Library·Pauskara-Samhita·38

Pauskara-Samhita 38

संहृत्यैवं यथाशास्त्रं भक्त्या भोगफलाप्तये । निवेद्य मात्रासहितं स्वगुरोर्भवशान्तये

saṃhṛtyaivaṃ yathāśāstraṃ bhaktyā bhogaphalāptaye / nivedya mātrāsahitaṃ svagurorbhavaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदङ्घ्रिगौ करौ कृत्वा विज्ञाप्य नतमस्तकः । त्वया देहपरित्यागकाले योग्यस्य वा मम

tadaṅghrigau karau kṛtvā vijñāpya natamastakaḥ / tvayā dehaparityāgakāle yogyasya vā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यस्तव्यं वैष्णवैः पूर्णं मदनुग्रहकाम्यया । देहसंन्यासकाले तु स्वशिष्यस्यानुकम्पया

nyastavyaṃ vaiṣṇavaiḥ pūrṇaṃ madanugrahakāmyayā / dehasaṃnyāsakāle tu svaśiṣyasyānukampayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हि गुरुणा कार्या योग्यस्यान्यस्य चोदना । तेनाप्यन्यस्य देहान्ते संयतस्य महामते

evaṃ hi guruṇā kāryā yogyasyānyasya codanā / tenāpyanyasya dehānte saṃyatasya mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्क्रियस्य च भक्तस्य तद् अभावान्महामते । स्थितिर्वायतने विप्र विधेया गृहमेधिना

satkriyasya ca bhaktasya tad abhāvānmahāmate / sthitirvāyatane vipra vidheyā gṛhamedhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंपत्तेस्तु भोगानाम् अन्नाद्यं संपरित्यजेत् । विभोराराधनार्थाय शुचिः स्नातः प्रसन्नधीः

asaṃpattestu bhogānām annādyaṃ saṃparityajet / vibhorārādhanārthāya śuciḥ snātaḥ prasannadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्ध्नि दत्त्वाम्बुनार्घ्यं प्राक् सपुष्पं केवलं तु वा । अम्बुपूजेयमाद्या वै भोगानां मूलमेव हि

mūrdhni dattvāmbunārghyaṃ prāk sapuṣpaṃ kevalaṃ tu vā / ambupūjeyamādyā vai bhogānāṃ mūlameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो रसमयाः सर्वे तद्रसः परमेश्वरः । नारायणाख्यो भगवांस्तदर्घ्यं चोत्तमं स्मृतम्

yato rasamayāḥ sarve tadrasaḥ parameśvaraḥ / nārāyaṇākhyo bhagavāṃstadarghyaṃ cottamaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादयोस्तत्पुनर्दद्यात् भोगजालं यतो ऽखिलम् । स्वकारणपुटान्तस्थम् आनन्त्यम् उपयाति च

pādayostatpunardadyāt bhogajālaṃ yato 'khilam / svakāraṇapuṭāntastham ānantyam upayāti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिराद् एव भक्तानां मन्त्रिणां मन्त्रयाजिनाम् । क्ष्मानलाम्बरवायव्यविभवेनापि यद्यपि

acirād eva bhaktānāṃ mantriṇāṃ mantrayājinām / kṣmānalāmbaravāyavyavibhavenāpi yadyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पधूपादयो भोगा मन्त्रान्ताः परिकीर्तिताः । तत्रापि रसमूला वै व्यक्तिस्तेषां तदात्मिका

puṣpadhūpādayo bhogā mantrāntāḥ parikīrtitāḥ / tatrāpi rasamūlā vai vyaktisteṣāṃ tadātmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितमानन्दभावेन खादीनां चैव तद्रसम् । सर्वः सर्वत्र वै येन रसिको दृश्यते ऽब्जज

sthitamānandabhāvena khādīnāṃ caiva tadrasam / sarvaḥ sarvatra vai yena rasiko dṛśyate 'bjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं मानवीयानाम् अर्चनां कमलोद्भव । चलानाम् अचलानां च संस्थानं समुदाहृतम्

ityevaṃ mānavīyānām arcanāṃ kamalodbhava / calānām acalānāṃ ca saṃsthānaṃ samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त्वा द्विजेन्द्रकर्मार्चाम् अन्यां वै वैष्णवीं चलाम् । नार्करुद्रेन्द्रसंस्थानां संस्थानं भगवद्गृहे

muktvā dvijendrakarmārcām anyāṃ vai vaiṣṇavīṃ calām / nārkarudrendrasaṃsthānāṃ saṃsthānaṃ bhagavadgṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहितं प्रतिमानां च प्रमादजनकं च तत् । न मूर्त्यन्तरदेवानां मूर्तयो व्यूहलक्षणाः

vihitaṃ pratimānāṃ ca pramādajanakaṃ ca tat / na mūrtyantaradevānāṃ mūrtayo vyūhalakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवनान्तर्गताः कार्या विधिना सुस्थिरेण तु । प्रादुर्भावान्तराणां च प्रादुर्भावास्तथैव च

