Library·Pauskara-Samhita·43

Pauskara-Samhita 43

अथ त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीभगवानुवाच --- प्रासादावासतः कोणे समारभ्य यथारुचि । प्राङ्कणं सर्वदिक्कृत्वा प्राकारं परिकल्पयेत्

atha tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrībhagavānuvāca --- prāsādāvāsataḥ koṇe samārabhya yathāruci / prāṅkaṇaṃ sarvadikkṛtvā prākāraṃ parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहिकासप्रतोलीकं केवलं वामरान्वितम् । प्रासादे तु चतुद्वारे चतुर्मूर्तिर् अलंकृते

grahikāsapratolīkaṃ kevalaṃ vāmarānvitam / prāsāde tu catudvāre caturmūrtir alaṃkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विद्विकं तु प्रतोलीनां दिक्षु प्राकारगं हितम् । चतुष्कं ? प्राष्टकं कुर्यात् प्रासादानां महामते

dvidvikaṃ tu pratolīnāṃ dikṣu prākāragaṃ hitam / catuṣkaṃ ? prāṣṭakaṃ kuryāt prāsādānāṃ mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकरूपं हि वा नानालक्षणं भगवद्वशात् । यथाभिमतमानं च प्रासादाभासमात्रकम्

ekarūpaṃ hi vā nānālakṣaṇaṃ bhagavadvaśāt / yathābhimatamānaṃ ca prāsādābhāsamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वेष्ठकाश्मदारुत्थं तत्र कोणचतुष्टये । चतुष्कं विहितं विप्र अष्टकं कल्पयेद् यदि

pakveṣṭhakāśmadārutthaṃ tatra koṇacatuṣṭaye / catuṣkaṃ vihitaṃ vipra aṣṭakaṃ kalpayed yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परमुखं कुर्याद् द्वारोद्देशद्वये ततः । सान्तरं दिक्त्रये कुर्यात् प्रासादानां द्विकं द्विकम्

parasparamukhaṃ kuryād dvāroddeśadvaye tataḥ / sāntaraṃ diktraye kuryāt prāsādānāṃ dvikaṃ dvikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपीठाद् देवमानाच्च द्वारोच्छ्रायम् उदाहृतम् । प्रमाणेनोन्नतानां च देवानां च महामते

sapīṭhād devamānācca dvārocchrāyam udāhṛtam / pramāṇenonnatānāṃ ca devānāṃ ca mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाहृस्वप्रमाणानां पीठेनोन्नतिमानयेत् । वैतत्येनोन्नतत्त्वेन लक्षणानियमोज्झितम्

nānāhṛsvapramāṇānāṃ pīṭhenonnatimānayet / vaitatyenonnatattvena lakṣaṇāniyamojjhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारं सुखप्रवेशं च संकटानां गुणावहम् । कृतायां शुद्धविहितं ऋक्षेणानुगतं तु वै

dvāraṃ sukhapraveśaṃ ca saṃkaṭānāṃ guṇāvaham / kṛtāyāṃ śuddhavihitaṃ ṛkṣeṇānugataṃ tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारायामयोश्चैव आदायाङ्गुलसन्ततिम् । शुभाय ऋक्षलाभार्थं गुणयेच्च परस्परम्

vistārāyāmayoścaiva ādāyāṅgulasantatim / śubhāya ṛkṣalābhārthaṃ guṇayecca parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोधयेद् वाथ लाभार्थं मुष्टिभिश्चाङ्गुलिस्थितिः । एकत्रिपञ्च वै सप्त शेषाः सर्वे शुभाः स्मृताः

śodhayed vātha lābhārthaṃ muṣṭibhiścāṅgulisthitiḥ / ekatripañca vai sapta śeṣāḥ sarve śubhāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वजशार्दूलवृषभगजेन्द्राः क्रमशो हि ते । एवं नक्षत्रलाभार्थं शोभयेत् तां स्थितिं पुनः

dhvajaśārdūlavṛṣabhagajendrāḥ kramaśo hi te / evaṃ nakṣatralābhārthaṃ śobhayet tāṃ sthitiṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदेकात् सप्तविंशान्तं शेषान्तं हृष्टम् आचरेत् । वरयेद् अङ्गुलं चैकं पादयोर्वा प्रयत्नतः

ādekāt saptaviṃśāntaṃ śeṣāntaṃ hṛṣṭam ācaret / varayed aṅgulaṃ caikaṃ pādayorvā prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनम् अङ्गुलराशैर् वै शुभऋक्षाय सिद्धये । विचार्यैवं पुरा सम्यक् कुर्याद् भूमिसुरालयम्

nūnam aṅgularāśair vai śubhaṛkṣāya siddhaye / vicāryaivaṃ purā samyak kuryād bhūmisurālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनासन आसीनः सुपर्णस्थस्य वा विभोः । दिक्त्रये ऽभिमते चैव एवं वा दिक्त्रये त्रयः

