Aryasura: Paramitasamasa 6

पुण्यानि दानप्रभृतीन्यमूनि प्रज्ञासनाथान्यधिकं विभान्ति । हिरण्मयानीव विभूषणानि प्रत्युप्तरत्नद्युतिभास्वराणि

puṇyāni dānaprabhṛtīnyamūni prajñāsanāthānyadhikaṃ vibhānti / hiraṇmayānīva vibhūṣaṇāni pratyuptaratnadyutibhāsvarāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियासु सामर्थ्यगुणं हि तेषां प्रज्ञैव विस्तारिणमादधाति । स्वार्थप्रवृत्तौ विशदक्रमाणां यथा मनःसंततिरिन्द्रियाणां

kriyāsu sāmarthyaguṇaṃ hi teṣāṃ prajñaiva vistāriṇamādadhāti / svārthapravṛttau viśadakramāṇāṃ yathā manaḥsaṃtatirindriyāṇāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियास्वयोग्यानि शरीरयन्त्राण्यायुर्वियुक्तानि यथा न भान्ति । तथैव कार्याणि न भान्ति लोके प्रज्ञावियोगेन जदीकृतानि

kriyāsvayogyāni śarīrayantrāṇyāyurviyuktāni yathā na bhānti / tathaiva kāryāṇi na bhānti loke prajñāviyogena jadīkṛtāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धादिकानामपि चेन्द्रियाणां प्रज्ञाग्रणी बुद्धिरिवेन्द्रियाणाम् । गुणागुणान् वेत्ति हि तत्सनाथः क्लेशक्षये नैपुणमेत्यतश्च

śraddhādikānāmapi cendriyāṇāṃ prajñāgraṇī buddhirivendriyāṇām / guṇāguṇān vetti hi tatsanāthaḥ kleśakṣaye naipuṇametyataśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञावियोगात् फललालसानां नैव स्वतोदानविशुद्धिरस्ति । त्यागं परार्थं हि वदन्ति दानं शेषस्तु वृद्ध्यार्थमिव प्रयोगः

prajñāviyogāt phalalālasānāṃ naiva svatodānaviśuddhirasti / tyāgaṃ parārthaṃ hi vadanti dānaṃ śeṣastu vṛddhyārthamiva prayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञासमुन्मीलितचक्षुषस्तु दत्त्वा स्वमांसान्यपि बोधिसत्त्वाः । नैवोन्नतिं नावनतिं प्रयान्ति भैषज्यवृक्षा इव निर्विक्लपाः

prajñāsamunmīlitacakṣuṣastu dattvā svamāṃsānyapi bodhisattvāḥ / naivonnatiṃ nāvanatiṃ prayānti bhaiṣajyavṛkṣā iva nirviklapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स भूमिं प्रथमामुपैति लोकोत्तरस्यार्थविधिप्रतिष्ठाम् । अक्रोधनः प्रीतिसमृद्धचेता दानैर्महद्भिर्जगदर्थचेताः

evaṃ sa bhūmiṃ prathamāmupaiti lokottarasyārthavidhipratiṣṭhām / akrodhanaḥ prītisamṛddhacetā dānairmahadbhirjagadarthacetāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायेण यस्यां बलचक्रवर्ती भवत्यसंहार्यमतिश्च बोधेः । प्रज्ञागुणादेशितसत्पथो ऽथ कर्मेण भूमिं विमलामुपैति

prāyeṇa yasyāṃ balacakravartī bhavatyasaṃhāryamatiśca bodheḥ / prajñāguṇādeśitasatpatho 'tha karmeṇa bhūmiṃ vimalāmupaiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यां प्रकृत्यैव विशुद्धशीलश्चतुर्महाद्वीपपतिः स भूत्वा । नरेन्द्रचूडामणिसत्कृताज्ञः सूर्यार्हतामेति यथा मुनीन्द्रः

yasyāṃ prakṛtyaiva viśuddhaśīlaścaturmahādvīpapatiḥ sa bhūtvā / narendracūḍāmaṇisatkṛtājñaḥ sūryārhatāmeti yathā munīndraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं कामिषु दैवतेषु लोके ऽपि च द्वित्रिसहस्रसंख्ये । ऐश्वर्यमाप्नोति ततः परं च भूमिं विशोध्य प्रभवां प्रभायाः

tataḥ paraṃ kāmiṣu daivateṣu loke 'pi ca dvitrisahasrasaṃkhye / aiśvaryamāpnoti tataḥ paraṃ ca bhūmiṃ viśodhya prabhavāṃ prabhāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलस्य शुद्धिः कुत एव तस्य यः प्रज्ञया नापहृतान्धकारः । प्रायेण शीलानि हि तद्वियोगाद् आमर्षदोषैः कलुषीक्रियन्ते

