Nagarjuna: Pancakrama 4

अभिसम्बोधिक्रमः चतुर्थः नमः श्रीवज्रसत्त्वाय वज्रसत्त्वं नमस्कृत्य सर्वशून्योपदेशकम् । चतुर्थो ह्याभिसम्बोधिक्रमो ऽयं वक्ष्यते मया

abhisambodhikramaḥ caturthaḥ namaḥ śrīvajrasattvāya vajrasattvaṃ namaskṛtya sarvaśūnyopadeśakam | caturtho hyābhisambodhikramo 'yaṃ vakṣyate mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ स्वयम्भूर्भगवान् एक एवाधिदैवतः । उपदेशप्रदानात् तु वज्राचार्यो ऽधिकस्ततः

asau svayambhūrbhagavān eka evādhidaivataḥ | upadeśapradānāt tu vajrācāryo 'dhikastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्समाराधनं कृत्वा वर्षं मासमथापि वा । तस्मै तुष्टाय गुरवे पूजां कुर्यात् तु शक्तितः

tatsamārādhanaṃ kṛtvā varṣaṃ māsamathāpi vā | tasmai tuṣṭāya gurave pūjāṃ kuryāt tu śaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथास्वभावतो मुद्रां निवेद्यास्मै सुशिक्षिताम् । गणमण्डलमध्ये तु कुर्यात् पूजां यथाविधि

yathāsvabhāvato mudrāṃ nivedyāsmai suśikṣitām | gaṇamaṇḍalamadhye tu kuryāt pūjāṃ yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तुष्टो महायोगी पञ्चकामोपभोगतः । आलोकस्योदयं कुर्यात् समापत्तिविधानतः

tatastuṣṭo mahāyogī pañcakāmopabhogataḥ | ālokasyodayaṃ kuryāt samāpattividhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलशादौ सुसंस्थाप्य बोधिचित्तं प्रयत्नतः । अर्धरात्रे चाभिसिञ्चेत् सुशिष्यं कृपया गुरुः

kalaśādau susaṃsthāpya bodhicittaṃ prayatnataḥ | ardharātre cābhisiñcet suśiṣyaṃ kṛpayā guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषेकं तु सम्प्राप्य प्रत्यूषमये पुनः । सम्पूज्याराधयेत् स्तोत्रैर्गुरुं शिष्यं कृताञ्जलिः

abhiṣekaṃ tu samprāpya pratyūṣamaye punaḥ | sampūjyārādhayet stotrairguruṃ śiṣyaṃ kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैधातुकविनिर्मुक्त आकाशसमतां गतः । नोपरिष्यसि कामेषु निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

traidhātukavinirmukta ākāśasamatāṃ gataḥ | nopariṣyasi kāmeṣu nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिःश्रितो ऽसि स्कन्धेषु धातुष्वायतनेषु च । विपर्यासविनिर्मुक्त निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

aniḥśrito 'si skandheṣu dhātuṣvāyataneṣu ca | viparyāsavinirmukta nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविकल्पितसङ्कल्प अप्रतिष्ठितमानस । अचिन्त्यमनसिकार निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

avikalpitasaṅkalpa apratiṣṭhitamānasa | acintyamanasikāra nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनालयं यथाकाशं निष्प्रपञ्चं निरञ्चनम् । आकाशसमचित्तो ऽसि निरालम्ब नमो ऽस्तु ते

anālayaṃ yathākāśaṃ niṣprapañcaṃ nirañcanam | ākāśasamacitto 'si nirālamba namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुकामो ऽभिसम्बोधिं सर्वशून्यस्वभाविकाम् । स्तुत्वा कृताञ्जलिः शिष्यो गुरं सञ्चोदयेत् पुनः

draṣṭukāmo 'bhisambodhiṃ sarvaśūnyasvabhāvikām | stutvā kṛtāñjaliḥ śiṣyo guraṃ sañcodayet punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयच्छ मे महानाथ अभिसम्बोधिदर्शनम् । कर्मजन्मविनिर्मुक्तम् आभासत्रयवर्जितम्

prayaccha me mahānātha abhisambodhidarśanam | karmajanmavinirmuktam ābhāsatrayavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयच्छ मे महाचार्य वज्रज्ञानमनुत्तरम् । सर्वबुद्धमहाज्ञानं सर्वताथागतालयम्

prayaccha me mahācārya vajrajñānamanuttaram | sarvabuddhamahājñānaṃ sarvatāthāgatālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयच्छ मे महावज्र कायवाक्चित्तशोधनम् । अनादिनिधनं शान्तं सर्वक्लेशविशोधनम्

prayaccha me mahāvajra kāyavākcittaśodhanam | anādinidhanaṃ śāntaṃ sarvakleśaviśodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाराधितो योगी सद्भूतगुणकीर्तनैः । शिष्ये कारुण्यमुत्पाद्य क्रममेवमथारभेत्

evamārādhito yogī sadbhūtaguṇakīrtanaiḥ | śiṣye kāruṇyamutpādya kramamevamathārabhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोको रात्रिभागः स्फुटरविकिरणः स्याद् दिवालोकभासः । सन्ध्यालोकोपलब्धः प्रकृतिभिरसकृद् युज्यते स्वाभिरेतत् । नो रात्रिर्नापि सन्ध्या न च भवति दिवा यः प्रकृत्या विमुक्तः स स्याद् बोधिक्षणो ऽयं वरगुरुकथितो योगिनामेव गम्यः

