अथ सप्तत्रिंशो ऽध्यायः पौष्कर उवाच --- पादमुद्राङ्कितानां च उपलानां जगत्प्रभो । चक्रपद्माङ्कितानां च न्यासं संस्कारपूर्वकम्
atha saptatriṃśo 'dhyāyaḥ pauṣkara uvāca --- pādamudrāṅkitānāṃ ca upalānāṃ jagatprabho / cakrapadmāṅkitānāṃ ca nyāsaṃ saṃskārapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधाराणां तथान्येषां ज्ञातुम् इच्छामि सांप्रतम् । एवं चानादिसिद्धानां पाषाणानां जगत्पते
ādhārāṇāṃ tathānyeṣāṃ jñātum icchāmi sāṃpratam / evaṃ cānādisiddhānāṃ pāṣāṇānāṃ jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खाद्यैर् अङ्कितानां च लाञ्छनैः पारमेश्वरैः । प्राप्तैः संपूजनार्थं तु गृहस्थैर्वा वनस्थितैः
śaṅkhādyair aṅkitānāṃ ca lāñchanaiḥ pārameśvaraiḥ / prāptaiḥ saṃpūjanārthaṃ tu gṛhasthairvā vanasthitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां चैवमादीनां यागनिष्पत्तये तु वै । चलानाम् अचलानां च संविधानं ममादिश
anyeṣāṃ caivamādīnāṃ yāganiṣpattaye tu vai / calānām acalānāṃ ca saṃvidhānaṃ mamādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच --- आपादितं पुरा द्रव्यं शिल्पिना च यतात्मना । कृत्वा संस्कारसंशुद्धं द्रव्यैः प्राङ् मन्त्रप्रभावितैः
śrībhagavān uvāca --- āpāditaṃ purā dravyaṃ śilpinā ca yatātmanā / kṛtvā saṃskārasaṃśuddhaṃ dravyaiḥ prāṅ mantraprabhāvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यत्रानुरूपं च तत्र तन्न्यासम् आचरेत् । तदानुग्रहशक्त्यन्तम् आक्षितेः कमलोद्भव
yatra yatrānurūpaṃ ca tatra tannyāsam ācaret / tadānugrahaśaktyantam ākṣiteḥ kamalodbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राणां सन्निधिः कार्यश्चलपीठे तु केवले । तात्कालिकं तु विहितं निरोधं तत्र चार्चनम्
mantrāṇāṃ sannidhiḥ kāryaścalapīṭhe tu kevale / tātkālikaṃ tu vihitaṃ nirodhaṃ tatra cārcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारशक्तेर् आरभ्य मन्त्रग्रामस्य पौष्कर । सुस्थिरे सन्निरोधं च सर्वेषां विहितं सदा
ādhāraśakter ārabhya mantragrāmasya pauṣkara / susthire sannirodhaṃ ca sarveṣāṃ vihitaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रावाह्य यजेन् मन्त्रम् इष्ट्वा चोत्थापयेत् पुनः । न हितं पूज्यमन्त्रस्य पूजाकालं विनाब्जज
tatrāvāhya yajen mantram iṣṭvā cotthāpayet punaḥ / na hitaṃ pūjyamantrasya pūjākālaṃ vinābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधनात् सन्निमित्तत्वात् ज्ञानेनात्र निरोधनम् । पुष्पाद्याहरणे काले प्रत्यहं परमेश्वरः
sādhanāt sannimittatvāt jñānenātra nirodhanam / puṣpādyāharaṇe kāle pratyahaṃ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुग्रहपरस्त्वास्ते स तत्रैव खशब्दवत् । चलबिम्बेन सह वै एकीभावगतस्य वा (वै)
anugrahaparastvāste sa tatraiva khaśabdavat / calabimbena saha vai ekībhāvagatasya vā (vai)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीठस्य मन्त्रविन्यासं विहितं चलपीठवत् । सुस्थिरस्यैकयोनेर्वा वियोगे सुस्थिरस्य च
pīṭhasya mantravinyāsaṃ vihitaṃ calapīṭhavat / susthirasyaikayonervā viyoge susthirasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्राणां विहितं न्यासं स्थिरपीठोदितं तु वै । आपादाद् ब्रह्मरन्ध्रान्तं चलबिम्बस्य पौष्कर