śīlasya śuddhiḥ kuta eva tasya yaḥ prajñayā nāpahṛtāndhakāraḥ / prāyeṇa śīlāni hi tadviyogād āmarṣadoṣaiḥ kaluṣīkriyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मार्थमप्यस्ति तु यस्य शीलं प्राज्ञस्य तस्यास्ति कथं परार्थम् । यो दृष्टदोषो भवबन्धनानां लोकान् समस्तांस्तत उज्जिहीर्षुः

nātmārthamapyasti tu yasya śīlaṃ prājñasya tasyāsti kathaṃ parārtham / yo dṛṣṭadoṣo bhavabandhanānāṃ lokān samastāṃstata ujjihīrṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाविपक्षैर्हृदि सोपरागे क्षमागुणः केन धृतिं लभेत । गुणागुणाअवेक्षणकातराक्षे ख्यातो गुणैर्वीरा इव क्षितीशे

prajñāvipakṣairhṛdi soparāge kṣamāguṇaḥ kena dhṛtiṃ labheta / guṇāguṇāavekṣaṇakātarākṣe khyāto guṇairvīrā iva kṣitīśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञान्वितानां तु परापकाराः क्षमागुणाः स्थैर्यकरा भवन्ति । भद्रात्मकानामिव वारणानां करमाश्रया नैकविधा विषेषाः

prajñānvitānāṃ tu parāpakārāḥ kṣamāguṇāḥ sthairyakarā bhavanti / bhadrātmakānāmiva vāraṇānāṃ karamāśrayā naikavidhā viṣeṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्केवलं वीर्यमपि श्रमाय प्रज्ञासनाथस्य तु तस्य कार्ये । अनुत्तरः सिद्धिगुणो ऽभ्युदेति हर्ता तदुत्थस्य परिश्रमस्य

niṣkevalaṃ vīryamapi śramāya prajñāsanāthasya tu tasya kārye / anuttaraḥ siddhiguṇo 'bhyudeti hartā tadutthasya pariśramasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात् परं सूक्षमतरं न किं चिद् यन्नैपुणानां परमः प्रकर्षः । यत्कामदोषादिभिरावृतानां मनःपथं नैव कदा चिदेति

yasmāt paraṃ sūkṣamataraṃ na kiṃ cid yannaipuṇānāṃ paramaḥ prakarṣaḥ / yatkāmadoṣādibhirāvṛtānāṃ manaḥpathaṃ naiva kadā cideti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् ध्यानमेकान्तसुखाभिरामं कथं प्रवेक्ष्यन्त्यस्तां मनांसि । स्थूलानि दोषोपचयैर्महद्भिः प्रज्ञोत्पथं न्यायमिवाश्रितानी

tad dhyānamekāntasukhābhirāmaṃ kathaṃ pravekṣyantyastāṃ manāṃsi / sthūlāni doṣopacayairmahadbhiḥ prajñotpathaṃ nyāyamivāśritānī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञानिरुद्योगमतेर्हि दृष्टिर्नायाति शुद्धिं तदृते न शीलम् । सम्यकस्माधिस् तदृते न लभ्यो दुःखक्षयस्तद्विरहात्तथैव

prajñānirudyogamaterhi dṛṣṭirnāyāti śuddhiṃ tadṛte na śīlam / samyakasmādhis tadṛte na labhyo duḥkhakṣayastadvirahāttathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राज्ञस्तु दोषाद्भयमीक्षमाणः सुखानुबद्धं च सुखं गुणेभ्यः । विहाय दोषाञ्जगदर्थकामो गुणाभिरामेण पथा प्रयाति

prājñastu doṣādbhayamīkṣamāṇaḥ sukhānubaddhaṃ ca sukhaṃ guṇebhyaḥ / vihāya doṣāñjagadarthakāmo guṇābhirāmeṇa pathā prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्यतस्तेन समाधिमेत्य प्राप्नोति वाक्कायमनोविशुद्धीः । अतो ऽनवद्येन बलेन युक्तः प्रवर्तते लोकहितोदयेषु