śayanāsana āsīnaḥ suparṇasthasya vā vibhoḥ / diktraye 'bhimate caiva evaṃ vā diktraye trayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपविष्टं तु याम्यायां पश्चिमे या दिगुत्थितम् । उदग्दिग्दक्षिणद्वारे प्रासादे गरुडासनम्

upaviṣṭaṃ tu yāmyāyāṃ paścime yā digutthitam / udagdigdakṣiṇadvāre prāsāde garuḍāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्टयं चतुर्णां तु कोणानां यत् प्रकीर्तितम् । तत्रानले दिग्न्यस्थम् उदग्द्वारे तु प्राक्चरम्

catuṣṭayaṃ caturṇāṃ tu koṇānāṃ yat prakīrtitam / tatrānale dignyastham udagdvāre tu prākcaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वबोधपरिमाणेन सत्त्वेनाभिमतेन च । कलासक्ता इयत्ताख्याः परिच्छेदवशात् स्मृतम्

svabodhaparimāṇena sattvenābhimatena ca / kalāsaktā iyattākhyāḥ paricchedavaśāt smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आस्थापनसंज्ञं च विशेषं कमलोद्भव । संपन्ने ब्रह्मपाषाणसंस्कारे पैठिके ऽपि च

tam āsthāpanasaṃjñaṃ ca viśeṣaṃ kamalodbhava / saṃpanne brahmapāṣāṇasaṃskāre paiṭhike 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वर्तनाभ्यञ्जनेन मृद्भूतिगोमयादिना । शिल्पिदोषोपशमने स्नानमात्रे कृते सति

udvartanābhyañjanena mṛdbhūtigomayādinā / śilpidoṣopaśamane snānamātre kṛte sati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्पन्ने नेत्रदाने तु स्नाने संपादिते परे । उत्थाप्य मूर्तिपालैस्तु गुर्वादीन् बहुभिर्बलात्

niṣpanne netradāne tu snāne saṃpādite pare / utthāpya mūrtipālaistu gurvādīn bahubhirbalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेशनेन मन्त्रं यद् विविधं सांप्रतं कृतम् । त्रितये चैकतां प्राप्ते वज्रलेपेन पौष्कर

niveśanena mantraṃ yad vividhaṃ sāṃprataṃ kṛtam / tritaye caikatāṃ prāpte vajralepena pauṣkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्ते लग्नोदये मन्त्रन्यासम् आचरणात् तु वै । यच्छक्तेर् अनुसन्धानात् तत् स्थितिस्थापने तथा

prokte lagnodaye mantranyāsam ācaraṇāt tu vai / yacchakter anusandhānāt tat sthitisthāpane tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादान्तरभित्तीनां लिखितं वाम्बरादिके । सिध्यर्थं साधकेन्द्रैस्तु सिद्धिकालावधिं तु वै

prāsādāntarabhittīnāṃ likhitaṃ vāmbarādike / sidhyarthaṃ sādhakendraistu siddhikālāvadhiṃ tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलबिम्बस्य यन्मन्त्रं न्यासं वै सासनस्य च । नित्यम् आराधनार्थं तु कर्मार्चायाम् अपि द्विज

calabimbasya yanmantraṃ nyāsaṃ vai sāsanasya ca / nityam ārādhanārthaṃ tu karmārcāyām api dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विप्र चलनाख्यं तु स्थितिस्थापनम् एव च । क्ष्माभङ्गैर् जलपूर्वैस्तु दोषैर्या चातिदूषिता

taṃ vipra calanākhyaṃ tu sthitisthāpanam eva ca / kṣmābhaṅgair jalapūrvaistu doṣairyā cātidūṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृत्य योजनान्यत्र स्थाने तु शुभलक्षणे । सम्यक् संस्थापनाद् भूयः संस्थापनम् उदाहृतम्

uddhṛtya yojanānyatra sthāne tu śubhalakṣaṇe / samyak saṃsthāpanād bhūyaḥ saṃsthāpanam udāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युत्प्रपातपूर्वैस्तु दोषैर्या चाभिदूषिता । तदुत्थानकृते शश्वन्निर्देषे चासने स्थितिम्

vidyutprapātapūrvaistu doṣairyā cābhidūṣitā / tadutthānakṛte śaśvannirdeṣe cāsane sthitim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्समा लक्षणाढ्या च प्रतिमान्या महामते (हे) । अन्यस्मिन् वा नेव पीठे बिम्ब (व?) त्परियोजिता

tatsamā lakṣaṇāḍhyā ca pratimānyā mahāmate (he) / anyasmin vā neva pīṭhe bimba (va?) tpariyojitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोद्धव्यं तद् विशेषं च स्थापनोत्थापनं तु वै । ज्ञानसङ्घोज्झितत्वाच्च एकदिक्सममीक्षणात्

boddhavyaṃ tad viśeṣaṃ ca sthāpanotthāpanaṃ tu vai / jñānasaṅghojjhitatvācca ekadiksamamīkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राधान्येनाथ दिक्चक्रं स्वगात्रैर् इह वासनात् । शयनासनसंस्थानचलाचलवशाद् अपि

