द्वीपसंख्या भुवो मानं सागराणां च कीर्तनम् । पाताललोकसंख्यानं सर्वतो विदितं कुरु
dvīpasaṃkhyā bhuvo mānaṃ sāgarāṇāṃ ca kīrtanam / pātālalokasaṃkhyānaṃ sarvato viditaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरकं स्वर्गमानं च यत्किंचिद् अन्यदीदृशम् । उक्तानुक्तं यत्किंचित् कर्माकर्मशुभावहम्
narakaṃ svargamānaṃ ca yatkiṃcid anyadīdṛśam / uktānuktaṃ yatkiṃcit karmākarmaśubhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् सर्वं समासेन स्कन्दपृष्टेन शम्भुना । कथितं तु पुराणं वै यथावृत्तं पुरातनम्
etat sarvaṃ samāsena skandapṛṣṭena śambhunā / kathitaṃ tu purāṇaṃ vai yathāvṛttaṃ purātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यभूततत्त्वज्ञस् त्रिकालज्ञस् त्रिवेदवित् । त्वम् एव वेत्सि सर्वं च प्रसादाद् वक्तुम् अर्हसि
bhaviṣyabhūtatattvajñas trikālajñas trivedavit / tvam eva vetsi sarvaṃ ca prasādād vaktum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राजन् महाभाग कथ्यमानं निबोध मे । अनेकानि सहस्राणि मया दृष्टानि भारत
śṛṇu rājan mahābhāga kathyamānaṃ nibodha me / anekāni sahasrāṇi mayā dṛṣṭāni bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगे युगे क्षत्रियाणां दानयज्ञक्रियाणि च । नान्यस् तु त्वादृशो राजा दृष्टस् तेषां तु मध्यतः
yuge yuge kṣatriyāṇāṃ dānayajñakriyāṇi ca / nānyas tu tvādṛśo rājā dṛṣṭas teṣāṃ tu madhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् सर्वं समासेन स्कन्दपृष्टेन शम्भुना । कथितं तु पुराणं वै सर्वं ते कथयाम्य् अहम्
etat sarvaṃ samāsena skandapṛṣṭena śambhunā / kathitaṃ tu purāṇaṃ vai sarvaṃ te kathayāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रद्वीपः प्रभासे तु ताम्रपर्णिर् गभस्तिमान् । नागद्वीपश् च सौम्यश् च गन्धर्वो वरुणस् तथा
candradvīpaḥ prabhāse tu tāmraparṇir gabhastimān / nāgadvīpaś ca saumyaś ca gandharvo varuṇas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमः कुमारिकाख्यस् तु इति द्वीपाः प्रकीर्तिताः । नवखण्डवती चैषा कथिता ते समासतः
navamaḥ kumārikākhyas tu iti dvīpāḥ prakīrtitāḥ / navakhaṇḍavatī caiṣā kathitā te samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खण्डेष्व् एतेषु सर्वेषु प्रवाहो नार्मदः स्मृतः । जम्बूशाककुशक्रौञ्चशाल्मल्यश् च युधिष्ठिर
khaṇḍeṣv eteṣu sarveṣu pravāho nārmadaḥ smṛtaḥ / jambūśākakuśakrauñcaśālmalyaś ca yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लक्षश् च पुष्करश्चैव सप्तद्वीपाः प्रकीर्तिताः । क्षारं क्षीरं दधि सर्पिस् तथैवेक्षुरसो ऽपि च
plakṣaś ca puṣkaraścaiva saptadvīpāḥ prakīrtitāḥ / kṣāraṃ kṣīraṃ dadhi sarpis tathaivekṣuraso 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरोदो मधुरोदश् च समुद्राः सप्तकीर्तिताः । भूर्लोकश् च भुवर्लोकः स्वर्लोकश् च महस् तथा
surodo madhurodaś ca samudrāḥ saptakīrtitāḥ / bhūrlokaś ca bhuvarlokaḥ svarlokaś ca mahas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनलोकस् तपोलोकः सत्यलोकस् तथा परः । भूर्लोकादित्ययोर् विद्धि त्व् अन्तरालं युधिष्ठिर
janalokas tapolokaḥ satyalokas tathā paraḥ / bhūrlokādityayor viddhi tv antarālaṃ yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां चतुर्लक्ष पातालं यत्प्रमाणतः । रुद्राश् च वसवश् चाष्टौ निवसन्त्य् अत्र भारत