mantrāṇāṃ vihitaṃ nyāsaṃ sthirapīṭhoditaṃ tu vai / āpādād brahmarandhrāntaṃ calabimbasya pauṣkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकृतानां तु तत्त्वानां कुर्याद् वै सन्निवेशनम् । क्षित्यादिकानां पादान्तम् अव्यक्ताद् वा धरान्तिमम्
prākṛtānāṃ tu tattvānāṃ kuryād vai sanniveśanam / kṣityādikānāṃ pādāntam avyaktād vā dharāntimam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतत्त्वमयं मन्त्रं तस्य वा केवलं हृदि । प्राधानिकं योजनीयम् अभिन्नं तत्त्वकारणम्
sarvatattvamayaṃ mantraṃ tasya vā kevalaṃ hṛdi / prādhānikaṃ yojanīyam abhinnaṃ tattvakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेज्यावसरे प्राप्ते मन्त्रतन्त्रे नियोजयेत् । जडत्वविनिवृत्यर्थम् तत्त्वमन्त्रगणस्य च
athejyāvasare prāpte mantratantre niyojayet / jaḍatvavinivṛtyartham tattvamantragaṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवभूतं तु तं विप्र नित्यं शुद्धं सदोदितम् । साङ्गम् आवाह्य मन्त्रं च लाञ्छनाद्यैः परिष्कृतम्
jīvabhūtaṃ tu taṃ vipra nityaṃ śuddhaṃ sadoditam / sāṅgam āvāhya mantraṃ ca lāñchanādyaiḥ pariṣkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंहृत्य तत्रस्थं निष्पन्ने वार्चने सति । विन्यासम् उपसंहारं मान्त्रं यत्समुदीरितम्
upasaṃhṛtya tatrasthaṃ niṣpanne vārcane sati / vinyāsam upasaṃhāraṃ māntraṃ yatsamudīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थक्षेत्रधराणां च विहितं तत्प्रवासनम् । नित्यप्रतिष्ठिते बिम्बे प्रासादे स्वगृहे ऽपि वा
tīrthakṣetradharāṇāṃ ca vihitaṃ tatpravāsanam / nityapratiṣṭhite bimbe prāsāde svagṛhe 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्र वाङ्कणादौ तु तस्य कुर्यात् निरोधनम् । आधारपीठमन्त्रैस्तु लाञ्छनीयैः स्वकैः सह
anyatra vāṅkaṇādau tu tasya kuryāt nirodhanam / ādhārapīṭhamantraistu lāñchanīyaiḥ svakaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थिराणां प्रतिष्ठानां विशेषम् इदम् आचरेत् । यथोदिते तु संपन्ने स्थापिते परमेश्वरे
asthirāṇāṃ pratiṣṭhānāṃ viśeṣam idam ācaret / yathodite tu saṃpanne sthāpite parameśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात् ततो ऽनुवेधं च आधाराच्च शिखा वि(?व)धि । सामर्थ्यशक्तसूत्रेण ईश्वरेणाक्षयेन च
kuryāt tato 'nuvedhaṃ ca ādhārācca śikhā vi(?va)dhi / sāmarthyaśaktasūtreṇa īśvareṇākṣayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सति येन विलुप्तस्य विम्बाद्यैर् अन्वितस्य च । न जहाति मन्त्रौघस्तस्य कालान्तरेण च
sati yena viluptasya vimbādyair anvitasya ca / na jahāti mantraughastasya kālāntareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रबुद्धः प्रबुद्धो वा तस्मिन्नायतने पुमान् । निवेशयति यो बिम्बम् अपरं द्रव्यजं तु वा
aprabuddhaḥ prabuddho vā tasminnāyatane pumān / niveśayati yo bimbam aparaṃ dravyajaṃ tu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विज्ञानानुविद्धं च जायते समनन्तरम् । एवंविधस्य ज्ञानस्य त्रैलोक्ये ऽस्मिन् हि पद्मज
tadvijñānānuviddhaṃ ca jāyate samanantaram / evaṃvidhasya jñānasya trailokye 'smin hi padmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीत्यायतनत्वेन भवत्याचन्द्रतारकी । सन्निवेशं जगद्धातुर् यत्र यत्सिद्धसेवितम्
