इति श्रीपाञ्चरात्रे महोपनिषदि पौष्करसंहितायां कुण्डलक्षणं नाम एकोनत्रिंशो ऽध्यायः ॥ अथ त्रिंशो ऽध्यायः पौष्कर उवाच --- संजाते भगवन् लोपे भक्तानां मन्त्रसेविनाम् । ज्ञानादियोगनिष्ठस्य सद्व्यापारस्य चाच्युत
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi pauṣkarasaṃhitāyāṃ kuṇḍalakṣaṇaṃ nāma ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ || atha triṃśo 'dhyāyaḥ pauṣkara uvāca --- saṃjāte bhagavan lope bhaktānāṃ mantrasevinām / jñānādiyoganiṣṭhasya sadvyāpārasya cācyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातत्राणमुपायं वै श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम् । कृतेन येन भक्तानां जायते कृतकृत्यता
pātatrāṇamupāyaṃ vai śrotumicchāmi sāṃpratam / kṛtena yena bhaktānāṃ jāyate kṛtakṛtyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच --- कथं संवत्सराद्विप्र कर्मणाभिमतं फलम् । प्राप्नुयाच्च क्रियासक्तः पवित्रारोहणं विना
śrībhagavānuvāca --- kathaṃ saṃvatsarādvipra karmaṇābhimataṃ phalam / prāpnuyācca kriyāsaktaḥ pavitrārohaṇaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाश्वमेधं विप्राणां सर्वेच्छापरिपूरकम् । राजसूयं नृपाणां च भक्तानां भूषणं तथा
yathāśvamedhaṃ viprāṇāṃ sarvecchāparipūrakam / rājasūyaṃ nṛpāṇāṃ ca bhaktānāṃ bhūṣaṇaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषणानां यथा मध्ये कौस्तुभं वरभूषणम् । ज्ञेयं पवित्रकं तद्वद्भोगजालस्य चान्तरे
bhūṣaṇānāṃ yathā madhye kaustubhaṃ varabhūṣaṇam / jñeyaṃ pavitrakaṃ tadvadbhogajālasya cāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पूरयति भक्तानां व्यापारं पारमेश्वरम् । भोगमोक्षाप्तये शश्वद्भोगस्तस्मास्तु को ऽधिकः
yatpūrayati bhaktānāṃ vyāpāraṃ pārameśvaram / bhogamokṣāptaye śaśvadbhogastasmāstu ko 'dhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तानां सततं भक्त्या सालोक्यं विदधाति वै । सामीप्यं साधकानां च नानासिद्धिसमन्वितम्
bhaktānāṃ satataṃ bhaktyā sālokyaṃ vidadhāti vai / sāmīpyaṃ sādhakānāṃ ca nānāsiddhisamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायुज्यं साधकेन्द्राणां स्वमन्त्रात्मनि यच्छति । तदुत्तरायणे ऽतीते चातुर्मासस्य मध्यतः
sāyujyaṃ sādhakendrāṇāṃ svamantrātmani yacchati / taduttarāyaṇe 'tīte cāturmāsasya madhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदावन्ते ऽथवा कुर्याद् द्वादशीष्वखिलासु च । संक्रान्तिषु च सर्वासु पौर्णमासिषु चाब्जज
ādāvante 'thavā kuryād dvādaśīṣvakhilāsu ca / saṃkrāntiṣu ca sarvāsu paurṇamāsiṣu cābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमावास्यास्वशेषासु तृतीयासु तथैव च । वैष्णवेष्वथ ऋक्षेषु तत्क्षणेष्वखिलेषु च
amāvāsyāsvaśeṣāsu tṛtīyāsu tathaiva ca / vaiṣṇaveṣvatha ṛkṣeṣu tatkṣaṇeṣvakhileṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्यस्य कालस्य तूत्थान द्वादशी तु या । षडशीतिमुखा दिव्या तस्यामारोपयेत्तु यः
cāturmāsyasya kālasya tūtthāna dvādaśī tu yā / ṣaḍaśītimukhā divyā tasyāmāropayettu yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रकं जगद्योनेः सपवित्रीकरोति च । अतीतां वर्तमानां च एष्यां स्वकुलसन्तातिम्
pavitrakaṃ jagadyoneḥ sapavitrīkaroti ca / atītāṃ vartamānāṃ ca eṣyāṃ svakulasantātim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सन्निहितः साक्षान्नानानिर्माणविग्रहः । भक्तानां भगवान् प्रीतः परमात्माच्युतो हरिः
tatra sannihitaḥ sākṣānnānānirmāṇavigrahaḥ / bhaktānāṃ bhagavān prītaḥ paramātmācyuto hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यप्यब्जसमुद्भूत भक्तानां नित्यमेव हि । नारायणस्तु मन्त्रात्मा स्थितः सन्निहितः स्वयम्