prādhānyenātha dikcakraṃ svagātrair iha vāsanāt / śayanāsanasaṃsthānacalācalavaśād api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिष्ठाख्यविशेषाश्च बहवः सर्वसिद्धिदाः । सामान्यसन्निवेशाच्च तद् विशेषगुणात् तु वै

pratiṣṭhākhyaviśeṣāśca bahavaḥ sarvasiddhidāḥ / sāmānyasanniveśācca tad viśeṣaguṇāt tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितं चाक्षरया शुद्ध्या सामान्यार्च्चा फलार्थिनाम् । फलसाम्यं परिज्ञेयं किं त्वन्यस्मिन् हि जन्मनि

sthitaṃ cākṣarayā śuddhyā sāmānyārccā phalārthinām / phalasāmyaṃ parijñeyaṃ kiṃ tvanyasmin hi janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुरात्म्यप्रतिष्ठा च ज्ञानं यच्छति शाश्वतम् । यत्प्राप्य न पुनर्जन्म पुनरेवाप्नुयान्नरः

cāturātmyapratiṣṭhā ca jñānaṃ yacchati śāśvatam / yatprāpya na punarjanma punarevāpnuyānnaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलकामस्तु यः कुर्याच्चतुर्मूर्तिनिवेशनम् । श्रद्धया परया भक्त्या संकल्पाद् एव पद्मज

phalakāmastu yaḥ kuryāccaturmūrtiniveśanam / śraddhayā parayā bhaktyā saṃkalpād eva padmaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पैतृकं मातृकं चैव जायाख्यं सप्तसंख्यकम् । कुलम् उद्धरते तस्मिन् जन्मप्राप्तौ क्षितौ पुनः

paitṛkaṃ mātṛkaṃ caiva jāyākhyaṃ saptasaṃkhyakam / kulam uddharate tasmin janmaprāptau kṣitau punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मोपेतां हरेर् भक्तिम् आश्रय (त्य?) न्त्यब्जसंभव । जातजन्मा तृतीया तु ? प्राप्नुयात् सद्विवेकवत्

dharmopetāṃ harer bhaktim āśraya (tya?) ntyabjasaṃbhava / jātajanmā tṛtīyā tu ? prāpnuyāt sadvivekavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुत्तरति वै येन घोरात् संसारसंकटात् । रूपम् आद्यप्रतिष्ठाया इत्युक्तं द्विजसत्तम

samuttarati vai yena ghorāt saṃsārasaṃkaṭāt / rūpam ādyapratiṣṭhāyā ityuktaṃ dvijasattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषसन्निवेशेभ्यस्त्विदानीम् अवधारय । मनीषितं फलं भुक्त्वा दिव्येषु भुवनेषु च

viśeṣasanniveśebhyastvidānīm avadhāraya / manīṣitaṃ phalaṃ bhuktvā divyeṣu bhuvaneṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मासाद्य समुत्कृष्टम् आचरेत् पुनरेव हि । दैवी ब्रह्मप्रतिष्ठाद्या या परस्मिन् हि जन्मनि

janmāsādya samutkṛṣṭam ācaret punareva hi / daivī brahmapratiṣṭhādyā yā parasmin hi janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्वद् यच्छति विज्ञानं परमेशपदाप्तिगम् । एतावद् उक्तं वैषम्यं सति साम्यं महामते

prāgvad yacchati vijñānaṃ parameśapadāptigam / etāvad uktaṃ vaiṣamyaṃ sati sāmyaṃ mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञोत्तमस्य दिव्यस्य सफलस्याब्जसंभव । अच्युतस्याविनाशस्य भवक्षयकरस्य च

yajñottamasya divyasya saphalasyābjasaṃbhava / acyutasyāvināśasya bhavakṣayakarasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदं यद् वस्तुमात्रेण स्थितं तद् अवधारय । वर्णा नां ब्राह्मणादीनां गृहाश्रमरतात्मनाम्

bhedaṃ yad vastumātreṇa sthitaṃ tad avadhāraya / varṇā nāṃ brāhmaṇādīnāṃ gṛhāśramaratātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदीक्षितानां प्राग्विप्र भीतानां मरणादिके । व्यवहारस्थितानां च प्रतिष्ठाद्या महामते