bhuvanāntargatāḥ kāryā vidhinā susthireṇa tu / prādurbhāvāntarāṇāṃ ca prādurbhāvāstathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषिद्धं भित्तिगेहेषु उच्चस्थेषु निवेशनम् । देवानां भवनाद्वामे उच्छ्राया[?या]मसमं विना

niṣiddhaṃ bhittigeheṣu uccastheṣu niveśanam / devānāṃ bhavanādvāme ucchrāyā[?yā]masamaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं मुख्यकल्पाद् वै हेत्वपेक्षावशाद् भुवः । व्यत्ययं कर्तुमिच्छेद्यः श्रद्धाभक्तिपुरःसरम्

yathoktaṃ mukhyakalpād vai hetvapekṣāvaśād bhuvaḥ / vyatyayaṃ kartumicchedyaḥ śraddhābhaktipuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजाहवनपूर्वं च आज्ञाम् आदाय दैशिकीम् । तथैव च समूहोत्थां भुवनान्तरवर्तिनाम्

pūjāhavanapūrvaṃ ca ājñām ādāya daiśikīm / tathaiva ca samūhotthāṃ bhuvanāntaravartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराणाम् अर्चितानां च कदाचिन्न विरोधकृत् । अन्यथा क्ष्मामराणां च भक्तिभागानुवर्तिनाम्

surāṇām arcitānāṃ ca kadācinna virodhakṛt / anyathā kṣmāmarāṇāṃ ca bhaktibhāgānuvartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदृष्टविग्रहाणां च पीठानाम् अशुभं भवेत् । एवम् आयतनस्थानां गृहीतान्तरवर्तिनाम्

ādṛṣṭavigrahāṇāṃ ca pīṭhānām aśubhaṃ bhavet / evam āyatanasthānāṃ gṛhītāntaravartinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभवव्यूहमूर्तीनां मन्त्रमूर्तेर्ऽचने सति । विहितं वैष्णवानां च विप्रादीनाम् उपार्जनम्

vibhavavyūhamūrtīnāṃ mantramūrter'cane sati / vihitaṃ vaiṣṇavānāṃ ca viprādīnām upārjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधनार्थम् आदौ तु मन्त्रान्तम् अखिलं तु वै । मुख्यत्वेनानुकल्पे हि यदन्यस्थण्डिलादिकैः

ārādhanārtham ādau tu mantrāntam akhilaṃ tu vai / mukhyatvenānukalpe hi yadanyasthaṇḍilādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊनम् अष्टाष्टकाच्चापि भोगजालाद् असंभवे । सर्वेषाम् एव भोगानां कर्मणां कमलो ऽद्भव

ūnam aṣṭāṣṭakāccāpi bhogajālād asaṃbhave / sarveṣām eva bhogānāṃ karmaṇāṃ kamalo 'dbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊनाधिकविशालार्था भगवद्यागलक्षणा । विधेया परमा शान्तिः सततं च शुभार्थिना

ūnādhikaviśālārthā bhagavadyāgalakṣaṇā / vidheyā paramā śāntiḥ satataṃ ca śubhārthinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौष्कर उवाच --- सर्वदोषप्रशमनी यथा कार्याथ देशिकैः । शान्तिर्मान्त्री परा देवी ताम् आदिश जगत्पते

pauṣkara uvāca --- sarvadoṣapraśamanī yathā kāryātha deśikaiḥ / śāntirmāntrī parā devī tām ādiśa jagatpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच --- सर्वदोषप्रशमनं भक्तानां भावितात्मनाम् । हितं पूर्वोदितं चक्रं पङ्कजं वेश्मवर्जितम्

śrībhagavānuvāca --- sarvadoṣapraśamanaṃ bhaktānāṃ bhāvitātmanām / hitaṃ pūrvoditaṃ cakraṃ paṅkajaṃ veśmavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद्वा स्थाप्य पीठं च विष्वक्सेनान्तम् अर्चनम् । नोपुयज्यति वै तत्र ऋते सर्वेश्वरार्चनात्

yasmādvā sthāpya pīṭhaṃ ca viṣvaksenāntam arcanam / nopuyajyati vai tatra ṛte sarveśvarārcanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतिरिक्ता निराशानाम् अम्बरस्थाम्बरेषु च । विधिज्ञेन स्थितिः कार्या ऋग्विदर्चापयेत् ततः

vyatiriktā nirāśānām ambarasthāmbareṣu ca / vidhijñena sthitiḥ kāryā ṛgvidarcāpayet tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठम् अश्रान्वितं कृत्वा पुरं त्वाचरणान्वितम् । तत्र पूर्वोदितन्यासं कुर्याद् आधारपूर्वकम्

pīṭham aśrānvitaṃ kṛtvā puraṃ tvācaraṇānvitam / tatra pūrvoditanyāsaṃ kuryād ādhārapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदेहवत् तमालक्ष्य स्मृत्वाध्यक्षप्रकाशितम् । तद् वाचकेन मूर्तेस्तु चित्सामान्येन सांप्रतम्

