Nagarjuna: Pancakrama 3

स्वाधिष्ठानक्रमः तृतीयः नमः श्रीवज्रगुरवे प्रणिपत्य वरं वज्रं वज्रसत्त्वादिनायकम् । स्वाधिष्ठानक्रमश्चैव वक्ष्यते कृपया मया

svādhiṣṭhānakramaḥ tṛtīyaḥ namaḥ śrīvajragurave praṇipatya varaṃ vajraṃ vajrasattvādināyakam | svādhiṣṭhānakramaścaiva vakṣyate kṛpayā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमतरं तावद् उत्पत्तिक्रमानुसारेण प्राप्ताभिषेकश्चतुर्विधतन्त्राभिप्रायज्ञः प्राप्तकायवाक्चित्तविवेकः श्रुतिधरः सत्यद्वयाधिमोक्षो वज्रगुरुं सम्यग् आराध्य, ततः प्रसन्नाय गुरवे महतीं गणपूजां कृत्वा षोडशाब्दिकां मुद्रां महावज्रगुरवे दत्वा, तदनन्तरं गुरुवक्त्राद् आप्तस्वाधिष्ठानक्रमोपदेशः, ततो मालोदकसम्बुद्धवज्रघण्टादानदर्पणनामाचार्यानुज्ञा इत्येभिः सह गुह्याभिषेकं लब्ध्वा एभिः शास्तारं गुरुं स्तूयात्ः । शौषीर्यं नास्ति ते काये मांसास्थिरुधिरं न च । इन्द्रायुधमिवाकाशे कायं दर्शितवानसि

prathamataraṃ tāvad utpattikramānusāreṇa prāptābhiṣekaścaturvidhatantrābhiprāyajñaḥ prāptakāyavākcittavivekaḥ śrutidharaḥ satyadvayādhimokṣo vajraguruṃ samyag ārādhya, tataḥ prasannāya gurave mahatīṃ gaṇapūjāṃ kṛtvā ṣoḍaśābdikāṃ mudrāṃ mahāvajragurave datvā, tadanantaraṃ guruvaktrād āptasvādhiṣṭhānakramopadeśaḥ, tato mālodakasambuddhavajraghaṇṭādānadarpaṇanāmācāryānujñā ityebhiḥ saha guhyābhiṣekaṃ labdhvā ebhiḥ śāstāraṃ guruṃ stūyātḥ | śauṣīryaṃ nāsti te kāye māṃsāsthirudhiraṃ na ca | indrāyudhamivākāśe kāyaṃ darśitavānasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामया नाशुचिः काये क्षुत्तृष्णासम्भवो न च । त्वया लोकानुवृत्त्यर्थं दर्शिता लौकिकी क्रिया

nāmayā nāśuciḥ kāye kṣuttṛṣṇāsambhavo na ca | tvayā lokānuvṛttyarthaṃ darśitā laukikī kriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दकचन्द्रवदग्राह्य सर्वधर्मेष्वनिश्रित । अनहङ्कार निर्मोह निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

dakacandravadagrāhya sarvadharmeṣvaniśrita | anahaṅkāra nirmoha nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा समाहितश्चासि गच्छंस्तिष्ठन् स्वपंस्तथा । ईर्ष्यापथेषु सर्वेषु निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

sadā samāhitaścāsi gacchaṃstiṣṭhan svapaṃstathā | īrṣyāpatheṣu sarveṣu nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकुर्वसि महाऋद्ध्या मायोपमसमाधिना । निर्नानात्वं समापन्न निरालम्ब नमोस्तु ते

vikurvasi mahāṛddhyā māyopamasamādhinā | nirnānātvaṃ samāpanna nirālamba namostu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वज्रगुरं सद्भूतगुणेन संस्तुत्य श्रवणार्थम् अध्येषयेद् अनया गाथया- सर्वज्ञ ज्ञानसन्दोह भवचक्रविशोधक । अद्य व्याख्यानरत्नेन प्रसादं कुरु मे विभो

evaṃ vajraguraṃ sadbhūtaguṇena saṃstutya śravaṇārtham adhyeṣayed anayā gāthayā- sarvajña jñānasandoha bhavacakraviśodhaka | adya vyākhyānaratnena prasādaṃ kuru me vibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्पादपङ्कजं मुक्त्वा नास्त्यन्यच्छरणं विभो । तस्मात् प्रसीद बुद्धाग्र जगद्वीर महामुने

