाभिमतम् उच्छ्रितम्
-------ṣaṣṭhāṃśadviṣaṭkāṃśena connatam / āpādya svātamānaṃ prāgyathābhimatam ucchritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टकाभिव् अपक्वाभिः पक्वाभिर्वा यथारुचि । ------------------------------हितम् अन्यदा
iṣṭakābhiv apakvābhiḥ pakvābhirvā yathāruci / ------------------------------hitam anyadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद्वाथ समास्तुल्या तेष्वंशं -------स्यतः क्षितः । द्वयङ्गुलेनाधिकं जातं वासाद् वासां यथा भवेत्
kuryādvātha samāstulyā teṣvaṃśaṃ -------syataḥ kṣitaḥ / dvayaṅgulenādhikaṃ jātaṃ vāsād vāsāṃ yathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राङ्मेखलाननात् देशात् तत्तद्वा पत्तदु ------- । --------------दुप्रेमा -------वनेः पुरा
prāṅmekhalānanāt deśāt tattadvā pattadu ------- / --------------dupremā -------vaneḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभागोनम् अथार्धं च नेमिमानसितात्मना । कुण्डानां तत्त्वतो मानाद् अवस्थानं द्वादशानां महामते
tribhāgonam athārdhaṃ ca nemimānasitātmanā / kuṇḍānāṃ tattvato mānād avasthānaṃ dvādaśānāṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशाङ्गुलनिष्ठानां द्वादशानां कदाचन । संविभज्य चतुर्धात्र त्रिधा वामललोचन
dvādaśāṅgulaniṣṭhānāṃ dvādaśānāṃ kadācana / saṃvibhajya caturdhātra tridhā vāmalalocana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मानम् अथ नेमीनाम् उच्छ्रिता विस्तृतेरपि । तत्समा सर्वदा योने[ःकार्]येण पृष्टतःकृतेः
tanmānam atha nemīnām ucchritā vistṛterapi / tatsamā sarvadā yone[ḥkār]yeṇa pṛṣṭataḥkṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु व्द्यङ्गुलमानेन प्रोन्नता पृष्ठतो ऽवधेः । ह्लासयेद् अनुपातेन त्वंतु नेम्य -------क्रमात्
kintu vdyaṅgulamānena pronnatā pṛṣṭhato 'vadheḥ / hlāsayed anupātena tvaṃtu nemya -------kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाङ्गुलांश्च तृतीयांशादुल्बणत्वेन सर्वदा । विस्तृता मेखलामानात् पादोनात् कमलोद्भव
svāṅgulāṃśca tṛtīyāṃśādulbaṇatvena sarvadā / vistṛtā mekhalāmānāt pādonāt kamalodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेयाथ त्रिभागेन तदग्रं संप्रसार्य च । -----------------------------द्य मेखला
vidheyātha tribhāgena tadagraṃ saṃprasārya ca / -----------------------------dya mekhalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
------------------------बिम्बप्राणप्रणालवत् । तं योनिं वृद्धिनिर्वाहं कोष्ठानिष्ठाविधिं क्रमात्
------------------------bimbaprāṇapraṇālavat / taṃ yoniṃ vṛddhinirvāhaṃ koṣṭhāniṣṭhāvidhiṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समापाद्यानुपातेन समं श्लक्ष्णं गजोष्ठवत् । समाश्रित्य स्वकं ?मूर्तिं विचित्रां गुणलक्षणाम्
samāpādyānupātena samaṃ ślakṣṇaṃ gajoṣṭhavat / samāśritya svakaṃ ?mūrtiṃ vicitrāṃ guṇalakṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वहन्ति निशं बोधप्रवाहेना ----------नादिना । पुंसमुद्रे त्वगाधे तु स ----------क्षालनाश्रये
nirvahanti niśaṃ bodhapravāhenā ----------nādinā / puṃsamudre tvagādhe tu sa ----------kṣālanāśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्य योनिं ----------व्योम्नि रज ------- । द्वाभ्यां गुणाभ्यां तमसो द्विनेमिविनित्ततात्
niśamya yoniṃ ----------vyomni raja ------- / dvābhyāṃ guṇābhyāṃ tamaso dvinemivinittatāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणस्याभिभवादेव ----------कं वत्सत्वमेखलम् । यदमूर्तं परं ब्रह्म तद् विद्धि नभसो गतम्