samudyatastena samādhimetya prāpnoti vākkāyamanoviśuddhīḥ / ato 'navadyena balena yuktaḥ pravartate lokahitodayeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानेन चाभीप्सितभूयसैव प्रियैरदीनैर्वचनामृतैश्च । नैष्कारणोर्जस्वलया च वृत्त्या परार्थचर्यासु समं समन्तात्

dānena cābhīpsitabhūyasaiva priyairadīnairvacanāmṛtaiśca / naiṣkāraṇorjasvalayā ca vṛttyā parārthacaryāsu samaṃ samantāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यमर्थेषु च दर्शयित्वा प्रेम्णा वशीकृत्य मनांसि तेषाम् । करोति निर्वाणसुखे प्रतिष्ठां प्रज्ञागुणाव्याहतधर्मचक्रः

sāmānyamartheṣu ca darśayitvā premṇā vaśīkṛtya manāṃsi teṣām / karoti nirvāṇasukhe pratiṣṭhāṃ prajñāguṇāvyāhatadharmacakraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाद्यरोगैश्च बलैरमीभिरध्यासितं नाभ्युपयातुमीसा । अजीविकादुर्गतिमृत्युनिन्दाशारद्यदोषाश्रयणी भयार्तिः

prajñādyarogaiśca balairamībhiradhyāsitaṃ nābhyupayātumīsā / ajīvikādurgatimṛtyunindāśāradyadoṣāśrayaṇī bhayārtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयानि सर्वाणि हि दोषजानि प्रज्ञा न दोषैः सहवासमेति । शरद्व्यपोढाभ्रगवाक्षपक्षा भा भास्करस्येव तमःप्रतानैः

bhayāni sarvāṇi hi doṣajāni prajñā na doṣaiḥ sahavāsameti / śaradvyapoḍhābhragavākṣapakṣā bhā bhāskarasyeva tamaḥpratānaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्ररश्मेरुदये ऽपि यानि तमांसि रुन्धन्ति जगद्गतानि । नामैकशेषाणि करोति तानि प्रज्ञाप्रभायाः प्रसरप्रभावः

sahasraraśmerudaye 'pi yāni tamāṃsi rundhanti jagadgatāni / nāmaikaśeṣāṇi karoti tāni prajñāprabhāyāḥ prasaraprabhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र भूयः करणीयम् अस्ति यत्र प्रभा सा बलतामुपैति । युगान्तकालानलसंहृते हि लोके न दग्धव्यकथाः प्रथन्ते

na tatra bhūyaḥ karaṇīyam asti yatra prabhā sā balatāmupaiti / yugāntakālānalasaṃhṛte hi loke na dagdhavyakathāḥ prathante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतींषि सर्वाण्यपि संहितानि प्रज्ञाप्रभां नालमथोपयातुम् । अतस्तया नास्ति परातिवृद्धिर्गरीयसी वापरिहाणिजातिः

jyotīṃṣi sarvāṇyapi saṃhitāni prajñāprabhāṃ nālamathopayātum / atastayā nāsti parātivṛddhirgarīyasī vāparihāṇijātiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूर्णतां याति सुखेन शिक्षा शीलाय चित्तप्रशमाय चैव । प्रज्ञाभियुक्तस्य यतस्ततो ऽस्यां सर्वाभिसारेण पराक्रमेत

saṃpūrṇatāṃ yāti sukhena śikṣā śīlāya cittapraśamāya caiva / prajñābhiyuktasya yatastato 'syāṃ sarvābhisāreṇa parākrameta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या स्कन्धधात्वायतनप्रवृत्तौ सत्याश्रया प्रत्ययिता परीक्षा । कालत्रये ऽप्येष समासयुक्त्या प्रज्ञावदातैर्विषयप्रवेशः

yā skandhadhātvāyatanapravṛttau satyāśrayā pratyayitā parīkṣā / kālatraye 'pyeṣa samāsayuktyā prajñāvadātairviṣayapraveśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तिं वितन्वन्ति जिनात्मजानां प्रज्ञावदाताश्चरितप्रदेशाः । गुणद्वीषामप्यतिदुष्कुहाणां रोमाञ्चिता विस्मयपारतन्त्र्यात्