svadehavat tamālakṣya smṛtvādhyakṣaprakāśitam / tad vācakena mūrtestu citsāmānyena sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथेह च सवेद्यादि स्मृत्वा युक्तस्वविग्रहे । न हि सांकर्यदोषो ऽस्ति अध्यक्षाधिष्ठिते सति

yatheha ca savedyādi smṛtvā yuktasvavigrahe / na hi sāṃkaryadoṣo 'sti adhyakṣādhiṣṭhite sati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवाधारशक्त्यादि विष्वक्सेनान्तम् अर्चनम् । निर्देषं मण्डले किन्तु भगवच्छब्दपूर्वकम्

tathaivādhāraśaktyādi viṣvaksenāntam arcanam / nirdeṣaṃ maṇḍale kintu bhagavacchabdapūrvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य नाम चोच्चार्य तदन्ते त्वात्मने नमः । एवम् आसनदेवानां धर्मादीनां समर्चनम्

sarvasya nāma coccārya tadante tvātmane namaḥ / evam āsanadevānāṃ dharmādīnāṃ samarcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानभेदस्थितानां च कृत्वा तदनु पौष्कर । मण्डले मन्त्रमूर्तीनाम् आहूतानां समर्चनम्

sthānabhedasthitānāṃ ca kṛtvā tadanu pauṣkara / maṇḍale mantramūrtīnām āhūtānāṃ samarcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूर्णं शान्तये तत्स्याद् असंपूर्णम् अशान्तये । अतः स्वशक्त्या शान्त्यर्थे सदानं वह्नितर्पणम्

saṃpūrṇaṃ śāntaye tatsyād asaṃpūrṇam aśāntaye / ataḥ svaśaktyā śāntyarthe sadānaṃ vahnitarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवद्यागपूर्वं तु सर्वत्र विहितं सदा । तच्च ज्ञानानुविद्धेन कर्मणार्घ्यादिकैः सह

bhagavadyāgapūrvaṃ tu sarvatra vihitaṃ sadā / tacca jñānānuviddhena karmaṇārghyādikaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यक्ततो द (?र)यीं ज्ञात्वा सद्रव्यं संस्थितं शुभम् । यथा बीजाङ्कुराभ्यां तु अनन्यत्वमनादिमत्

samyaktato da (?ra)yīṃ jñātvā sadravyaṃ saṃsthitaṃ śubham / yathā bījāṅkurābhyāṃ tu ananyatvamanādimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलाप्तये फलेप्सूनां जगत्यस्मिंस्तथाब्जज । अन्योन्यानुगतत्वं हि संस्थितं ज्ञानकर्मणोः

phalāptaye phalepsūnāṃ jagatyasmiṃstathābjaja / anyonyānugatatvaṃ hi saṃsthitaṃ jñānakarmaṇoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातव्यम् अविवेकाच्च बुध्या तु सुविशुद्धया । भगवद्वासुदेवाख्यपरस्य परमात्मनः

jñātavyam avivekācca budhyā tu suviśuddhayā / bhagavadvāsudevākhyaparasya paramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुग्रहार्थम् उल्लासं ज्ञानकर्मसमन्वितम् । मन्त्रमुद्रासमेतं च कर्मिणाम् अनुकम्पया

anugrahārtham ullāsaṃ jñānakarmasamanvitam / mantramudrāsametaṃ ca karmiṇām anukampayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वशक्तिसमोपेतं ज्ञानाद्यैरन्वितं गुणैः । अणिमाद्यष्टकेनापि सिद्धिबीजेन वै सह

tattvaśaktisamopetaṃ jñānādyairanvitaṃ guṇaiḥ / aṇimādyaṣṭakenāpi siddhibījena vai saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तये सर्वदोषाणां शश्वत् परपदाप्तये । परमेश्वरोल्लासः (१) पारमेश्वरम् उल्लासम् इत्यभिन्नं द्विजोत्तम । परिज्ञेयं यथा वह्नेर्निर्धूमस्यार्चिषः शुभाः

śāntaye sarvadoṣāṇāṃ śaśvat parapadāptaye / parameśvarollāsaḥ (1) pārameśvaram ullāsam ityabhinnaṃ dvijottama / parijñeyaṃ yathā vahnernirdhūmasyārciṣaḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रस्योर्मयो यद्वद् रश्मयो भास्करस्य च । संकल्पाद् भक्तिपूर्वात् तु सूर्यवद्धृदयाम्बुजे

samudrasyormayo yadvad raśmayo bhāskarasya ca / saṃkalpād bhaktipūrvāt tu sūryavaddhṛdayāmbuje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति नित्यम् उदयं भव्यबुद्धेः महामहे । संकल्पलक्षणैर् भोगैर् मखैरिष्ट्वा तु पूर्ववत्

karoti nityam udayaṃ bhavyabuddheḥ mahāmahe / saṃkalpalakṣaṇair bhogair makhairiṣṭvā tu pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिः शुभतरैः पश्चात् भोगैर् आज्यादिकैस्ततः । तर्पितश्चानलाधारे यथोक्तविधिनाब्जज

bahiḥ śubhataraiḥ paścāt bhogair ājyādikaistataḥ / tarpitaścānalādhāre yathoktavidhinābjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशिकद्विजमूर्तिश्च सान्नपानधनादिना । परितोषं परं नीतं शान्तिं यच्छति वै पर(?रा)म्

deśikadvijamūrtiśca sānnapānadhanādinā / paritoṣaṃ paraṃ nītaṃ śāntiṃ yacchati vai para(?rā)m