guṇasyābhibhavādeva ----------kaṃ vatsatvamekhalam / yadamūrtaṃ paraṃ brahma tad viddhi nabhaso gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचतुर्मेखले धिष्ण्ये मेखलासं चतसृषु । चतुरात्मानम् अव्यक्तं तत्र प्राक् परिधेः स्वयम्
sacaturmekhale dhiṣṇye mekhalāsaṃ catasṛṣu / caturātmānam avyaktaṃ tatra prāk paridheḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समः संपूर्णमूर्तीनां ममा-------मोक्षजम् । गुणद्वयद्वयात्मानम् अच्युताद्यं क्रमात् त्रयम्
samaḥ saṃpūrṇamūrtīnāṃ mamā-------mokṣajam / guṇadvayadvayātmānam acyutādyaṃ kramāt trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
---------------------सा योनिः सर्वकर्मणाम् । यत्प्रवाहाश्रितं कर्म ब्रह्मण्येकात्मतां व्रजेत्
---------------------sā yoniḥ sarvakarmaṇām / yatpravāhāśritaṃ karma brahmaṇyekātmatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तीर्णानन्तयोनीनां दूरतो वन?मूर्तिनाम् । कुण्डनामितिमारी ?----------पूव्रवत्
vistīrṇānantayonīnāṃ dūrato vana?mūrtinām / kuṇḍanāmitimārī ?----------pūvravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेया वितताश्चाङ्गी-------सुस्थिरवर्तिरा । पल्वस्तनगर्भेण तमूर्धक्षणम् आसपातयेत् ?
vidheyā vitatāścāṅgī-------susthiravartirā / palvastanagarbheṇa tamūrdhakṣaṇam āsapātayet ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिश्चलस्तो ऽन्येषाम् उद्यतानां ------- । --------------वितता कार्या सुस्थिता दर्पणोदरा
yoniścalasto 'nyeṣām udyatānāṃ ------- / --------------vitatā kāryā susthitā darpaṇodarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
--कुण्डलानाममि ---------------पूर्ववत् । विधेया वितताङ्गी सुस्थिरवर्ति ------- । -------दर्भेण ---------------------- । योनिश्चलरतो ऽन्येषामुद्यताना ------- । --------------वितता कार्या सुस्थिता दर्पणोदरा । संकोचः कुण्डनेमीनामनुकाले त्वतः शृणु । चतुर्भागा तुषा ?विप्रह्युत्तमादिव्यपेक्षया । करा ---------------------ह्यङ्गुलैः पञ्चभिर्विना । सततप्यासमानानां नानाकारवदात्मनाम् । विस्तारायामतुल्यां च -------------- । --------------मेकैकमङ्गुलानन ? । बन्धयेद्विकलान्येति साक्षि --------------- । तुङ्गद्व -------------------------- । द्विहस्तमूर्घतो ऽन्येषां तत्समं तु भवेच्छतम् । एवं विचार्य च पुरा देशकालवशादिकम् । स्वसामर्थ्यं ततो व्यूहसूत्रपातं स ------- । -------समक्षं च चि -------यादिष्टकादिकैः । ---------------पीढानामूर्ध्वतो ऽब्जज । खातो ऽष्टमेखलानां च चोनिः पीढस्य पौष्कर । संकोचः कुण्डनेभीनाम् अनुकाले त्वतः शृणु । चतुर्भागा तु षा (?सा )विप्र ह्युत्तमादिव्यपेक्षया
--kuṇḍalānāmami ---------------pūrvavat / vidheyā vitatāṅgī susthiravarti ------- / -------darbheṇa ---------------------- / yoniścalarato 'nyeṣāmudyatānā ------- / --------------vitatā kāryā susthitā darpaṇodarā / saṃkocaḥ kuṇḍanemīnāmanukāle tvataḥ śṛṇu / caturbhāgā tuṣā ?viprahyuttamādivyapekṣayā / karā ---------------------hyaṅgulaiḥ pañcabhirvinā / satatapyāsamānānāṃ nānākāravadātmanām / vistārāyāmatulyāṃ ca -------------- / --------------mekaikamaṅgulānana ? / bandhayedvikalānyeti sākṣi --------------- / tuṅgadva -------------------------- / dvihastamūrghato 'nyeṣāṃ tatsamaṃ tu bhavecchatam / evaṃ vicārya ca purā deśakālavaśādikam / svasāmarthyaṃ tato vyūhasūtrapātaṃ sa ------- / -------samakṣaṃ ca ci -------yādiṣṭakādikaiḥ / ---------------pīḍhānāmūrdhvato 'bjaja / khāto 'ṣṭamekhalānāṃ ca coniḥ pīḍhasya pauṣkara / saṃkocaḥ kuṇḍanebhīnām anukāle tvataḥ śṛṇu / caturbhāgā tu ṣā (?sā )vipra hyuttamādivyapekṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करायस्स (?न्तः स )मितं मानम् एकैकानाङ्गुलेन वा । वर्धयेत् द्विकरा --------------न्येति साक्षितः