tvatpādapaṅkajaṃ muktvā nāstyanyaccharaṇaṃ vibho | tasmāt prasīda buddhāgra jagadvīra mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं श्रुत्वा तु तद् वाक्यम् अध्येषणविशारदम् । शिष्यकारुण्यमुत्पाद्य स्वाधिष्ठानमथारभेत्

evaṃ śrutvā tu tad vākyam adhyeṣaṇaviśāradam | śiṣyakāruṇyamutpādya svādhiṣṭhānamathārabhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानक्रमो नाम संवृतेः सत्यदर्शनम् । गुरुपादप्रसादेन लभ्यते तच्च नान्यथा

svādhiṣṭhānakramo nāma saṃvṛteḥ satyadarśanam | gurupādaprasādena labhyate tacca nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानक्रमो येन साधकेन न लभ्यते । सूत्रान्ततन्त्रकल्पेषु वृथा तस्य परिश्रमः

svādhiṣṭhānakramo yena sādhakena na labhyate | sūtrāntatantrakalpeṣu vṛthā tasya pariśramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानक्रमं लब्ध्वा सर्वबुद्धामयः प्रभुः । जन्मनीहैव बुद्धत्वं निःसन्देहं प्रपद्यते

svādhiṣṭhānakramaṃ labdhvā sarvabuddhāmayaḥ prabhuḥ | janmanīhaiva buddhatvaṃ niḥsandehaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानसमाधिश्च प्रभास्वरपदं तथा । सत्यद्वयमिति ख्यातं फलहेतुविशेषतः

svādhiṣṭhānasamādhiśca prabhāsvarapadaṃ tathā | satyadvayamiti khyātaṃ phalahetuviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानानुपूर्वेण प्राप्यते हि प्रभास्वरम् । तस्माद् वज्रगुरुः पूर्वं स्वाधिष्ठानं प्रदर्शयेत्

svādhiṣṭhānānupūrveṇa prāpyate hi prabhāsvaram | tasmād vajraguruḥ pūrvaṃ svādhiṣṭhānaṃ pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्वतन्त्रं जगत् सर्वं स्वतन्त्रं नैव जायते । हेतुः प्रभास्वरं तस्य सर्वशून्यं प्रभास्वरम्

asvatantraṃ jagat sarvaṃ svatantraṃ naiva jāyate | hetuḥ prabhāsvaraṃ tasya sarvaśūnyaṃ prabhāsvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन चित्तेन बालाश्च संसारे बन्धनं गताः । योगिनस्तेन चित्तेन सुगतानां गतिं गताः

yena cittena bālāśca saṃsāre bandhanaṃ gatāḥ | yoginastena cittena sugatānāṃ gatiṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चात्रोत्पद्यते कश्चिन् मरणं नापि कस्यचित् । संसार एव ज्ञातव्यश्चित्तरूपाकृतिष्ठितः

na cātrotpadyate kaścin maraṇaṃ nāpi kasyacit | saṃsāra eva jñātavyaścittarūpākṛtiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुयोगाद् विना चित्तस्वरूपं नैव गृह्यते । चित्तात् प्रकृतिहेतुत्वात् कर्मजन्मसमुद्भवः

vāyuyogād vinā cittasvarūpaṃ naiva gṛhyate | cittāt prakṛtihetutvāt karmajanmasamudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेव वायुसंयुक्तं विज्ञानत्रितयं पुनः । जायते योगिनां मूर्त्तिर्मायादेहस्तदुच्यते

tadeva vāyusaṃyuktaṃ vijñānatritayaṃ punaḥ | jāyate yogināṃ mūrttirmāyādehastaducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादेव जगत् सर्वं मायोपम इहोच्यते । मायोपमसमाधिष्ठः सर्वं पश्यति तादृशम्

tasmādeva jagat sarvaṃ māyopama ihocyate | māyopamasamādhiṣṭhaḥ sarvaṃ paśyati tādṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपं च वेदना चैव संज्ञा संस्कार एव च । विज्ञानं पञ्चमं चैव चत्वारो धातवस्तथा

rūpaṃ ca vedanā caiva saṃjñā saṃskāra eva ca | vijñānaṃ pañcamaṃ caiva catvāro dhātavastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षाणि विषयाश्चैव ज्ञानपञ्चकमेव च । अध्यात्मबाह्यतो भिन्नं सर्वं मायैव नान्यथा