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौष्कर उवाच --- कर्मणां शान्तिकादीनाम् आधारे मण्डलादिके । ध्यातम् अस्य जगद्धातुर् ज्ञातुम् इच्छाम्यहं प्रभो

pauṣkara uvāca --- karmaṇāṃ śāntikādīnām ādhāre maṇḍalādike / dhyātam asya jagaddhātur jñātum icchāmyahaṃ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच --- व्यक्तिः संपूज्यते या या ज्ञानाद्यैः सा गुणैर् युता । ज्ञातव्या कमलोद्भूत नित्या सर्वात्मना विभोः

śrībhagavānuvāca --- vyaktiḥ saṃpūjyate yā yā jñānādyaiḥ sā guṇair yutā / jñātavyā kamalodbhūta nityā sarvātmanā vibhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारदुःखशान्त्यर्थं तज्जा वा सा सुशान्तये । संयजेद् गोचरीकृत्य भक्त्या सुश्रद्धया तु वै

saṃsāraduḥkhaśāntyarthaṃ tajjā vā sā suśāntaye / saṃyajed gocarīkṛtya bhaktyā suśraddhayā tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचकैर् द्वादशार्णाद्यैः शश्वच्चाभिमताप्तये । विचित्राकृतिर् अस्त्राङ्गवस्त्रस्रग्भूषणादिकैः

vācakair dvādaśārṇādyaiḥ śaśvaccābhimatāptaye / vicitrākṛtir astrāṅgavastrasragbhūṣaṇādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिपूतैः सुसंपूर्णा तथान्यैः साधनैः स्वकैः । शुद्धसंविन्मयं त्वेवं व्यक्तविग्रहम् आच्युतम्

śaktipūtaiḥ susaṃpūrṇā tathānyaiḥ sādhanaiḥ svakaiḥ / śuddhasaṃvinmayaṃ tvevaṃ vyaktavigraham ācyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौरुषेण तु रूपेण स्मर्तव्यं सत्पदाप्तये । वपुषा सुन्दरेणैव दिव्येनाविकृतेन च

pauruṣeṇa tu rūpeṇa smartavyaṃ satpadāptaye / vapuṣā sundareṇaiva divyenāvikṛtena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुञ्चन्तम् अनिशं देहाद् आलोकं ज्ञानलक्षणम् । प्रयत्नेन विना ज्ञानं न्यासकृद् ध्यायिनां महत्

muñcantam aniśaṃ dehād ālokaṃ jñānalakṣaṇam / prayatnena vinā jñānaṃ nyāsakṛd dhyāyināṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रग्वस्त्राभरणैर् युक्तं स्वानुरूपैर् अनूपमैः । चिन्मयैः स्वप्रकाशैस्तु अन्योन्यरुचिरञ्जितैः

sragvastrābharaṇair yuktaṃ svānurūpair anūpamaiḥ / cinmayaiḥ svaprakāśaistu anyonyarucirañjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वकर्मानलार्तानांध्यायिनां स्वेदशान्तये । स्वदत्तेन्दुचयोत्थेन ह्लादेयद् गोगणेन तु

pūrvakarmānalārtānāṃdhyāyināṃ svedaśāntaye / svadattenducayotthena hlādeyad gogaṇena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याकलाभिधे शक्ती संधत्ते शङ्खचक्रवत् । ज्ञानक्रियात्मके विद्धि इच्छासंवलिते ऽब्जज

vidyākalābhidhe śaktī saṃdhatte śaṅkhacakravat / jñānakriyātmake viddhi icchāsaṃvalite 'bjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तशक्तिर् भगवांस्तम् अनन्तगुणं स्मृतम् । दृश्यदृष्टान्तसूर्येन्दुवह्नितत्त्वैर् विलक्षणम्

anantaśaktir bhagavāṃstam anantaguṇaṃ smṛtam / dṛśyadṛṣṭāntasūryenduvahnitattvair vilakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वबोधप्रत्ययेनैव इयत्तास्य विधीयते । सर्वम् एवैष भगवान् किमु सर्वम् अतः परम्

svabodhapratyayenaiva iyattāsya vidhīyate / sarvam evaiṣa bhagavān kimu sarvam ataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्येयम् अस्य यदा भाति सा विद्या स्वात्मनि स्थिता । भक्त्या यथोचितध्यानाद् एतस्माद् एव शान्तये

dhyeyam asya yadā bhāti sā vidyā svātmani sthitā / bhaktyā yathocitadhyānād etasmād eva śāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अस्य परं रूपं परमं विनिबोधतु । ध्यायिनां भव्यबुद्धीनां परमानन्ददं हि यत्

