Library·S·23

S 23

हरिकेश इति ख्यातः शालग्रामे द्विजोत्तमः । शिलोञ्छवृत्तिर्धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः

harikeśa iti khyātaḥ śālagrāme dvijottamaḥ / śiloñchavṛttirdharmātmā satyavrataparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणी सुव्रता तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी । पतिव्रता महाभागा पतिशुश्रूषणे रता

brāhmaṇī suvratā tasya dharmapatnī yaśasvinī / pativratā mahābhāgā patiśuśrūṣaṇe ratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले ऋतुमती सा तु ऋतुगामी च स द्विजः । तस्य पुत्रशतं जज्ञे कपिलापुरम् आश्रितम्

kāle ṛtumatī sā tu ṛtugāmī ca sa dvijaḥ / tasya putraśataṃ jajñe kapilāpuram āśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलोञ्छवृत्तियोगेन प्रस्थमेकमुपार्जयत् । क्षुत्क्षामाः ते च शिशवो रुदन्ति करुणं ततः

śiloñchavṛttiyogena prasthamekamupārjayat / kṣutkṣāmāḥ te ca śiśavo rudanti karuṇaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशून् बुभुक्षितान् दृष्ट्वा माता शोकार्तिविह्वला । गर्हयन्ती सुदुःखार्ता ब्राह्मणी पतिम् अब्रवीत्

śiśūn bubhukṣitān dṛṣṭvā mātā śokārtivihvalā / garhayantī suduḥkhārtā brāhmaṇī patim abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धौ च मातापितरौ साध्वी भार्या सुतः शिशुः । भरणीयाः प्रयत्नेन एष धर्मः सनातनः

vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā sutaḥ śiśuḥ / bharaṇīyāḥ prayatnena eṣa dharmaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरणं पोष्यवर्गस्य पुत्राणां च विशेषतः । एतच् छ्रुत्वा तु वचनं ब्राह्मण्याः शोकविह्वलः

bharaṇaṃ poṣyavargasya putrāṇāṃ ca viśeṣataḥ / etac chrutvā tu vacanaṃ brāhmaṇyāḥ śokavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिकेशो ऽब्रवीद् वाक्यं ब्राह्मणीं प्रति भारत । न मया संचितं धान्यं न वित्तं गृहमेधिना

harikeśo 'bravīd vākyaṃ brāhmaṇīṃ prati bhārata / na mayā saṃcitaṃ dhānyaṃ na vittaṃ gṛhamedhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामे ग्रामे भिक्षयित्वा सविभागं पृथक् पृथक् । ददामि परमं धान्यं नान्यां वृत्तिं तु कारये

grāme grāme bhikṣayitvā savibhāgaṃ pṛthak pṛthak / dadāmi paramaṃ dhānyaṃ nānyāṃ vṛttiṃ tu kāraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालहत्यासमं पापं बाले वृद्धे क्षुधार्दिते । तस्मात् प्रतिग्रहं कृत्वा भर्तव्या मम पुत्रकाः

bālahatyāsamaṃ pāpaṃ bāle vṛddhe kṣudhārdite / tasmāt pratigrahaṃ kṛtvā bhartavyā mama putrakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रेण लोकं जयति पुत्रेण सुखमेधते । पुत्रेण स्वर्गम् आप्नोति पितॄणां परमा गतिः

putreṇa lokaṃ jayati putreṇa sukhamedhate / putreṇa svargam āpnoti pitṝṇāṃ paramā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बरीषस्य नृपतेर् अयोध्याधिपतेः किल । वर्तमाने महायज्ञे कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमाः

ambarīṣasya nṛpater ayodhyādhipateḥ kila / vartamāne mahāyajñe kurukṣetre dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गताश् च ब्राह्मणास् तत्र प्रतिग्रहजिघृक्षया । गाः कांचनं धनं प्राप्य शालग्रामनिवासिनः

gatāś ca brāhmaṇās tatra pratigrahajighṛkṣayā / gāḥ kāṃcanaṃ dhanaṃ prāpya śālagrāmanivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाभरणशोभाढ्या आगताः समलंकृताः । याहि यत्र द्विजाः सर्वे शालग्रामनिवासिनः