akṣāṇi viṣayāścaiva jñānapañcakameva ca | adhyātmabāhyato bhinnaṃ sarvaṃ māyaiva nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणप्रतिबिम्बेन मायादेहं च लक्षयेत् । वर्णान् इन्द्रायुधेनेव व्यापित्वमुदकेन्दुना

darpaṇapratibimbena māyādehaṃ ca lakṣayet | varṇān indrāyudheneva vyāpitvamudakendunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणे विमले व्यक्तं दृश्यते प्रतिबिम्बवत् । भावाभावाविनिर्मुक्तो वज्रसत्त्वः सुचित्रितः

darpaṇe vimale vyaktaṃ dṛśyate pratibimbavat | bhāvābhāvāvinirmukto vajrasattvaḥ sucitritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाकारवरोपेतो असेचनकविग्रहः । दर्शयेत् तं सुशिष्याय स्वाधिष्ठानं तदुच्यते

sarvākāravaropeto asecanakavigrahaḥ | darśayet taṃ suśiṣyāya svādhiṣṭhānaṃ taducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयमेव हि संलक्ष्या माया निर्दोषलक्षणा । मायैव संवृतेः सत्यं कायः साम्भोगिकश्च सः

iyameva hi saṃlakṣyā māyā nirdoṣalakṣaṇā | māyaiva saṃvṛteḥ satyaṃ kāyaḥ sāmbhogikaśca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैव गन्धर्वसत्त्वः स्याद् वज्रकायः स एव हि । वज्रसत्त्वः स्वयं तस्मात् स्वस्य पूजां प्रवर्तयेत्

saiva gandharvasattvaḥ syād vajrakāyaḥ sa eva hi | vajrasattvaḥ svayaṃ tasmāt svasya pūjāṃ pravartayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा वै सर्वबुद्धत्वं सर्वसौरित्वमेव च । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ह्यात्मानं पूजयेत् सदा

ātmā vai sarvabuddhatvaṃ sarvasauritvameva ca | tasmāt sarvaprayatnena hyātmānaṃ pūjayet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रमुद्राप्रयोगं च मण्डलादिविकल्पनम् । बलिहोमक्रिर्यां सर्वां कुर्यान् मायोपमां सदा

mantramudrāprayogaṃ ca maṇḍalādivikalpanam | balihomakriryāṃ sarvāṃ kuryān māyopamāṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिकं पौष्टिकं चापि तथा वश्याभिचारिकम् । आकर्षणादि यत् सर्वं कुर्याद् इन्द्रायुधोपमम्

śāntikaṃ pauṣṭikaṃ cāpi tathā vaśyābhicārikam | ākarṣaṇādi yat sarvaṃ kuryād indrāyudhopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गाराद्युपभोगं च गीतवाद्यादिसेवनम् । कलासु च प्रवृत्तिं च कुर्याद् उदकचन्द्रवत्

śṛṅgārādyupabhogaṃ ca gītavādyādisevanam | kalāsu ca pravṛttiṃ ca kuryād udakacandravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपे शब्दे तथा गन्धे रसे स्प्रष्टव्य एव च । चक्षुरादिप्रवृत्तिं च मायावद् उपलक्षयेत्

rūpe śabde tathā gandhe rase spraṣṭavya eva ca | cakṣurādipravṛttiṃ ca māyāvad upalakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुनात्र किमुक्तेन वज्रयाने तु तत्त्वतः । यद् यद् आलम्बयेद् योगी तद् तद् मायैव कल्पयेत्

bahunātra kimuktena vajrayāne tu tattvataḥ | yad yad ālambayed yogī tad tad māyaiva kalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणे प्रतिबिम्बं च स्वप्नं मायां च बुद्बुदम् । इन्द्रजालं च सादृश्यं यः पश्येद् स प्रभुः स्मृतः

darpaṇe pratibimbaṃ ca svapnaṃ māyāṃ ca budbudam | indrajālaṃ ca sādṛśyaṃ yaḥ paśyed sa prabhuḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यते स्पृश्यते चैव यथा माया जगत् सदा । न चोपलम्भः संवृत्या मायावत् परिकीर्तितः ॥ इति

dṛśyate spṛśyate caiva yathā māyā jagat sadā | na copalambhaḥ saṃvṛtyā māyāvat parikīrtitaḥ || iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यद् इन्द्रियमार्गत्वं माया तत्तत् स्वभावतः । असमाहितयोगेन सर्वं बुद्धमयं वहेत्