evam asya paraṃ rūpaṃ paramaṃ vinibodhatu / dhyāyināṃ bhavyabuddhīnāṃ paramānandadaṃ hi yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुकुञ्चितनीलालिग (?द) लिताञ्जनसन्निभैः । कर्पूरधूसरैर्दिव्यैः पुष्पसंवलितान्तरैः

dhanukuñcitanīlāliga (?da) litāñjanasannibhaiḥ / karpūradhūsarairdivyaiḥ puṣpasaṃvalitāntaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किरीटमकुटाक्रान्तैः शोभितं सुशिरोरुहैः । स्थलाब्जकाशसंकाशपद्मरागरुचिप्रभैः

kirīṭamakuṭākrāntaiḥ śobhitaṃ suśiroruhaiḥ / sthalābjakāśasaṃkāśapadmarāgaruciprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिपादतलै रक्तैर्वदनैर् अधरादिकैः । नासाश्रवणरन्ध्रान्तैर् मुक्ताभासादिकैर् द्विजैः

pāṇipādatalai raktairvadanair adharādikaiḥ / nāsāśravaṇarandhrāntair muktābhāsādikair dvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईषदारक्तगोक्षीरशुद्धनीलाब्जलोचनैः । एवं हृत्पुण्डरीके प्राक् पुण्डरीकाक्षम् अच्युतम्

īṣadāraktagokṣīraśuddhanīlābjalocanaiḥ / evaṃ hṛtpuṇḍarīke prāk puṇḍarīkākṣam acyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानामन्त्रप्रभाकान्तिध्यानम् इच्छाप्रदं भवेत् । बहिर्वै मण्डले ध्यानं भवदुःखं नयेत् क्षयम्

nānāmantraprabhākāntidhyānam icchāpradaṃ bhavet / bahirvai maṇḍale dhyānaṃ bhavaduḥkhaṃ nayet kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्माद् भगवत्तत्त्वाद् अनन्यत्वेन वर्तते । अत्र स्थितं बहिर्ज्ञेयं मन्त्रव्यूहं सदोदितम्

parasmād bhagavattattvād ananyatvena vartate / atra sthitaṃ bahirjñeyaṃ mantravyūhaṃ sadoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाव्यक्तिस्वरूपेण भविनां मोक्षदं हि यत् । तत्र तावत् परिज्ञेया क्रमशो वै पुरोदिताः

nānāvyaktisvarūpeṇa bhavināṃ mokṣadaṃ hi yat / tatra tāvat parijñeyā kramaśo vai puroditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्दिष्टलक्षणा ब्रह्मन् वराहाद्यास्तु शक्तयः । तासां व्यक्तं क्रमाद् ध्यानं यथावत् प्राक् प्रकाशितम्

nirdiṣṭalakṣaṇā brahman varāhādyāstu śaktayaḥ / tāsāṃ vyaktaṃ kramād dhyānaṃ yathāvat prāk prakāśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्य ब्रह्मणस्त्वेवं नित्या वा व्यापकामला । मूर्तिर्वै वासुदेवाख्या त्वभेदेन स्थिताब्जज

parasya brahmaṇastvevaṃ nityā vā vyāpakāmalā / mūrtirvai vāsudevākhyā tvabhedena sthitābjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वाला ज्योत्स्त्ना प्रभा यद्वत् वह्नेर् इन्दोर् विवस्वतः । स्वेच्छया यो ऽभिमानाख्यरूपं धत्ते यथोदितम्

jvālā jyotstnā prabhā yadvat vahner indor vivasvataḥ / svecchayā yo 'bhimānākhyarūpaṃ dhatte yathoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुग्रहार्थम् एवं वै भगवन्मन्त्रशक्तयः । व्ययञ्जयन्ति स्वकं रूपम् आभिमानिकम् उत्तमम्

anugrahārtham evaṃ vai bhagavanmantraśaktayaḥ / vyayañjayanti svakaṃ rūpam ābhimānikam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमालम्ब्याचिरेणैव जपाद् ध्यानात् समर्चनात् । सर्वम् आप्नोति मन्त्रज्ञः तव भक्तिप्रदः स्थितः

yamālambyācireṇaiva japād dhyānāt samarcanāt / sarvam āpnoti mantrajñaḥ tava bhaktipradaḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहजं प्राकृतं कर्मबन्धं कर्मात्मजं हि यत् । संस्थितं हि यथा ताम्रं धातोरब्जज कालिकम्

sāhajaṃ prākṛtaṃ karmabandhaṃ karmātmajaṃ hi yat / saṃsthitaṃ hi yathā tāmraṃ dhātorabjaja kālikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूत्वा सर्वज्ञशक्तिः सा स्वयं मन्त्रतरात्मना । क्रमात् कर्मात्मतत्त्वानाम् अनुवेधं करोति च

