हे भस्माङ्गविरक्तिरूपगुणदं तं प्रेरणादं शिवं गङ्गाभूषितशेखरं स्मरहरं शक्तिस्वरूपं प्रभो । त्वामीशं करुणार्णवं शरणदं विद्यानिधिं निर्गुणं भूतेशं गिरिजापतिं शशिधरं माङ्गल्यदेवं नमः । नमामि देवं सुरवृन्दपूजितं गणाधिपं विघ्नविनाशकारकम् । स्मरन्ति ये नित्यम् उदारचेतसः कष्टानि ते नानुभवन्ति सत्यम् । सिद्धिनन्दनमिश्रेण शुद्धां च सारगर्भिताम् । रसेन्द्रचिन्तामणेश्च टीकां कुर्वे शिवाज्ञया । इदानीं कालनाथशिष्यः श्रीढुण्ढुकनाथाह्वयो रसेन्द्रचिन्तामणिग्रन्थम् आरभमाणस् तन्मूलदेवते श्रीमदम्बिकामहेश्वरौ सकलजगदुत्पत्तिस्थितिप्रलयनिदानं विशेषसिद्धान्तगर्भवाचा वरीवस्यति
he bhasmāṅgaviraktirūpaguṇadaṃ taṃ preraṇādaṃ śivaṃ gaṅgābhūṣitaśekharaṃ smaraharaṃ śaktisvarūpaṃ prabho / tvāmīśaṃ karuṇārṇavaṃ śaraṇadaṃ vidyānidhiṃ nirguṇaṃ bhūteśaṃ girijāpatiṃ śaśidharaṃ māṅgalyadevaṃ namaḥ / namāmi devaṃ suravṛndapūjitaṃ gaṇādhipaṃ vighnavināśakārakam / smaranti ye nityam udāracetasaḥ kaṣṭāni te nānubhavanti satyam / siddhinandanamiśreṇa śuddhāṃ ca sāragarbhitām / rasendracintāmaṇeśca ṭīkāṃ kurve śivājñayā / idānīṃ kālanāthaśiṣyaḥ śrīḍhuṇḍhukanāthāhvayo rasendracintāmaṇigrantham ārabhamāṇas tanmūladevate śrīmadambikāmaheśvarau sakalajagadutpattisthitipralayanidānaṃ viśeṣasiddhāntagarbhavācā varīvasyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थप्रकाशकासारविमर्शाम्बुजिनीमयम् । सच्चिदानन्दविभवं शिवयोर्वपुराश्रये
arthaprakāśakāsāravimarśāmbujinīmayam / saccidānandavibhavaṃ śivayorvapurāśraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लघीयः परिमाणतया निखिलरसज्ञानदायित्वाच्चिन्तामणिरिव चिन्तामणिः
laghīyaḥ parimāṇatayā nikhilarasajñānadāyitvāccintāmaṇiriva cintāmaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रौषं बहुविदुषां मुखाद् अपश्यं शास्त्रेषु स्थितम् अकृतं न तल्लिखामि । यत्कर्म व्यरचयमग्रतो गुरूणां प्रौढानां तदिह वदामि वीतशङ्कः
aśrauṣaṃ bahuviduṣāṃ mukhād apaśyaṃ śāstreṣu sthitam akṛtaṃ na tallikhāmi / yatkarma vyaracayamagrato gurūṇāṃ prauḍhānāṃ tadiha vadāmi vītaśaṅkaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापयन्ति यद् दर्शयितुं क्षमन्ते सूतेन्द्रकर्म गुरवो गुरवस्त एव । शिष्यास्त एव रचयन्ति गुरोःपुरो ये शेषाः पुनस्तदुभयाभिनयं भजन्ते
adhyāpayanti yad darśayituṃ kṣamante sūtendrakarma guravo guravasta eva / śiṣyāsta eva racayanti guroḥpuro ye śeṣāḥ punastadubhayābhinayaṃ bhajante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्काराः परतन्त्रेषु ये गूढाः सिद्धिसूचिताः । तानेव प्रकटीकर्तुम् उद्यमं किल कुर्महे
saṃskārāḥ paratantreṣu ye gūḍhāḥ siddhisūcitāḥ / tāneva prakaṭīkartum udyamaṃ kila kurmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थाद् अस्मादाहरन्ति प्रयोगान् स्वीयं वास्मिन्नाम ये निक्षिपन्ति । गोत्राण्येषाम् अस्मदीयश्रमोष्मा भस्मीकुर्वन्नायुगं बोभवीतु