yadyapyabjasamudbhūta bhaktānāṃ nityameva hi / nārāyaṇastu mantrātmā sthitaḥ sannihitaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि बलवत्ता वै तत्तिथेस्तत्र कर्मणि । सन्निधि भजते येन मन्त्रिणां मन्त्रराट् प्रभुः
tathāpi balavattā vai tattithestatra karmaṇi / sannidhi bhajate yena mantriṇāṃ mantrarāṭ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मकालं समासाद्य यथार्कस्तीक्ष्णता व्रजेत् । स्वरूपमजहन्नेव सन्निधानतरं विभोः
grīṣmakālaṃ samāsādya yathārkastīkṣṇatā vrajet / svarūpamajahanneva sannidhānataraṃ vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तात्रदेशकालानाम् आसृष्टेः स्थितये तु वै । अतः पवित्रकं तस्यामनस्यां तदसंभवात्
saptātradeśakālānām āsṛṣṭeḥ sthitaye tu vai / ataḥ pavitrakaṃ tasyāmanasyāṃ tadasaṃbhavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यं क्रियापरैर्भक्त्या साखण्डा येन जायते । अखण्डकारी पुरुषो ज्ञानकर्मपरायणः
kāryaṃ kriyāparairbhaktyā sākhaṇḍā yena jāyate / akhaṇḍakārī puruṣo jñānakarmaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिश्रद्धातथोत्साहयुक्तो योगबलैर्युक्तः । ब्रह्मव्येकात्मतां याति अचिरादेव पौष्कर
bhaktiśraddhātathotsāhayukto yogabalairyuktaḥ / brahmavyekātmatāṃ yāti acirādeva pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वभावेन भक्तानां यत्पालयति सर्वदा । मनोवाक्चित्तजं कुत्स्नं व्यापारं शुभलक्षणम्
sarvabhāvena bhaktānāṃ yatpālayati sarvadā / manovākcittajaṃ kutsnaṃ vyāpāraṃ śubhalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिज्ञेरायतस्तस्मात् स्वरूपं तस्य यादृशम् । फलमेति च वै येन भक्तानां तत्समापनात्
parijñerāyatastasmāt svarūpaṃ tasya yādṛśam / phalameti ca vai yena bhaktānāṃ tatsamāpanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदच्छिन्नं जगधोनेरनन्तप्रसरं सितम् । विच्छेदमकृतज्ञानामेति नानात्मना स्वयम्
yadacchinnaṃ jagadhoneranantaprasaraṃ sitam / vicchedamakṛtajñānāmeti nānātmanā svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगत्सूत्रं तु तद्विद्धि हेमसूत्रादिना तु वै । बाड्गुव्यमभिमानं यद्धत्ते प्रतिसरात्मना
jagatsūtraṃ tu tadviddhi hemasūtrādinā tu vai / bāḍguvyamabhimānaṃ yaddhatte pratisarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानरागोपरक्तं च युक्तं कार्यैस्तु वीर्यजेः । तैजसैरावृत्तं मन्त्रैर्बलेनावलितं परम्
jñānarāgoparaktaṃ ca yuktaṃ kāryaistu vīryajeḥ / taijasairāvṛttaṃ mantrairbalenāvalitaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐश्वर्यमुपचारे तु संप्राप्ते शक्तितो ऽव्ययम् । एवं पवित्रकं तावत्परिज्ञातं न तत् प्रभोः
aiśvaryamupacāre tu saṃprāpte śaktito 'vyayam / evaṃ pavitrakaṃ tāvatparijñātaṃ na tat prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मव्यधिपतौ विष्णौ तदाकारे प्रतिष्ठिते । भक्त्या च विधिवद्दत्तं ददाति भगवत्पदम्
brahmavyadhipatau viṣṇau tadākāre pratiṣṭhite / bhaktyā ca vidhivaddattaṃ dadāti bhagavatpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलस्य व्यतिरिक्तस्य व्यवहारपदस्थितैः । पदार्थैः कल्पनीया च यथा तदवधारस्य
sthūlasya vyatiriktasya vyavahārapadasthitaiḥ / padārthaiḥ kalpanīyā ca yathā tadavadhārasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्मं दृढं सितं श्लक्ष्णं सूत्रं ब्रह्मप्रसूतया । विनिर्मितं कुमार्या वा वृद्धया वा विनीतया
sūkṣmaṃ dṛḍhaṃ sitaṃ ślakṣṇaṃ sūtraṃ brahmaprasūtayā / vinirmitaṃ kumāryā vā vṛddhayā vā vinītayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धया विधवया संपादितमथापि वा । यथालब्धं तु चादाय कुर्यादस्त्रविशोधितम्
