Aryasura: Paramitasamasa 4

सर्वंसहे क्षान्तिबले च रूढे सर्वाद्भुतान्यारभते स शौर्यात् । वीर्येण कार्यान्तमहाबलेन यस्मात् स देवानपि यात्यतीत्य

sarvaṃsahe kṣāntibale ca rūḍhe sarvādbhutānyārabhate sa śauryāt / vīryeṇa kāryāntamahābalena yasmāt sa devānapi yātyatītya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदृश्यपाराण्यपि लौकिकानि कार्याणि निर्वीर्यदुरुत्तराणि । अप्राप्यरूपं तु न किं चिद् अस्ति खेदानभिज्ञेन पराक्रमेण

sudṛśyapārāṇyapi laukikāni kāryāṇi nirvīryaduruttarāṇi / aprāpyarūpaṃ tu na kiṃ cid asti khedānabhijñena parākrameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरब्धम् एवोत्सहते न हीन आरभ्य मध्यस्तु विषादमेति । परार्थम् अश्रान्तपराक्रमास्ते निर्वाणमुत्सृज्य समारभन्ते

ārabdham evotsahate na hīna ārabhya madhyastu viṣādameti / parārtham aśrāntaparākramāste nirvāṇamutsṛjya samārabhante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायेण दैन्योपहतो जनो ऽयं स्वाधीनवीर्यो ऽपि गुरुस्वकार्यः । अहीनवीर्यस्य तु मेरुसारो ऽप्यखेदसाध्यः परकार्यभारः

prāyeṇa dainyopahato jano 'yaṃ svādhīnavīryo 'pi gurusvakāryaḥ / ahīnavīryasya tu merusāro 'pyakhedasādhyaḥ parakāryabhāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारकोट्योरुभयोः समानैः प्रयामसारैर्दिवसैर्यदि स्युः । संवत्सरास्तत्प्रचयातिदीर्घैः कल्पैः समुद्रोदकबिन्दुतुल्यैः

saṃsārakoṭyorubhayoḥ samānaiḥ prayāmasārairdivasairyadi syuḥ / saṃvatsarāstatpracayātidīrghaiḥ kalpaiḥ samudrodakabindutulyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पादयेयं यदि बोधिचित्तम् एकैकमेतेन पराक्रमेण । संभारशेषं चिनुयां तथापि भूयःसमुत्सारितखेददैन्यः

utpādayeyaṃ yadi bodhicittam ekaikametena parākrameṇa / saṃbhāraśeṣaṃ cinuyāṃ tathāpi bhūyaḥsamutsāritakhedadainyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकमेवं यदि बोधिचित्तं प्राप्येत संभारविधिश्च शेषः । तथापि बोधिं समुदानयेयं कृपासमुत्साहितधैर्यसारः

ekaikamevaṃ yadi bodhicittaṃ prāpyeta saṃbhāravidhiśca śeṣaḥ / tathāpi bodhiṃ samudānayeyaṃ kṛpāsamutsāhitadhairyasāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारदुःखं स्वमचिन्तयित्वा संनाहदार्ढ्यं यदचिन्त्यमेवम् । आद्यं समादानमिदं वदन्ति वीरव्रतानां करुणात्मकानाम्

saṃsāraduḥkhaṃ svamacintayitvā saṃnāhadārḍhyaṃ yadacintyamevam / ādyaṃ samādānamidaṃ vadanti vīravratānāṃ karuṇātmakānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्भ्यां अतिक्रम्य कुकूलकल्पां कृत्स्नां महीमायुधसंवृतां वा । यद्द्रष्टुम् अप्युत्सहते मुनीन्द्रान् पातुं शिवं धर्मरसायनं वा

padbhyāṃ atikramya kukūlakalpāṃ kṛtsnāṃ mahīmāyudhasaṃvṛtāṃ vā / yaddraṣṭum apyutsahate munīndrān pātuṃ śivaṃ dharmarasāyanaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारपङ्काज्जनता मयेयम् उद्धृत्य निर्वाणसुखे निवेष्या । उत्क्षेपनिक्षेपविधौ पदानां यच्चित्तमेवं च समाददाति

saṃsārapaṅkājjanatā mayeyam uddhṛtya nirvāṇasukhe niveṣyā / utkṣepanikṣepavidhau padānāṃ yaccittamevaṃ ca samādadāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् वा हितार्थं क्रमते परस्य पुण्यानि वा लोकहिताय चित्तम् । पराक्रमः सो ऽक्षयविक्रमाणां श्रीमत्समादानविधौ द्वितीयः

yad vā hitārthaṃ kramate parasya puṇyāni vā lokahitāya cittam / parākramaḥ so 'kṣayavikramāṇāṃ śrīmatsamādānavidhau dvitīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यस्य चोत्पादसमानकालं संबुद्धभावे परिणामनं यत् । तदक्षयत्वं समुदागमाय शुभं समादानम् उदाहरन्ति