granthād asmādāharanti prayogān svīyaṃ vāsminnāma ye nikṣipanti / gotrāṇyeṣām asmadīyaśramoṣmā bhasmīkurvannāyugaṃ bobhavītu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्काराः शिवजनुषो बहुप्रकारास् तुल्या ये लघुबहुलप्रयासंसाध्याः । यद्येकं सुकरम् उदाहरामि तेषां व्याहारैः किमिहफलं ततः परेषाम्
saṃskārāḥ śivajanuṣo bahuprakārās tulyā ye laghubahulaprayāsaṃsādhyāḥ / yadyekaṃ sukaram udāharāmi teṣāṃ vyāhāraiḥ kimihaphalaṃ tataḥ pareṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह खलु पुरुषेण दुःखस्य निरुपाधिद्वेषविषयत्वात् तदभावश्चिकीर्षितव्यो भवति सुखमपि निरुपाधिप्रेमास्पदतया गवेषणीयम् तदेतत्पुरुषार्थद्वयम् । अभावस्यान्यत्वात्
iha khalu puruṣeṇa duḥkhasya nirupādhidveṣaviṣayatvāt tadabhāvaścikīrṣitavyo bhavati sukhamapi nirupādhipremāspadatayā gaveṣaṇīyam tadetatpuruṣārthadvayam / abhāvasyānyatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंच स्रक्चन्दनवनितादिविषयाणां सत्यपि तत्कारणत्वे नान्तरीयकदुःखसम्भेदाद् अनर्थपरम्परापरिचितत्वान् मूर्खाणां कोशाण्डकवद् आभासमानत्वाद् अनैकान्तिकत्वाद् विरोधिनां युगपददृश्यमानत्वाद् अत्यन्तताविरहितत्वाच्च परिहरणीयत्वम्
kiṃca srakcandanavanitādiviṣayāṇāṃ satyapi tatkāraṇatve nāntarīyakaduḥkhasambhedād anarthaparamparāparicitatvān mūrkhāṇāṃ kośāṇḍakavad ābhāsamānatvād anaikāntikatvād virodhināṃ yugapadadṛśyamānatvād atyantatāvirahitatvācca pariharaṇīyatvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकान्तात्यन्ततश्च पुनस्ते ह्युपायाः खलु हरिहरब्रह्माण इव तुल्या एव सम्भवन्ति । ज्ञानयोगः पवनयोगो रसयोगश्चेति
ekāntātyantataśca punaste hyupāyāḥ khalu hariharabrahmāṇa iva tulyā eva sambhavanti / jñānayogaḥ pavanayogo rasayogaśceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननु कथमेषां तुल्यतेत्यपेक्षायां ब्रूमः मोक्षोपाये बृहद्वासिष्ठादौ भुशुण्डोपाख्याने वसिष्ठवाक्यम् । असाध्यः कस्यचिद्योगः कस्यचिज्ज्ञाननिश्चयः । द्वौ प्रकारौ ततो देवो जगाद परमः शिवः । प्राणानां वा निरोधेन वासनानोदनेन वा । नो चेत्संविदम् उच्छाणां करोषि तदयोगवान् । द्वावेव हि समौ राम ज्ञानयोगाविमौ स्मृतौ
nanu kathameṣāṃ tulyatetyapekṣāyāṃ brūmaḥ mokṣopāye bṛhadvāsiṣṭhādau bhuśuṇḍopākhyāne vasiṣṭhavākyam / asādhyaḥ kasyacidyogaḥ kasyacijjñānaniścayaḥ / dvau prakārau tato devo jagāda paramaḥ śivaḥ / prāṇānāṃ vā nirodhena vāsanānodanena vā / no cetsaṃvidam ucchāṇāṃ karoṣi tadayogavān / dvāveva hi samau rāma jñānayogāvimau smṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्ययोः केवलं पक्वकषायाणामपि कथञ्चन साध्यत्वाच्चरमे तु पुनर्भोगलोलुपानाम् अप्यधिकारित्वात्ताभ्यां समीचीनोऽयमिति कस्य न प्रतिभाति
