Rupa Gosvamin: Haribhaktirasamrtasindhu 4.4

करुण-भक्ति-रसाख्या चतुर्थ-लहरी आत्मोचितैर् विभावाद्यैर् नीता पुष्टिं सतां हृदि । भवेच् छोक-रतिर् भक्ति-रसो हि करुणाभिधः

karuṇa-bhakti-rasākhyā caturtha-laharī ātmocitair vibhāvādyair nītā puṣṭiṃ satāṃ hṛdi | bhavec choka-ratir bhakti-raso hi karuṇābhidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्युच्छिन्न-महानन्दो ऽप्य् एष प्रेम-विशेषतः । अनिष्टाप्तेः पदतया वेद्यः कृष्णो ऽस्य च प्रियः

avyucchinna-mahānando 'py eṣa prema-viśeṣataḥ | aniṣṭāpteḥ padatayā vedyaḥ kṛṣṇo 'sya ca priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथानवाप्त-तद्-भक्ति-सौख्यश् च स्व-प्रियो जनः । इत्य् अस्य विषयत्वेन ज्ञेया आलम्बनास् त्रिधा

tathānavāpta-tad-bhakti-saukhyaś ca sva-priyo janaḥ | ity asya viṣayatvena jñeyā ālambanās tridhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्-तद्-वेदी च तद्-भक्त आश्रयत्वेन च त्रिधा । सो ऽप्य् औचित्येन विज्ञेयः प्रायः शान्तादि-वर्जितः । तत्-कर्म-गुण-रूपाद्या भवत्य् उद्दीपना इह

tat-tad-vedī ca tad-bhakta āśrayatvena ca tridhā | so 'py aucityena vijñeyaḥ prāyaḥ śāntādi-varjitaḥ | tat-karma-guṇa-rūpādyā bhavaty uddīpanā iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुभावा मुखे शोषो विलापः स्रस्त-गात्रता । श्वास-क्रोशन-भूपात-घातोरस् ताडनादयः

anubhāvā mukhe śoṣo vilāpaḥ srasta-gātratā | śvāsa-krośana-bhūpāta-ghātoras tāḍanādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्राष्टौ सात्त्विका जाड्य-निर्वेद-ग्लानि-दीनताः । चिन्ता-विषाद-औत्सुक्य-चापलोन्माद-मृत्यवः । आलस्यापस्मृति-व्याधि-मोहाद्या व्यभिचारिणः

atrāṣṭau sāttvikā jāḍya-nirveda-glāni-dīnatāḥ | cintā-viṣāda-autsukya-cāpalonmāda-mṛtyavaḥ | ālasyāpasmṛti-vyādhi-mohādyā vyabhicāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि शोकतयांशेन गता परिणतिं रतिः । उक्ता शोक-रतिः सैव स्थायी भाव इहोच्यते

hṛdi śokatayāṃśena gatā pariṇatiṃ ratiḥ | uktā śoka-ratiḥ saiva sthāyī bhāva ihocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कृष्णो, यथा श्री-दशमे (१०।१६।१०)-- तं नाग-भोग-परिवीतम् अदृष्ट-चेष्टम् आलोक्य तत्-प्रिय-सखाः पशुपा भृशार्ताः । कृष्णे ऽर्पितात्म-सुहृद्-अर्थ-कलत्र-कामा दुःखानुशोक-भयम् ऊढ-धियो निपेतुः

tatra kṛṣṇo, yathā śrī-daśame (10.16.10)-- taṃ nāga-bhoga-parivītam adṛṣṭa-ceṣṭam ālokya tat-priya-sakhāḥ paśupā bhṛśārtāḥ | kṛṣṇe 'rpitātma-suhṛd-artha-kalatra-kāmā duḥkhānuśoka-bhayam ūḍha-dhiyo nipetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वा-- फणि-ह्रदम् अवगाढे दारुणं पिञ्छ-चूडे स्खलद्-अशिशिर-बाष्प-स्तोम-धौतोत्तरीया । निखिल-करण-वृत्ति-स्तम्भिनीम् आललम्बे विषम् अगतिम् अवस्थां गोष्ठ-राजस्य राज्ञी