puṇyasya cotpādasamānakālaṃ saṃbuddhabhāve pariṇāmanaṃ yat / tadakṣayatvaṃ samudāgamāya śubhaṃ samādānam udāharanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महत्सु वाम्भःसु यथा निषिक्तो नैवोदबिन्दुः क्षयमभ्युपैति । संबुद्धभावे परिणामितस्य तथैव पुण्यस्य न संक्षयो ऽस्ति

mahatsu vāmbhaḥsu yathā niṣikto naivodabinduḥ kṣayamabhyupaiti / saṃbuddhabhāve pariṇāmitasya tathaiva puṇyasya na saṃkṣayo 'sti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि कारुण्यविशुद्धबुद्धिः सर्वज्ञभावाय फलन्त्यमूनि । पुण्यानि लोकस्य चराचरस्येत्येवं स तान्यारभते सुसत्त्वः

tathā hi kāruṇyaviśuddhabuddhiḥ sarvajñabhāvāya phalantyamūni / puṇyāni lokasya carācarasyetyevaṃ sa tānyārabhate susattvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महात्रिसाहस्रगतं जनौघं निर्वापयेदेकदिने न कश्चित् । कल्पं तथा नैव च सत्त्वधातोस्तेनापि किं चित् परिपाचितं स्यात्

mahātrisāhasragataṃ janaughaṃ nirvāpayedekadine na kaścit / kalpaṃ tathā naiva ca sattvadhātostenāpi kiṃ cit paripācitaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वापि सत्त्वाक्षयतां इमां यः सत्त्वानशेषान् विनिनीषुरेव । विषाददोषानवलीढवीर्यः कस्तस्य दूरस्थ इहार्थसारः

śrutvāpi sattvākṣayatāṃ imāṃ yaḥ sattvānaśeṣān vininīṣureva / viṣādadoṣānavalīḍhavīryaḥ kastasya dūrastha ihārthasāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः पुण्यराशिर्जगतां समग्रस्तावत्प्रमाणैर्दशभिर्जिनस्य । निवृत्तिमागच्छति रोमकूप एकैक एकैकसुजातरोमा

yaḥ puṇyarāśirjagatāṃ samagrastāvatpramāṇairdaśabhirjinasya / nivṛttimāgacchati romakūpa ekaika ekaikasujātaromā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतेन भूयो गुणितेन तेन पुण्येन रोमास्पदसंश्रितेन । भवत्यनुव्यञ्जनमेकमेव शेषाणि तस्य प्रभवन्ति काये

śatena bhūyo guṇitena tena puṇyena romāspadasaṃśritena / bhavatyanuvyañjanamekameva śeṣāṇi tasya prabhavanti kāye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्गुणादेव च पुण्यराशेस्तस्माद् अनुव्यञ्जनसंप्रविष्टात् । प्रत्येकशस्तस्य जिनत्वशंसि निर्वर्तते लक्षणचित्रकर्म

tāvadguṇādeva ca puṇyarāśestasmād anuvyañjanasaṃpraviṣṭāt / pratyekaśastasya jinatvaśaṃsi nirvartate lakṣaṇacitrakarma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सल्लक्षणोत्पत्तिनिमित्तभूतात् सहस्रसंख्यागुणिताच्च पुण्यात् । निर्वर्तते तस्य मनोज्ञवर्णा संपूर्णचन्द्रस्फुटकान्तिरूर्णा

sallakṣaṇotpattinimittabhūtāt sahasrasaṃkhyāguṇitācca puṇyāt / nirvartate tasya manojñavarṇā saṃpūrṇacandrasphuṭakāntirūrṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्णाभिनिर्वृत्तिकर्मं च पुण्यं शतप्रमाणैर्गुणितं सहस्रैः । करोति तस्यानवलोकनीयं छत्तराभमुष्णीषललामशीर्षम्

ūrṇābhinirvṛttikarmaṃ ca puṇyaṃ śatapramāṇairguṇitaṃ sahasraiḥ / karoti tasyānavalokanīyaṃ chattarābhamuṣṇīṣalalāmaśīrṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं मया पुण्यनिधिः परार्थं संचेय इत्युत्तमबोधिचित्ते । वीर्योन्मुखे केन मुखेन तस्मिंल्लयप्रवृत्तिर्लभतां प्रवेशम्

ayaṃ mayā puṇyanidhiḥ parārthaṃ saṃceya ityuttamabodhicitte / vīryonmukhe kena mukhena tasmiṃllayapravṛttirlabhatāṃ praveśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे ऽपि सत्त्वा यदि लोकधातौ प्रत्येकबुद्धैः सदृशा भवेयुः । ज्ञानेन तेभ्यो ऽभ्यधिकप्रभावः क्षान्तिस्थ एको ऽपि हि बोधिसत्त्वः