tatrādyayoḥ kevalaṃ pakvakaṣāyāṇāmapi kathañcana sādhyatvāccarame tu punarbhogalolupānām apyadhikāritvāttābhyāṃ samīcīno'yamiti kasya na pratibhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंच अस्य भगवन्निर्यासतया सेवकानां स्वसम्भूतसकलधातुत्वापादकस्य भगवतो रसराजस्य गुणसिन्धोः कियन्तः पृषताः प्रसङ्गाल्लिख्यन्ते
kiṃca asya bhagavanniryāsatayā sevakānāṃ svasambhūtasakaladhātutvāpādakasya bhagavato rasarājasya guṇasindhoḥ kiyantaḥ pṛṣatāḥ prasaṅgāllikhyante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिराज्जायते देवि शरीरमजरामरम् । मनसश्च समाधानं रसयोगादवाप्यते
acirājjāyate devi śarīramajarāmaram / manasaśca samādhānaṃ rasayogādavāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वं च लभते देवि विज्ञानं ज्ञानपूर्वकम् । सत्यं मन्त्राश्च सिध्यन्ति योऽश्नाति मृतसूतकम्
sattvaṃ ca labhate devi vijñānaṃ jñānapūrvakam / satyaṃ mantrāśca sidhyanti yo'śnāti mṛtasūtakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्न शक्तिपातस्तु न यावत्पाशकृन्तनम् । तावत्तस्य कुतः शुद्धिर्जायते मृतसूतके
yāvanna śaktipātastu na yāvatpāśakṛntanam / tāvattasya kutaḥ śuddhirjāyate mṛtasūtake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्न हरबीजं तु भक्षयेत्पारदं रसम् । तावत्तस्य कुतो मुक्तिः कुतः पिण्डस्य धारणम्
yāvanna harabījaṃ tu bhakṣayetpāradaṃ rasam / tāvattasya kuto muktiḥ kutaḥ piṇḍasya dhāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदेहे खेचरत्वं वै शिवत्वं येन लभ्यते । तादृशे तु रसज्ञाने नित्याभ्यासं कुरु प्रिये
svadehe khecaratvaṃ vai śivatvaṃ yena labhyate / tādṛśe tu rasajñāne nityābhyāsaṃ kuru priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं माता सर्वभूतानां पिता चाहं सनातनः । द्वयोश्च यो रसो देवि महामैथुनसम्भवः
tvaṃ mātā sarvabhūtānāṃ pitā cāhaṃ sanātanaḥ / dvayośca yo raso devi mahāmaithunasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनात् स्पर्शनात् तस्य भक्षणात् मरणात्प्रिये । पूजनाद्रसदानाच्च दृश्यते षड्विधं फलम्
darśanāt sparśanāt tasya bhakṣaṇāt maraṇātpriye / pūjanādrasadānācca dṛśyate ṣaḍvidhaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केदारादीनि लिङ्गानि पृथिव्यां यानि कानिचित् । तानि दृष्ट्वा च यत्पुण्यं तत्पुण्यं रसदर्शनात्
kedārādīni liṅgāni pṛthivyāṃ yāni kānicit / tāni dṛṣṭvā ca yatpuṇyaṃ tatpuṇyaṃ rasadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनागुरुकर्पूरकुङ्कुमान्तर्गतो रसः । मूर्छितः शिवपूजा सा शिवसांनिध्यसिद्धये
candanāgurukarpūrakuṅkumāntargato rasaḥ / mūrchitaḥ śivapūjā sā śivasāṃnidhyasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षणात्परमेशानि हन्ति तापत्रयं रसः । दुर्लभं ब्रह्मविष्ण्वाद्यैः प्राप्यते परमं पदम्
bhakṣaṇātparameśāni hanti tāpatrayaṃ rasaḥ / durlabhaṃ brahmaviṣṇvādyaiḥ prāpyate paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्पद्मकर्णिकान्तःस्थं रसेन्द्रं परमेश्वरि । स्मरन्विमुच्यते पापैः सद्यो जन्मान्तरार्जितैः