karāyassa (?ntaḥ sa )mitaṃ mānam ekaikānāṅgulena vā / vardhayet dvikarā --------------nyeti sākṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदिक् करमानाश्चाप्यङ्गुलैः पञ्चभिर्विना । सततव्यासमानानां नानाकारवद् आत्मनाम्
sarvadik karamānāścāpyaṅgulaiḥ pañcabhirvinā / satatavyāsamānānāṃ nānākāravad ātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तारायाम् अतुल्यानां धिष्ण्यानां मेखलासु च । -------सतुङ्गद्व----------सर्वमूर्धे नवोन्नति
vistārāyām atulyānāṃ dhiṣṇyānāṃ mekhalāsu ca / -------satuṅgadva----------sarvamūrdhe navonnati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विहस्ता मूर्धतो ऽन्येषां तत्समं तु भवेच्छतम् । एवं विचार्य च पुरा देशकालवशादिकम्
dvihastā mūrdhato 'nyeṣāṃ tatsamaṃ tu bhavecchatam / evaṃ vicārya ca purā deśakālavaśādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसामर्थ्यं ततो व्यूहस्तत्र पातं ससिरि ?--- । -------शिल्पिसमक्षं च चिन्व (?नु )याद् इष्टकादिकैः
svasāmarthyaṃ tato vyūhastatra pātaṃ sasiri ?--- / -------śilpisamakṣaṃ ca cinva (?nu )yād iṣṭakādikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवृत्ताष्टाश्रतुर्यान्त्री (?श्रि )पीठानाम् ऊर्ध्वतो ऽब्जज । खातो ऽष्टमेखलानां च चोनिः पीठस्य पौष्कर
savṛttāṣṭāśraturyāntrī (?śri )pīṭhānām ūrdhvato 'bjaja / khāto 'ṣṭamekhalānāṃ ca coniḥ pīṭhasya pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयवृद्ध -------प्रत्याय्य द्रुमनस्वयम् । विलाप्यन्त -------ज्ञानसंशुद्धया धिया
kṣayavṛddha -------pratyāyya drumanasvayam / vilāpyanta -------jñānasaṃśuddhayā dhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विशोभात्मना स्वे -------तुष्ट्यर्थं सांप्रतं नयेत् । भगवद् वह्निशक्तेर्वै ज्वालाद्या प्रकृतिः परा
dviśobhātmanā sve -------tuṣṭyarthaṃ sāṃprataṃ nayet / bhagavad vahniśaktervai jvālādyā prakṛtiḥ parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरा प्रकृतधिष्ण्यानां नानाकारं यथानलात् । एतद् एवाग्निरूपा(?पं )वै कुण्डभावान्नि (?गाग्नि )कर्मणि
aparā prakṛtadhiṣṇyānāṃ nānākāraṃ yathānalāt / etad evāgnirūpā(?paṃ )vai kuṇḍabhāvānni (?gāgni )karmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का --------------विहिता विभोर्विप्राननस्य च । हव्यं यत् पतिते कुण्डे दीयमानं हि देशिकात्
kā --------------vihitā vibhorviprānanasya ca / havyaṃ yat patite kuṇḍe dīyamānaṃ hi deśikāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं सिद्धिदम् अग्नेर्वै हुतं यद् दहते ऽखिलम् । पुरस्तात् -------सम्यक् क्रमाल्लब्धं बलं स्वयम्
sarvaṃ siddhidam agnervai hutaṃ yad dahate 'khilam / purastāt -------samyak kramāllabdhaṃ balaṃ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिलक्षायुतगुणं द्रव्यं यद् विहितं हुतम् । विधूमे लेलिहाने ऽग्नौ स्वे -------स्वशयाश्रिते
