Nagarjuna: Ratnavali 1

॥ नमो रत्नत्रयाय ॥ सर्वदोषविनिर्मुक्तं गुणैः सर्वैर् अलंकृतं । प्रणम्य सर्वज्ञम् अहं सर्वसत्त्वैकबान्धवं

|| namo ratnatrayāya || sarvadoṣavinirmuktaṃ guṇaiḥ sarvair alaṃkṛtaṃ | praṇamya sarvajñam ahaṃ sarvasattvaikabāndhavaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मम् एकान्तकल्याणं राज [ न् ध ] र्मोदयाय ते । वक्ष्यामि धर्मः सिद्धिं हि याति सद्धर्मभाजने

dharmam ekāntakalyāṇaṃ rāja [ n dha ] rmodayāya te | vakṣyāmi dharmaḥ siddhiṃ hi yāti saddharmabhājane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग् धर्माभ्युदयो यत्र पश्चान् नैःश्रेयसोदयः । सम्प्राप्याभ्युदयं यस्माद् एति नैःश्रेयसं क्रमात्

prāg dharmābhyudayo yatra paścān naiḥśreyasodayaḥ | samprāpyābhyudayaṃ yasmād eti naiḥśreyasaṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखम् अभ्युदय [ स् तत्र मोक्षो ] नैःश्रेयसो मतः । अस्य साधनसंक्षेपः श्रद्धाप्रज्ञे समासतः

sukham abhyudaya [ s tatra mokṣo ] naiḥśreyaso mataḥ | asya sādhanasaṃkṣepaḥ śraddhāprajñe samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धत्वाद् भजते धर्मं प्राज्ञत्वाद् वेत्ति तत्त्वतः । प्रज्ञा प्रधानं त्व् अनयोः श्रद्धा पूर्वङ्गमास्य तु

śrāddhatvād bhajate dharmaṃ prājñatvād vetti tattvataḥ | prajñā pradhānaṃ tv anayoḥ śraddhā pūrvaṅgamāsya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छन्दाद् द्वेषाद् भयान् मोहाद् यो धर्मं नातिवर्तते । स श्राद्ध इति विज्ञेयः श्रेयसो भाजनं परम्

chandād dveṣād bhayān mohād yo dharmaṃ nātivartate | sa śrāddha iti vijñeyaḥ śreyaso bhājanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायवाङ्मानसं कर्म सर्वं सम्यक् परीक्ष्य यः । परात्महितम् आज्ञाय सदा कुर्यात् स पण्डितः

kāyavāṅmānasaṃ karma sarvaṃ samyak parīkṣya yaḥ | parātmahitam ājñāya sadā kuryāt sa paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसा चौर्यविरतिः परदारविवर्जनम् । मिथ्यापैशुन्यपारुष्याबद्धवादेषु संयमः

ahiṃsā cauryaviratiḥ paradāravivarjanam | mithyāpaiśunyapāruṣyābaddhavādeṣu saṃyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभव्यापादनास्तिक् [ यदृष्टीनां परिवर्जनं । एते कर्मपथा ] शुक्ला दश कृष्णा विपर्ययात्

lobhavyāpādanāstik [ yadṛṣṭīnāṃ parivarjanaṃ | ete karmapathā ] śuklā daśa kṛṣṇā viparyayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमद्यपानं स्वाजीवो ऽविहिंसा दानम् आदरात् । पूज्यपूजा च मैत्री च धर्मश् चैष समासतः

amadyapānaṃ svājīvo 'vihiṃsā dānam ādarāt | pūjyapūjā ca maitrī ca dharmaś caiṣa samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरतापनाद् धर्मः केवलान् [ नास्ति तेन हि ] । [ २,अ ] न परद्रोहविरतिर् न परेषाम् अनुग्रहः