viśuddhayā vidhavayā saṃpāditamathāpi vā / yathālabdhaṃ tu cādāya kuryādastraviśodhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवलोक्य स्मरन्मूलं विनिष्पाद्य चतुर्गुणम् । चातुरात्म्यव्यपेक्षायामथवाष्टगूणं द्विज
avalokya smaranmūlaṃ viniṣpādya caturguṇam / cāturātmyavyapekṣāyāmathavāṣṭagūṇaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्मूर्तिभेदे तु भेदभिन्नोपलक्षितम् । केशवादिष्वधिष्ठातृभावेन त्रिचतुर्गुणम्
bhagavanmūrtibhede tu bhedabhinnopalakṣitam / keśavādiṣvadhiṣṭhātṛbhāvena tricaturguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्तुभिर्विषमैविष्णोः समस्य परिवर्जयेत् । पवित्रिकी क्रिया यस्माद्विषमा सा न कस्यचित्
tantubhirviṣamaiviṣṇoḥ samasya parivarjayet / pavitrikī kriyā yasmādviṣamā sā na kasyacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रकाणि कार्याणि तन्तुभिस्तैः सुतानितैः । मन्त्रास्त्रकुम्भयोः पूर्वं नानामन्त्रालयस्य च
pavitrakāṇi kāryāṇi tantubhistaiḥ sutānitaiḥ / mantrāstrakumbhayoḥ pūrvaṃ nānāmantrālayasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलाख्यप्रधानस्य तद्गतस्तयाखिलस्य च । कर्णिकास्थस्य च विभोः केसरच्छदगस्य च
maṇḍalākhyapradhānasya tadgatastayākhilasya ca / karṇikāsthasya ca vibhoḥ kesaracchadagasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभवव्यूहरूपस्य लाञ्छना स्त्रद्वयस्य च । मूर्ध्नि कण्ठे ऽसयोः पुष्पपूजायामुपरि क्षितौ
vibhavavyūharūpasya lāñchanā stradvayasya ca / mūrdhni kaṇṭhe 'sayoḥ puṣpapūjāyāmupari kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाणेन जगन्नाथप्रतिमायां चतुष्टयम् । द्वयं हि कुण्डानलयोः शास्त्रपीठस्य च द्वयम्
pramāṇena jagannāthapratimāyāṃ catuṣṭayam / dvayaṃ hi kuṇḍānalayoḥ śāstrapīṭhasya ca dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिपेर्वाक्तत्त्वभूतस्य शब्दतत्त्वस्य च प्रभोः । घण्टाक्षसूत्रपूर्वाणां क्रियाङ्गानां महात्मानाम्
lipervāktattvabhūtasya śabdatattvasya ca prabhoḥ / ghaṇṭākṣasūtrapūrvāṇāṃ kriyāṅgānāṃ mahātmānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायायां भक्तिनम्रायां रक्तायामर्चने हरेः । संबन्धिनां च मित्राणां भगवद्धर्मसेविनाम्
jāyāyāṃ bhaktinamrāyāṃ raktāyāmarcane hareḥ / saṃbandhināṃ ca mitrāṇāṃ bhagavaddharmasevinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुत्तरसहायानां चातुरात्म्याभिलाषिणाम् । भृत्यानां स्वानुकूलानां पुरुषोत्तमयाजिनाम्
taduttarasahāyānāṃ cāturātmyābhilāṣiṇām / bhṛtyānāṃ svānukūlānāṃ puruṣottamayājinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धये योषिता चैव पवित्रीकरणाय च । पवित्रीकरणं रम्यं रचनीयं यथाक्रमम्
vṛddhaye yoṣitā caiva pavitrīkaraṇāya ca / pavitrīkaraṇaṃ ramyaṃ racanīyaṃ yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडध्वपीठसंस्थस्य नानाप्रन्त्रास्पदस्य च । ज्ञानादिगुणभेदस्य चतुःस्थानार्चनाय च
ṣaḍadhvapīṭhasaṃsthasya nānāprantrāspadasya ca / jñānādiguṇabhedasya catuḥsthānārcanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुख्यमन्त्रस्य च विभोः शतेनाष्टाधिकेन च । तन्तुना भूषणं कुर्यादर्धेनांशेन वाब्जज
mukhyamantrasya ca vibhoḥ śatenāṣṭādhikena ca / tantunā bhūṣaṇaṃ kuryādardhenāṃśena vābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपहोमदिका संख्या पूर्णा रिक्ता तदात्मना । समीकरोति भक्तानां मन्त्राणामत एव हि
japahomadikā saṃkhyā pūrṇā riktā tadātmanā / samīkaroti bhaktānāṃ mantrāṇāmata eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमसद्रत्नकर्पूरमालयक्षोदकुङ्कुमैः । सर्वौषधिसमोपेतैस्त्वगेलादिविमिश्रितैः
hemasadratnakarpūramālayakṣodakuṅkumaiḥ / sarvauṣadhisamopetaistvagelādivimiśritaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावनैर्विविधैर्द्रव्यैर्निर्व्याजपिचुना सह । कुर्यात्तद्भर्भरचनां सूत्रसंख्योपलक्षिताम्