kīrtiṃ vitanvanti jinātmajānāṃ prajñāvadātāścaritapradeśāḥ / guṇadvīṣāmapyatiduṣkuhāṇāṃ romāñcitā vismayapāratantryāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाबलं दीप्ततरप्रभावं नालं प्रसोढुं सबलो ऽपि मारः । प्रज्ञांशवो विभ्रमयान्ति चक्षुर्न द्रष्टुम् ईशो हि यतः स एव

prajñābalaṃ dīptataraprabhāvaṃ nālaṃ prasoḍhuṃ sabalo 'pi māraḥ / prajñāṃśavo vibhramayānti cakṣurna draṣṭum īśo hi yataḥ sa eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दर्पनाराचनिपातसाही प्रज्ञामयं वर्म वितत्य चित्ते । व्यूढानि रूपप्रभृतीन्यनेकान्येको ऽपि निर्भीरभिभूय याति

kandarpanārācanipātasāhī prajñāmayaṃ varma vitatya citte / vyūḍhāni rūpaprabhṛtīnyanekānyeko 'pi nirbhīrabhibhūya yāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीरसात्म्यं भयविक्लवं वा मूढोचितं शोकपरिग्रहं वा । स्वल्पात्मचित्तेष्ववगाढमूलं रोषोपरागं परिजिह्मितं वा

adhīrasātmyaṃ bhayaviklavaṃ vā mūḍhocitaṃ śokaparigrahaṃ vā / svalpātmacitteṣvavagāḍhamūlaṃ roṣoparāgaṃ parijihmitaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीनेषु कार्पण्यमलीमसत्वं कृतास्पदं रागिषु चापलं वा । तेजोविहीनेष्वलसत्वसत्त्वं समुद्धतेष्वप्रशमात्मकत्वम्

dīneṣu kārpaṇyamalīmasatvaṃ kṛtāspadaṃ rāgiṣu cāpalaṃ vā / tejovihīneṣvalasatvasattvaṃ samuddhateṣvapraśamātmakatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांस्तांश्च लीनानपि दोषलेशान् पृथग्विधिष्वाश्रयगह्वरेषु । समुद्भवन्त्येव पराकरोति प्रज्ञा प्रतिज्ञेव जगद्धितार्था

tāṃstāṃśca līnānapi doṣaleśān pṛthagvidhiṣvāśrayagahvareṣu / samudbhavantyeva parākaroti prajñā pratijñeva jagaddhitārthā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेश्य दोषक्षयधीरसौम्यां भवस्य तस्योपरि दृष्टिलक्ष्मीम् । स्वयं मुनीन्द्रैरभिषिच्यते यत् प्रह्लादिना व्याकरणामृतेन

niveśya doṣakṣayadhīrasaumyāṃ bhavasya tasyopari dṛṣṭilakṣmīm / svayaṃ munīndrairabhiṣicyate yat prahlādinā vyākaraṇāmṛtena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्णाप्रभाभिश्च महामुनीनां निशीथचन्द्रद्युतिहासिनीभिः । यदाज्यधाराभिरिवाध्वरग्निर्विभाति मूर्धन्यभिषिच्यमानः

ūrṇāprabhābhiśca mahāmunīnāṃ niśīthacandradyutihāsinībhiḥ / yadājyadhārābhirivādhvaragnirvibhāti mūrdhanyabhiṣicyamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवाप्य यस्मान् मुनियौवराज्यं समं समन्ताद् विसृतात्मभावः । लोकस्य दुःखं प्रशमत्ययत्नाद् रजो महामेघ इव प्रवृष्टः

avāpya yasmān muniyauvarājyaṃ samaṃ samantād visṛtātmabhāvaḥ / lokasya duḥkhaṃ praśamatyayatnād rajo mahāmegha iva pravṛṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाप्रभावोपनतः स सर्वः प्रभाविसारः सुगतात्मजानाम् । को विस्मयो वात्र सुतप्रियाया मातुः समीयाद्यदियं विभूतिः

prajñāprabhāvopanataḥ sa sarvaḥ prabhāvisāraḥ sugatātmajānām / ko vismayo vātra sutapriyāyā mātuḥ samīyādyadiyaṃ vibhūtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशप्रकारो ऽपि यदा मुनीनां तदाश्रयादेव बलप्रकर्षः । उदेत्यसाधारणसुन्दरश्च शेषो ऽप्यसंख्यो गुणरत्नराशिः

daśaprakāro 'pi yadā munīnāṃ tadāśrayādeva balaprakarṣaḥ / udetyasādhāraṇasundaraśca śeṣo 'pyasaṃkhyo guṇaratnarāśiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्राणि चक्षुःप्रतिमानि लोके निधानभूतांश्च कलाविशेषान् । मन्त्रान् परित्राणकृतो विचित्रान् धर्मव्यवस्थाश्च पृथग्विशेषाः