yojanānāṃ caturlakṣa pātālaṃ yatpramāṇataḥ / rudrāś ca vasavaś cāṣṭau nivasanty atra bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथिताश् च मया लोकाः पातालानि निबोध मे । अतलं वितलं चैव शर्करं च गभस्तिकम्
kathitāś ca mayā lokāḥ pātālāni nibodha me / atalaṃ vitalaṃ caiva śarkaraṃ ca gabhastikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महातलं च सुतलं रसातलम् अतः परम् । सौवर्णमष्टमं विद्धि सर्वकामसमन्वितम्
mahātalaṃ ca sutalaṃ rasātalam ataḥ param / sauvarṇamaṣṭamaṃ viddhi sarvakāmasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्नेर्दाहो ह्य् अपां शैत्यं मरुतां वहनं तथा । काठिन्यं च तथा धात्र्या गगने शुषिरं तथा
vahnerdāho hy apāṃ śaityaṃ marutāṃ vahanaṃ tathā / kāṭhinyaṃ ca tathā dhātryā gagane śuṣiraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभाव एव भूतानां स्वस्वभावानुसारतः । प्रकृतिं यान्ति भूतानि नात्र कार्या विचारणा
svabhāva eva bhūtānāṃ svasvabhāvānusārataḥ / prakṛtiṃ yānti bhūtāni nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षाणि चतुरशीतिर्योनीनां पापकर्मणाम् । नरकेषु च घोरेषु दारुणा यमयातनाः
lakṣāṇi caturaśītiryonīnāṃ pāpakarmaṇām / narakeṣu ca ghoreṣu dāruṇā yamayātanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरुद्धाः प्राणिनः सर्वे नीतास् तु यमकिङ्करैः । यातना विविधा रौद्रास्तत्रस्थैर् अनुभूयते
niruddhāḥ prāṇinaḥ sarve nītās tu yamakiṅkaraiḥ / yātanā vividhā raudrāstatrasthair anubhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकर्मफलयोगेन प्राप्नुवन्ति शुभाशूभम् । एतद् अर्थं तपो होमं दानं ध्यानं च पावनम्
svakarmaphalayogena prāpnuvanti śubhāśūbham / etad arthaṃ tapo homaṃ dānaṃ dhyānaṃ ca pāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुण्यं सर्वभूतेषु नर्मदाश्रयणं तथा । रेवायाः स्तवनं पूजा सूर्यस्य प्रभवो यथा
kāruṇyaṃ sarvabhūteṣu narmadāśrayaṇaṃ tathā / revāyāḥ stavanaṃ pūjā sūryasya prabhavo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आख्यानं कथयिष्यामि यथावृत्तं पुरातनम् । मुचुकुन्दस्य संवादो दानवेन्द्रस्य भारत
ākhyānaṃ kathayiṣyāmi yathāvṛttaṃ purātanam / mucukundasya saṃvādo dānavendrasya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुवलयाश्वो ऽथ राजर्षिश् चक्रवर्ती महायशाः । आसीत् कृतयुगे राजन् अन्तरे चाक्षुषे किल
kuvalayāśvo 'tha rājarṣiś cakravartī mahāyaśāḥ / āsīt kṛtayuge rājan antare cākṣuṣe kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रादष्टगुणं राज्यं राज्ञश् चामिततेजसः । अनेकानि सहस्राणि दानानि विविधानि च
śakrādaṣṭaguṇaṃ rājyaṃ rājñaś cāmitatejasaḥ / anekāni sahasrāṇi dānāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तानि तेन राज्ञा वै सर्वतीर्थेष्व् अनुत्तमम् । इष्टाश्च क्रतवश् चापि वर्जयित्वा तु कल्पगाम्
dattāni tena rājñā vai sarvatīrtheṣv anuttamam / iṣṭāśca kratavaś cāpi varjayitvā tu kalpagām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवो मुचुकुन्दश् च सर्वधर्मपरायणः । ब्रह्मण्यः शिवभक्तश् च विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः
dānavo mucukundaś ca sarvadharmaparāyaṇaḥ / brahmaṇyaḥ śivabhaktaś ca viṣṇubhakto jitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहुसोमसमायोगे वैदूर्ये सिद्धपर्वते । ॐकारनाथसहिता यत्रास्ते कल्पगा सरित्
rāhusomasamāyoge vaidūrye siddhaparvate / oṃkāranāthasahitā yatrāste kalpagā sarit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानि यानि लिङ्गानि लोके चैव चराचरे । कल्पान्ते तानि लीयन्त ॐकारे वै न संशयः
anyāni yāni liṅgāni loke caiva carācare / kalpānte tāni līyanta oṃkāre vai na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवेन कथितं ह्य् एतद् विष्णोश् चैव शतक्रतोः । पार्वत्याः षण्मुखस्यापि पुराणे स्कन्दकीर्तिते
śivena kathitaṃ hy etad viṣṇoś caiva śatakratoḥ / pārvatyāḥ ṣaṇmukhasyāpi purāṇe skandakīrtite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतः कल्पगां देवीं कोटितीर्थे नराधिपः । नर्मदाकपिलायोगे सर्वसम्भारसंवृतः
āgataḥ kalpagāṃ devīṃ koṭitīrthe narādhipaḥ / narmadākapilāyoge sarvasambhārasaṃvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षमेकं तु दोग्ध्रीणां समादाय गवां नृप । अयुतं च हयानां च सहस्रं दन्तिनां तथा
lakṣamekaṃ tu dogdhrīṇāṃ samādāya gavāṃ nṛpa / ayutaṃ ca hayānāṃ ca sahasraṃ dantināṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामिकानां तु यानानां सहस्रं हेममालिनाम् । धनं धान्य च वासांसि रत्नानि विविधानि च
kāmikānāṃ tu yānānāṃ sahasraṃ hemamālinām / dhanaṃ dhānya ca vāsāṃsi ratnāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं कृत्वा यथान्यायं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा । मूर्तौ तु दक्षिणां चापि ॐकारस्य नराधिप
snānaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ brāhmaṇebhyo dadau tadā / mūrtau tu dakṣiṇāṃ cāpi oṃkārasya narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यं कामयते कामं तं तस्मै स प्रयच्छति । राजा कुवलयाश्वस् तु धर्मकर्मपरायणः
yo yaṃ kāmayate kāmaṃ taṃ tasmai sa prayacchati / rājā kuvalayāśvas tu dharmakarmaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहुसूर्यसमायोगे कुरुक्षेत्रं ययौ किल । सान्तःपुरपरीवारो ह्य् अयोध्याधिपतिः स्वयम्
rāhusūryasamāyoge kurukṣetraṃ yayau kila / sāntaḥpuraparīvāro hy ayodhyādhipatiḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजपुत्रसहस्रैस् तु वृतः स्नानेप्सया किल । लक्षमेकं हयानान् च दन्तिनाम् अयुतं तथा
rājaputrasahasrais tu vṛtaḥ snānepsayā kila / lakṣamekaṃ hayānān ca dantinām ayutaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेममाणिक्यरत्नानि वासांसि विविधानि च । श्रद्धया परया युक्तो ब्राह्मणेभ्यो ददौ नृप
hemamāṇikyaratnāni vāsāṃsi vividhāni ca / śraddhayā parayā yukto brāhmaṇebhyo dadau nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषं निर्वापितं क्षेत्रे स्थाने वायनपूर्वकम् । कालान्तरे ततः प्राप्ते कुरुक्षेत्रप्रभावतः
śeṣaṃ nirvāpitaṃ kṣetre sthāne vāyanapūrvakam / kālāntare tataḥ prāpte kurukṣetraprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानायानसहस्रैस् तु सान्तः पुरपरिग्रहः । ध्रियमाणा तपत्रस् तु वीज्यमानो ऽप्सरोगणैः