pāvanairvividhairdravyairnirvyājapicunā saha / kuryāttadbharbharacanāṃ sūtrasaṃkhyopalakṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजपूरवदब्जाक्ष आर्द्रामलकशङ्खवत् । तदन्तरालानि पुनस्त्वविच्छिन्नेन तु तन्तुना
bījapūravadabjākṣa ārdrāmalakaśaṅkhavat / tadantarālāni punastvavicchinnena tu tantunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागप्रतिपत्यर्थं ग्रन्थनीयान्यदूरतः । यथेच्छया ततो ऽन्येषो याज्यानां परिकल्प्य च
vibhāgapratipatyarthaṃ granthanīyānyadūrataḥ / yathecchayā tato 'nyeṣo yājyānāṃ parikalpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्रभ्रमसमोपेतैर्गभैर्भूषणसंचयम् । आराधकस्य च गुरोः सगर्भं भूषणद्वयम्
sūtrabhramasamopetairgabhairbhūṣaṇasaṃcayam / ārādhakasya ca guroḥ sagarbhaṃ bhūṣaṇadvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितं भगवन्मन्त्रन्यासात्तादात्म्यभावनात् । अतो ऽन्येषामगर्भंच रचनीयं पवित्रकम्
vihitaṃ bhagavanmantranyāsāttādātmyabhāvanāt / ato 'nyeṣāmagarbhaṃca racanīyaṃ pavitrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरालगतं गर्भं कुर्याद्बाह्लीकरञ्जितम् । अलंकृत्यं च सौवर्णेरूपरिष्टाच्च रूपकैः
antarālagataṃ garbhaṃ kuryādbāhlīkarañjitam / alaṃkṛtyaṃ ca sauvarṇerūpariṣṭācca rūpakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्रच्छेदसमत्थैस्तु जातरूपमयैस्तु वा । शङ्खचक्रगदापद्ममालाश्रीवत्सकौस्तुभैः
patracchedasamatthaistu jātarūpamayaistu vā / śaṅkhacakragadāpadmamālāśrīvatsakaustubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खगेशतालमुसलनन्दकज्याहलादिकैः । मन्दारकुसुमाकारैः पारिजातद्रुमोपमैः
khageśatālamusalanandakajyāhalādikaiḥ / mandārakusumākāraiḥ pārijātadrumopamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवृक्षाचलनागेन्द्रस्वस्तिकैश्चामरैर्घटैः । वेधानलार्चिषाढ्या च व्यञ्जनैरातपत्रकैः
śrīvṛkṣācalanāgendrasvastikaiścāmarairghaṭaiḥ / vedhānalārciṣāḍhyā ca vyañjanairātapatrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरित्समुद्रवृषभभौगजालैस्तु सारसैः । एकस्यैव बहुनां वा यथास्थानानुरूपतः
saritsamudravṛṣabhabhaugajālaistu sārasaiḥ / ekasyaiva bahunāṃ vā yathāsthānānurūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातुजे पित्तले भाण्डे वस्त्रच्छन्ने निधाय च । धादयेदुपरिष्टाच्च धूपितेनाहतेन च
dhātuje pittale bhāṇḍe vastracchanne nidhāya ca / dhādayedupariṣṭācca dhūpitenāhatena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताह्निको ऽधिवासार्थं दशभ्यां प्रयतः शुचिः । देशिकेन्द्रद्वितीयस्तु कर्तार्ध्यकुसुमोद्यतः
kṛtāhniko 'dhivāsārthaṃ daśabhyāṃ prayataḥ śuciḥ / deśikendradvitīyastu kartārdhyakusumodyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सह सद्ब्रह्मघोषेण स्तुतिमङ्गलपाढकैः । शशाङ्कोदयवेलायां कृत्वा द्वास्थार्चनं विशन्
saha sadbrahmaghoṣeṇa stutimaṅgalapāḍhakaiḥ / śaśāṅkodayavelāyāṃ kṛtvā dvāsthārcanaṃ viśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैराजभुवनाकारं मण्डपं मण्डनाङ्कितम् । उपविश्य यथान्यायमनतर्यागानतमारभेत्
vairājabhuvanākāraṃ maṇḍapaṃ maṇḍanāṅkitam / upaviśya yathānyāyamanataryāgānatamārabhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यासपूर्वमशेषं तु अर्ध्याम्बुपरिकल्पनम् । गणेशाभ्यर्चनं कृत्वा निर्विघ्नफलसिद्धये
nyāsapūrvamaśeṣaṃ tu ardhyāmbuparikalpanam / gaṇeśābhyarcanaṃ kṛtvā nirvighnaphalasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पयेद्ब्रह्मकूर्चं तु शोधयेद्वसुधां ततः । स्थापनं तोरणादीनामर्चनं कुण्डसंस्कृतिः