śāstrāṇi cakṣuḥpratimāni loke nidhānabhūtāṃśca kalāviśeṣān / mantrān paritrāṇakṛto vicitrān dharmavyavasthāśca pṛthagviśeṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यायचित्रं च विमोक्षमार्गं तत्तच्च लोकस्य हितोपपादि । यद्बोधिसत्त्वाः प्रविदर्शयन्ति प्रज्ञाप्रभावाभ्युदयः स सर्वः

paryāyacitraṃ ca vimokṣamārgaṃ tattacca lokasya hitopapādi / yadbodhisattvāḥ pravidarśayanti prajñāprabhāvābhyudayaḥ sa sarvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यप्रतिस्पर्धिभिरिन्द्रियार्थैर्नरेन्द्रभावे ऽपि हि बोधिसत्त्वाः । न यद्विरूपां प्रकृतिं व्रजन्ति प्रज्ञा गुणामात्यसनाथता सा

divyapratispardhibhirindriyārthairnarendrabhāve 'pi hi bodhisattvāḥ / na yadvirūpāṃ prakṛtiṃ vrajanti prajñā guṇāmātyasanāthatā sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोपकारैकरसा च मैत्री रागोपरागप्रतिवर्जिता च । परस्य दुःखेषु परा दया च न शोकभारालसतां गता च

paropakāraikarasā ca maitrī rāgoparāgaprativarjitā ca / parasya duḥkheṣu parā dayā ca na śokabhārālasatāṃ gatā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुद्धातत्वं मुदिते ऽपि चित्ते तमोनिरारम्भमुपेक्षितं च । ते ते गुणा<;श्>;चाभ्यधिकं विभान्ति प्रज्ञानिरुद्धप्रतिपक्षमार्गाः

anuddhātatvaṃ mudite 'pi citte tamonirārambhamupekṣitaṃ ca / te te guṇā<;ś>;cābhyadhikaṃ vibhānti prajñāniruddhapratipakṣamārgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को नाम लोकस्य परार्थसाधुर्दुःखैकहेतूनि तमांसि हन्यात् । अव्याहता ज्ञानशयाशयेषु प्रज्ञा न चेत् स्यादतिसूर्यादीप्तिः

ko nāma lokasya parārthasādhurduḥkhaikahetūni tamāṃsi hanyāt / avyāhatā jñānaśayāśayeṣu prajñā na cet syādatisūryādīptiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्राप्तये श्रुतम् अशीतिविकल्पचित्रं संचेयम् आश्रयसहं गुरुमभ्युपेत्य । द्वात्रिंशता तदधिगम्य विवर्धयेत सम्यङ्मनः समवधानकृतैर्विशेषैः

tatprāptaye śrutam aśītivikalpacitraṃ saṃceyam āśrayasahaṃ gurumabhyupetya / dvātriṃśatā tadadhigamya vivardhayeta samyaṅmanaḥ samavadhānakṛtairviśeṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पश्रुतो ऽन्ध इव वेत्ति न भावनाया मार्गं विचिन्तयति कानि च तद्विहीनः । तस्माच्छ्रुतं प्रति यतेत तदाश्रया हि प्रज्ञा समुद्भवति चिन्तनभावनाभ्याम्

alpaśruto 'ndha iva vetti na bhāvanāyā mārgaṃ vicintayati kāni ca tadvihīnaḥ / tasmācchrutaṃ prati yateta tadāśrayā hi prajñā samudbhavati cintanabhāvanābhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रश्नैरविग्रहमुखैश्च कथाविशेषैर्मीमांसयार्थगतिवीक्षणया स्वयं च । प्रज्ञाविवृद्धिमभितः प्रयतेत नित्यं ध्यानेन तद्गुणविवृद्धिकरेण चैव