yathā vā-- phaṇi-hradam avagāḍhe dāruṇaṃ piñcha-cūḍe skhalad-aśiśira-bāṣpa-stoma-dhautottarīyā | nikhila-karaṇa-vṛtti-stambhinīm ālalambe viṣam agatim avasthāṃ goṣṭha-rājasya rājñī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रिय-जनो, यथा-- कृष्ण-प्रियाणाम् आकर्षे शङ्ख-चूडेन निर्मिते । नीलाम्बरस्य वक्त्रेन्दुर् नीलिमानं मुहुर् दधे

tasya priya-jano, yathā-- kṛṣṇa-priyāṇām ākarṣe śaṅkha-cūḍena nirmite | nīlāmbarasya vaktrendur nīlimānaṃ muhur dadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्व-प्रियो, यथा हंसदूते (५४)-- विराजन्ते यस्य व्रज-शिशु-कुल-स्तेय-विकल- स्वयम्भू-चूडाग्रैर् लुलित-शिखराः पाद-नखराः । क्षणं यान् आलोक्य प्रकट-परमानन्द-विवशः स देवर्षिर् मुक्तान् अपि तनु-भृतः शोचति भृशम्

sva-priyo, yathā haṃsadūte (54)-- virājante yasya vraja-śiśu-kula-steya-vikala- svayambhū-cūḍāgrair lulita-śikharāḥ pāda-nakharāḥ | kṣaṇaṃ yān ālokya prakaṭa-paramānanda-vivaśaḥ sa devarṣir muktān api tanu-bhṛtaḥ śocati bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वा-- मातर् माद्रि गता कुतस् त्वम् अधुना हा क्वासि पाण्डो पितः सान्द्रानन्द-सुधाब्धिर् एष युवयोर् नाभूद् दृशां गोचरः । इत्य् उच्चैर् नकुलानुजो विलपति प्रेक्ष्य प्रमोदाकुलो गोविन्दस्य पदारविन्द-युगल-प्रोद्दाम-कान्ति-च्छटाम्

yathā vā-- mātar mādri gatā kutas tvam adhunā hā kvāsi pāṇḍo pitaḥ sāndrānanda-sudhābdhir eṣa yuvayor nābhūd dṛśāṃ gocaraḥ | ity uccair nakulānujo vilapati prekṣya pramodākulo govindasya padāravinda-yugala-proddāma-kānti-cchaṭām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिं विनापि घटते हास्यादेर् उद्गमः क्वचित् । कदाचिद् अपि शोकस्य नास्य सम्भावना भवेत्

ratiṃ vināpi ghaṭate hāsyāder udgamaḥ kvacit | kadācid api śokasya nāsya sambhāvanā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतेर् भूम्ना क्रशिम्ना च शोको भूयान् कृशश् च सः । रत्या सहाविना-भावात् काप्य् एतस्य विशिष्टता

rater bhūmnā kraśimnā ca śoko bhūyān kṛśaś ca saḥ | ratyā sahāvinā-bhāvāt kāpy etasya viśiṣṭatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च-- कृष्णैश्वर्याद्य्-अविज्ञानं कृतं नैषाम् अविद्यया । किन्तु प्रेमोत्तर-रस-विशेषेणैव तत् कृतम्

api ca-- kṛṣṇaiśvaryādy-avijñānaṃ kṛtaṃ naiṣām avidyayā | kintu premottara-rasa-viśeṣeṇaiva tat kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः प्रादुर्भवन् शोको लब्धाप्य् उद्भटतां मुहुः । दुरूहाम् एव तनुते गतिं सौख्यस्य काम् अपि

ataḥ prādurbhavan śoko labdhāpy udbhaṭatāṃ muhuḥ | durūhām eva tanute gatiṃ saukhyasya kām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.