hṛtpadmakarṇikāntaḥsthaṃ rasendraṃ parameśvari / smaranvimucyate pāpaiḥ sadyo janmāntarārjitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम्भूलिङ्गसाहस्रैर्यत्फलं सम्यगर्चनात् । तत्फलं कोटिगुणितं रसलिङ्गार्चनाद्भवेत्
svayambhūliṅgasāhasrairyatphalaṃ samyagarcanāt / tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanādbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगिभ्यो यो रसं दत्ते शुद्धिपाकसमन्वितम् । तुलादानाश्वमेधानां फलं प्राप्नोति शाश्वतम्
rogibhyo yo rasaṃ datte śuddhipākasamanvitam / tulādānāśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसविद्या परा विद्या त्रैलोक्येऽपि च दुर्लभा । भुक्तिमुक्तिकरी यस्मात्तस्माज्ज्ञेया गुणान्विता
rasavidyā parā vidyā trailokye'pi ca durlabhā / bhuktimuktikarī yasmāttasmājjñeyā guṇānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मज्ञानेन सोऽयुक्तो यः पापी रसनिन्दकः । नाहं त्राता भवे तस्य जन्मकोटिशतैरपि
brahmajñānena so'yukto yaḥ pāpī rasanindakaḥ / nāhaṃ trātā bhave tasya janmakoṭiśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलापं गात्रसंस्पर्शं यः कुर्याद्रसनिन्दकैः । यावज्जन्मसहस्राणि स भवेत्पापपीडितः
ālāpaṃ gātrasaṃsparśaṃ yaḥ kuryādrasanindakaiḥ / yāvajjanmasahasrāṇi sa bhavetpāpapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमजीर्णो भस्मसूतो रुद्रत्वं भक्षितो दिशेत् । विष्णुत्वं तारजीर्णस्तु ब्रह्मत्वं भास्करेण तु
hemajīrṇo bhasmasūto rudratvaṃ bhakṣito diśet / viṣṇutvaṃ tārajīrṇastu brahmatvaṃ bhāskareṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णजीर्णो धनेशत्वं सूर्यत्वं चापि तालके । राजरे तु शशाङ्कत्वममरत्वं च रोहणे
tīkṣṇajīrṇo dhaneśatvaṃ sūryatvaṃ cāpi tālake / rājare tu śaśāṅkatvamamaratvaṃ ca rohaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्येन तु तीक्ष्णेन नरः शक्रत्वमाप्नुयात्
sāmānyena tu tīkṣṇena naraḥ śakratvamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषहीनो रसो ब्रह्मा मूर्छितस्तु जनार्दनः । मारितो रुद्ररूपी स्याद् बद्धः साक्षात् सदाशिवः
doṣahīno raso brahmā mūrchitastu janārdanaḥ / mārito rudrarūpī syād baddhaḥ sākṣāt sadāśivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशस्य गुणानां पर्यवसानमम्बुजसम्भवोऽपि महाकल्पैरपि वचोभिर्नासादयितुमलमित्यलं बहुना
īdṛśasya guṇānāṃ paryavasānamambujasambhavo'pi mahākalpairapi vacobhirnāsādayitumalamityalaṃ bahunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यन्मयाक्रियत कारयितुं च शक्यं सूतेन्द्रकर्म तदिह प्रथयांबभूवे । अध्यापयन्ति य इदं नतु कारयन्ति कुर्वन्ति नेदमधियन्त्युभये मृषार्थाः
yadyanmayākriyata kārayituṃ ca śakyaṃ sūtendrakarma tadiha prathayāṃbabhūve / adhyāpayanti ya idaṃ natu kārayanti kurvanti nedamadhiyantyubhaye mṛṣārthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.