nānāyānasahasrais tu sāntaḥ puraparigrahaḥ / dhriyamāṇā tapatras tu vījyamāno 'psarogaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खवादित्रघोषेण नानाभरणभूषितः । विचचार च तत्रस्थो विद्याधर इवापरः
śaṅkhavāditraghoṣeṇa nānābharaṇabhūṣitaḥ / vicacāra ca tatrastho vidyādhara ivāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुचुकुन्दो ऽपि दैत्येन्द्रः सर्वकामसमन्वितः । कामिकैश् च महायानैर् हेमरत्नविभूषणैः
mucukundo 'pi daityendraḥ sarvakāmasamanvitaḥ / kāmikaiś ca mahāyānair hemaratnavibhūṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वाद्यसहस्राणि धर्मराजो विशाम्पते । जगाम विस्मयं घोरं किम् एतद् इति चाब्रवीत्
śrutvā vādyasahasrāṇi dharmarājo viśāmpate / jagāma vismayaṃ ghoraṃ kim etad iti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुवलयाश्वो ऽपि तस्मिन् अहनि तत्पुरम् । उभौ निवेदितौ दूतैर्धर्मराजस्य धीमतः
tataḥ kuvalayāśvo 'pi tasmin ahani tatpuram / ubhau niveditau dūtairdharmarājasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुवलयाश्वो ऽथ राजर्षिर् मुचुकुन्दो महाबलः । लोकान्तरम् उभाव् एतौ विमानस्थौ समागतौ
kuvalayāśvo 'tha rājarṣir mucukundo mahābalaḥ / lokāntaram ubhāv etau vimānasthau samāgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद् उत्पतितं यानं मुचुकुन्दस्य चोपरि । योजनानां सहस्रेण ह्युपर्य् उपरि संस्थितम्
tāvad utpatitaṃ yānaṃ mucukundasya copari / yojanānāṃ sahasreṇa hyupary upari saṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोध्याधिपतेर् यानम् अधोभागे व्यवस्थितम् । पप्रच्छ धर्मराजो ऽपि चित्रगुप्तं तु लेखकम्
ayodhyādhipater yānam adhobhāge vyavasthitam / papraccha dharmarājo 'pi citraguptaṃ tu lekhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तु यानं समासाद्य अर्घपाद्येन पूजये । सप्तर्षीन् ऋषिमुख्यांश् च धर्माधर्मविचारकान्
kiṃ tu yānaṃ samāsādya arghapādyena pūjaye / saptarṣīn ṛṣimukhyāṃś ca dharmādharmavicārakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रगुप्तो ऽब्रवीद् वाक्यं तथा सप्तर्षयो ऽब्रुवन् । मुचुकुन्दं समासाद्य त्वर्घपाद्येन पूजय
citragupto 'bravīd vākyaṃ tathā saptarṣayo 'bruvan / mucukundaṃ samāsādya tvarghapādyena pūjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानेन कापिलेनेज्यो दानवेन्द्रो न चापरः । अधः कुवलयाश्वश्च मुचुकुन्दस् तथोपरि
dānena kāpilenejyo dānavendro na cāparaḥ / adhaḥ kuvalayāśvaśca mucukundas tathopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो धर्मराजो दानवेन्द्रम् उपाश्रयत् । श्वेतवस्त्रपरीधानो ज्वलत्कुण्डलभूषणः
evamukto dharmarājo dānavendram upāśrayat / śvetavastraparīdhāno jvalatkuṇḍalabhūṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जलिं च ततो बद्ध्वा यानस्याग्रे व्यवस्थितः । कुशलं ते ऽद्य दैत्येन्द्र सर्वधर्मभृतां वर
añjaliṃ ca tato baddhvā yānasyāgre vyavasthitaḥ / kuśalaṃ te 'dya daityendra sarvadharmabhṛtāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जितास्ते त्रयो लोका दानेना ऽनेन सुव्रत । ॐकारदक्षिणस्यान्ते मूर्तौ कापिलसङ्गमे