ādīkṣitānāṃ prāgvipra bhītānāṃ maraṇādike / vyavahārasthitānāṃ ca pratiṣṭhādyā mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वर्जिताः प्रयच्छन्ति फलमुक्तं हि यन्मया । निर्वाणदीक्षितानां च गुरुणाच्युतवेदिनाम्

nirvarjitāḥ prayacchanti phalamuktaṃ hi yanmayā / nirvāṇadīkṣitānāṃ ca guruṇācyutavedinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्त्या प्राप्ताधिकाराणां नित्यं आराधनं प्रति । सम्यक्समाधिनिष्ठानाम् इह जन्मैकशेषिणाम्

bhaktyā prāptādhikārāṇāṃ nityaṃ ārādhanaṃ prati / samyaksamādhiniṣṭhānām iha janmaikaśeṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकल्पक्षीणचित्तानां प्रतिष्ठा विहिताब्जज । त्राणार्थं स्वकुलादीनाम् अनन्तानां च संभवात्

vikalpakṣīṇacittānāṃ pratiṣṭhā vihitābjaja / trāṇārthaṃ svakulādīnām anantānāṃ ca saṃbhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावज्जीवावधिं कालं तेषाम् आस्थापनं तु वै । विहितं परितोषार्थं बुद्धेर् बुद्धिमतां वर

yāvajjīvāvadhiṃ kālaṃ teṣām āsthāpanaṃ tu vai / vihitaṃ paritoṣārthaṃ buddher buddhimatāṃ vara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वैवं धर्मलब्धेन धनेन च बलेन च । आक्षिपन् ग्रहणात् सर्वं ध्वजान्तं वै समाप्यय च

jñātvaivaṃ dharmalabdhena dhanena ca balena ca / ākṣipan grahaṇāt sarvaṃ dhvajāntaṃ vai samāpyaya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वावासपदावासं दक्षिणाननम् आस्थितम् । पीठस्थम् उपविष्टं च प्राग्द्वारे निरृते गृहे

viśvāvāsapadāvāsaṃ dakṣiṇānanam āsthitam / pīṭhastham upaviṣṭaṃ ca prāgdvāre nirṛte gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं खगेशपृष्ठस्थं वायुदिङ्मन्दिरे हितम् । दिव्यभोगफलावाप्तिं सह दिक्तल्पगात् तु वै

evaṃ khageśapṛṣṭhasthaṃ vāyudiṅmandire hitam / divyabhogaphalāvāptiṃ saha diktalpagāt tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतित्वम् आपन्ना उक्तदिग्विनिवेशनात् । स्थितिं त्रिविष्टपादीनाम् उपरिष्टात् तु शाश्वतीम्

prajāpatitvam āpannā uktadigviniveśanāt / sthitiṃ triviṣṭapādīnām upariṣṭāt tu śāśvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहायसगतिं दिव्यां यानगात् प्राप्यते पुमान् । भक्तानां फललिप्सूनां स्थानस्थलफलादिकम्

vihāyasagatiṃ divyāṃ yānagāt prāpyate pumān / bhaktānāṃ phalalipsūnāṃ sthānasthalaphalādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलदिक्संस्थिताः सर्वे नगराणां फलार्थिनाम् । उत्कृष्टजन्मूपर्वं तु जन्म चात्मप्रकाशकम्

phaladiksaṃsthitāḥ sarve nagarāṇāṃ phalārthinām / utkṛṣṭajanmūparvaṃ tu janma cātmaprakāśakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् विद्धि भवशान्त्यर्थम् अचिराद् एव पद्मज । यथोद्दिष्टक्रमेणैव दिक्त्रये विनिवेश्य च

tad viddhi bhavaśāntyartham acirād eva padmaja / yathoddiṣṭakrameṇaiva diktraye viniveśya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृसिंहकपिलक्रोडमूर्तयो वा महामते । प्राग्वद्विदिक्चतुष्केषु चतुर्णां विहितं क्रमात्

nṛsiṃhakapilakroḍamūrtayo vā mahāmate / prāgvadvidikcatuṣkeṣu caturṇāṃ vihitaṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजिवक्त्रं तु मुक्तानां सिंहादीनां निवेशनम् । दिक्त्रये कच्छपादीनां कुर्यात् संस्थापनं तु वा

vājivaktraṃ tu muktānāṃ siṃhādīnāṃ niveśanam / diktraye kacchapādīnāṃ kuryāt saṃsthāpanaṃ tu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मीनवामननाथानां देवानां प्राक्फलाप्तये । विदिक्षु विनियोक्तव्यं यथोद्दिष्टक्रमेण तु

mīnavāmananāthānāṃ devānāṃ prākphalāptaye / vidikṣu viniyoktavyaṃ yathoddiṣṭakrameṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवित्रमकुठारास्त्रकरं कान्तावपुर्धरम् । सर्वदेवमयं विश्वरूपं तु परमेश्वरम्

trivitramakuṭhārāstrakaraṃ kāntāvapurdharam / sarvadevamayaṃ viśvarūpaṃ tu parameśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावद् उक्तनियमम् अतो ऽन्ये ये ऽखिलास्तु वै । प्रादुर्भावान्तराश्चैव प्रादुर्भावाब्जसंभव

etāvad uktaniyamam ato 'nye ye 'khilāstu vai / prādurbhāvāntarāścaiva prādurbhāvābjasaṃbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां संमतेनैष योक्तव्यं नान्ययाजकैः । सदेवां हि कुटीं रम्याम् आपाद्याभिमतां ततः