bhūtvā sarvajñaśaktiḥ sā svayaṃ mantratarātmanā / kramāt karmātmatattvānām anuvedhaṃ karoti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्तियुक्तम् असंबाधं शश्वद् ये चाप्नुवन्ति ते । पिबन्ति परमं ब्रह्म ईशं मन्त्रात्मनाप्तये

bhaktiyuktam asaṃbādhaṃ śaśvad ye cāpnuvanti te / pibanti paramaṃ brahma īśaṃ mantrātmanāptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धाधिकाराः क्रमशः संप्राप्य स्वेश्वरे पदे । प्रयान्ति मन्त्रसामर्थ्याद् यस्मान्नायान्ति ते पुनः

labdhādhikārāḥ kramaśaḥ saṃprāpya sveśvare pade / prayānti mantrasāmarthyād yasmānnāyānti te punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वैवं कमलोद्भूत ध्येयाः पूज्यास्तथैव हि । ये प्रधानतरा मन्त्रा मूर्तयो ऽपि जगत्प्रभोः

jñātvaivaṃ kamalodbhūta dhyeyāḥ pūjyāstathaiva hi / ye pradhānatarā mantrā mūrtayo 'pi jagatprabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराधनाज्जपाद् ध्यानात् परिज्ञानाच्च ते शुभम् । यच्छन्ति पदम् आत्मीयं तत् तद् अक्षयम् आच्युतम्

ārādhanājjapād dhyānāt parijñānācca te śubham / yacchanti padam ātmīyaṃ tat tad akṣayam ācyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दहन्ति वह्निवत् कर्मजालं कर्मात्मनां महत् । एवं ज्ञात्वाब्जसंभूत सुप्रसिद्धैस्तु वाचकैः

dahanti vahnivat karmajālaṃ karmātmanāṃ mahat / evaṃ jñātvābjasaṃbhūta suprasiddhaistu vācakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाक्षरपूर्वैस्तु षडष्टाक्षरपश्चिमैः । स्वसंज्ञाख्यैः स्वबीजैर्वा संप्राप्तैर् देशिकाननात्

dvādaśākṣarapūrvaistu ṣaḍaṣṭākṣarapaścimaiḥ / svasaṃjñākhyaiḥ svabījairvā saṃprāptair deśikānanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर्तव्या वासुदेवाख्या द्विभेदाः परमेश्वराः । चत्वारश्चानिरुद्धान्ताश्चतुर्व्यूहव्यवस्थया

smartavyā vāsudevākhyā dvibhedāḥ parameśvarāḥ / catvāraścāniruddhāntāścaturvyūhavyavasthayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अन्ये वराहाद्याश्चतुर्व्यूहेन वै सह । तथैव केशवाद्या ये द्वादशाः (?श) संप्रकीर्तिताः

evam anye varāhādyāścaturvyūhena vai saha / tathaiva keśavādyā ye dvādaśāḥ (?śa) saṃprakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुज्झितस्वरूपस्य नानामूर्तियुतस्य च । नानाव्यत्ययसंस्थस्य यजनं चतुरात्मनः

anujjhitasvarūpasya nānāmūrtiyutasya ca / nānāvyatyayasaṃsthasya yajanaṃ caturātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तु नानार्थसिद्ध्यर्थं तथा रुचिगुणाप्तये । सम्यग् ज्ञात्वा तु षाड्गुण्यं महिमा शान्तता परा

yat tu nānārthasiddhyarthaṃ tathā ruciguṇāptaye / samyag jñātvā tu ṣāḍguṇyaṃ mahimā śāntatā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तुम् इच्छति यच्छीघ्रं धीमता तेन पौष्कर । पूजनीयं यथावस्थम् अध्यक्षान्तं हि केवलम्

prāptum icchati yacchīghraṃ dhīmatā tena pauṣkara / pūjanīyaṃ yathāvastham adhyakṣāntaṃ hi kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्वद्विभवमूर्तीनां पञ्च व्यूहाद्यपेक्षया । ऐश्वर्यपूर्वषाड्गुण्यं चातुरात्म्याद्यम् इच्छति

prāgvadvibhavamūrtīnāṃ pañca vyūhādyapekṣayā / aiśvaryapūrvaṣāḍguṇyaṃ cāturātmyādyam icchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रद्युम्नाच्युताध्यक्षवासुदेवाद्यम् अर्चयेत् । यः पुनर्मूर्तिपूर्वं तु इच्छेद् गुणगणं महत्

sapradyumnācyutādhyakṣavāsudevādyam arcayet / yaḥ punarmūrtipūrvaṃ tu icched guṇagaṇaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकल्पसिद्धयः सर्वा विविधाश्चाणिमादयः । सर्वेश्वरो ऽनुगन्तव्य अध्यक्षान्तं तु साच्युतम्

saṃkalpasiddhayaḥ sarvā vividhāścāṇimādayaḥ / sarveśvaro 'nugantavya adhyakṣāntaṃ tu sācyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रद्युम्नान्तं तु सततं समाधावर्चने हितम् । मुख्यत्वेन तु वै यस्य चलाद्यं गुणसंग्रहम्

pradyumnāntaṃ tu satataṃ samādhāvarcane hitam / mukhyatvena tu vai yasya calādyaṃ guṇasaṃgraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभाति गुरोर्वक्त्रं धीरं तस्यार्चने पुनः । वासुदेवाच्युताध्यक्षक्रमं प्रद्युम्नपश्चिमम्

pratibhāti gurorvaktraṃ dhīraṃ tasyārcane punaḥ / vāsudevācyutādhyakṣakramaṃ pradyumnapaścimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्कं तु वीर्यपूर्वं वै इच्छत्याराधनात्तु यः । अप्रद्युम्नं तम् अध्यक्षमच्युतं संयजेत्तदा