yad yad indriyamārgatvaṃ māyā tattat svabhāvataḥ | asamāhitayogena sarvaṃ buddhamayaṃ vahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र सर्वतः सर्वं सर्वथा सर्वदा स्वयम् । सर्वबुद्धमयं सिद्धं स्वमात्मानं स पश्यति

sarvatra sarvataḥ sarvaṃ sarvathā sarvadā svayam | sarvabuddhamayaṃ siddhaṃ svamātmānaṃ sa paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छंस्तिष्ठन् महासत्त्वः सर्वसौखमयः प्रभुः । विहाराहारपानादीनाकाशाल्लभते क्षणात्

gacchaṃstiṣṭhan mahāsattvaḥ sarvasaukhamayaḥ prabhuḥ | vihārāhārapānādīnākāśāllabhate kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेयुर्भवच्छेत्तारः शास्तारः प्रवरे जने । पूज्यन्ते ससुरैः सर्वैः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

bhaveyurbhavacchettāraḥ śāstāraḥ pravare jane | pūjyante sasuraiḥ sarvaiḥ praṇipatya muhurmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा शास्तरि सम्बद्धे लोकयात्राहितैषिणि । एवमेव महायोगी विश्वज्ञानार्थसङ्ग्रहाद्

yathā śāstari sambaddhe lokayātrāhitaiṣiṇi | evameva mahāyogī viśvajñānārthasaṅgrahād

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति किञ्चिद् असाध्यं वै वज्रसत्त्वेन लक्षितम् । स्वयं प्रत्युसिध्यन्ति सर्वमुद्रा महासुखाः

nāsti kiñcid asādhyaṃ vai vajrasattvena lakṣitam | svayaṃ pratyusidhyanti sarvamudrā mahāsukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशाः कर्मपथा देहः कर्तारश्च फलं च वै । मरीचिस्वप्नसङ्काशा गन्धर्वनगरोपमाः

kleśāḥ karmapathā dehaḥ kartāraśca phalaṃ ca vai | marīcisvapnasaṅkāśā gandharvanagaropamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं समाधिमज्ञात्वा संवृतावुपलम्भतः । जायन्ते विविधा रोगास्तेषां माया भिषग्जितम्

imaṃ samādhimajñātvā saṃvṛtāvupalambhataḥ | jāyante vividhā rogāsteṣāṃ māyā bhiṣagjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाधिष्ठानोपदेशस्तु येन नासाद्यते गुरोः । शाश्वतोच्छेदमालम्ब्य स वैवर्ती भवेत् पुनः

svādhiṣṭhānopadeśastu yena nāsādyate guroḥ | śāśvatocchedamālambya sa vaivartī bhavet punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपूजां परित्यज्य गुरुपूजां समारभेत् । तेन तुष्टेन तल्लभ्यं सर्वज्ञज्ञानमुत्तमम्

sarvapūjāṃ parityajya gurupūjāṃ samārabhet | tena tuṣṭena tallabhyaṃ sarvajñajñānamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तेन न कृतं पुण्यं किं वा नोपासितं तपः । अनुत्तरकृदाचार्यवज्रसत्त्वप्रपूजनात्

kiṃ tena na kṛtaṃ puṇyaṃ kiṃ vā nopāsitaṃ tapaḥ | anuttarakṛdācāryavajrasattvaprapūjanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यदिष्टतरं किञ्चिद् विशिष्टतरमेव च । तत् तद्धि गुरवे देयं तदेवाक्षयमिच्छता

yad yadiṣṭataraṃ kiñcid viśiṣṭatarameva ca | tat taddhi gurave deyaṃ tadevākṣayamicchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्यो हरते पापम् आचार्यो हरते भयम् । आचार्यस्तारयेत् पारं दुःखार्णवमहाभयात्

ācāryo harate pāpam ācāryo harate bhayam | ācāryastārayet pāraṃ duḥkhārṇavamahābhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽहङ्कार[म]लालिप्तः सद्भूतक्रमधर्षकः । सावज्ञस्तत्त्वधर्मेषु तस्य तत्त्वं न दर्शयेत्

yo 'haṅkāra[ma]lāliptaḥ sadbhūtakramadharṣakaḥ | sāvajñastattvadharmeṣu tasya tattvaṃ na darśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यवाग्गुरुभक्तश्च विविक्तश्चैकसन्धिओकः । समयाचाररक्षी च क्रमं तस्य प्रदर्शयेत्

satyavāggurubhaktaśca viviktaścaikasandhiokaḥ | samayācārarakṣī ca kramaṃ tasya pradarśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.