gurūṇāṃ saṃmatenaiṣa yoktavyaṃ nānyayājakaiḥ / sadevāṃ hi kuṭīṃ ramyām āpādyābhimatāṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाराग्रे मण्डपाभासं सोपानपदवीयुतम् । वेदीविभूषितं कुर्यात् स्थितम् आराधनाश्रयम्

dvārāgre maṇḍapābhāsaṃ sopānapadavīyutam / vedīvibhūṣitaṃ kuryāt sthitam ārādhanāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगानां स्थितये ऽन्येषां वातवृष्टिक्षमं शुभम् । प्रासादाङ्घ्रिप्रतिष्ठार्थम् आपाद्याब्जज वै ततः

bhogānāṃ sthitaye 'nyeṣāṃ vātavṛṣṭikṣamaṃ śubham / prāsādāṅghripratiṣṭhārtham āpādyābjaja vai tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चानां वा नवानां च एकस्मिन् वा घटोदके । सर्वरत्नमयोपेते न्यस्तं यत्परमेश्वरम्

pañcānāṃ vā navānāṃ ca ekasmin vā ghaṭodake / sarvaratnamayopete nyastaṃ yatparameśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आङ्गं सलाञ्छनं मान्त्रं परिवारसमन्वितम् । स्वशक्तिखचितं चैव प्रत्यहं पूजयेच्च तम्

āṅgaṃ salāñchanaṃ māntraṃ parivārasamanvitam / svaśaktikhacitaṃ caiva pratyahaṃ pūjayecca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रबिम्बप्रतिष्ठार्थं कालविघ्नोपशान्तये । अन्यथा जायते विघ्नम् अनिवार्यं महामते

mantrabimbapratiṣṭhārthaṃ kālavighnopaśāntaye / anyathā jāyate vighnam anivāryaṃ mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छन्ति सन्निधिं मन्त्रा नित्यं त्रैकाल्यम् अर्चनात् । यच्छन्त्यनर्चनाच्छोकं रोधितं यत्र यत्र च

gacchanti sannidhiṃ mantrā nityaṃ traikālyam arcanāt / yacchantyanarcanācchokaṃ rodhitaṃ yatra yatra ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदानि प्राङ्कणे चैव देवानां विनिवेशने । उक्तानि पद्मसंभूत इदानीम् अवधारय

padāni prāṅkaṇe caiva devānāṃ viniveśane / uktāni padmasaṃbhūta idānīm avadhāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यदेशे तु तद्भूमेः प्रासादे ऽभिमते तते । सन्निवेशवशेनैव नानासंज्ञावसंस्थितः

madhyadeśe tu tadbhūmeḥ prāsāde 'bhimate tate / sanniveśavaśenaiva nānāsaṃjñāvasaṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठब्रह्मवशास्थानस्त (म्भ) म्ब ? स्य ? चतुरात्मनः । चतुर्दिग्वीक्षमाणस्य यानुसन्धानलक्षणा

pīṭhabrahmavaśāsthānasta (mbha) mba ? sya ? caturātmanaḥ / caturdigvīkṣamāṇasya yānusandhānalakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोद्धव्यं सा प्रतिष्ठा च दिग्व्यूहपरिपूरकी । धृतिशक्तिस्वरूपेण अमूर्तेनात्ययात्मना

boddhavyaṃ sā pratiṣṭhā ca digvyūhaparipūrakī / dhṛtiśaktisvarūpeṇa amūrtenātyayātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितये प्रक्रियार्थं च ब्रह्मपाषाणताम्रता । सर्वं ब्रह्मशिलानिष्ठम् आक्षितेः कमलोद्भव

sthitaye prakriyārthaṃ ca brahmapāṣāṇatāmratā / sarvaṃ brahmaśilāniṣṭham ākṣiteḥ kamalodbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याप्तमामूलतश्चैव तेनामूर्तेन वै पुनः । द्रव्यमूर्तिम् अमूर्तां च गृहीतस्तम्ब ? लक्षणम्

vyāptamāmūlataścaiva tenāmūrtena vai punaḥ / dravyamūrtim amūrtāṃ ca gṛhītastamba ? lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्याच्युतबीजस्य भिन्नेषु प्रतिवस्तुषु । संस्थिता स्थितिर् अच्छिन्ना सा प्रतिष्ठित एव हि

ekasyācyutabījasya bhinneṣu prativastuṣu / saṃsthitā sthitir acchinnā sā pratiṣṭhita eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नानां व्यूहमूर्तीनां केवला (द्य) खिलस्य च । प्रादुर्भावसमूहस्य व्द्यादिकस्य तु यद् द्विज

bhinnānāṃ vyūhamūrtīnāṃ kevalā (dya) khilasya ca / prādurbhāvasamūhasya vdyādikasya tu yad dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन् विश्वपीठे तु स्थितिरेकस्य चेच्छया । प्रतिष्ठाख्यं विशेषं तत् स्थापनं समुदाहृतम्