pratītyāyatanatvena bhavatyācandratārakī / sanniveśaṃ jagaddhātur yatra yatsiddhasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् असिद्धैर्न नेतव्यम् अन्यथात्वं मलीमसे । [ट यस्तज्ज्ञस्तत्त्वविद् भक्तः श्रद्दधानः सदास्तिकः
tad asiddhairna netavyam anyathātvaṃ malīmase / [ṭa yastajjñastattvavid bhaktaḥ śraddadhānaḥ sadāstikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुध्वावनिविपर्यासमेकं कालान्तरोद्भवम् । प्रयत्नैः सुचिकित्स्यं यत् तद् अंतर्धानशङ्कया
budhvāvaniviparyāsamekaṃ kālāntarodbhavam / prayatnaiḥ sucikitsyaṃ yat tad aṃtardhānaśaṅkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नाद्यैः समादाय तदाज्ञां व्रतपूर्विकाम् । प्रणवेन महायोगं(?याग)पूर्वं पूर्णान्तम् अर्चनम्
prasannādyaiḥ samādāya tadājñāṃ vratapūrvikām / praṇavena mahāyogaṃ(?yāga)pūrvaṃ pūrṇāntam arcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समापाद्य सदानं च सन्निवेश्यासने ऽपरे । परमेश्वरम् अन्यथा जायते तस्मिन् सदे(?ह)
samāpādya sadānaṃ ca sanniveśyāsane 'pare / parameśvaram anyathā jāyate tasmin sade(?ha)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधितस्करदुर्भिक्षंराष्ट्रभङ्गपुरःसरम् । आगामि वर्तमानं च देशङ्गाद्युपप्लवैः
vyādhitaskaradurbhikṣaṃrāṣṭrabhaṅgapuraḥsaram / āgāmi vartamānaṃ ca deśaṅgādyupaplavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चालनं विधिपूर्वं तु तु कृतं नानिष्टदं भवेत् । पुनरन्यत्र वा तस्मिन् स्थाने कुर्याच्च योजनम्
cālanaṃ vidhipūrvaṃ tu tu kṛtaṃ nāniṣṭadaṃ bhavet / punaranyatra vā tasmin sthāne kuryācca yojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाशास्त्रोक्तविधिना सम्यगुत्सवपूर्वकम् । किन्तु प्रबोधयेन्मन्त्रं तन्त्रं यत्सक्रियां विना
yathāśāstroktavidhinā samyagutsavapūrvakam / kintu prabodhayenmantraṃ tantraṃ yatsakriyāṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितं शान्तसमानौ (?धौ) तु आश्रये चाक्षये सति । चालनाद् विधिनिर्मुक्ताद् दोषः संचालकस्य यत्
sthitaṃ śāntasamānau (?dhau) tu āśraye cākṣaye sati / cālanād vidhinirmuktād doṣaḥ saṃcālakasya yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धोमार्चनदाने तु स्थापनात् प्राक् समं नयेत् । सुस्थिरं वाचलं बिम्बं तत्र कृत्वा निवेश्य च
taddhomārcanadāne tu sthāpanāt prāk samaṃ nayet / susthiraṃ vācalaṃ bimbaṃ tatra kṛtvā niveśya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोभूसुवर्णदानं च यथाशक्त्या समाचरेत् । धातुमृच्छैलदारूत्थं वस्त्रादिष्वतारितम्
gobhūsuvarṇadānaṃ ca yathāśaktyā samācaret / dhātumṛcchailadārūtthaṃ vastrādiṣvatāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्माद् भगवद् बिम्बं धत्ते वै म्लानतां यदि । व्यत्ययात् तत्क्रियालोपाद् अकालपरिपूजनात्
akasmād bhagavad bimbaṃ dhatte vai mlānatāṃ yadi / vyatyayāt tatkriyālopād akālaparipūjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महद्भयं सराष्ट्रस्य पूजकस्य जनस्य च । तस्मान्मन्त्रवरं साङ्गं तन्त्रसंशोधितं च यत्
mahadbhayaṃ sarāṣṭrasya pūjakasya janasya ca / tasmānmantravaraṃ sāṅgaṃ tantrasaṃśodhitaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलशे मण्डले ऽग्नौ तु सप्ताहं तर्पयेत् क्रमात् । हेमन्तशैशिरे काले दैवीम् अर्चाम् तु शैलजाम्