ṣaṭkaṃ tu vīryapūrvaṃ vai icchatyārādhanāttu yaḥ / apradyumnaṃ tam adhyakṣamacyutaṃ saṃyajettadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजःपूर्वं तु षाड्गुण्यं योर्ऽचनाद् अभिवाञ्छति । तस्यार्चने तु विहितं भूयो ऽध्यक्षादिकं त्रयम्

tejaḥpūrvaṃ tu ṣāḍguṇyaṃ yor'canād abhivāñchati / tasyārcane tu vihitaṃ bhūyo 'dhyakṣādikaṃ trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागर्चनात्तु मूर्तीनां केवलाद् अर्चनात् तु वा । कैवल्यं भगवत्तत्त्वं मन्त्रज्ञः समवाप्नुयात्

prāgarcanāttu mūrtīnāṃ kevalād arcanāt tu vā / kaivalyaṃ bhagavattattvaṃ mantrajñaḥ samavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तित्रयं तदन्ते यत् सर्वगं यद्यपि स्थितम् । तथापि विश्वविभवं यत्सत्यं त्वात्मना प्रभुः

mūrtitrayaṃ tadante yat sarvagaṃ yadyapi sthitam / tathāpi viśvavibhavaṃ yatsatyaṃ tvātmanā prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वैवम् अर्चनीयं तु तमेव समनन्तरम् । जाग्रद् ईश्वरम् अध्यक्षं त्वया नाथात्मना सह

jñātvaivam arcanīyaṃ tu tameva samanantaram / jāgrad īśvaram adhyakṣaṃ tvayā nāthātmanā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयाणाम् अच्युतादीनां प्राथम्येन तु पूजनात् । तत्पदेष्वादिदेवस्य क्रमाद् आराधयेत् त्रयम्

trayāṇām acyutādīnāṃ prāthamyena tu pūjanāt / tatpadeṣvādidevasya kramād ārādhayet trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुरात्मीययोगेन गुणानाम् एवम् अर्चनम् । कुर्याद् वै विधिवन्मन्त्री यथा तदवधारय

cāturātmīyayogena guṇānām evam arcanam / kuryād vai vidhivanmantrī yathā tadavadhāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं बलमथैश्वर्यं वीर्यं च तदनन्तरम् । चतुष्टयम् इदं भिन्नं यजनात् सिद्धिकृत् सकृत्

jñānaṃ balamathaiśvaryaṃ vīryaṃ ca tadanantaram / catuṣṭayam idaṃ bhinnaṃ yajanāt siddhikṛt sakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलम् ऐश्वर्यवीर्ये च तेजोनिष्ठं चतुष्टयम् । यं य इच्छत्यभिमतं परिज्ञानाद् अवाप्नुयात्

balam aiśvaryavīrye ca tejoniṣṭhaṃ catuṣṭayam / yaṃ ya icchatyabhimataṃ parijñānād avāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजः शक्तिस्तथा ज्ञानं बलं वीर्यान्तम् एव हि । इष्टं चतुष्टयं दद्यात् मन्त्रिणाम् इदम् अब्जज

tejaḥ śaktistathā jñānaṃ balaṃ vīryāntam eva hi / iṣṭaṃ catuṣṭayaṃ dadyāt mantriṇām idam abjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानात्मने समुच्चार्य प्रणवाद्यं पदं शुभम् । यथा ज्ञानगुणस्योक्तं सर्वेषाम् एवमेव हि

jñānātmane samuccārya praṇavādyaṃ padaṃ śubham / yathā jñānaguṇasyoktaṃ sarveṣām evameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुज्झितक्रमेणैव व्यत्ययेनोदितेन च । मोक्षभोगाप्तये त्वेवम् अर्चनं विविधं स्मृतम्

anujjhitakrameṇaiva vyatyayenoditena ca / mokṣabhogāptaye tvevam arcanaṃ vividhaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदभिन्नं जगद्योनेर् अभेदेन यजेत् पुनः । द्वादशारे महाचक्रे तथासंख्यच्छदोदरे

bhedabhinnaṃ jagadyoner abhedena yajet punaḥ / dvādaśāre mahācakre tathāsaṃkhyacchadodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणातीतस्तु भगवान् पूर्ववत् कणिकान्तरे । द्वादशाक्षरमन्त्रेण पत्रगं हि तदक्षरैः