sarve 'pi sattvā yadi lokadhātau pratyekabuddhaiḥ sadṛśā bhaveyuḥ / jñānena tebhyo 'bhyadhikaprabhāvaḥ kṣāntistha eko 'pi hi bodhisattvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव च क्षान्तिबलस्थितेभ्यो विशेषं आयात्यविवर्तनीयः । अश्रान्तवीर्यः कुशलप्रयोगे यल्लौकिके चैव तदुत्तरे च

tathaiva ca kṣāntibalasthitebhyo viśeṣaṃ āyātyavivartanīyaḥ / aśrāntavīryaḥ kuśalaprayoge yallaukike caiva taduttare ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यः पुणश्चाधिक एव दूरं य एकजातिप्रतिबद्धबोधिः । क एव वादो दृढवीर्यवत्सु ये बोधिमूले प्रथमं निषण्णाः

tebhyaḥ puṇaścādhika eva dūraṃ ya ekajātipratibaddhabodhiḥ / ka eva vādo dṛḍhavīryavatsu ye bodhimūle prathamaṃ niṣaṇṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृग्विधज्ञानविशुद्धिपूर्णः स्याद् यद्यशेषेन च लोकधातुः । यायात् कलां सो ऽपि न बोधिमूले स्थितस्य मारातिकृतान्त्यजातेः

tādṛgvidhajñānaviśuddhipūrṇaḥ syād yadyaśeṣena ca lokadhātuḥ / yāyāt kalāṃ so 'pi na bodhimūle sthitasya mārātikṛtāntyajāteḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृग्विधज्ञानविशुद्धचित्ताः स्युर्यद्यशेषेन च सर्वलोकाः । बलप्रदेशस्य मुनेरतुल्याः कलाप्रदेशैरपि ते समग्राः

tādṛgvidhajñānaviśuddhacittāḥ syuryadyaśeṣena ca sarvalokāḥ / balapradeśasya muneratulyāḥ kalāpradeśairapi te samagrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यद्भुतज्ञानसमुद्रमेकः कृपात्मको निस्तरितुं प्रयाति । अव्याहताज्ञः परचित्तचारे प्रज्ञावभासं च नभो विशालम्

ityadbhutajñānasamudramekaḥ kṛpātmako nistarituṃ prayāti / avyāhatājñaḥ paracittacāre prajñāvabhāsaṃ ca nabho viśālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु सत्त्वेषु च तस्य मात्रा समानहार्दा करुणाभ्युदेति । संबुद्धधर्माश्च ततो ऽवशेषास्तस्याद्भुताः संप्रभवन्त्यशेषाः

sarveṣu sattveṣu ca tasya mātrā samānahārdā karuṇābhyudeti / saṃbuddhadharmāśca tato 'vaśeṣāstasyādbhutāḥ saṃprabhavantyaśeṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिः समादानगुणैरुपेतः शुद्धश्रवैः पेलवसत्त्वसत्त्वैः । अष्टाभिरङ्गैरिव तत्त्वमार्गो वीर्यप्रकर्षादधिकं विभाति

ebhiḥ samādānaguṇairupetaḥ śuddhaśravaiḥ pelavasattvasattvaiḥ / aṣṭābhiraṅgairiva tattvamārgo vīryaprakarṣādadhikaṃ vibhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यं त्रिधा यः कुशलप्रयोगस्तस्माच्च वाक्कायमनोविशेषाः । प्रस्थानविष्ठानसमाहितस्य वीर्यप्रकर्षस्य मनोमयस्य

vīryaṃ tridhā yaḥ kuśalaprayogastasmācca vākkāyamanoviśeṣāḥ / prasthānaviṣṭhānasamāhitasya vīryaprakarṣasya manomayasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो बोधिचित्तप्रणयः समश्च कृपा च नैरात्मगतौ क्षमा च । चतुर्विकल्पो जनसंग्रहश्च सर्वेषु धर्मेष्वनवग्रहश्च

yo bodhicittapraṇayaḥ samaśca kṛpā ca nairātmagatau kṣamā ca / caturvikalpo janasaṃgrahaśca sarveṣu dharmeṣvanavagrahaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारपङ्के यदखिन्नता च त्रैधातुकस्यैव च नोपलब्धिः । सर्वस्वदानं न च तेन मानः समग्रशिक्षस्य न शिक्षया च

saṃsārapaṅke yadakhinnatā ca traidhātukasyaiva ca nopalabdhiḥ / sarvasvadānaṃ na ca tena mānaḥ samagraśikṣasya na śikṣayā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परापकारैरविकारि धैर्यं चित्तस्य चात्यन्तमविक्षतिर्या । आरम्भदार्ढयं कुशलक्रियासु प्रीतिर्विवेकैकरसा च चित्ते