ekasmin viśvapīṭhe tu sthitirekasya cecchayā / pratiṣṭhākhyaṃ viśeṣaṃ tat sthāpanaṃ samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्छक्तिम् अनुविद्धं च अव्यक्तं तत्त्वसंग्रहम् । द्रव्यमूर्तौ चलाख्ये च नीतम् एकात्मना धिया

cicchaktim anuviddhaṃ ca avyaktaṃ tattvasaṃgraham / dravyamūrtau calākhye ca nītam ekātmanā dhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिम्बसंस्कारकाले तु अधिवासाभिधे द्विज । अचलत्वेन सन्मन्त्रं चलभावनया पुनः

bimbasaṃskārakāle tu adhivāsābhidhe dvija / acalatvena sanmantraṃ calabhāvanayā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साङ्गं सलाञ्छनं चैव कृत्वा अभिमतं तु वै । आराधनार्थं हृदयन्यस्तं तद्धृदये पुनः

sāṅgaṃ salāñchanaṃ caiva kṛtvā abhimataṃ tu vai / ārādhanārthaṃ hṛdayanyastaṃ taddhṛdaye punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाहरेत् कृतार्थत्वान्नित्यं कालान्तरेण वा । सदाख्यम् अपरं तत्त्व ॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥

samāharet kṛtārthatvānnityaṃ kālāntareṇa vā / sadākhyam aparaṃ tattva ....................

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानासंज्ञं तथा नानाप्रमाणं तद्वदेव हि । रचनाभिस्तथा नानाविविधाभिस्तु रञ्जितम्

nānāsaṃjñaṃ tathā nānāpramāṇaṃ tadvadeva hi / racanābhistathā nānāvividhābhistu rañjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बह्वीभिर्भूमिकाभिस्तु चित्रिताभिर् अलंकृतम् । आपादभूमेरण्डान्तम् अनुरूपं च यत्त्रयम्

bahvībhirbhūmikābhistu citritābhir alaṃkṛtam / āpādabhūmeraṇḍāntam anurūpaṃ ca yattrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरोत्तरतः कुर्याद् भूर्भुवस्वादिकोत्थितैः । स्थावरैर् जंगमैः सिद्धैर् विविधैर् मञ्जरीगणैः

uttarottarataḥ kuryād bhūrbhuvasvādikotthitaiḥ / sthāvarair jaṃgamaiḥ siddhair vividhair mañjarīgaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगैन्द्रैर् नागराजैस्तु सुशुभैर् नलिनीवनैः । मुरजशृङ्खलाबद्धैर् दिव्यैर् नानालतागृहैः

nagaindrair nāgarājaistu suśubhair nalinīvanaiḥ / murajaśṛṅkhalābaddhair divyair nānālatāgṛhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुजाद्यैर् जलोद्भूतैः प्राणिजालैस्तथैव हि । वनजैर् नगजैश्चान्यैर् मृगराङ्गणपूर्वकैः

purujādyair jalodbhūtaiḥ prāṇijālaistathaiva hi / vanajair nagajaiścānyair mṛgarāṅgaṇapūrvakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारणाः शबराश्चैव हंसपद्मसमाश्रितैः । शङ्खस्वस्तिककह्लारपूर्वैर् अन्यैस्तु वारिजैः

vāraṇāḥ śabarāścaiva haṃsapadmasamāśritaiḥ / śaṅkhasvastikakahlārapūrvair anyaistu vārijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिकैः केसरै रम्यैः शतपत्रवद् उत्थितैः । सकिङ्किणीकैश्चमरैरातपत्रैर् ध्वजादिकैः

nandikaiḥ kesarai ramyaiḥ śatapatravad utthitaiḥ / sakiṅkiṇīkaiścamarairātapatrair dhvajādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिगाभूमिगैः सर्वैः समुद्रैः सरितान्वितैः । नवोपकरणैर् देवैश्चन्द्रार्कज्वलनादिकैः

bhūmigābhūmigaiḥ sarvaiḥ samudraiḥ saritānvitaiḥ / navopakaraṇair devaiścandrārkajvalanādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रादुर्भावान्तरैर् द्विव्यैः प्रादुर्भावसमन्वितैः । द्वीपैर् द्वीपान्तरोपेतैः पातालैस्तज्ज ? नान्वितैः

prādurbhāvāntarair dvivyaiḥ prādurbhāvasamanvitaiḥ / dvīpair dvīpāntaropetaiḥ pātālaistajja ? nānvitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महर्जनस्तपःसत्यलोकनाथैर् महाप्रभैः । ध्यानमौनपरैर् ब्रह्मन् वह्निदेवयुतैर् द्विजैः

maharjanastapaḥsatyalokanāthair mahāprabhaiḥ / dhyānamaunaparair brahman vahnidevayutair dvijaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवम् आदिकैश्चान्यैर् जङ्घास्तम्भवतीः शुभाः । भूषयेत् कमलोद्भूत सर्वदिङ्नासिकैः सह