śarīratāpanād dharmaḥ kevalān [ nāsti tena hi ] | [ 2,a ] na paradrohaviratir na pareṣām anugrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानशीलक्षमास्पष्टं यः सद्धर्ममहापथम् । अनादृत्य व्रजेत् कायक्लेशगो दण्डकोत्पथैः

dānaśīlakṣamāspaṣṭaṃ yaḥ saddharmamahāpatham | anādṛtya vrajet kāyakleśago daṇḍakotpathaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संसाराटवीं घोराम् अनन्तजनपादपाम् । क्लेशव्यालावलीढाङ्गः सुदीर्घं प्रतिपद्यते

sa saṃsārāṭavīṃ ghorām anantajanapādapām | kleśavyālāvalīḍhāṅgaḥ sudīrghaṃ pratipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिंसया जायते ऽल्पायुः बह्वाबाधो विहिंसया । चौर्येण भोगव्यसनी सश [ त्रुः ] परदारिकः

hiṃsayā jāyate 'lpāyuḥ bahvābādho vihiṃsayā | cauryeṇa bhogavyasanī saśa [ truḥ ] paradārikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्याख्यानं मृषावादात् पैशुन्यात् मित्रभेदनम् । अप्रियश्रवणं रौक्ष्याद् अबाद्धाद् दुर्भगं वचः

pratyākhyānaṃ mṛṣāvādāt paiśunyāt mitrabhedanam | apriyaśravaṇaṃ raukṣyād abāddhād durbhagaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोरथान् हन्त्य् अभिध्या व्यापादो भयदः स्मृतः । मिथ्यादृष्टिः कुदृष्टित्वं मद्यपानं मतिभ्रमः

manorathān hanty abhidhyā vyāpādo bhayadaḥ smṛtaḥ | mithyādṛṣṭiḥ kudṛṣṭitvaṃ madyapānaṃ matibhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रदानेन दारिद्र्यं मिथ्याजिवेन वञ्चना । स्तम्भेन दुःकुऌईनत्वम् अल्पौजस्कत्वम् ईर्षया

apradānena dāridryaṃ mithyājivena vañcanā | stambhena duḥkuḷīnatvam alpaujaskatvam īrṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोधाद् दुर्वर्णता मौर्ख्यम् अप्रश्नेन विपश्चिताम् । फलम् एतन् मनुष्यत्वे सर्वेभ्यः प्राक् च दुर्गतिः

krodhād durvarṇatā maurkhyam apraśnena vipaścitām | phalam etan manuṣyatve sarvebhyaḥ prāk ca durgatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एसां अकुशलाख्यानां विपाको यः प्रकीर्तितः । कुशलानां च सर्वेषां विपरीतः फलोदयः

esāṃ akuśalākhyānāṃ vipāko yaḥ prakīrtitaḥ | kuśalānāṃ ca sarveṣāṃ viparītaḥ phalodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभो द्वेषश् च मोहस् च तज्जं कर्मेति चाशुभम् । अलोभामोहाद्वेषाश् च तज्जं कर्मेतरच् छुभं

lobho dveṣaś ca mohas ca tajjaṃ karmeti cāśubham | alobhāmohādveṣāś ca tajjaṃ karmetarac chubhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभात् सर्वदुःखानि सर्वदुर्गतयस् तथा । शुभात् सुगतयः सर्वाः सर्वजन्मसुखानि च

aśubhāt sarvaduḥkhāni sarvadurgatayas tathā | śubhāt sugatayaḥ sarvāḥ sarvajanmasukhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तिर् [ २,ब् ] अशुभात् कृत्स्नात् प्रवृत्तिस् तु शुभे सदा । मनसा कर्मणा वाचा धर्मो ऽयं द्विविधः स्मृतः

nivṛttir [ 2,b ] aśubhāt kṛtsnāt pravṛttis tu śubhe sadā | manasā karmaṇā vācā dharmo 'yaṃ dvividhaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकप्रेततिर्यग्भ्यो धर्माद् अस्माद् विमुच्यते । नृषु देवेषु चाप्नोति सुखश्रीराज्यविस्तरान्

narakapretatiryagbhyo dharmād asmād vimucyate | nṛṣu deveṣu cāpnoti sukhaśrīrājyavistarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानाप्रमाणारूप्यैस् तु ब्रह्माद्यसुखम् अश्नुते । इत्यभ्युदयधर्मो ऽयं फलं चास्य समासतः

dhyānāpramāṇārūpyais tu brahmādyasukham aśnute | ityabhyudayadharmo 'yaṃ phalaṃ cāsya samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैःश्रेयसः पुनर् धर्मः सूक्ष्मो गम्भीरदर्शनः । बालानां [ अश्रोत्रवताम् ] उक्तस् त्रासकारो जिनैः