āloko rātribhāgaḥ sphuṭaravikiraṇaḥ syād divālokabhāsaḥ | sandhyālokopalabdhaḥ prakṛtibhirasakṛd yujyate svābhiretat | no rātrirnāpi sandhyā na ca bhavati divā yaḥ prakṛtyā vimuktaḥ sa syād bodhikṣaṇo 'yaṃ varagurukathito yogināmeva gamyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैशं ध्वान्तं विनष्टं व्यपगतमखिलं सान्ध्यतेजस्तु यस्मिन् भास्वान्नोदेति यावत् क्षण इह विमले दर्शयेद् भूतकोटिम् । शिष्यायाचार्यमुख्यो विनिहततिमिरो बाह्यसम्बोधिदृष्ट्या । प्राप्नोत्यध्यात्मसौख्यं व्यपगतकलुषं बुद्धबोधिं क्षणेन

naiśaṃ dhvāntaṃ vinaṣṭaṃ vyapagatamakhilaṃ sāndhyatejastu yasmin bhāsvānnodeti yāvat kṣaṇa iha vimale darśayed bhūtakoṭim | śiṣyāyācāryamukhyo vinihatatimiro bāhyasambodhidṛṣṭyā | prāpnotyadhyātmasaukhyaṃ vyapagatakaluṣaṃ buddhabodhiṃ kṣaṇena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिभूतं त्वथवादिभूतं अमध्यभूतं त्वथ मध्यभूतम् । अनन्तभूतं त्वथवान्तभूतं तत् सर्वशून्यं प्रवदन्ति सन्तः

anādibhūtaṃ tvathavādibhūtaṃ amadhyabhūtaṃ tvatha madhyabhūtam | anantabhūtaṃ tvathavāntabhūtaṃ tat sarvaśūnyaṃ pravadanti santaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गमनागमनं च यत्र नास्ति क्षयवृद्धी न चाप्यभावभावौ । अतिविस्मयरूपम् अरूप्यविस्मयं स्थितिमन्नापि न चापि गत्वरम्

gamanāgamanaṃ ca yatra nāsti kṣayavṛddhī na cāpyabhāvabhāvau | ativismayarūpam arūpyavismayaṃ sthitimannāpi na cāpi gatvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदस्ति-नास्तिव्यवहारमुक्तं न पुण्यरूपं न च पापरूपम् । न पुण्यपापात्मकमग्रभूतं तत् सर्वशून्यं प्रवदन्ति बुद्धाः

yadasti-nāstivyavahāramuktaṃ na puṇyarūpaṃ na ca pāparūpam | na puṇyapāpātmakamagrabhūtaṃ tat sarvaśūnyaṃ pravadanti buddhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधं तत्त्वमवाप्य योगी चराचरात्मा जगदेकबन्धुः । यः पर्यटेज्ज्ञानमयो नृसिंहः कृत्स्नं जगत् सो ऽव्ययकायलाभी

evaṃvidhaṃ tattvamavāpya yogī carācarātmā jagadekabandhuḥ | yaḥ paryaṭejjñānamayo nṛsiṃhaḥ kṛtsnaṃ jagat so 'vyayakāyalābhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जिह्यकायो ऽप्यविजिह्यकायः सो ऽनासनो ऽप्यासनबन्धधीरः । समीलिताक्षो ऽपि विबुद्धनेत्रः समाहितः सन्न समाहितौऽसौ

sa jihyakāyo 'pyavijihyakāyaḥ so 'nāsano 'pyāsanabandhadhīraḥ | samīlitākṣo 'pi vibuddhanetraḥ samāhitaḥ sanna samāhitau'sau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वाग्युतो वागसमन्वितो ऽपि भोगान्वितः सो ऽपि विरुपवृत्तिः । स लोकनाथः परभृत्यभूतो यस्तत्त्ववित् क्षीणसमस्तदोषः

sa vāgyuto vāgasamanvito 'pi bhogānvitaḥ so 'pi virupavṛttiḥ | sa lokanāthaḥ parabhṛtyabhūto yastattvavit kṣīṇasamastadoṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तोपदेशकः शिष्यो द्विधा योगमथाभ्यसेत् । पिण्डग्राहक्रमेणैव तथा चैवानुभेदतः

prāptopadeśakaḥ śiṣyo dvidhā yogamathābhyaset | piṇḍagrāhakrameṇaiva tathā caivānubhedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरसः पादतो चापि यावद्धृदयमागतः । भूतकोटिं विशेद् योगी पिण्डग्राह इति स्मृतः