ityevam ādikaiścānyair jaṅghāstambhavatīḥ śubhāḥ / bhūṣayet kamalodbhūta sarvadiṅnāsikaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भगृहाम्बरमध्यात् कुर्याच्चक्राम्बुजाङ्कितम् । पितामहाद्यैर् विबुधैः सिद्धविद्याधरैः सह

garbhagṛhāmbaramadhyāt kuryāccakrāmbujāṅkitam / pitāmahādyair vibudhaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पजपमालाधरैः प्रह्वैश्चामरैर् व्यजनोद्धतैः । वनमालागदाशङ्खचक्रपद्मश्रियादिकैः

puṣpajapamālādharaiḥ prahvaiścāmarair vyajanoddhataiḥ / vanamālāgadāśaṅkhacakrapadmaśriyādikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खगेशवेदवेदाङ्गैर् अक्षसूत्रकराङ्कितैः । आवार्यावरकत्वेन चक्रपद्माद्बहिः स्थितैः

khageśavedavedāṅgair akṣasūtrakarāṅkitaiḥ / āvāryāvarakatvena cakrapadmādbahiḥ sthitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्भित्तिगणं सर्वदेवदैत्यादिकैर्गणैः । नृत्तगी (त) परैश्चान्यैर् नारदाद्यैर्विभूषयेत्

antarbhittigaṇaṃ sarvadevadaityādikairgaṇaiḥ / nṛttagī (ta) paraiścānyair nāradādyairvibhūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणवेन स्वनाम्ना च नतिनिष्ठेन तत्र वै । सन्निरोध्य च तन्मन्त्रं भूलोकं पादमाक्षिति

praṇavena svanāmnā ca natiniṣṭhena tatra vai / sannirodhya ca tanmantraṃ bhūlokaṃ pādamākṣiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रासादपीठे तु भुवर्लोकं यथास्थितम् । जङ्घायां स्वर्गलोकं च महच्छिखरभूमिगम्

evaṃ prāsādapīṭhe tu bhuvarlokaṃ yathāsthitam / jaṅghāyāṃ svargalokaṃ ca mahacchikharabhūmigam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भं च तलपं चैव चरणं जङ्घमेव च । स्थानं स्थूणं च पादं च पर्यायवचनास्त्विमे

stambhaṃ ca talapaṃ caiva caraṇaṃ jaṅghameva ca / sthānaṃ sthūṇaṃ ca pādaṃ ca paryāyavacanāstvime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनर्लोकं च तद् वेद्यांतस्तपःसंज्ञं ? च दण्डकम् । सत्यसंज्ञश्च तल्लोकं तच्छिखायां सुरालये

janarlokaṃ ca tad vedyāṃtastapaḥsaṃjñaṃ ? ca daṇḍakam / satyasaṃjñaśca tallokaṃ tacchikhāyāṃ surālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावयेच्च परां व्याप्तिमेव वै साप्तलौकिकीम् । भुवनोर्ध्वमयीं विप्र प्रासादे ऽभिमते तु वै

bhāvayecca parāṃ vyāptimeva vai sāptalaukikīm / bhuvanordhvamayīṃ vipra prāsāde 'bhimate tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुविद्धं पादपाद्यैर् अन्यैस्वत्तास्वरूपकैः । परस्परं हि सर्वत्र व्यापकैः परलक्षणैः

anuviddhaṃ pādapādyair anyaisvattāsvarūpakaiḥ / parasparaṃ hi sarvatra vyāpakaiḥ paralakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर्लोकांशं विना ब्रह्मंस्तथान्यैर् उज्झितं हि तत् । रजस्तमोमहत्त्वाच्च ईषत् सत्त्वगुणात् तु वै

bhūrlokāṃśaṃ vinā brahmaṃstathānyair ujjhitaṃ hi tat / rajastamomahattvācca īṣat sattvaguṇāt tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वैकगुणरूपाणाम् अन्येषाम् अत एव हि । भूर्लोकं च पृथक्संस्थं पदाद्यध्वगणस्य च

sattvaikaguṇarūpāṇām anyeṣām ata eva hi / bhūrlokaṃ ca pṛthaksaṃsthaṃ padādyadhvagaṇasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूर्मब्रह्मात्मसंज्ञायां शिखायां च पदत्रयम् । न्यस्तव्यं जाग्रदाद्यं यद् रत्नन्यासे कृते सति

kūrmabrahmātmasaṃjñāyāṃ śikhāyāṃ ca padatrayam / nyastavyaṃ jāgradādyaṃ yad ratnanyāse kṛte sati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्यब्रह्मपदोपेतं मन्त्राध्वप्रतिमासने । ताभ्यां तं पादतो ऽन्यस्य तत्त्वेयं कमलोद्भव

turyabrahmapadopetaṃ mantrādhvapratimāsane / tābhyāṃ taṃ pādato 'nyasya tattveyaṃ kamalodbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनाभेमूर्धपर्यन्तं कलाध्वं भावयेत् ततः । तद् ब्रह्मरन्ध्रकमले मन्त्रब्रह्मतलक्षितौ