praśnairavigrahamukhaiśca kathāviśeṣairmīmāṃsayārthagativīkṣaṇayā svayaṃ ca / prajñāvivṛddhimabhitaḥ prayateta nityaṃ dhyānena tadguṇavivṛddhikareṇa caiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाभ्युपायविधिरेष समासतस्तु ध्यानं तदर्थनियतः श्रुतिविस्तरश्च । ताभ्यां समुद्भवति हि प्रभवो गुणानां प्रज्ञाप्रभासमुदयो ऽग्निरिवारणीभ्यां

prajñābhyupāyavidhireṣa samāsatastu dhyānaṃ tadarthaniyataḥ śrutivistaraśca / tābhyāṃ samudbhavati hi prabhavo guṇānāṃ prajñāprabhāsamudayo 'gnirivāraṇībhyāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्वज्जनाचरितमार्गसमाश्रयाच्च संमोहहेतुगहनानि विवर्जयेत । तैरावृतो न हि विभात्युदयस्थितो ऽपि तोयावलम्बिजलदान्तरितः शशीव

vidvajjanācaritamārgasamāśrayācca saṃmohahetugahanāni vivarjayeta / tairāvṛto na hi vibhātyudayasthito 'pi toyāvalambijaladāntaritaḥ śaśīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलस्यजृम्भितमतित्वम् असत्सहाया निद्रानिवृत्तिरविनिश्चयशीलता च । ज्ञाने मुनेरिव कुतूहलितानिवृत्तिर्मिथ्याभिमानपरिसंकुचिताश्च पृच्छाः

ālasyajṛmbhitamatitvam asatsahāyā nidrānivṛttiraviniścayaśīlatā ca / jñāne muneriva kutūhalitānivṛttirmithyābhimānaparisaṃkucitāśca pṛcchāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैन्येन चात्मपरितापसमुद्भवेन विद्वज्जनाभिगमनादरकातरत्वम् । मिथ्याविकल्पपटुता वितथा च दृष्टिर्मोहाय तत्प्रशमनाय तु तद्विपक्षाः

dainyena cātmaparitāpasamudbhavena vidvajjanābhigamanādarakātaratvam / mithyāvikalpapaṭutā vitathā ca dṛṣṭirmohāya tatpraśamanāya tu tadvipakṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धेषु सायतनधातुषु सत्ययुक्त्यो<;र्>; हेतुद्भवेषु शुचयानविनिर्णये च । धर्मेषु कौशलमशेषत एव यच्च प्रज्ञाप्रयोगविषयो ऽष्टविकल्प एषः

skandheṣu sāyatanadhātuṣu satyayuktyo<;r>; hetudbhaveṣu śucayānavinirṇaye ca / dharmeṣu kauśalamaśeṣata eva yacca prajñāprayogaviṣayo 'ṣṭavikalpa eṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसारफेननिचयैरविशेषि रूपं तिस्रो ऽपि बुद्बुदलवा इव वेदनाश्च । संज्ञापि कामगुणविप्रसृतान् सतृष्णान् बालान् मृगानिव विलोभयते मरीचिः

niḥsāraphenanicayairaviśeṣi rūpaṃ tisro 'pi budbudalavā iva vedanāśca / saṃjñāpi kāmaguṇaviprasṛtān satṛṣṇān bālān mṛgāniva vilobhayate marīciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कारजातिरपि तुल्यगुणा कदल्या विज्ञानतो ऽपि न च युक्ततरास्ति माया । यन्निश्रयाद्भ्रमति नैकविकल्पचेष्टं भूताभिभूतकुणपप्रतिमं शरीरम्

saṃskārajātirapi tulyaguṇā kadalyā vijñānato 'pi na ca yuktatarāsti māyā / yanniśrayādbhramati naikavikalpaceṣṭaṃ bhūtābhibhūtakuṇapapratimaṃ śarīram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मा तदीयमपि चात्र न किं चिद् अस्ति संघात एष विविधाशूचिसंनिधानः । बालान् प्रलम्भयत एव च सत्त्वसंज्ञा स्वच्छन्दचेष्ट इव यन्त्रविधौ सुयुक्ते

nātmā tadīyamapi cātra na kiṃ cid asti saṃghāta eṣa vividhāśūcisaṃnidhānaḥ / bālān pralambhayata eva ca sattvasaṃjñā svacchandaceṣṭa iva yantravidhau suyukte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा न चक्षुरपि च क्षणभङ्गुरत्वात् तद्वन् न चक्षुषि न चात्र यथैव चक्षुः । आध्यात्मिकायतनशेषम् अशेषम् एवम् आत्मीयवस्तुविषयो ऽपि च तद्विवेकी