naiḥśreyasaḥ punar dharmaḥ sūkṣmo gambhīradarśanaḥ | bālānāṃ [ aśrotravatām ] uktas trāsakāro jinaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्म्य् अहं न भविष्यामि न मे ऽस्ति न भविष्यति । इति बालस्य सन्त्रासः पण्डितस्य भयक्षयः

nāsmy ahaṃ na bhaviṣyāmi na me 'sti na bhaviṣyati | iti bālasya santrāsaḥ paṇḍitasya bhayakṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंकारप्रसूतेयं ममकारोपसंहिता । प्रजा प्रजाहितैकान्तवादिना ऽभिहिता खिल

ahaṃkāraprasūteyaṃ mamakāropasaṃhitā | prajā prajāhitaikāntavādinā 'bhihitā khila

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् अहं मम चास्तीति मिथ्यैतत् परमार्थतः । यथाभूतपरिज्ञानान् न भवत्य् उभयम् यतः

asty ahaṃ mama cāstīti mithyaitat paramārthataḥ | yathābhūtaparijñānān na bhavaty ubhayam yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंकारोद्भवाः स्कन्धाः सो ऽहंकारो ऽनृतो ऽर्थतः । बीजं यस्यानृतं तस्य प्ररोहः सत्यतः कुतः

ahaṃkārodbhavāḥ skandhāḥ so 'haṃkāro 'nṛto 'rthataḥ | bījaṃ yasyānṛtaṃ tasya prarohaḥ satyataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धान् असत्यान् दृष्ट्वैवम् अहंकारः प्रहीयते । अहंकारप्रहाणाच् च न पुनः स्कन्धसंभवः

skandhān asatyān dṛṣṭvaivam ahaṃkāraḥ prahīyate | ahaṃkāraprahāṇāc ca na punaḥ skandhasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथादर्शम् उपादाय [ स्वमुखप्रतिबिम्बकम् । दृश्य ] ते नाम तच् चैवम् न किंचिद् अपि तत्त्वतः

yathādarśam upādāya [ svamukhapratibimbakam | dṛśya ] te nāma tac caivam na kiṃcid api tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंकारस् तथा स्कन्धान् उपादायोपलभ्यते । न च कश्चित् स तत्त्वेन स्वमुखप्रतिबिम्बवत्

ahaṃkāras tathā skandhān upādāyopalabhyate | na ca kaścit sa tattvena svamukhapratibimbavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथादर्शम् अनादाय स्वमुखप्रतिबिम्बकम् । न दृश्यते तथा स्कन्धान् [ ३,अ ] अनादायाहम् इत्य् अपि

yathādarśam anādāya svamukhapratibimbakam | na dṛśyate tathā skandhān [ 3,a ] anādāyāham ity api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधार्थश्रवणाद् धर्मचक्षुर् अवाप्तवान् । आर्याननन्दः स्वयं चैव भिक्षुभ्यो ऽभीक्ष्णम् उक्तवान्

evaṃvidhārthaśravaṇād dharmacakṣur avāptavān | āryānanandaḥ svayaṃ caiva bhikṣubhyo 'bhīkṣṇam uktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धग्राहो यावद् अस्ति तावद् एवाहम् इत्य् अपि । अहंकारे सति पुनः कर्म जन्म ततः पुनः

skandhagrāho yāvad asti tāvad evāham ity api | ahaṃkāre sati punaḥ karma janma tataḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवर्त्मैतद् अनाद्यन्तमध्यं संसारमण्डलं । अलातमण्डलप्रख्यं भ्रमत्य् अन्योन्यहेतुकं

trivartmaitad anādyantamadhyaṃ saṃsāramaṇḍalaṃ | alātamaṇḍalaprakhyaṃ bhramaty anyonyahetukaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वपरोभयतस् तस्य त्रैकाल्यतो ऽप्य् अप्राप्तितः । अहंकारः क्षयं याति ततः कर्म च जन्म च

svaparobhayatas tasya traikālyato 'py aprāptitaḥ | ahaṃkāraḥ kṣayaṃ yāti tataḥ karma ca janma ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हेतुफलोत्पादं पश्यंस् तत्क्षयं एव च । नास्तिताम् अस्तितां चैव नैति लोकस्य तत्त्वतः

evaṃ hetuphalotpādaṃ paśyaṃs tatkṣayaṃ eva ca | nāstitām astitāṃ caiva naiti lokasya tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदुःखक्षयं धर्मं श्रुत्वैवम् अपरीक्षकः । संकम्पत्य् अपरिज्ञानाद् अभयस्थानकातरः