nirjitāste trayo lokā dānenā 'nena suvrata / oṃkāradakṣiṇasyānte mūrtau kāpilasaṅgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माधर्मे त्वम् एवाद्य स्वर्गद्वारार्गलो यतः
dharmādharme tvam evādya svargadvārārgalo yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तो यमस् तत्र दैत्येन्द्रेण महात्मना । पन्थानं दर्शयामास दैत्येन्द्रस्य युधिष्ठिर
evam ukto yamas tatra daityendreṇa mahātmanā / panthānaṃ darśayāmāsa daityendrasya yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु प्रेषितस् तेन मुचुकुन्दो जगाम ह । मुदा परमया युक्त उमामाहेश्वरं पुरम्
tatas tu preṣitas tena mucukundo jagāma ha / mudā paramayā yukta umāmāheśvaraṃ puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्मारयित्वा विधिवद् दैत्येन्द्रं धर्मराट् ततः । आसाद्य कुवलयाश्वं धर्मराजो ऽब्रवीद् इदम्
saṃsmārayitvā vidhivad daityendraṃ dharmarāṭ tataḥ / āsādya kuvalayāśvaṃ dharmarājo 'bravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परविरोधत्वं देवदानवयोः सदा
parasparavirodhatvaṃ devadānavayoḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां त्यक्त्वा दानवेन्द्रस् तु पाद्यार्घेण त्वयार्चितः । विपरीतं च तत्सर्वं धर्मराज कृतं कथम्
māṃ tyaktvā dānavendras tu pādyārgheṇa tvayārcitaḥ / viparītaṃ ca tatsarvaṃ dharmarāja kṛtaṃ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषादं त्यज राजेन्द्र गहना कर्मणां गतिः । नाहं दाता च हर्ता च शुभाशुभफलस्य वै
viṣādaṃ tyaja rājendra gahanā karmaṇāṃ gatiḥ / nāhaṃ dātā ca hartā ca śubhāśubhaphalasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मसाक्षी च सर्वेषां देवासुरनृणां नृप । सरस्वत्यां कुरुक्षेत्रे दानं दत्तं त्वयानघ
karmasākṣī ca sarveṣāṃ devāsuranṛṇāṃ nṛpa / sarasvatyāṃ kurukṣetre dānaṃ dattaṃ tvayānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वापरान्ते तु दानं वै रेवादानं समं नहि । शिवेन कथितं चासीद् ब्रह्मविष्णुमरुद्गाणान्
dvāparānte tu dānaṃ vai revādānaṃ samaṃ nahi / śivena kathitaṃ cāsīd brahmaviṣṇumarudgāṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलां नार्हन्ति तीर्थानि सार्द्धं कल्पगया क्वचित् । अनृतं न मया चोक्तं पुराणं श्रुतिसम्मतम्
kalāṃ nārhanti tīrthāni sārddhaṃ kalpagayā kvacit / anṛtaṃ na mayā coktaṃ purāṇaṃ śrutisammatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन् अन्तरे राजन् द्वयोः संवदतोस् तयोः । उक्तः कुवलयाश्वस् तु तदाकाशगिरा स्वयम्
etasmin antare rājan dvayoḥ saṃvadatos tayoḥ / uktaḥ kuvalayāśvas tu tadākāśagirā svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मश् चेत्थं महाराज मा कृथास् त्वं कथंचन । कल्पगा तोयसंस्पृष्टो दैत्यः शिवम् अवाप्तवान्
dharmaś cetthaṃ mahārāja mā kṛthās tvaṃ kathaṃcana / kalpagā toyasaṃspṛṣṭo daityaḥ śivam avāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजा विस्मयापन्नः पुनर्व्यावृत्य चागतः । नर्मदां स्नातुकामो ऽपि कपिलासङ्गमं प्रति
sa rājā vismayāpannaḥ punarvyāvṛtya cāgataḥ / narmadāṃ snātukāmo 'pi kapilāsaṅgamaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्लुतस् ततो राजा शिवलोकं जगाम ह
tatra plutas tato rājā śivalokaṃ jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.