Library·Rupa Gosvamin: Haribhaktirasamrtasindhu·2·2.2
अनुभावाख्या द्वितीय-लहरी अनुभावास् तु चित्त-स्थ-भावानाम् अवबोधकाः । ते बहिर् विक्रिया प्रायाः प्रोक्ता उद्भास्वराख्यया
anubhāvākhyā dvitīya-laharī anubhāvās tu citta-stha-bhāvānām avabodhakāḥ | te bahir vikriyā prāyāḥ proktā udbhāsvarākhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यं विलुठितं गीतं क्रोशनं तनु-मोटनम् । हुङ्कारो जृम्भणं श्वास-भूमा लोकानपेक्षिता । लाला-स्रवो ऽट्टहासश् च घूर्णा-हिक्कादयो ऽपि च
nṛtyaṃ viluṭhitaṃ gītaṃ krośanaṃ tanu-moṭanam | huṅkāro jṛmbhaṇaṃ śvāsa-bhūmā lokānapekṣitā | lālā-sravo 'ṭṭahāsaś ca ghūrṇā-hikkādayo 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शीताः क्षेपणाश् चेति यथार्थाख्या द्विधोदिताः । शीताः स्युर् गीत-जृम्भाद्या नृत्याद्याः क्षेपणाभिधाः
te śītāḥ kṣepaṇāś ceti yathārthākhyā dvidhoditāḥ | śītāḥ syur gīta-jṛmbhādyā nṛtyādyāḥ kṣepaṇābhidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नृत्यं, यथा-- मुरली-खुरली-सुधा-किरं हरि-वक्त्रेन्दुम् अवेक्ष्य कम्पितः । गणने सगणेश-डिण्डिम- ध्वनिभिस् ताण्डवम् आश्रितो हरः
tatra nṛtyaṃ, yathā-- muralī-khuralī-sudhā-kiraṃ hari-vaktrendum avekṣya kampitaḥ | gaṇane sagaṇeśa-ḍiṇḍima- dhvanibhis tāṇḍavam āśrito haraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलुठितं, यथा तृतीये (३।१।३२) कच्चिद् बुधः स्वस्त्य्-अनमीव आस्ते श्वफल्क-पुत्रो भगवत्-प्रपन्नः । यः कृष्ण-पादाङ्कित-मार्ग-पांसुष्व् अचेष्टत प्रेम-विभिन्न-धैर्यः
viluṭhitaṃ, yathā tṛtīye (3.1.32) kaccid budhaḥ svasty-anamīva āste śvaphalka-putro bhagavat-prapannaḥ | yaḥ kṛṣṇa-pādāṅkita-mārga-pāṃsuṣv aceṣṭata prema-vibhinna-dhairyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वा-- नवानुरागेण तवावशाङ्गी वन-स्रग्-आमोदम् अवाप्य मत्ता । व्रजाङ्गने सा कठिने लुठन्ती गात्रं सुगात्री व्रणयाञ्चकार
yathā vā-- navānurāgeṇa tavāvaśāṅgī vana-srag-āmodam avāpya mattā | vrajāṅgane sā kaṭhine luṭhantī gātraṃ sugātrī vraṇayāñcakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतं, यथा-- राग-डम्बर-करम्बित-चेताः कुर्वती तव नवं गुण-गानम् । गोकुलेन्द्र कुरुते जलतां सा राधिकाद्य-दृषदां सुहृदां च
gītaṃ, yathā-- rāga-ḍambara-karambita-cetāḥ kurvatī tava navaṃ guṇa-gānam | gokulendra kurute jalatāṃ sā rādhikādya-dṛṣadāṃ suhṛdāṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोशनं, यथा-- हरि-कीर्तन-जात-विक्रियः स विचुक्रोश तथाद्य नारदः । अचिरान् नर-सिंह-शङ्कया दनुजा येन धृता विलिल्यिरे
krośanaṃ, yathā-- hari-kīrtana-jāta-vikriyaḥ sa vicukrośa tathādya nāradaḥ | acirān nara-siṃha-śaṅkayā danujā yena dhṛtā vililyire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वा-- उररीकृत-काकुर् आकुला कररीव व्रज-राज-नन्द । मुरली-तरली-कृतान्तरा मुहुर् आक्रोशद् इहाद्य सुन्दरी
yathā vā-- urarīkṛta-kākur ākulā kararīva vraja-rāja-nanda | muralī-taralī-kṛtāntarā muhur ākrośad ihādya sundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनु-मोटनं, यथा-- कृष्ण-नामनि मुदोपवीणिते प्रीणिते मनसि वैणिको मुनिः । उद्भटं किम् अपि मोटयन् वपुस् त्रोटयत्य् अखिल-यज्ञ-सूत्रकम्
tanu-moṭanaṃ, yathā-- kṛṣṇa-nāmani mudopavīṇite prīṇite manasi vaiṇiko muniḥ | udbhaṭaṃ kim api moṭayan vapus troṭayaty akhila-yajña-sūtrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुङ्कारो, यथा-- वैणव-ध्वनिभिर् उद्भ्रमद्-धियः शङ्करस्य दिवि हुङ्कृति-स्वनः । ध्वंसयन्न् अपि मुहुः स दानवं साधु-वृन्दम् अकरोत् सदा नवम्