koṭilakṣāyutaguṇaṃ dravyaṃ yad vihitaṃ hutam / vidhūme lelihāne 'gnau sve -------svaśayāśrite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्त्रशतसंख्यं च जुहुयाद् द्रव्यसंग्रहम् । दण्डकृद् द्विकपक्षं च[यन्]निर्वाहकम् अक्षयम्
sahastraśatasaṃkhyaṃ ca juhuyād dravyasaṃgraham / daṇḍakṛd dvikapakṣaṃ ca[yan]nirvāhakam akṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारावाहि ततो ऽन्येषा -------------- । पुत्र युक्त्याम्बरस्थं च मन्त्रब्रह्माम्बुजोपरि
dhārāvāhi tato 'nyeṣā -------------- / putra yuktyāmbarasthaṃ ca mantrabrahmāmbujopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्यकल्पो विलुप्ते तु -------युक्तम् अथाब्जज । कुण्डानां विततानां च वंशवीर्यादिकं च यत्
mukhyakalpo vilupte tu -------yuktam athābjaja / kuṇḍānāṃ vitatānāṃ ca vaṃśavīryādikaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
---------------------------ततोन्नतिः । कमलालयगर्भं तु ताम्रम् आयसजं तु वा
---------------------------tatonnatiḥ / kamalālayagarbhaṃ tu tāmram āyasajaṃ tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मान्यो(?न्तो )द्वहनं येन न स्वेव (?स्वे न )यति भूतलम् । संस्कारसंस्कृतं कुर्यात् कुण्डं तदनु तन्न्यसेत्
dharmānyo(?nto )dvahanaṃ yena na sveva (?sve na )yati bhūtalam / saṃskārasaṃskṛtaṃ kuryāt kuṇḍaṃ tadanu tannyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
--------------------तत्राग्निं जनयित्वावतार्य च । आज्यदोहैस्तु बहुभिः मन्त्रसन्तर्पणाय च
--------------------tatrāgniṃ janayitvāvatārya ca / ājyadohaistu bahubhiḥ mantrasantarpaṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्नेवो (?रो )ङ्कारवेगेन रसता सूपरि द्विज । पातयेद् आज्यदोहं द्राक् मध्ये मन्त्रात्मनो विभोः
vahnevo (?ro )ṅkāravegena rasatā sūpari dvija / pātayed ājyadohaṃ drāk madhye mantrātmano vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षभोगाप्तये चैवं ब्रह्मरन्ध्रमुखे क्रमात् । यथागन्धवनोपेतं संपूर्णं च समप्रभम्
mokṣabhogāptaye caivaṃ brahmarandhramukhe kramāt / yathāgandhavanopetaṃ saṃpūrṇaṃ ca samaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तु मन्त्रनाथस्य ब्रह्मन् अर्चनसंयुतम् । सव्यूहव्याङ्गसंयुक्तं लाञ्छनस्यावृतस्य च
kṛtvā tu mantranāthasya brahman arcanasaṃyutam / savyūhavyāṅgasaṃyuktaṃ lāñchanasyāvṛtasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याल्लब्धाधिकारो ऽथ सेवार्थम् अयुतादिकम् । जपम् आरब्धमन्त्रस्य ब्रह्मपूर्वम् अतन्द्रितः
kuryāllabdhādhikāro 'tha sevārtham ayutādikam / japam ārabdhamantrasya brahmapūrvam atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियतं हि य (था श ?)क्ति प्रभाते ऽस्तं गते रवौ । रात्रिया (?रात्रेर्वा )मध्यभागे तु यथाशास्त्रनिबन्धनम्
niyataṃ hi ya (thā śa ?)kti prabhāte 'staṃ gate ravau / rātriyā (?rātrervā )madhyabhāge tu yathāśāstranibandhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वसेवाविधेरूर्ध्वं प्रीत्यर्थं पूजितस्य च । लक्षजापादिके सिद्धे -------ब्रह्मदिने -------
pūrvasevāvidherūrdhvaṃ prītyarthaṃ pūjitasya ca / lakṣajāpādike siddhe -------brahmadine -------
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाप्ते तत्समे होमे -------विहितो ऽथवाब्जज । अङ्गेनम् अङ्गतुल्यं वा धान्यैर्बीजैस्तिलैः फलैः
samāpte tatsame home -------vihito 'thavābjaja / aṅgenam aṅgatulyaṃ vā dhānyairbījaistilaiḥ phalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिणानननाराचमुद्रया जलजाख्यया । --------------समत्वात् जुहुयात् तदनन्तरम्