kalpayedbrahmakūrcaṃ tu śodhayedvasudhāṃ tataḥ / sthāpanaṃ toraṇādīnāmarcanaṃ kuṇḍasaṃskṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रास्त्रकुम्भरचना तयोर्मन्त्रावतारणम् । तदर्चनादिकं सर्वं कुर्याद्दीक्षाविधेः समम्
mantrāstrakumbharacanā tayormantrāvatāraṇam / tadarcanādikaṃ sarvaṃ kuryāddīkṣāvidheḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यापारमाचरेद्दिव्यं कुम्भकेन स्मरन् विभुम् । नानिशं युज्यते यस्मात्तस्मादेषा प्रतिक्रिया
vyāpāramācareddivyaṃ kumbhakena smaran vibhum / nāniśaṃ yujyate yasmāttasmādeṣā pratikriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभाव्या मन्त्रिणा कैंभी आस्त्री रक्षार्थमेव हि । ततो ऽवतार्य भगवान्(?वन्तं )स्थण्डिले ऽभ्यर्च्य चासनम्
vibhāvyā mantriṇā kaiṃbhī āstrī rakṣārthameva hi / tato 'vatārya bhagavān(?vantaṃ )sthaṇḍile 'bhyarcya cāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपान्तमखिलं कृत्वा प्रयायाद्बिम्बसन्निधिम् । अष्टाङ्गेन नमस्कृत्य यद्यादर्ध्यं तु मूर्धनि
japāntamakhilaṃ kṛtvā prayāyādbimbasannidhim / aṣṭāṅgena namaskṛtya yadyādardhyaṃ tu mūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुलेपनसंयुक्तं ततः पुष्पाञ्जलिं शुभम् । साङ्गं सावरणं भक्त्या धपूयेत् पुरुषोत्तमम्
anulepanasaṃyuktaṃ tataḥ puṣpāñjaliṃ śubham / sāṅgaṃ sāvaraṇaṃ bhaktyā dhapūyet puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पपूजादिकं सर्वं मध्याह्ने यद्विनिर्मितम् । अपास्यादाय शिरसा अभिवन्द्य समर्च्य च
puṣpapūjādikaṃ sarvaṃ madhyāhne yadvinirmitam / apāsyādāya śirasā abhivandya samarcya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्वक्सेनस्य चास्त्रेण निर्मलीकृत्य वारिणा । सपीठं भगवद्बिंबं प्रासादं शोधयेत्ततः
viṣvaksenasya cāstreṇa nirmalīkṛtya vāriṇā / sapīṭhaṃ bhagavadbiṃbaṃ prāsādaṃ śodhayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापयेद्देवदेवेशं विधिदृष्टेन कर्मणा । ब्रह्मकूर्चादिकैः स्नानैर्मन्त्रादानप्रकल्पितैः
snāpayeddevadeveśaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā / brahmakūrcādikaiḥ snānairmantrādānaprakalpitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदार्थसंमितैः शक्त्या यथावदधिवासितैः । फलै रत्नादिकोपेतैः पूजयेद्विधिना ततः
padārthasaṃmitaiḥ śaktyā yathāvadadhivāsitaiḥ / phalai ratnādikopetaiḥ pūjayedvidhinā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या क्रमोपदिष्टैस्तु भोगैः कृत्स्नैरकृत्रिमैः । सर्वं कृत्वा प्रणामान्तं यायाधोमनिकेतनम्
bhaktyā kramopadiṣṭaistu bhogaiḥ kṛtsnairakṛtrimaiḥ / sarvaṃ kṛtvā praṇāmāntaṃ yāyādhomaniketanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रानलं च संस्कृस्य कुर्याद्वै मन्त्रतर्पणम् । कलश स्थार्चबैम्बीय संस्कृतेनाथ वह्निना
tatrānalaṃ ca saṃskṛsya kuryādvai mantratarpaṇam / kalaśa sthārcabaimbīya saṃskṛtenātha vahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुं संश्रपयेच्चुल्यां हृदा क्षीराज्यतण्डुलैः । समुद्धृत्याज्यपूतं तं विनिवेद्य यथाक्रमम्
caruṃ saṃśrapayecculyāṃ hṛdā kṣīrājyataṇḍulaiḥ / samuddhṛtyājyapūtaṃ taṃ vinivedya yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशस्थलवृत्तीनामेकांशं जुहुयात्ततः । दद्यात्पूर्णाहुतिं पश्चाद्बलिभिः सर्वमन्तरम्
kalaśasthalavṛttīnāmekāṃśaṃ juhuyāttataḥ / dadyātpūrṇāhutiṃ paścādbalibhiḥ sarvamantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पयित्वाम्बुसिक्ताभिः क्रमेण जुहुयात्ततः । तद्वदाज्यं सुपूर्णं तं (?तद् )मुद्राबन्धादिकं तु वै
tarpayitvāmbusiktābhiḥ krameṇa juhuyāttataḥ / tadvadājyaṃ supūrṇaṃ taṃ (?tad )mudrābandhādikaṃ tu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा प्रणामपर्यन्तं स्थलस्तस्याग्रतो विभोः । अस्त्रमन्त्रेण संप्रोक्ष्य कृत्स्नद्रव्यगण ततः