śirasaḥ pādato cāpi yāvaddhṛdayamāgataḥ | bhūtakoṭiṃ viśed yogī piṇḍagrāha iti smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थावरं जङ्गमं चैव पूर्वं कृत्वा प्रभास्वरम् । पश्चात् कुर्यात् तथात्मानम् अनुभेदक्रमो ह्ययम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva pūrvaṃ kṛtvā prabhāsvaram | paścāt kuryāt tathātmānam anubhedakramo hyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासवातो यथादर्शे लयं गच्छति सर्वतः । भूतकोटिं तथा योगी प्रविशोच्च मुहुर्मुहुः

śvāsavāto yathādarśe layaṃ gacchati sarvataḥ | bhūtakoṭiṃ tathā yogī praviśocca muhurmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छंस्तिष्ठन् स्वपन् भुञ्जन्नुन्मिषन् निमिषन् हसन् । अनेन ध्यानयोगेन सदा तिष्ठति तत्त्ववित्

gacchaṃstiṣṭhan svapan bhuñjannunmiṣan nimiṣan hasan | anena dhyānayogena sadā tiṣṭhati tattvavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वार्थो ऽपि कदाचित् स्यात् तत्तत्सारूप्यरश्मिना । वायुविज्ञानयुक्तेन स्वाधिष्ठानक्रमेण तु

sattvārtho 'pi kadācit syāt tattatsārūpyaraśminā | vāyuvijñānayuktena svādhiṣṭhānakrameṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा नदीजलात् स्वच्छान्मीनमुत्तिष्ठते द्रुतम् । सर्वशून्यात् तथा स्वच्छान्मायाजालमुदीर्यते

yathā nadījalāt svacchānmīnamuttiṣṭhate drutam | sarvaśūnyāt tathā svacchānmāyājālamudīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चबुद्धकुलायत्ता महामुद्रादिकल्पना । पञ्चरश्मिसमुच्छ्रेया गगने शक्रचापवत्

pañcabuddhakulāyattā mahāmudrādikalpanā | pañcaraśmisamucchreyā gagane śakracāpavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुद्राबन्धं प्रकुर्याद् वा मन्त्रं चापि जपेद् यदि । सर्वमन्यत् प्रकुर्याच्च सर्वशून्यपदे स्थितः

mudrābandhaṃ prakuryād vā mantraṃ cāpi japed yadi | sarvamanyat prakuryācca sarvaśūnyapade sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभुक् सर्वपश्चैव सर्ववन्दी च सर्वगः । सर्वकृत् सर्वलिङ्गी च सर्वशून्येन सिध्यति

sarvabhuk sarvapaścaiva sarvavandī ca sarvagaḥ | sarvakṛt sarvaliṅgī ca sarvaśūnyena sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तोपदेशः सुभगः सुशिष्यो बौधौ हि चित्तं परमार्थनाम । गुरोः सकाशात् पुनराददीत कृताञ्जलिर्धारितपुष्पहस्तः

prāptopadeśaḥ subhagaḥ suśiṣyo baudhau hi cittaṃ paramārthanāma | guroḥ sakāśāt punarādadīta kṛtāñjalirdhāritapuṣpahastaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभावविगतं स्कन्धधात्वायतनग्राह्यग्राहकवर्जितं धर्मनैरात्म्यसमतया स्वचित्तम् आद्यनुत्पन्नं शून्यतास्वभावमिति । ततस्तु गुरवे दद्याद् दक्षिणां त्वनुरूपतः । रत्नं गृहं वा हस्त्यश्वं ग्रामं वा शयनासनम्

sarvabhāvavigataṃ skandhadhātvāyatanagrāhyagrāhakavarjitaṃ dharmanairātmyasamatayā svacittam ādyanutpannaṃ śūnyatāsvabhāvamiti | tatastu gurave dadyād dakṣiṇāṃ tvanurūpataḥ | ratnaṃ gṛhaṃ vā hastyaśvaṃ grāmaṃ vā śayanāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दासं दासीं प्रियां भार्यां पुत्रीं चाप्यतिवर्णभाम् । आत्मानं चापि यद्दद्यात् किमन्यदवशिष्यते

dāsaṃ dāsīṃ priyāṃ bhāryāṃ putrīṃ cāpyativarṇabhām | ātmānaṃ cāpi yaddadyāt kimanyadavaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ताचार्यप्रसादो विमलदृढमतिः सर्वभावस्वभावः स्वच्छं शुद्धं सुसूक्ष्मं परमशिवमयं बुद्धनिर्वाणधातुम् । निर्द्वन्द्वं निर्विकल्पं सततसुखमयं भावयेत् तत्त्वयोगी पुण्यापुण्याद् विमुक्तः स्वयमिह भगवान् जायते वज्रसत्त्वः

prāptācāryaprasādo vimaladṛḍhamatiḥ sarvabhāvasvabhāvaḥ svacchaṃ śuddhaṃ susūkṣmaṃ paramaśivamayaṃ buddhanirvāṇadhātum | nirdvandvaṃ nirvikalpaṃ satatasukhamayaṃ bhāvayet tattvayogī puṇyāpuṇyād vimuktaḥ svayamiha bhagavān jāyate vajrasattvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.