guṇātītastu bhagavān pūrvavat kaṇikāntare / dvādaśākṣaramantreṇa patragaṃ hi tadakṣaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमः प्रणवसंरुद्धैः प्रादक्षिण्येन प्राक् पदात् । प्राप्तये गुणभूतानां षट्कयुक्तं हि यच्च ते

namaḥ praṇavasaṃruddhaiḥ prādakṣiṇyena prāk padāt / prāptaye guṇabhūtānāṃ ṣaṭkayuktaṃ hi yacca te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यानां चातुरात्म्यानां त्रयं संचरितं हि यत् । त्रयं गुणमयं चान्यत् चाकाराणां क्रमाद् यजेत्

divyānāṃ cāturātmyānāṃ trayaṃ saṃcaritaṃ hi yat / trayaṃ guṇamayaṃ cānyat cākārāṇāṃ kramād yajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायैस्तैः फलप्राप्त्यै तस्माद् यष्टव्यम् इच्छया । भक्तिश्रद्धासमेतेन ज्ञानपूर्वेण कर्मणा

upāyaistaiḥ phalaprāptyai tasmād yaṣṭavyam icchayā / bhaktiśraddhāsametena jñānapūrveṇa karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्ववर्णाश्रमधर्मेण सह सम्यक् समाधिना । आ अनुग्रहकालाच्च यावज्जीवावधि द्विज

svavarṇāśramadharmeṇa saha samyak samādhinā / ā anugrahakālācca yāvajjīvāvadhi dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीव्रप्रभावशान्ताच्च ज्ञानम् आराधनेन च । देहेनानेन तेनैव ह्यनेनान्यतरेण वा

tīvraprabhāvaśāntācca jñānam ārādhanena ca / dehenānena tenaiva hyanenānyatareṇa vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दमन्दवशाद् भाववशाद् अमरपूजितः । एवं यद् अधिकारेण कुर्याद् आराधनं हि यः

mandamandavaśād bhāvavaśād amarapūjitaḥ / evaṃ yad adhikāreṇa kuryād ārādhanaṃ hi yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगैर्यथोदितैः शुद्धैः क्रियाभिर्विविधैस्ततः । निष्पत्तौ तु क्रियाङ्गानां हृदास्त्रार्घ्यं स्वमन्त्रराट्

bhogairyathoditaiḥ śuddhaiḥ kriyābhirvividhaistataḥ / niṣpattau tu kriyāṅgānāṃ hṛdāstrārghyaṃ svamantrarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानर्चितं विभोर्भोगं कल्पितं विनिवेद्य च । प्रणवाद्यन्तकेनैव सनमस्कपदेन तु

nānarcitaṃ vibhorbhogaṃ kalpitaṃ vinivedya ca / praṇavādyantakenaiva sanamaskapadena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पयामीति नाम्ना तद् भोगानां विध्युपार्जनम् । धिया निवेदनं तेषां शिरसावनतेन यत्

kalpayāmīti nāmnā tad bhogānāṃ vidhyupārjanam / dhiyā nivedanaṃ teṣāṃ śirasāvanatena yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्पणे यद् विज्ञेयं वाचकेन हृदेश्वरात् । पूरकेण हृतानां प्राक् बहिःस्थानां क्रमेण तु

samarpaṇe yad vijñeyaṃ vācakena hṛdeśvarāt / pūrakeṇa hṛtānāṃ prāk bahiḥsthānāṃ krameṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदयङ्गमसंज्ञं यत् पञ्चकं त्वर्हणादिकम् । कृतम् अञ्जलिमुद्रायां श्रद्धापूतेन चेतसा

hṛdayaṅgamasaṃjñaṃ yat pañcakaṃ tvarhaṇādikam / kṛtam añjalimudrāyāṃ śraddhāpūtena cetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेदनीयं बहुधा यथासंभवमेव वा । परमाश्रित्य वै यत्तु इन्द्रियैः संयतैः सह

nivedanīyaṃ bahudhā yathāsaṃbhavameva vā / paramāśritya vai yattu indriyaiḥ saṃyataiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदनं नासिकारन्ध्रे स्थगयित्वाम्बरेण तु । स्वश्वासोपहतं चैव न भवेत् तद् यथाब्जज

vadanaṃ nāsikārandhre sthagayitvāmbareṇa tu / svaśvāsopahataṃ caiva na bhavet tad yathābjaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुभर्जितानां बीजानां प्रसवं न पुनर्यथा । क्रियाफलानां च तथा प्रथमं चाच्युतार्चनात्

subharjitānāṃ bījānāṃ prasavaṃ na punaryathā / kriyāphalānāṃ ca tathā prathamaṃ cācyutārcanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्तां तावन्महाबुद्धे कर्मसंज्ञं हिताच्चयुतम् । फलहीनं हि चामूलाद् भवक्षयकरं परम्

āstāṃ tāvanmahābuddhe karmasaṃjñaṃ hitāccayutam / phalahīnaṃ hi cāmūlād bhavakṣayakaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.