kṛtvā praṇāmaparyantaṃ sthalastasyāgrato vibhoḥ / astramantreṇa saṃprokṣya kṛtsnadravyagaṇa tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेश्य वायुदिग्भागे सर्वं सूत्रपुरःसरम् । सितवस्त्रान्वितेनैव त्वक्षेतेनैव वर्मणा
niveśya vāyudigbhāge sarvaṃ sūtrapuraḥsaram / sitavastrānvitenaiva tvakṣetenaiva varmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयित्वास्त्रमन्त्रेण स्थगयेत् कवचेन चं । बहिः पक्षसमोपेतं सर्वमिष्वष्टकं ततः
arcayitvāstramantreṇa sthagayet kavacena caṃ / bahiḥ pakṣasamopetaṃ sarvamiṣvaṣṭakaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्विदिक्ष्वस्त्रजप्तं तु दत्त्वाज्यमनलालये । पञ्चरङ्गेण सूत्रेण दृढेण सुसितेन वा
digvidikṣvastrajaptaṃ tu dattvājyamanalālaye / pañcaraṅgeṇa sūtreṇa dṛḍheṇa susitena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादक्षिणचतुष्कं तु स्मरन् वर्म समापयेत् । ग्रासादस्यान्तराद्बाह्याद्वेष्टयेत्तद्वदेव हि
prādakṣiṇacatuṣkaṃ tu smaran varma samāpayet / grāsādasyāntarādbāhyādveṣṭayettadvadeva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राङ्मुखस्त्वासनारूढो गुरुपाणिपरिच्युतम् । ब्रह्मकर्चं पिबेत् पश्चाच्चरुशेषं तु भक्षयेत्
prāṅmukhastvāsanārūḍho gurupāṇiparicyutam / brahmakarcaṃ pibet paścāccaruśeṣaṃ tu bhakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेद्धॄदयसंजप्तं हेमरत्नकुशोदकम् । अद्यात्तदनु ताम्बूलं दन्तकाष्ठसमन्वितम्
pibeddhṝdayasaṃjaptaṃ hemaratnakuśodakam / adyāttadanu tāmbūlaṃ dantakāṣṭhasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतपे कम्बलोपेते स्थित्वा च सकुशास्तरे । जपेन्मन्त्रवरं साङ्गं पठन् स्तोत्रवरान् शुभान्
kutape kambalopete sthitvā ca sakuśāstare / japenmantravaraṃ sāṅgaṃ paṭhan stotravarān śubhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथां सर्वेश्वरीं पुण्यां कुर्वन्निष्पाध मण्डलम् । कर्मशेषं तदापाद्य भूषणानां यथोदितम्
kathāṃ sarveśvarīṃ puṇyāṃ kurvanniṣpādha maṇḍalam / karmaśeṣaṃ tadāpādya bhūṣaṇānāṃ yathoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां प्रभाते तु स्नानपूर्वं तु पूजनम् । सम्पूर्णाहुतिदानान्तं हुत्वा सम्यग्यथाविधि
ekādaśyāṃ prabhāte tu snānapūrvaṃ tu pūjanam / sampūrṇāhutidānāntaṃ hutvā samyagyathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसाद्य कलशोद्देशं विनिवेदनमाचरेत् । ततो विशेषभोगानां प्रभोरामन्त्रणाय च
āsādya kalaśoddeśaṃ vinivedanamācaret / tato viśeṣabhogānāṃ prabhorāmantraṇāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तकाष्ठं सताम्बूलं मुखवासांसि दर्पणम् । चन्दनादीनि गन्धानि जातिपूगफलानि च
dantakāṣṭhaṃ satāmbūlaṃ mukhavāsāṃsi darpaṇam / candanādīni gandhāni jātipūgaphalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिवेश्य निधायाग्रे दक्षिणे ऽथ जग त्प्रभोः । गुग्गुलं मृष्टधूपं च प्रकाशं ताम्रपात्रगतम्
viniveśya nidhāyāgre dakṣiṇe 'tha jaga tprabhoḥ / guggulaṃ mṛṣṭadhūpaṃ ca prakāśaṃ tāmrapātragatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृक्प्रभामण्डनं चैव हेमसूत्रं सकङ्कणम् । मध्वाज्यपूरिते पात्रे तैजसे रोचनाञ्जनम्
dṛkprabhāmaṇḍanaṃ caiva hemasūtraṃ sakaṅkaṇam / madhvājyapūrite pātre taijase rocanāñjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसषट्कं महामूर्तेर्नेत्रवस्त्रे सितारुणे । पश्चिमे ऽथ विभोर्दद्यात् पुव्यनद्युदकं तथा
rasaṣaṭkaṃ mahāmūrternetravastre sitāruṇe / paścime 'tha vibhordadyāt puvyanadyudakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थतोयान्नाभोगार्थं नगमृत् श्रीफलादि यत् । शाड्वलं नीलदर्भांश्च ताम्रपात्रे तु वायसे