nānābharaṇaśobhāḍhyā āgatāḥ samalaṃkṛtāḥ / yāhi yatra dvijāḥ sarve śālagrāmanivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतार्थं हरिकेशो ऽथ रक्षिते कुरुजाङ्गले । अम्बरीषस्य नृपतेर् वर्तमाने महामखे

sutārthaṃ harikeśo 'tha rakṣite kurujāṅgale / ambarīṣasya nṛpater vartamāne mahāmakhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा ब्राह्मणीं पुत्रान् कुरुक्षेत्रं जगाम ह । प्रविष्टश्चाध्वरे तस्मिन् यत्र ते सन्ति ऋत्विजः

gṛhītvā brāhmaṇīṃ putrān kurukṣetraṃ jagāma ha / praviṣṭaścādhvare tasmin yatra te santi ṛtvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मघोषस्वरेणैव स दृष्ट्वा दिवि देवताः । यमो ऽङ्गिरामुनिर् विष्णुर्वशिष्ठो दक्ष एव च

brahmaghoṣasvareṇaiva sa dṛṣṭvā divi devatāḥ / yamo 'ṅgirāmunir viṣṇurvaśiṣṭho dakṣa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहद्विष्णुः प्रसन्नात्मा शातातपपराशरौ । आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्यायनबृहस्पती

bṛhadviṣṇuḥ prasannātmā śātātapaparāśarau / āpastambośanovyāsāḥ kātyāyanabṛhaspatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारीतः शङ्खलिखितौ याज्ञवल्क्यो ऽथ गौतमः । दुर्वासाः काश्यपो गर्गो भारद्वाजो ऽत्रिरेव च

hārītaḥ śaṅkhalikhitau yājñavalkyo 'tha gautamaḥ / durvāsāḥ kāśyapo gargo bhāradvājo 'trireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदः पर्वतश् चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । विभाण्डको भृगुश् चैव शाकटो बादरायणः

nāradaḥ parvataś caiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / vibhāṇḍako bhṛguś caiva śākaṭo bādarāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालखिल्या ब्रह्मपुत्रा ब्रह्मतेजो वपुर्धराः । अष्टाशीतिसहस्राणि ब्रह्मदण्डं समारुहन्

bālakhilyā brahmaputrā brahmatejo vapurdharāḥ / aṣṭāśītisahasrāṇi brahmadaṇḍaṃ samāruhan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बरीषो महाराज दृष्ट्वा ब्राह्मणपुङ्गवम् । ब्रह्मर्षींस् तान् नमस्कृत्य अर्घपाद्यैर् अपूजयत्

ambarīṣo mahārāja dṛṣṭvā brāhmaṇapuṅgavam / brahmarṣīṃs tān namaskṛtya arghapādyair apūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमर्थमागतो विप्रसभार्यः सहपुत्रकैः । अनुग्रहम् इमं मन्ये यन्मां वदसि सुव्रत

kimarthamāgato viprasabhāryaḥ sahaputrakaiḥ / anugraham imaṃ manye yanmāṃ vadasi suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तं वर्षशतं यावदेकैकाय सुताय मे

vittaṃ varṣaśataṃ yāvadekaikāya sutāya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं देहि जीवनायाश होमधेनुं तथोत्तमाम् । अयुतं तु गवां भूप हेमभारपरिष्कृतम्

tvaṃ dehi jīvanāyāśa homadhenuṃ tathottamām / ayutaṃ tu gavāṃ bhūpa hemabhārapariṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटिमेकां हिरण्यस्य वस्त्रभूषणमुत्तमम् । इति तस्य वचः श्रुत्वा द्विजस्य पृथिवीपतिः

koṭimekāṃ hiraṇyasya vastrabhūṣaṇamuttamam / iti tasya vacaḥ śrutvā dvijasya pṛthivīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्धया परया युक्तः सर्वं दत्त्वा यथोदितम् । शालग्रामपदं यानैः शीघ्रं प्रावेशयत् ततः