hariṇānananārācamudrayā jalajākhyayā / --------------samatvāt juhuyāt tadanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्माससममानेन द्विगुणेनाथ पौष्कर । चतुर्गुणेन वा शक्त्या ह्यन्तरान्तरयोगतः
ṣaṇmāsasamamānena dviguṇenātha pauṣkara / caturguṇena vā śaktyā hyantarāntarayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्त --------------शतान्ते च द्विचतुष्परिपूरिते । -------वे साज्ये त्रिचतुष्कैकरात्रिणाम्
śakta --------------śatānte ca dvicatuṣparipūrite / -------ve sājye tricatuṣkaikarātriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
---------------------भूरिचात्म समानयेत् । समि -------------------------------------
---------------------bhūricātma samānayet / sami -------------------------------------
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-------नखिलमन्त्रेस्तु सह मन्त्री च संहिताम् । समुच्चरन् धिया सम्यक् स्वशक्त्या वा पृथक् पृथक्
-------nakhilamantrestu saha mantrī ca saṃhitām / samuccaran dhiyā samyak svaśaktyā vā pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नमन्त्रगणं सर्वम् आज्यदोहैर्मुदं नयेत् । ध्रुवाच्चार्चितया ?--------------त्तु वै
bhinnamantragaṇaṃ sarvam ājyadohairmudaṃ nayet / dhruvāccārcitayā ?--------------ttu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तल्लक्षणम् अथो वक्ष्ये मानमेयसमन्वितम् । प्रसिद्धयज्ञवृक्षोत्थं न दोषैर्दृढमव्रण (त )म्
tallakṣaṇam atho vakṣye mānameyasamanvitam / prasiddhayajñavṛkṣotthaṃ na doṣairdṛḍhamavraṇa (ta )m
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्पष्टं काष्ठम् आदाय दवाग्नित्रासवर्जितम् । निरसंजिरका ?--------------पर्युषितं शुभम्
suspaṣṭaṃ kāṣṭham ādāya davāgnitrāsavarjitam / nirasaṃjirakā ?--------------paryuṣitaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमाङ्[गु]लिपर्यन्तं बाह्नोरामणिबन्धतः । तमङ्गुष्ठोदरैर्भूयो --------------नगुण्य च
madhyamāṅ[gu]liparyantaṃ bāhnorāmaṇibandhataḥ / tamaṅguṣṭhodarairbhūyo --------------naguṇya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टावष्टौ त्यजन् यायात् शेषास्त्वेकाधिकाहि --- । आचारस्ते वै परिज्ञेया ध्वजाद्य(न्य )ष्टौ यथाक्रमात्
aṣṭāvaṣṭau tyajan yāyāt śeṣāstvekādhikāhi --- / ācāraste vai parijñeyā dhvajādya(nya )ṣṭau yathākramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैवम् अवशेषं यच्छुभं च शुभनः स्मृतः । यूयं (?थं )युग्मावशेषाच्च तृतीयाच्च मृगाधिपः
tatraivam avaśeṣaṃ yacchubhaṃ ca śubhanaḥ smṛtaḥ / yūyaṃ (?thaṃ )yugmāvaśeṣācca tṛtīyācca mṛgādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्टय स्व (?श्व )वृद्धिं च पञ्चका वृषभः स्मृतः । करष्मका (?करेणुका )च शेषाच्च गजा वै सप्तकात् तु वै
catuṣṭaya sva (?śva )vṛddhiṃ ca pañcakā vṛṣabhaḥ smṛtaḥ / karaṣmakā (?kareṇukā )ca śeṣācca gajā vai saptakāt tu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाख्यः सप्तकाः शुद्धेस्तत्रामी शुभदाः स्मृताः । गजेन्द्रसिंहवृषभध्वजाद्या ये शुभप्रदाः
ekākhyaḥ saptakāḥ śuddhestatrāmī śubhadāḥ smṛtāḥ / gajendrasiṃhavṛṣabhadhvajādyā ye śubhapradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुभाय(?ये )विघातार्थं स्वशुभाय(?ये )विवृद्धये । अङ्गुलं वाङ्गुलयुतं युक्तिदैर्ध्यं विनिक्षिपेत्