sarvaduḥkhakṣayaṃ dharmaṃ śrutvaivam aparīkṣakaḥ | saṃkampaty aparijñānād abhayasthānakātaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भविष्यति निर्वाणे सर्वम् एतन् न ते भयम् । उच्यमान इहाभावस् तस्य ते किं भयंकरः

na bhaviṣyati nirvāṇe sarvam etan na te bhayam | ucyamāna ihābhāvas tasya te kiṃ bhayaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षे नात्मा न च स्कन्धा मोक्षश् चेद् ईदृषः प्रियः । आत्मस्कन्धापनयनं किम् इहैव तवाप्रियं

mokṣe nātmā na ca skandhā mokṣaś ced īdṛṣaḥ priyaḥ | ātmaskandhāpanayanaṃ kim ihaiva tavāpriyaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चाभावो ऽपि निर्वाणं कुत एव तस्य भावता । भावाभावपरामर्शक्षयो निर्वाणम् उच्यते

na cābhāvo 'pi nirvāṇaṃ kuta eva tasya bhāvatā | bhāvābhāvaparāmarśakṣayo nirvāṇam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समासान् नास्तितादृष्टिः फलं नास्तीति कर्मणः । अपुण्यापायिकी चैषा मिथ्यादृष्टिर् इति स्मृता

samāsān nāstitādṛṣṭiḥ phalaṃ nāstīti karmaṇaḥ | apuṇyāpāyikī caiṣā mithyādṛṣṭir iti smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समासाद् अस्तितादृष्तिः फलं चास्तीति कर्मणाम् । पुण्या सुगतिनिष्यन्दा सम्यग्दृष्टिर् इति स्मृता

samāsād astitādṛṣtiḥ phalaṃ cāstīti karmaṇām | puṇyā sugatiniṣyandā samyagdṛṣṭir iti smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञाने [ ३,ब् ] नास्त्यस्तिताशान्तेः पापपुण्यव्यतिक्रमः । दुर्गतेः सुगतेश् चास्मात् स मोक्षह् सद्भिर् उच्यते

jñāne [ 3,b ] nāstyastitāśānteḥ pāpapuṇyavyatikramaḥ | durgateḥ sugateś cāsmāt sa mokṣah sadbhir ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहेतुम् उदयं पश्यन् नास्तिताम् अतिवर्तते । अस्तिताम् अपि नोपैति निरोधं सह हेतुना

sahetum udayaṃ paśyan nāstitām ativartate | astitām api nopaiti nirodhaṃ saha hetunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्जातः सहजातश् च हेतुर् अहेतुको ऽर्थतः । प्रज्ञप्तेर् अप्रतीतत्वाद् उत्पत्तेश् चैव तत्त्वतः

prāgjātaḥ sahajātaś ca hetur ahetuko 'rthataḥ | prajñapter apratītatvād utpatteś caiva tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् सतीदं भवति दीर्घे ह्रस्वं यथा सति । [ तस्योत्पादाद् उदेतीदं दीपोत्पादाद् यथा ] प्रभा

asmin satīdaṃ bhavati dīrghe hrasvaṃ yathā sati | [ tasyotpādād udetīdaṃ dīpotpādād yathā ] prabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वे ऽसति पुनर् दीर्घं न भवति स्वभावतः । प्रदीपस्याप्य् अनुत्पादात् प्रभाया अप्य् असंभवः

hrasve 'sati punar dīrghaṃ na bhavati svabhāvataḥ | pradīpasyāpy anutpādāt prabhāyā apy asaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हेतुफलोत्पादं दृष्त्वा नोपैति नास्तिक्यं । अभ्युपेत्यास्य लोकस्य याथाभूत्यं प्रपञ्चजम्

evaṃ hetuphalotpādaṃ dṛṣtvā nopaiti nāstikyaṃ | abhyupetyāsya lokasya yāthābhūtyaṃ prapañcajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरोधं च प्रपञ्चोत्थं याथाभूत्याद् उपागतः । नोपयात्य् अस्तितां तस्मान् मुच्यते ऽद्वयनिश्रितः