śraddhayā parayā yuktaḥ sarvaṃ dattvā yathoditam / śālagrāmapadaṃ yānaiḥ śīghraṃ prāveśayat tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रतुम् इष्ट्वा स राजर्षिर् मुमुदे देववच् चिरम् । नानाविधान् स भुक्त्वा ऽथ भोगान् पत्नीसुतैः सह

kratum iṣṭvā sa rājarṣir mumude devavac ciram / nānāvidhān sa bhuktvā 'tha bhogān patnīsutaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालान्तरे ततः प्राप्ते ऋषिर् मृत्युवशं गतः । मरुदेशे निरुदके ब्रह्मरक्षस्त्वमागतः

kālāntare tataḥ prāpte ṛṣir mṛtyuvaśaṃ gataḥ / marudeśe nirudake brahmarakṣastvamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजप्रतिग्रहाद् दुष्टात् पुनर्जन्म न विद्यते । ब्राह्मण्यं यः परित्यज्य द्रव्यलोभेन मोहितः

rājapratigrahād duṣṭāt punarjanma na vidyate / brāhmaṇyaṃ yaḥ parityajya dravyalobhena mohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयामिषलुब्धस् तु कुर्याद् राज प्रतिग्रहम् । नरके रौरवे घोरे तस्येह पतनं ध्रुवम्

viṣayāmiṣalubdhas tu kuryād rāja pratigraham / narake raurave ghore tasyeha patanaṃ dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षादावाग्निना दग्धाः प्ररोहन्ति वनागमे । राजप्रतिग्रहाद् दग्धा न प्ररोहन्ति कर्हिचित्

vṛkṣādāvāgninā dagdhāḥ prarohanti vanāgame / rājapratigrahād dagdhā na prarohanti karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोचन्ति पूर्व जन्मानि अन्यजन्मकृतानि च । भार्यापुत्रकृतेनैव गतो ऽहं नरकार्णवम्

śocanti pūrva janmāni anyajanmakṛtāni ca / bhāryāputrakṛtenaiva gato 'haṃ narakārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा कुरुक्षेत्रं पुत्रदारादिभिः सह । तत्र द्वादशवर्षाणि उषित्वा सुबुभुक्षितः

evam uktvā kurukṣetraṃ putradārādibhiḥ saha / tatra dvādaśavarṣāṇi uṣitvā sububhukṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टं कश्मलं भुङ्क्ते राक्षसीं योनिमाश्रितः । वाराणसीं प्रयागं तु पुष्करं नैमिषं तथा

ucchiṣṭaṃ kaśmalaṃ bhuṅkte rākṣasīṃ yonimāśritaḥ / vārāṇasīṃ prayāgaṃ tu puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गासागरसम् भेदं क्षेत्रं कनखलं तथा । केदारं च महापुण्यं प्रभासं शशिभूषणम्

gaṅgāsāgarasam bhedaṃ kṣetraṃ kanakhalaṃ tathā / kedāraṃ ca mahāpuṇyaṃ prabhāsaṃ śaśibhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अटित्वा सर्वतीर्थानि पापयोनिरतो नृप । चिन्तयामास देहं मे न निवृत्तं कथंचन

aṭitvā sarvatīrthāni pāpayonirato nṛpa / cintayāmāsa dehaṃ me na nivṛttaṃ kathaṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पापविशद्ध्यर्थं प्रविशामि हुताशनम् । भार्या तस्य सपुत्रा वै भर्तारं सुव्रता ऽब्रवीत्

tasmāt pāpaviśaddhyarthaṃ praviśāmi hutāśanam / bhāryā tasya saputrā vai bhartāraṃ suvratā 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचिद् विज्ञापयामि त्वां यदि मां मन्यसे विभो । क्षणमात्रेण दुःखेन साधयामि सुखं बहु

kiṃcid vijñāpayāmi tvāṃ yadi māṃ manyase vibho / kṣaṇamātreṇa duḥkhena sādhayāmi sukhaṃ bahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणस्य हि धर्मो ऽयं सर्वस् तद् वह्णिसाधनेन । तत्समाहृत्य दारूणि प्रदीप्य च हुताशनम्