tīrthatoyānnābhogārthaṃ nagamṛt śrīphalādi yat / śāḍvalaṃ nīladarbhāṃśca tāmrapātre tu vāyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरे ऽथ विभोर्दद्याद्देवदेवस्य पुष्कर । माल्यान्योषधयः सप्त बीजानि च फलानि च
uttare 'tha vibhordadyāddevadevasya puṣkara / mālyānyoṣadhayaḥ sapta bījāni ca phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलतण्डुलपात्राणि क्षीरं दधिरसं घृतम् । गन्धवृन्दत्वगेलाद्यं धातवो गैरिकादयः
tilataṇḍulapātrāṇi kṣīraṃ dadhirasaṃ ghṛtam / gandhavṛndatvagelādyaṃ dhātavo gairikādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सफलं नारिकेलं च विकारस्त्वैक्षवो ऽखिलः । सराजते कांस्यपात्रे संभवे सति पदृमज
saphalaṃ nārikelaṃ ca vikārastvaikṣavo 'khilaḥ / sarājate kāṃsyapātre saṃbhave sati padṛmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञपर्णपुटे वापि विनिवेद्यमसंभवे । सकुशोदकमन्येषां ताम्बूलं दन्तधावनम्
yajñaparṇapuṭe vāpi vinivedyamasaṃbhave / sakuśodakamanyeṣāṃ tāmbūlaṃ dantadhāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितानि सोत्तरीयाणि उपवीतानि चन्दनम् । कुङ्कुमागुरुकर्पूरश्रीखण्डैरधिवासितम्
sitāni sottarīyāṇi upavītāni candanam / kuṅkumāgurukarpūraśrīkhaṇḍairadhivāsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुः स्थानावतीर्णस्य दद्याद्त्रन्धपवित्रकम् । ततोर्ऽध्यपुष्पधूपं च मुद्राबन्धं समाचरेत्
catuḥ sthānāvatīrṇasya dadyādtrandhapavitrakam / tator'dhyapuṣpadhūpaṃ ca mudrābandhaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिमध्यावसाने तु सम्यागच्छिद्रशान्तये । जपेन्मन्त्रवरं साङ्गं पश्चाद्वद्धाञ्जलिः पठेत्
ādimadhyāvasāne tu samyāgacchidraśāntaye / japenmantravaraṃ sāṅgaṃ paścādvaddhāñjaliḥ paṭhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवदविद्ययाद्यं (?द्वयाद्यं )तु स्त्रोत्रमन्त्रं निवेदयेत् । सर्वमन्त्रमयानन्त नित्यसंनिहिताव्यय
praṇavadavidyayādyaṃ (?dvayādyaṃ )tu strotramantraṃ nivedayet / sarvamantramayānanta nityasaṃnihitāvyaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणप्रधान योगेश भावनाभोगविग्रह । नारायणं परं ब्रह्म प्राणेश चतुराकृते
guṇapradhāna yogeśa bhāvanābhogavigraha / nārāyaṇaṃ paraṃ brahma prāṇeśa caturākṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वगाच्युत सन्मूर्ते सर्वज्ञ पुरषोत्तम । अस्मात्काललवाद्यावद्विसर्जनदिनावधि
sarvagācyuta sanmūrte sarvajña puraṣottama / asmātkālalavādyāvadvisarjanadināvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानामन्त्रगणोपेतः सन्निधिं भज मे प्रभो । देवबिम्बे तु तन्मूर्तौ कलशे मण्डलक्षितौ
nānāmantragaṇopetaḥ sannidhiṃ bhaja me prabho / devabimbe tu tanmūrtau kalaśe maṇḍalakṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संख्यासूत्रे ऽक्षसूत्रे च पावके गुरुविग्रहे । घण्टायां शास्त्रपीठे च यागोपकरणेषु च
saṃkhyāsūtre 'kṣasūtre ca pāvake guruvigrahe / ghaṇṭāyāṃ śāstrapīṭhe ca yāgopakaraṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रुक्-स्रुवाद्येष्वशेषेषु एकान्तिद्विजमूर्तिषु । विष्णु पाषदभेदेषु जन्मकर्मरतेषु च
sruk-sruvādyeṣvaśeṣeṣu ekāntidvijamūrtiṣu / viṣṇu pāṣadabhedeṣu janmakarmarateṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धापूतेषु दक्षेषु त्वदेकशरणेषु च । अतीत वात्सरीयाणां स्नानादीनां हि कर्मणाम्
śraddhāpūteṣu dakṣeṣu tvadekaśaraṇeṣu ca / atīta vātsarīyāṇāṃ snānādīnāṃ hi karmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैमित्तिकानां नित्यानामपूर्णानां हि शान्तये । त्वत्प्रीतये यथाशास्त्रमद्य निर्वर्तयाम्यहम्
naimittikānāṃ nityānāmapūrṇānāṃ hi śāntaye / tvatprītaye yathāśāstramadya nirvartayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावित्रकं विधानं च सर्वकर्मप्रपूरणम् । अतोयं मुखवासाद्यमुपचारं हि चर्चितम्