nirodhaṃ ca prapañcotthaṃ yāthābhūtyād upāgataḥ | nopayāty astitāṃ tasmān mucyate 'dvayaniśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुराद् आलोकितं रूपम् आसन्नैर् दृश्यते स्फुटम् । मरीचिर् यदि वारि स्याद् आसन्नैः किं न दृश्यते

durād ālokitaṃ rūpam āsannair dṛśyate sphuṭam | marīcir yadi vāri syād āsannaiḥ kiṃ na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरीभूतैर् यथाभूतो लोको ऽयं दृश्यते तथा । न दृश्यते तदासन्नैर् अनिमित्तो मरीचिवत्

dūrībhūtair yathābhūto loko 'yaṃ dṛśyate tathā | na dṛśyate tadāsannair animitto marīcivat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धास् तथात्मसदृशा नत्मानो नापि ते ऽर्थतः

skandhās tathātmasadṛśā natmāno nāpi te 'rthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरिचिं तोयम् इत्य् एतद् इति मत्वागतो ऽत्र सन् । यदि नास्तीति तत् तोयं [ गृह्णीयान् मूढ एव सः

mariciṃ toyam ity etad iti matvāgato 'tra san | yadi nāstīti tat toyaṃ [ gṛhṇīyān mūḍha eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचिप्रतिमं लो ] कम् [ ४,अ ] एवम् अस्तीति गृह्णतः । नास्तीति चापि मोहो ऽयं सति मोहे न मुच्यते

marīcipratimaṃ lo ] kam [ 4,a ] evam astīti gṛhṇataḥ | nāstīti cāpi moho 'yaṃ sati mohe na mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तिको दुर्गतिं याति सुगतिं याति चास्तिकः । यथाभूतपरिज्ञानान् मोक्षम् अद्वयनिश्रितः

nāstiko durgatiṃ yāti sugatiṃ yāti cāstikaḥ | yathābhūtaparijñānān mokṣam advayaniśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिच्छन् नास्तितास्तित्वे यथाभूतपरिज्ञया । नास्तितां लभते मोहात् कस्मान् न लभते ऽस्तितां

anicchan nāstitāstitve yathābhūtaparijñayā | nāstitāṃ labhate mohāt kasmān na labhate 'stitāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् अस्तिदूषणाद् अस्य नास्तिताक्षिप्यते ऽर्थतः । नास्तितादूषनाद् एव कस्मान् नाक्षिप्यते ऽस्तिता

syād astidūṣaṇād asya nāstitākṣipyate 'rthataḥ | nāstitādūṣanād eva kasmān nākṣipyate 'stitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रतिज्ञा न चरितं न चित्तं बोधिनिश्रयात् । नास्तिकत्वे ऽर्थतो येषां कथं ते नास्तिकाः स्मृटाः

na pratijñā na caritaṃ na cittaṃ bodhiniśrayāt | nāstikatve 'rthato yeṣāṃ kathaṃ te nāstikāḥ smṛṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससांख्यौलूक्यनिर्ग्रन्थपुद्गलस्कन्धवादिनम् । पृच्छ लोकं यदि वदत्य् अस्तिनास्तिव्यतिक्रमम्

sasāṃkhyaulūkyanirgranthapudgalaskandhavādinam | pṛccha lokaṃ yadi vadaty astināstivyatikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मयौतकम् इत्य् अस्मान् नास्त्यस्तित्वव्यतिक्रमम् । विद्धि गंभीरम् इत्य् उक्तं बुद्धानां शासनामृतम्

dharmayautakam ity asmān nāstyastitvavyatikramam | viddhi gaṃbhīram ity uktaṃ buddhānāṃ śāsanāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभवं नैति नायाति न तिष्ठत्य् अपि चक्षणम् । त्रैकाल्यव्यतिवृत्तात्मा लोक एव कुतो ऽर्थतः

vibhavaṃ naiti nāyāti na tiṣṭhaty api cakṣaṇam | traikālyavyativṛttātmā loka eva kuto 'rthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वयोर् अप्य् आगतिगती प्रस्थितिश् च न तत्त्वतः । लोकनिर्वाणयोस् तस्माद् विशेषः क इवार्थतः

dvayor apy āgatigatī prasthitiś ca na tattvataḥ | lokanirvāṇayos tasmād viśeṣaḥ ka ivārthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितेर् अभावाद् उदयो निरोधश् च न तत्त्वतः । उदितः स्थितश् चेति निरुद्धश् च कुतो ऽर्थतः