ānābhemūrdhaparyantaṃ kalādhvaṃ bhāvayet tataḥ / tad brahmarandhrakamale mantrabrahmatalakṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकायां परं ब्रह्म सामान्यं शाश्वतं विभुम् । दीक्षाकाले यथोद्दिष्टा मया ते ऽध्वमयी स्थितिः

karṇikāyāṃ paraṃ brahma sāmānyaṃ śāśvataṃ vibhum / dīkṣākāle yathoddiṣṭā mayā te 'dhvamayī sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादानां तु सा सिद्धिः शिखान्तानां महामते । प्रतिमानां सपीठानां साधिभूतादिलक्षणम्

prāsādānāṃ tu sā siddhiḥ śikhāntānāṃ mahāmate / pratimānāṃ sapīṭhānāṃ sādhibhūtādilakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राध्यात्मं हि भगवान् मूर्तं शान्तं मम आच्युतम् । स एव हि विराडात्मा ह्यधिदैवतमव्ययम्

tatrādhyātmaṃ hi bhagavān mūrtaṃ śāntaṃ mama ācyutam / sa eva hi virāḍātmā hyadhidaivatamavyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिभूतं द्विजाव्यक्तं सर्वतत्त्वमयं हि तत् । विद्याकलादिकैश्चान्यैः परार्थैर (खि) लैः सह

adhibhūtaṃ dvijāvyaktaṃ sarvatattvamayaṃ hi tat / vidyākalādikaiścānyaiḥ parārthaira (khi) laiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबीजे विलये यद्वत् सुसूक्ष्माद्यैर् व्यवस्थितः । तत्त्वाः शब्दादयश्चैव बुद्धिनिष्ठा महामते

sabīje vilaye yadvat susūkṣmādyair vyavasthitaḥ / tattvāḥ śabdādayaścaiva buddhiniṣṭhā mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वत्प्रासाददेहे तु ते देवाधिष्ठिते स्मृताः । सर्वशक्तिमये विप्र शुद्धं सत्सत्त्वलक्षणैः

tadvatprāsādadehe tu te devādhiṣṭhite smṛtāḥ / sarvaśaktimaye vipra śuddhaṃ satsattvalakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोपचाद् विहितं मन्त्रं सर्वेश्वराद् विभोः । सर्वज्ञं सर्वगं चैव सर्वकर्तारम् ईश्वरम्

yathopacād vihitaṃ mantraṃ sarveśvarād vibhoḥ / sarvajñaṃ sarvagaṃ caiva sarvakartāram īśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रमूर्तेस्तथा विद्धि उपचारात् तु तद्गृहम् । संस्कृतस्य त्वतो यत्नात् सपीठस्य यथाविधि

mantramūrtestathā viddhi upacārāt tu tadgṛham / saṃskṛtasya tvato yatnāt sapīṭhasya yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देववत् स्थापनं तस्य विहितं सत्त्वजस्य च । सोपानपदवी युक्ता जगती या सुलक्षणा

devavat sthāpanaṃ tasya vihitaṃ sattvajasya ca / sopānapadavī yuktā jagatī yā sulakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादस्य च पीठं तत् परिज्ञेयं यदात्मकम् । एकीभूतत्वम् आपन्नं सुधालेपैस्तु सायसैः

prāsādasya ca pīṭhaṃ tat parijñeyaṃ yadātmakam / ekībhūtatvam āpannaṃ sudhālepaistu sāyasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वेष्टकासमेतैश्च स्थिरमृच्चोपलैस्तथा । प्रमाणलक्षणोपेतं विश्वविद् रचनान्वितम्

pakveṣṭakāsametaiśca sthiramṛccopalaistathā / pramāṇalakṣaṇopetaṃ viśvavid racanānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रञ्जितं रागजालेन फलं यच्छति शाश्वतम् । जीर्णत्वाच्च कृतं भूयः स्वयंव्यक्तादिभिर्द्विज

rañjitaṃ rāgajālena phalaṃ yacchati śāśvatam / jīrṇatvācca kṛtaṃ bhūyaḥ svayaṃvyaktādibhirdvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकारेष्वाच्युतीयेषु विविधेष्वर्चितेषु च । फलं सहस्त्रगुणितं कर्ताप्नोति महामते

ākāreṣvācyutīyeṣu vividheṣvarciteṣu ca / phalaṃ sahastraguṇitaṃ kartāpnoti mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोयाशयेशया वृक्षा क्षेत्रं पुष्करमादियत् । पौनःपुन्येन सद्भक्तैः कृतदुष्कृतशान्तये

toyāśayeśayā vṛkṣā kṣetraṃ puṣkaramādiyat / paunaḥpunyena sadbhaktaiḥ kṛtaduṣkṛtaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.