ātmā na cakṣurapi ca kṣaṇabhaṅguratvāt tadvan na cakṣuṣi na cātra yathaiva cakṣuḥ / ādhyātmikāyatanaśeṣam aśeṣam evam ātmīyavastuviṣayo 'pi ca tadvivekī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्येषु धातुषु शरीरसमाश्रितानां नाल्पो ऽपि लक्षणविरोधकृतो ऽस्ति भेदः । विज्ञानधातुरपि च क्षणिकः स नात्मा तस्मात्परो ऽपि च नभःकुसुमैः समानः

bāhyeṣu dhātuṣu śarīrasamāśritānāṃ nālpo 'pi lakṣaṇavirodhakṛto 'sti bhedaḥ / vijñānadhāturapi ca kṣaṇikaḥ sa nātmā tasmātparo 'pi ca nabhaḥkusumaiḥ samānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतदुद्भवति केवलमेव दुःखं तृष्णाविमूढमनसो विग्मात्तु तस्याः । शान्तिः परा भवति तर्षहरस्तु मार्गः शीलं समाधिपरिशुद्धतया च दृष्टिः

ityetadudbhavati kevalameva duḥkhaṃ tṛṣṇāvimūḍhamanaso vigmāttu tasyāḥ / śāntiḥ parā bhavati tarṣaharastu mārgaḥ śīlaṃ samādhipariśuddhatayā ca dṛṣṭiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तत्प्रतीत्य भवतीति विशुद्धदृष्टिर्नास्त्यस्ति वेति समुपैति स नैव किं चित् । मायामयं जगदिदं प्रतिभाति तस्य तस्मात् सुखादिषु भवत्यविकारधीरः

tattatpratītya bhavatīti viśuddhadṛṣṭirnāstyasti veti samupaiti sa naiva kiṃ cit / māyāmayaṃ jagadidaṃ pratibhāti tasya tasmāt sukhādiṣu bhavatyavikāradhīraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीद्भविष्यति च यत् तद् अपीदृगेव कः संभवो यदसुखं न भवेद् भवेभ्यः । एवं व्यतीतविषयेष्वपि वीतरागो नैवाभिनन्दति भवांश्च भविष्यतो ऽपि

āsīdbhaviṣyati ca yat tad apīdṛgeva kaḥ saṃbhavo yadasukhaṃ na bhaved bhavebhyaḥ / evaṃ vyatītaviṣayeṣvapi vītarāgo naivābhinandati bhavāṃśca bhaviṣyato 'pi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकारभेदपरुषे पुरुषो ऽपराधी को नाम गूढनखरस्फुटदृष्टिचिह्ने । तत्प्रैष्यवृत्तिकपटान्यनुचिन्त्य रज्येद् विश्वासमेव च यथोचितमत्र यायात्

ākārabhedaparuṣe puruṣo 'parādhī ko nāma gūḍhanakharasphuṭadṛṣṭicihne / tatpraiṣyavṛttikapaṭānyanucintya rajyed viśvāsameva ca yathocitamatra yāyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विमुक्तमतिरप्यनुकम्पकस्तु क्लेशान्तरं जगदनाथमवेक्षमाणः । हीनेषु निष्प्रणयबुद्धिरुदारभावान् निर्वातुमिच्छति न बुद्धगुणानलब्ध्वा

evaṃ vimuktamatirapyanukampakastu kleśāntaraṃ jagadanāthamavekṣamāṇaḥ / hīneṣu niṣpraṇayabuddhirudārabhāvān nirvātumicchati na buddhaguṇānalabdhvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकार्थसाधनविधावसमर्थरूपं यानद्वयं समवाधूय स पूर्वमेव । कारुण्यदेशितपथो मुनिराजयानम् आतस्थिवान् परहितैकरसस्वभावम्

lokārthasādhanavidhāvasamartharūpaṃ yānadvayaṃ samavādhūya sa pūrvameva / kāruṇyadeśitapatho munirājayānam ātasthivān parahitaikarasasvabhāvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनोचितेषु न मतिर्नमति प्रणीता संतिष्ठते महति नामहती कदा चित् । संस्यन्दते शुचिभिरेव शुचिस्वभावं तुल्यैस्तथान्यदपि शास्वत एष योगः