brāhmaṇasya hi dharmo 'yaṃ sarvas tad vahṇisādhanena / tatsamāhṛtya dārūṇi pradīpya ca hutāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं विशाम्यविधवा भर्तारं प्रथमं द्रुतम् । न पश्यामि पतन्तं वै ज्वलने दारुणे भृशम्

ahaṃ viśāmyavidhavā bhartāraṃ prathamaṃ drutam / na paśyāmi patantaṃ vai jvalane dāruṇe bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ता सा ऽकाशवाण्या च मा ते मृत्युभयं शुभे । श्रूयतां मम वाक्यं हि यथा धर्मो न हीयते

uktā sā 'kāśavāṇyā ca mā te mṛtyubhayaṃ śubhe / śrūyatāṃ mama vākyaṃ hi yathā dharmo na hīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुब्जारेवासमायोगे ब्रह्मरक्षोविमोक्षणम् । तत्र स्नात्वा दिवं याति बिल्वाम्रकम् अर्चनात्

kubjārevāsamāyoge brahmarakṣovimokṣaṇam / tatra snātvā divaṃ yāti bilvāmrakam arcanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का ऽसि त्वं च वरारोहे कस्य चासि यशस्विनि

kā 'si tvaṃ ca varārohe kasya cāsi yaśasvini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्या ऽहं सर्वभूतानामव्यक्ताव्यक्तरूपिणी

dhanyā 'haṃ sarvabhūtānāmavyaktāvyaktarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुस्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत । पुत्रदारान्वितो नत्वा हरिकेशः सुरेश्वरम्

evamustvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata / putradārānvito natvā harikeśaḥ sureśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्राप्त सुमुदायुक्तः कुब्जारेवासमागमम् । तत्र स्नात्वा यथान्यायम् अर्चयित्वा महेश्वरम्

samprāpta sumudāyuktaḥ kubjārevāsamāgamam / tatra snātvā yathānyāyam arcayitvā maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुताशनं प्रविविशुः स्मृत्वा देवं हारिं हरम् । स्वीयं गृहमिवाक्लेशाः कामक्रोधविवर्जिताः

hutāśanaṃ praviviśuḥ smṛtvā devaṃ hāriṃ haram / svīyaṃ gṛhamivākleśāḥ kāmakrodhavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षणाद् दिव्यदेहास् तु ब्रह्मतेजोवपुर्धराः । दिव्ययानं समारुह्य ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयुः

tatkṣaṇād divyadehās tu brahmatejovapurdharāḥ / divyayānaṃ samāruhya brahmalokam avāpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रदारसमायुक्तो हरिकेशो नृपोत्तम । तस्य तीर्थस्य माहात्म्याद् दिवि दीव्यति देववत्

putradārasamāyukto harikeśo nṛpottama / tasya tīrthasya māhātmyād divi dīvyati devavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतमष्टोत्तरं तत्र लिङ्गानां पुण्यसङ्गमे । मार्कण्डेश्वरम् इत्येकं मधुरेश्वरम् एव च

śatamaṣṭottaraṃ tatra liṅgānāṃ puṇyasaṅgame / mārkaṇḍeśvaram ityekaṃ madhureśvaram eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलपाणिं तथैवान्यम् अगस्त्येश्वरम् एव च । एतान्य् अन्यानि चैवेह सिद्धलिङ्गानि सन्ति वै

śūlapāṇiṃ tathaivānyam agastyeśvaram eva ca / etāny anyāni caiveha siddhaliṅgāni santi vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सर्वं यथा न्यायं कथितं तव सुव्रत । कुब्जारेवासमायोगं सुरासुरनिषेवितम्

etat sarvaṃ yathā nyāyaṃ kathitaṃ tava suvrata / kubjārevāsamāyogaṃ surāsuraniṣevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर्यः कीर्तयेद् भक्त्या नर्मदां सप्तकल्पगाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः स शैवं लभते पुरम्

prātaryaḥ kīrtayed bhaktyā narmadāṃ saptakalpagām / sarvapāpavinirmuktaḥ sa śaivaṃ labhate puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.