aśubhāya(?ye )vighātārthaṃ svaśubhāya(?ye )vivṛddhaye / aṅgulaṃ vāṅgulayutaṃ yuktidairdhyaṃ vinikṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दीर्घं पञ्चधा कुर्यात् तद् विरुतारं दलेन तु । सिद्धये मध्यदेशस्य विधेया यत्र पौष्कर
tad dīrghaṃ pañcadhā kuryāt tad virutāraṃ dalena tu / siddhaye madhyadeśasya vidheyā yatra pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यकौशादयश्वागोः तद् उद्देशात् क्रमेण तु । पत्रकेसरचक्राङ्गं भूमीनां ह्रासमाचरेत्
ādyakauśādayaśvāgoḥ tad uddeśāt krameṇa tu / patrakesaracakrāṅgaṃ bhūmīnāṃ hrāsamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-------वनिपर्यन्तम् उन्नतास्तात्क्षिपेत् पुनः । निर्वर्त्याः कर्णचिह्नास्तु चक्राब्जाभ्यां तु सान्तरात्
-------vaniparyantam unnatāstātkṣipet punaḥ / nirvartyāḥ karṇacihnāstu cakrābjābhyāṃ tu sāntarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमांशेन दैर्ध्यं तु तद् विस्तारसमेन तु । द्विभागसंहतं चैव शाखादेशाग्रतो भवेत्
pañcamāṃśena dairdhyaṃ tu tad vistārasamena tu / dvibhāgasaṃhataṃ caiva śākhādeśāgrato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-------चेतराकारवेदी कार्या वसुन्धरा । आराप्रणालमध्यस्ता नानाकर्मविराजिता
-------cetarākāravedī kāryā vasundharā / ārāpraṇālamadhyastā nānākarmavirājitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं स्वं संवेदितं कुर्यात् तेन चावेदिकं शुभम् । क्षितिमण्डलमध्यस्थभागेनाद्येन वै ततः
svaṃ svaṃ saṃveditaṃ kuryāt tena cāvedikaṃ śubham / kṣitimaṇḍalamadhyasthabhāgenādyena vai tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कमलं लक्षणोपेतं केवलं षोडशच्छदम् । सनालम् अभिनिर्वर्त्य केसरालं सकर्णिकम्
kamalaṃ lakṣaṇopetaṃ kevalaṃ ṣoḍaśacchadam / sanālam abhinirvartya kesarālaṃ sakarṇikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निबीजं कर्णिकाकोशम् ईषत्परिविभूषितम् । यथोक्तलक्षणाढ्येन हेतीशेनावृतं तु वा
nibījaṃ karṇikākośam īṣatparivibhūṣitam / yathoktalakṣaṇāḍhyena hetīśenāvṛtaṃ tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रधारावनिं कुर्यात् कोणेषूभयतो ऽङ्किताम् । कौस्तुभैः स्वस्तिकैर्वाथ शङ्खाद्यैर्मण्डल ?मण्डितम्
cakradhārāvaniṃ kuryāt koṇeṣūbhayato 'ṅkitām / kaustubhaiḥ svastikairvātha śaṅkhādyairmaṇḍala ?maṇḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारात्ता (ए )गणाढ्यं वा -------------- । --------------कुर्याच्चास्त्रं चोग्रयावदासचेत्
tārāttā (e )gaṇāḍhyaṃ vā -------------- / --------------kuryāccāstraṃ cograyāvadāsacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतश्चान्तानुपातार्थम् अष्टांशं पक्षगं पुनः । त्यक्त्वा समाचरेद्ध्रासं यथा स्याद् गजपाणिवत्
ataścāntānupātārtham aṣṭāṃśaṃ pakṣagaṃ punaḥ / tyaktvā samācareddhrāsaṃ yathā syād gajapāṇivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरं वसुधाभ्यां --------------ष्टांशसंमितम् । कार्यं षडंशतुल्यं वा विस्तृतैः शुभलक्षणम्
antaraṃ vasudhābhyāṃ --------------ṣṭāṃśasaṃmitam / kāryaṃ ṣaḍaṃśatulyaṃ vā vistṛtaiḥ śubhalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् विस्तारं द्विधा कृत्वा पञ्चधा वा समैः पदैः । ----------------------------मध्यभागस्य---
tad vistāraṃ dvidhā kṛtvā pañcadhā vā samaiḥ padaiḥ / ----------------------------madhyabhāgasya---