huṅkāro, yathā-- vaiṇava-dhvanibhir udbhramad-dhiyaḥ śaṅkarasya divi huṅkṛti-svanaḥ | dhvaṃsayann api muhuḥ sa dānavaṃ sādhu-vṛndam akarot sadā navam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जृम्भणम्, यथा-- विस्तृत-कुमुद-वने ऽस्मिन्न् उदयति पूर्णे कलानिधौ पुरतः । तव पद्मिनि मुख-पद्मं भजते जृम्भाम् अहो चित्रम्
jṛmbhaṇam, yathā-- vistṛta-kumuda-vane 'sminn udayati pūrṇe kalānidhau purataḥ | tava padmini mukha-padmaṃ bhajate jṛmbhām aho citram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वास-भूमा, यथा-- उपस्थिते चित्र-पटाम्बुदागमे विवृद्ध-तृष्णा ललिताख्य-चातकी । निःश्वास-झञ्झा-मरुतापवाहितं कृष्णाम्बुदाकारम् अवेक्ष्य चुक्षुभे
śvāsa-bhūmā, yathā-- upasthite citra-paṭāmbudāgame vivṛddha-tṛṣṇā lalitākhya-cātakī | niḥśvāsa-jhañjhā-marutāpavāhitaṃ kṛṣṇāmbudākāram avekṣya cukṣubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानपेक्षिता, यथा श्री-दशमे (१०।२३।४१)-- अहो पश्यत नारीणाम् अपि कृष्णे जगद्-गुरौ । दुरन्त-भावं यो ऽविध्यन् मृत्युपाशान् गृहाभिधान्
lokānapekṣitā, yathā śrī-daśame (10.23.41)-- aho paśyata nārīṇām api kṛṣṇe jagad-gurau | duranta-bhāvaṃ yo 'vidhyan mṛtyupāśān gṛhābhidhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वा पद्यावल्याम् (७३)-- परिवदतु जनो यथा तथा वा ननु मुखरो न वयं विचारयामः हरि-रस-मदिरा मदातिमत्ता भुवि विलुठाम नटाम निर्विशाम
yathā vā padyāvalyām (73)-- parivadatu jano yathā tathā vā nanu mukharo na vayaṃ vicārayāmaḥ hari-rasa-madirā madātimattā bhuvi viluṭhāma naṭāma nirviśāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाला-स्रवो, यथा-- शङ्के प्रेम-भुजङ्गेन दष्टः कष्टं गतो मुनिः । निश्चलस्य यद् एतस्य लाला स्रवति वक्त्रतः
lālā-sravo, yathā-- śaṅke prema-bhujaṅgena daṣṭaḥ kaṣṭaṃ gato muniḥ | niścalasya yad etasya lālā sravati vaktrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अट्टहासः-- हासाद् भिन्नो ऽट्टहासो ऽयं चित्त-विक्षेप-सम्भवः
aṭṭahāsaḥ-- hāsād bhinno 'ṭṭahāso 'yaṃ citta-vikṣepa-sambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-- शङ्के चिरं केशव-किङ्करस्य चेतस् तटे भक्ति-लता प्रफुल्ला । येनाधि-तुण्ड-स्थलम् अट्टहास- प्रसून-पुञ्जाश् चटुलं स्खलन्ति
yathā-- śaṅke ciraṃ keśava-kiṅkarasya cetas taṭe bhakti-latā praphullā | yenādhi-tuṇḍa-sthalam aṭṭahāsa- prasūna-puñjāś caṭulaṃ skhalanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घूर्णा, यथा-- ध्रुवम् अघरिपुर् आदधाति वात्यां ननु मुरलि त्वयि फुत्कृति-च्छलेन । किम् अयम् इतरथा ध्वनिर् विघूर्णनं सखि तव घूर्णयति व्रजाम्बुजाक्षीः
ghūrṇā, yathā-- dhruvam agharipur ādadhāti vātyāṃ nanu murali tvayi phutkṛti-cchalena | kim ayam itarathā dhvanir vighūrṇanaṃ sakhi tava ghūrṇayati vrajāmbujākṣīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिक्का, यथा-- न पुत्रि रचयौषधं विसृज रोमम् अत्युद्धतं मुधा प्रिय-सखीं प्रति त्वम् अशिवं किम् आशङ्कसे । हरि-प्रणय-विक्रियाकुलतया ब्रुवाणा मुहुर् वराक्षि हरिर् इत्य् असौ वितनुते ऽद्य हिक्का-भरम्
hikkā, yathā-- na putri racayauṣadhaṃ visṛja romam atyuddhataṃ mudhā priya-sakhīṃ prati tvam aśivaṃ kim āśaṅkase | hari-praṇaya-vikriyākulatayā bruvāṇā muhur varākṣi harir ity asau vitanute 'dya hikkā-bharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वपुर्-उत्फुल्लता-रक्तोद्गमाद्याः स्युः परे ऽपि ये । अतीव-विरलत्वात् ते नैवात्र परिकीर्तिताः
vapur-utphullatā-raktodgamādyāḥ syuḥ pare 'pi ye | atīva-viralatvāt te naivātra parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.