parāpakārairavikāri dhairyaṃ cittasya cātyantamavikṣatiryā / ārambhadārḍhayaṃ kuśalakriyāsu prītirvivekaikarasā ca citte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विधध्यानसमापनं च चित्तस्य निध्यप्तिरनात्मतश्च । अतृप्तता च श्रुतविस्तरेण न्यायप्रवेशस्तदवेक्षणाच्च

caturvidhadhyānasamāpanaṃ ca cittasya nidhyaptiranātmataśca / atṛptatā ca śrutavistareṇa nyāyapraveśastadavekṣaṇācca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या देशना चैव यथाश्रुतानां ज्ञानं च धर्मानभिलाप्यतायाम् । पञ्चस्वभिज्ञासु च यत्प्रभुत्वम् अभ्यासमात्रा च तदुत्तरायाम्

yā deśanā caiva yathāśrutānāṃ jñānaṃ ca dharmānabhilāpyatāyām / pañcasvabhijñāsu ca yatprabhutvam abhyāsamātrā ca taduttarāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदृद्धिपादेष्वभिनिर्हृतत्वं पट्वी न चायासमयी क्रिया च । सम्यक्प्रहाणेषु च यः प्रयोगः शुभाशुभादेव च या विमुक्तिः

yadṛddhipādeṣvabhinirhṛtatvaṃ paṭvī na cāyāsamayī kriyā ca / samyakprahāṇeṣu ca yaḥ prayogaḥ śubhāśubhādeva ca yā vimuktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्कौशलं चेन्द्रियनिर्णयेषु निरिन्द्रियान् पश्यति यच्च धर्मान् । मार्गस्य संभारविमार्गणं च न चास्य किं चिद् गमनं कुतश्चित्

yatkauśalaṃ cendriyanirṇayeṣu nirindriyān paśyati yacca dharmān / mārgasya saṃbhāravimārgaṇaṃ ca na cāsya kiṃ cid gamanaṃ kutaścit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमाद्यं पृथुचित्रवीर्यं प्रस्थानविष्ठानविशेषचित्रम् । अस्याक्षयत्वप्रतिपूरणार्थं प्रस्थानकर्मैव विशेषहेतुः

ityevamādyaṃ pṛthucitravīryaṃ prasthānaviṣṭhānaviśeṣacitram / asyākṣayatvapratipūraṇārthaṃ prasthānakarmaiva viśeṣahetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमित्तकर्मस्वपि न प्रवर्तते वितिष्ठते ज्ञानमये च कर्मणि । कृपागुणाद्यन् न जहाति संस्कृतं न चोरुवीर्यो ऽपि पतत्यसंस्कृते

nimittakarmasvapi na pravartate vitiṣṭhate jñānamaye ca karmaṇi / kṛpāguṇādyan na jahāti saṃskṛtaṃ na coruvīryo 'pi patatyasaṃskṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वधर्मश्रुतिरल्परोगता दुरासदेत्वं श्रुतधर्मधारणम् । अमानुषेभ्यो ऽपि परिग्रहोदयः समाधिगोत्रप्रतिलम्भ एव च

apūrvadharmaśrutiralparogatā durāsadetvaṃ śrutadharmadhāraṇam / amānuṣebhyo 'pi parigrahodayaḥ samādhigotrapratilambha eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजन्त्यवन्ध्या यदहर्निशं क्रिया गुणैर्न हानिं यदुत्पैति मौशलीम् । विवृद्ध एवोत्पलवच्च यद्गुणैर्मनुष्यधर्मादधिकप्रयोजनैः

vrajantyavandhyā yadaharniśaṃ kriyā guṇairna hāniṃ yadutpaiti mauśalīm / vivṛddha evotpalavacca yadguṇairmanuṣyadharmādadhikaprayojanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशो विशालम् च सुखं सुखोदयं विनीतकार्पण्यमनस्त्वमुत्तमम् । गुणाश्च तेषामिह दृष्टधार्मिका भवन्ति वीर्यादिति को ऽत्र विस्मयः

yaśo viśālam ca sukhaṃ sukhodayaṃ vinītakārpaṇyamanastvamuttamam / guṇāśca teṣāmiha dṛṣṭadhārmikā bhavanti vīryāditi ko 'tra vismayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रैलोक्यपूज्यममितोरुगुणं संबुद्धभावमपि यान्ति यदा । वीर्यव्यापाश्रयदृढाः पुरुषा न स्याद् अतः क इव वीर्यपरः

trailokyapūjyamamitoruguṇaṃ saṃbuddhabhāvamapi yānti yadā / vīryavyāpāśrayadṛḍhāḥ puruṣā na syād ataḥ ka iva vīryaparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.