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-------भागम् अभागं च पक्षयोर्वा द्वयं द्वयम् । अग्रतश्चानुपातार्थं विभज्यैव यथेच्छया
-------bhāgam abhāgaṃ ca pakṣayorvā dvayaṃ dvayam / agrataścānupātārthaṃ vibhajyaiva yathecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कन्धान्तरं च --------------------- । मत्स्यवल्लांञ्छन --------------यथाक्रमम्
skandhāntaraṃ ca --------------------- / matsyavallāṃñchana --------------yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वाभ्याम् अन्तरं बाह्यात् शेषं कण्ठात्मना नयेत् । यथा स्याद् गोमुखे भास -------कण्ठं महर्द्धिदम्
pārśvābhyām antaraṃ bāhyāt śeṣaṃ kaṇṭhātmanā nayet / yathā syād gomukhe bhāsa -------kaṇṭhaṃ maharddhidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मुक्तवेदिकानां तु शङ्खादीनां यदन्त------- । -------पट्टेन युक्तं --------------पद्मद्वयेन वा
nirmuktavedikānāṃ tu śaṅkhādīnāṃ yadanta------- / -------paṭṭena yuktaṃ --------------padmadvayena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदिकावासुधांशा (भ्यां )त्वनुपातेन शातयेत् । स्कन्धकण्ठात् समारभ्यत्रयो ग्रीवा यथेच्छया
vedikāvāsudhāṃśā (bhyāṃ )tvanupātena śātayet / skandhakaṇṭhāt samārabhyatrayo grīvā yathecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधाय भागं प्रागुक्त ---------------------तम् । वेदिकाविधिहीनस्य शङ्खस्य वचनं हि यत्
vidhāya bhāgaṃ prāgukta ---------------------tam / vedikāvidhihīnasya śaṅkhasya vacanaṃ hi yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपादभागसमेतं कुर्यात् पञ्चाङ्गसंमितम् । विस्तृतेर् वाधिकं किञ्चित् न्यूनं वा राजते यथा
sapādabhāgasametaṃ kuryāt pañcāṅgasaṃmitam / vistṛter vādhikaṃ kiñcit nyūnaṃ vā rājate yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भभागत्रयं सद्मद्वयं संशातयेत् क्रमात् । पृथूदरस्य शङ्खस्य पञ्चमांशेन शातयेत्
kumbhabhāgatrayaṃ sadmadvayaṃ saṃśātayet kramāt / pṛthūdarasya śaṅkhasya pañcamāṃśena śātayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्षिदेशं द्विधा चैव स्त्रगाद्यैर् अर्चयेत् ततः । वर्तते मूलम् आश्रित्य दैर्ध्याद् भागत्रयं हि यत्
kukṣideśaṃ dvidhā caiva stragādyair arcayet tataḥ / vartate mūlam āśritya dairdhyād bhāgatrayaṃ hi yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्यात् कण्ठदेशे प्रागाक्षिप्याङ्गं यथोदितम् । शेषं तु दशधा कृत्वा ततः सप्ताङ्गसंमितम्
tanmadhyāt kaṇṭhadeśe prāgākṣipyāṅgaṃ yathoditam / śeṣaṃ tu daśadhā kṛtvā tataḥ saptāṅgasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डं कुर्याद् गदाकारं कण्ठविस्तारविस्तृतम् । द्विप्रकारं यथोद्दिष्टमते-------लवणान्वितम्
daṇḍaṃ kuryād gadākāraṃ kaṇṭhavistāravistṛtam / dviprakāraṃ yathoddiṣṭamate-------lavaṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंशकत्रितयेनैव तत्र निर्माणम् उच्यते । वेदिकोपगतं कुर्याद् एकभागसमाश्रितम्
aṃśakatritayenaiva tatra nirmāṇam ucyate / vedikopagataṃ kuryād ekabhāgasamāśritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वास्तिकं लक्षणोपेतं मध्यतः कमलाङ्कितम् । कर्णिका निचयश्श्चान्तं ?प्रत्यंशं रचयेत् ततः
svāstikaṃ lakṣaṇopetaṃ madhyataḥ kamalāṅkitam / karṇikā nicayaśścāntaṃ ?pratyaṃśaṃ racayet tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धाराचनविधानैवं ?द्विषट्कपरिनिष्ठिते । वर्तुलं चतुरश्रं तु --------------चयमध्यगम्