pāvitrakaṃ vidhānaṃ ca sarvakarmaprapūraṇam / atoyaṃ mukhavāsādyamupacāraṃ hi carcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होमान्तमधिवासीयं कुरु सर्वं हि चात्मसात् । त्वामर्चयाम्यहं भक्त्या सुप्त्यतीते तु जागरे
homāntamadhivāsīyaṃ kuru sarvaṃ hi cātmasāt / tvāmarcayāmyahaṃ bhaktyā suptyatīte tu jāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथावद्ब्रह्मसूत्रान्तैभोगैर्भोगापवर्गद । विज्ञप्तोसीह भगवन् वेत्सि सर्वं हृदि स्थितम्
yathāvadbrahmasūtrāntaibhogairbhogāpavargada / vijñaptosīha bhagavan vetsi sarvaṃ hṛdi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तस्य मम वात्सल्यात् प्राप्तः कार्यस्त्वनुग्रहः । एवं निमन्त्रयित्वाजमष्टाङ्गेन नमेत् क्षितौ
bhaktasya mama vātsalyāt prāptaḥ kāryastvanugrahaḥ / evaṃ nimantrayitvājamaṣṭāṅgena namet kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुः प्रदक्षिणीकृत्य हृदि मन्त्रमनुस्मरन् । गीतानृत्तादिकैः स्तोत्रैर्वेदपाठसमन्वितैः
catuḥ pradakṣiṇīkṛtya hṛdi mantramanusmaran / gītānṛttādikaiḥ stotrairvedapāṭhasamanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयशब्दसमेतैस्तु जागरेण नयेन्निशाम् । स्नात्वा ब्राह्ममूहूर्ते ऽथ कृतकौतुकमङ्गलः
jayaśabdasametaistu jāgareṇa nayenniśām / snātvā brāhmamūhūrte 'tha kṛtakautukamaṅgalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महता विभवेन प्राक् द्वारयागं समाचरेत् । यथावद्भगवद्यागं कुर्यात्तदनु पौष्कर
mahatā vibhavena prāk dvārayāgaṃ samācaret / yathāvadbhagavadyāgaṃ kuryāttadanu pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांस्पर्शिकै रासनाद्यैर्विविधैरौपचारिकैः । हृदयङ्गमसंज्ञैस्तु बहुभेदविनिर्मितैः
sāṃsparśikai rāsanādyairvividhairaupacārikaiḥ / hṛdayaṅgamasaṃjñaistu bahubhedavinirmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यैर्भोज्यैस्तथा लेह्यैश्चोष्यैनानाविधैरपि । षडृतुप्रभवैः सर्वैः शाकैर्मूलैः फलैः शुभैः
bhakṣyairbhojyaistathā lehyaiścoṣyainānāvidhairapi / ṣaḍṛtuprabhavaiḥ sarvaiḥ śākairmūlaiḥ phalaiḥ śubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावनैः पावकस्विन्नैरुपदंशादिकान्वितैः । गोसंभवैः स्थिरैः कांस्यपात्रैर्मध्वाज्यपूरितैः
pāvanaiḥ pāvakasvinnairupadaṃśādikānvitaiḥ / gosaṃbhavaiḥ sthiraiḥ kāṃsyapātrairmadhvājyapūritaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसालक्षीरसंपूर्णैर्दिक्स्थितैस्तु समुद्रवत् । मात्रावित्तैः सताम्बूलैरन्तर्मानैर्यथोचितैः
rasālakṣīrasaṃpūrṇairdiksthitaistu samudravat / mātrāvittaiḥ satāmbūlairantarmānairyathocitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरशय्यासमेतैस्तु पावनैरात्मवल्लभैः । स्वदेशपरदेशोत्थैः क्रीडाभोगैरकृत्तिमैः
varaśayyāsametaistu pāvanairātmavallabhaiḥ / svadeśaparadeśotthaiḥ krīḍābhogairakṛttimaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातरूपमयैः पात्रैर्गन्धमाल्याद्यलङ्कृतैः । जपमुद्रावसानान्तमेवं मण्डलसन्निधौ
jātarūpamayaiḥ pātrairgandhamālyādyalaṅkṛtaiḥ / japamudrāvasānāntamevaṃ maṇḍalasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तु भगवद्यागं विशेषाद्देवमन्दिरे । अथ भूषणपात्रं तु आदायोद्धाट्यपूज्य च
kṛtvā tu bhagavadyāgaṃ viśeṣāddevamandire / atha bhūṣaṇapātraṃ tu ādāyoddhāṭyapūjya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रकं समादाय यायात्कलशसंनिधिम् । आराधनाङ्गनिचयमव्यक्तं तात्त्विकं हि यत्
pavitrakaṃ samādāya yāyātkalaśasaṃnidhim / ārādhanāṅganicayamavyaktaṃ tāttvikaṃ hi yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.