sthiter abhāvād udayo nirodhaś ca na tattvataḥ | uditaḥ sthitaś ceti niruddhaś ca kuto 'rthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथम् अक्सणिको भावः परिणामः सदा यदि । नास्ति चेत् परिणामः स्याद् अन्यथात्वं कुतो ऽर्थतः

katham aksaṇiko bhāvaḥ pariṇāmaḥ sadā yadi | nāsti cet pariṇāmaḥ syād anyathātvaṃ kuto 'rthataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदेशे [ ४,ब् ] क्षयाद् वा स्यात् क्षणिकं सर्वशो ऽपि वा । वैषम्यानुपलब्धेश् च द्विधाप्य् एतद् अयुक्तिमत्

ekadeśe [ 4,b ] kṣayād vā syāt kṣaṇikaṃ sarvaśo 'pi vā | vaiṣamyānupalabdheś ca dvidhāpy etad ayuktimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणिके सर्वथा भावेत् कुतः काचित् पुराणता । स्थैर्याद् अक्षणिके चापि कुतः काचित् पुराणता

kṣaṇike sarvathā bhāvet kutaḥ kācit purāṇatā | sthairyād akṣaṇike cāpi kutaḥ kācit purāṇatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथान्तो ऽस्ति क्षणस्यैवम् आदिर् मध्यं च कल्प्यताम् । त्र्यात्मकत्वात् क्षणस्यैवं न लोकस्य क्षणं स्थितिः

yathānto 'sti kṣaṇasyaivam ādir madhyaṃ ca kalpyatām | tryātmakatvāt kṣaṇasyaivaṃ na lokasya kṣaṇaṃ sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमध्यावसानानि च् [ इन्त्यानि क्षणवत् पुनः । आदिमध्या ] वसानत्वं न स्वतः परतो ऽपि वा

ādimadhyāvasānāni c [ intyāni kṣaṇavat punaḥ | ādimadhyā ] vasānatvaṃ na svataḥ parato 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैको ऽनेकप्रदेशत्वान् नाप्रदेशश् च कश्चन । विनैकम् अपि नानेको नास्तित्वम् अपि चास्तिताम्

naiko 'nekapradeśatvān nāpradeśaś ca kaścana | vinaikam api nāneko nāstitvam api cāstitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाशात् प्रतिपक्षाद् वा स्याद् अस्तित्वस्य नास्तिता । विनाशः प्रतिपक्षो वा कथं स्याद् अस्त्यसंभवात्

vināśāt pratipakṣād vā syād astitvasya nāstitā | vināśaḥ pratipakṣo vā kathaṃ syād astyasaṃbhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वृतेस् तेन लोकस्य नोपैत्य् ऊनत्वम् अर्थतः । अन्तवान् इति लोकश् च पृष्टस् तुष्णीं जिनो ऽभवत्

nirvṛtes tena lokasya nopaity ūnatvam arthataḥ | antavān iti lokaś ca pṛṣṭas tuṣṇīṃ jino 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञ इति सर्वज्ञो बुधैस् तेनैव गम्यते । येनैतद् धर्मगाम्भीर्यं नोवाचाभाजने लोके

sarvajña iti sarvajño budhais tenaiva gamyate | yenaitad dharmagāmbhīryaṃ novācābhājane loke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति नैःश्रेयसो धर्मो गम्भीरो निष्परिग्रहः । अनालय इत्य् प्रोक्तः संबुद्धैस् तत्त्वदर्शिभिः

iti naiḥśreyaso dharmo gambhīro niṣparigrahaḥ | anālaya ity proktaḥ saṃbuddhais tattvadarśibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माद् अनालयाद् धर्माद् आलयाभिरता जनाः । अस्तिनास्त्यव्यतिक्रन्ता भीता नश्यन्त्य् अमेधसः

asmād anālayād dharmād ālayābhiratā janāḥ | astināstyavyatikrantā bhītā naśyanty amedhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते नष्टा नाशयन्त्य् अन्यान् अभयस्थानभीरवः । तथा कुरु यथा राजन् नष्टैर् न विप्रनाश्यसे

te naṣṭā nāśayanty anyān abhayasthānabhīravaḥ | tathā kuru yathā rājan naṣṭair na vipranāśyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.