kalaśe maṇḍale 'gnau tu saptāhaṃ tarpayet kramāt / hemantaśaiśire kāle daivīm arcām tu śailajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापयित्वार्चयित्वा च विधिदृष्टेन कर्मणा । सुवस्त्रवेष्टितां कृत्वा गव्येन हविषा ततः
snāpayitvārcayitvā ca vidhidṛṣṭena karmaṇā / suvastraveṣṭitāṃ kṛtvā gavyena haviṣā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपीठात् पिण्डतां नीत्वा रञ्जयेच्चन्दनादिना । पत्रच्छेदमयैः पुष्पैः सिताद्यैर् अपि (?पिचु) निर्मितैः
āpīṭhāt piṇḍatāṃ nītvā rañjayeccandanādinā / patracchedamayaiḥ puṣpaiḥ sitādyair api (?picu) nirmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानादेशोद्भवैश्चान्यैः सितैः पीतादिकैः शुभैः । छायामारुतसंशुष्कैः हरितैर्भेदसंयुतैः
nānādeśodbhavaiścānyaiḥ sitaiḥ pītādikaiḥ śubhaiḥ / chāyāmārutasaṃśuṣkaiḥ haritairbhedasaṃyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजां यथोदितां कृत्वा भूषणैर्विविधैः सह । वाससा स्थूलशुक्लेन कार्पासेनावकुण्ठ्य च
pūjāṃ yathoditāṃ kṛtvā bhūṣaṇairvividhaiḥ saha / vāsasā sthūlaśuklena kārpāsenāvakuṇṭhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुङ्कुमेनामलेंनैव कम्बलेनाविकेन वा । सितेन सुघनेनैव अभुक्तेनाहतेन च
kuṅkumenāmaleṃnaiva kambalenāvikena vā / sitena sughanenaiva abhuktenāhatena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतकाले ह्यतीते तु अपनीयाज्यकम्बलम् । पावनार्थं द्विजेन्द्राणां नृपाणां भावितात्मनाम्
śītakāle hyatīte tu apanīyājyakambalam / pāvanārthaṃ dvijendrāṇāṃ nṛpāṇāṃ bhāvitātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तानां नागरादीनां यच्छेत् संप्रार्थितं क्रमात् । भूतये ऽशुभशान्त्यर्थं रक्षार्थं प्रार्थनं क्रमात्
bhaktānāṃ nāgarādīnāṃ yacchet saṃprārthitaṃ kramāt / bhūtaye 'śubhaśāntyarthaṃ rakṣārthaṃ prārthanaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजयेनापमृत्यूनां व्याधीनाम् उपशान्तये । प्राप्ते निदाघकाले तु प्रत्यहं शीतवारिणा
vijayenāpamṛtyūnāṃ vyādhīnām upaśāntaye / prāpte nidāghakāle tu pratyahaṃ śītavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तेन विधानेन कुर्यात् स्नानम् अधिक्रमात् । मसूरमाषचूर्णेन रजनीशालिजेन च
yathoktena vidhānena kuryāt snānam adhikramāt / masūramāṣacūrṇena rajanīśālijena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्वर्त्य च संक्षाष्य हविषाभ्यञ्जनादिना । वाससा निर्मलं कृत्वां चन्दनेन सितेन च
samudvartya ca saṃkṣāṣya haviṣābhyañjanādinā / vāsasā nirmalaṃ kṛtvāṃ candanena sitena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतकेनोदकेनाथ क्षालनीयं तदालयम् । संमार्ज्य गोमयेनैव कृत्वा बाह्योपलेपनम्
śītakenodakenātha kṣālanīyaṃ tadālayam / saṃmārjya gomayenaiva kṛtvā bāhyopalepanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकीर्य पत्रपुष्पाणि कुमुदोत्पलपङ्कजान् । जलार्द्रैस्तालवृन्तैस्तु वीजयेत् बिम्बम् आच्युतम्
vikīrya patrapuṣpāṇi kumudotpalapaṅkajān / jalārdraistālavṛntaistu vījayet bimbam ācyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैः स्वरेणोच्चतरेण तु । ततः प्रदक्षिणीकृत्य द्विचतुःसंख्ययाब्जज
stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ svareṇoccatareṇa tu / tataḥ pradakṣiṇīkṛtya dvicatuḥsaṃkhyayābjaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकं त्रिपञ्चसंख्यं च गणनाविषमं च यत् । यतः समो हि भगवान् देवः सर्वस्य वै हरिः
naikaṃ tripañcasaṃkhyaṃ ca gaṇanāviṣamaṃ ca yat / yataḥ samo hi bhagavān devaḥ sarvasya vai hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासी दण्डवत्कुर्यात् प्रणिपातं च सर्वदिक् । प्रदक्षिणसमोपेतं बहुधोत्थाय चाग्रतः
saṃnyāsī daṇḍavatkuryāt praṇipātaṃ ca sarvadik / pradakṣiṇasamopetaṃ bahudhotthāya cāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितं स्नातकादीनाम् अन्येषाम् एवम् एव हि । सहान्तःकरणेनैव भक्तियुक्तेन चेतसा
vihitaṃ snātakādīnām anyeṣām evam eva hi / sahāntaḥkaraṇenaiva bhaktiyuktena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नतपृष्ठशिरोजानुललाटतटहृत्करः । गृहस्थ आचरेन्नित्यं प्रणामं सप्रदक्षिणम्
natapṛṣṭhaśirojānulalāṭataṭahṛtkaraḥ / gṛhastha ācarennityaṃ praṇāmaṃ sapradakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्नष्टाक्षरं बुद्ध्या असकृत् वितते क्षितौ । सङ्कटे सति भूभागे भगवत्यग्रतः स्थितः
smarannaṣṭākṣaraṃ buddhyā asakṛt vitate kṣitau / saṅkaṭe sati bhūbhāge bhagavatyagrataḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा तु भक्तितः कुर्यात् बद्ध्वा तु करसंपुटम् । हृद्देशे मूर्ध्नि कम्पैस्तु सह सर्वेश्वरं स्मरेत्
yathā tu bhaktitaḥ kuryāt baddhvā tu karasaṃpuṭam / hṛddeśe mūrdhni kampaistu saha sarveśvaraṃ smaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतेनानेन विधिना स्वशक्त्या वलितेन वा । यथेष्टं फलम् आप्नोति पुमान् भक्तिक्रियापरः
kṛtenānena vidhinā svaśaktyā valitena vā / yatheṣṭaṃ phalam āpnoti pumān bhaktikriyāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कामः शाश्वतं स्थानं प्राप्नुयात् सुरपूजितम् । भक्तैः संपूजितं भक्त्या ये पश्यन्ति जगत्प्रभुम्
niṣkāmaḥ śāśvataṃ sthānaṃ prāpnuyāt surapūjitam / bhaktaiḥ saṃpūjitaṃ bhaktyā ye paśyanti jagatprabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धया चानुमोदन्ते ते ऽपि तत्फलभागिनः । संसारक्षयम् अक्षय्यं कर्मिर्(?म)णां क्षयम् एति च
śraddhayā cānumodante te 'pi tatphalabhāginaḥ / saṃsārakṣayam akṣayyaṃ karmir(?ma)ṇāṃ kṣayam eti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधेन ह्युपायेन नान्यथा तु कथञ्चन । समन्त्राच्च क्रियाकाण्डात् संपूर्णात् पञ्चलक्षणात्
dvividhena hyupāyena nānyathā tu kathañcana / samantrācca kriyākāṇḍāt saṃpūrṇāt pañcalakṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग्बोधपरिज्ञानात् भगवद् भक्तिरञ्जनात् । कर्मणा मनसा वाचा यो नित्यं भगवन्मयः
samyagbodhaparijñānāt bhagavad bhaktirañjanāt / karmaṇā manasā vācā yo nityaṃ bhagavanmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शासने त्वधिकारीणाम् अवतिष्ठेत्तु तत्त्वतः । पारम्यं वेत्ति शास्त्रस्य मोक्षदस्याच्युतस्य च
śāsane tvadhikārīṇām avatiṣṭhettu tattvataḥ / pāramyaṃ vetti śāstrasya mokṣadasyācyutasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.