hīnociteṣu na matirnamati praṇītā saṃtiṣṭhate mahati nāmahatī kadā cit / saṃsyandate śucibhireva śucisvabhāvaṃ tulyaistathānyadapi śāsvata eṣa yogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नोपमानि विगणय्य सुखासुखानि संमोहदोषकृपणां जनतां च तेषु । आत्मार्थ एव गुरुतां कथम् अस्य यायाद् व्यापारभारमवधूय परार्थरम्यम्

svapnopamāni vigaṇayya sukhāsukhāni saṃmohadoṣakṛpaṇāṃ janatāṃ ca teṣu / ātmārtha eva gurutāṃ katham asya yāyād vyāpārabhāramavadhūya parārtharamyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः सर्वलोकहितकारणसर्वचेष्टस्त्यक्त्वात्मदृष्टिविषयं वितथाभिमानम् । सर्वत्र शान्तमतिरद्वयमार्गचारी सो ऽत्यद्भुतश्चरितनिर्वृत एव लोके

yaḥ sarvalokahitakāraṇasarvaceṣṭastyaktvātmadṛṣṭiviṣayaṃ vitathābhimānam / sarvatra śāntamatiradvayamārgacārī so 'tyadbhutaścaritanirvṛta eva loke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाविशुद्धिकरमुत्तमयानमेतत् सर्वज्ञता तदुदया हि महामुनीनाम् । लोकस्य या नयनतामिव संप्रयाति दीप्तांशुमण्डलतलोत्पतिता प्रभेव

prajñāviśuddhikaramuttamayānametat sarvajñatā tadudayā hi mahāmunīnām / lokasya yā nayanatāmiva saṃprayāti dīptāṃśumaṇḍalatalotpatitā prabheva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारदोषभरनिर्मथितो ऽपि नैव प्रज्ञाविवेचनतया परिखीद्यते यः । नात्माभिखेदपरिविक्लवतां स याति यानस्य बुद्धगुणसंजननस्य लोके

saṃsāradoṣabharanirmathito 'pi naiva prajñāvivecanatayā parikhīdyate yaḥ / nātmābhikhedapariviklavatāṃ sa yāti yānasya buddhaguṇasaṃjananasya loke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यन्ति चाभुतमयं सुगतप्रभावं रोमाञ्चकञ्चुकितसर्वशरीरदेशाः । तद्गामिनं परिहरन्ति च यानमार्गं किं नाम कारणमृते शठचेष्टितेभ्यः

paśyanti cābhutamayaṃ sugataprabhāvaṃ romāñcakañcukitasarvaśarīradeśāḥ / tadgāminaṃ pariharanti ca yānamārgaṃ kiṃ nāma kāraṇamṛte śaṭhaceṣṭitebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को नाम मारकलिनानभिभूतचेताः संबुद्धधर्मगुणरत्ननिधानभूतम् । सर्वज्ञयानमपयानम् अनर्थपङ्काद् आक्रोष्टुमर्हति न चेज्जगतो ऽस्य वैरम्

ko nāma mārakalinānabhibhūtacetāḥ saṃbuddhadharmaguṇaratnanidhānabhūtam / sarvajñayānamapayānam anarthapaṅkād ākroṣṭumarhati na cejjagato 'sya vairam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकार्थसाधनपरे जिनराजवंशे प्रज्ञानिमीलितनयेषु परिस्खलत्सु । चित्तं नरस्य करुणामृदु कस्य न स्यात् तन्मोहदोषशमनाय दृढं च वीर्यम्

lokārthasādhanapare jinarājavaṃśe prajñānimīlitanayeṣu pariskhalatsu / cittaṃ narasya karuṇāmṛdu kasya na syāt tanmohadoṣaśamanāya dṛḍhaṃ ca vīryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रज्ञाया जनयति यः परां विशुद्धिं निर्मोक्षः कथमिव तस्य दूरतः स्यात् । नैवास्मात्परतरमस्ति शीलम् अन्यत् तत्तस्माद् भजत विमोक्षकाङ्क्षिणो हि

prajñāyā janayati yaḥ parāṃ viśuddhiṃ nirmokṣaḥ kathamiva tasya dūrataḥ syāt / naivāsmātparataramasti śīlam anyat tattasmād bhajata vimokṣakāṅkṣiṇo hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.