dhārācanavidhānaivaṃ ?dviṣaṭkapariniṣṭhite / vartulaṃ caturaśraṃ tu --------------cayamadhyagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करग्रहवतीं मुष्टि--------------मरोदयलक्षणाम् । ईषा (?षन् )मानाधिकं दण्डं बाह्यम् आपूरयेत् तथा
karagrahavatīṃ muṣṭi--------------marodayalakṣaṇām / īṣā (?ṣan )mānādhikaṃ daṇḍaṃ bāhyam āpūrayet tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतपत्रम् अधोवक्त्रं पृथुलं चोर्ध्वकर्णिकम् । मुष्टिनिष्ठायुधौ (?वधौ )कुर्यात् बहुपर्णं सकेसरम्
śatapatram adhovaktraṃ pṛthulaṃ cordhvakarṇikam / muṣṭiniṣṭhāyudhau (?vadhau )kuryāt bahuparṇaṃ sakesaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवेदिक्षिपेत् ?पीठलक्षणं चापरं शृणु । विहितं चार्धकल्पेयं ?देवपीठोपमं शुभम्
athavedikṣipet ?pīṭhalakṣaṇaṃ cāparaṃ śṛṇu / vihitaṃ cārdhakalpeyaṃ ?devapīṭhopamaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णीवपदपर्यन्तम् आचाग्रेः स ?विभज्य च । स (मैर् )भागैः पुरात्र स्यु-------द्वाद---दिष्टमुच्यते
uṣṇīvapadaparyantam ācāgreḥ sa ?vibhajya ca / sa (mair )bhāgaiḥ purātra syu-------dvāda---diṣṭamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मं चक्रारविन्दं वा -------लक्षणलक्षितम् । किंतु मानं विभागं च भूयः क्षेत्रवशात् शृणु
padmaṃ cakrāravindaṃ vā -------lakṣaṇalakṣitam / kiṃtu mānaṃ vibhāgaṃ ca bhūyaḥ kṣetravaśāt śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्थानावधेः क्षेत्रं कृत्वा षङ्भागभाजितम् । द्वौ भागौ भूषयेन्मध्ये कर्णिकापदसिद्धये
brahmasthānāvadheḥ kṣetraṃ kṛtvā ṣaṅbhāgabhājitam / dvau bhāgau bhūṣayenmadhye karṇikāpadasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिधिश्चार्धभागेन त्वर्धेन केसरावलिम् । सार्धेन पत्रनिचयं व्योम चार्धेन तद् बहिः
paridhiścārdhabhāgena tvardhena kesarāvalim / sārdhena patranicayaṃ vyoma cārdhena tad bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्थिवं पुरम् अंशेन विचित्ररचनान्वितम् । सान्तराणि समासाद्य क्षेत्राण्येतानि पौष्कर
pārthivaṃ puram aṃśena vicitraracanānvitam / sāntarāṇi samāsādya kṣetrāṇyetāni pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चित् किञ्चित् समादाय प्रो[न्नते]ष्ववयवेषु च । आख्यातपरि[तो] ब्रह्मन् दलपादानिकं क्रमात्
kiñcit kiñcit samādāya pro[nnate]ṣvavayaveṣu ca / ākhyātapari[to] brahman dalapādānikaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निम्नतां च नयेद् ईषत् क्षेत्रात् क्षेत्रं यथोदितम् । शेष एव सचक्रम्य [परि]मार्यचान्यथा
nimnatāṃ ca nayed īṣat kṣetrāt kṣetraṃ yathoditam / śeṣa eva sacakramya [pari]māryacānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खातात्मकेसरक्षेत्रमानम् अत्र यथोदितम् । दलजालं समापाद्य सव्योम चांशकेन तु
khātātmakesarakṣetramānam atra yathoditam / dalajālaṃ samāpādya savyoma cāṃśakena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचक्रनेमिवृत्तं तु सार्धेनांशेन तद् बहिः । भाग-------क्षेत्रं कुर्यात् प्रागुक्तलक्षणम्
sacakranemivṛttaṃ tu sārdhenāṃśena tad bahiḥ / bhāga-------kṣetraṃ kuryāt prāguktalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठतस्व --------------कुर्यात् सपद्मं कैवलं तु वा । कमलं दलजालं च मुख ---------------------
pṛṣṭhatasva --------------kuryāt sapadmaṃ kaivalaṃ tu vā / kamalaṃ dalajālaṃ ca mukha ---------------------
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.