Library·S·94

S 94

तीर्थस्यास्य च यत्पुण्यं तच् छृणुष्व नराधिप । पण्डितो वृद्धभावेन भक्त्या त्रातो नरेश्वर

tīrthasyāsya ca yatpuṇyaṃ tac chṛṇuṣva narādhipa / paṇḍito vṛddhabhāvena bhaktyā trāto nareśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्देशं कथयिष्यामि दृष्ट्वा वान्तरम् एव च । कुरुक्षेत्रं यथापूतं रवितीर्थं श्रुतं तथा

uddeśaṃ kathayiṣyāmi dṛṣṭvā vāntaram eva ca / kurukṣetraṃ yathāpūtaṃ ravitīrthaṃ śrutaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वरेण पुराख्यातं षण्मुखस्य युधिष्ठिर । श्रुतं रुद्रगणैः सर्वैर् अहं तत्र समीपगः

īśvareṇa purākhyātaṃ ṣaṇmukhasya yudhiṣṭhira / śrutaṃ rudragaṇaiḥ sarvair ahaṃ tatra samīpagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते ये व्रजन्ति षडानन । रवितीर्थे कुरुक्षेत्रे तुल्यम् एव फलं भवेत्

mārtaṇḍagrahaṇe prāpte ye vrajanti ṣaḍānana / ravitīrthe kurukṣetre tulyam eva phalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नाने दाने तथा जाप्ये होमे चैव विशेषतः । कुरुक्षेत्रे तथा पुण्यं नात्र कार्या विचारणा

snāne dāne tathā jāpye home caiva viśeṣataḥ / kurukṣetre tathā puṇyaṃ nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रवितीर्थे विशेषेण रविपर्वणि भूमिप

grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā / ravitīrthe viśeṣeṇa raviparvaṇi bhūmipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सूर्यदिने भक्त्या व्यतीपाते च वैधृतौ । संक्रमणे ग्रहणे वा ऽपि ये व्रजन्ति जितेन्द्रियाः

tatra sūryadine bhaktyā vyatīpāte ca vaidhṛtau / saṃkramaṇe grahaṇe vā 'pi ye vrajanti jitendriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामक्रोधविनिर्मुक्ता रागद्वेषैस् तथैव च । कथां च वैष्णवीं पार्थ वेदाध्ययनम् एव च

kāmakrodhavinirmuktā rāgadveṣais tathaiva ca / kathāṃ ca vaiṣṇavīṃ pārtha vedādhyayanam eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्वेदं वा यजुर्वेदं सामवेदम् अथर्वणम् । ऋचम् एकां तु जप्त्वैव समस्तफलम् आप्नुयुः

ṛgvedaṃ vā yajurvedaṃ sāmavedam atharvaṇam / ṛcam ekāṃ tu japtvaiva samastaphalam āpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्र्या च चतुर्वेदफलम् आप्नोति मानवः । प्रभाते पूजयेद् देवम् अन्नदानहिरण्मयैः

gāyatryā ca caturvedaphalam āpnoti mānavaḥ / prabhāte pūjayed devam annadānahiraṇmayaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा द्विजे योग्ये कपिलां यः प्रयच्छति । पृथिवी तेन वै दत्ता सशैलवनकानना

tatra snātvā dvije yogye kapilāṃ yaḥ prayacchati / pṛthivī tena vai dattā saśailavanakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर्लोकश् च भुवर्लोको महर्लोको जनस् तथा । तपः सत्य तथा लोकं पातालान्य् एकविंशतिः

bhūrlokaś ca bhuvarloko maharloko janas tathā / tapaḥ satya tathā lokaṃ pātālāny ekaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन दत्तं भवेत् सर्वं गोदानं येन वै कृतम् । तेषाम् अब्दकृतं पापं नश्येद् वै नात्र संशयः

tena dattaṃ bhavet sarvaṃ godānaṃ yena vai kṛtam / teṣām abdakṛtaṃ pāpaṃ naśyed vai nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा कृतयुगस्यादौ ब्रह्मालोकपितामहः

purā kṛtayugasyādau brahmālokapitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पाद्य तथा सकलं भूतग्रामं चतुर्विधम् । आकुला पृथिवी तेन संजाता पाण्डुनन्दन

utpādya tathā sakalaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham / ākulā pṛthivī tena saṃjātā pāṇḍunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पश्चाद् विचिन्त्येदं कथं लोको भविष्यति । कथं स्वर्गं प्रयास्यन्ति मानवा भक्तिसंयुताः

tataḥ paścād vicintyedaṃ kathaṃ loko bhaviṣyati / kathaṃ svargaṃ prayāsyanti mānavā bhaktisaṃyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानुश् चैव कथं प्रीतो लोकानां जायते भृशम् । विरञ्चेश्चिन्त्यमानस्य अग्निकुण्डात् समुत्थिता

bhānuś caiva kathaṃ prīto lokānāṃ jāyate bhṛśam / virañceścintyamānasya agnikuṇḍāt samutthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वलन्ती तेजसा पूर्णा घण्टा लुलितनिःस्वना । दृष्ट्वा तां तु महाभागां कपिलां कुण्डमध्यगाम्

jvalantī tejasā pūrṇā ghaṇṭā lulitaniḥsvanā / dṛṣṭvā tāṃ tu mahābhāgāṃ kapilāṃ kuṇḍamadhyagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मालोकगुरुस्तां तु प्रणम्येदम् उवाच ह । नमस्ते कापिले पुण्ये सर्वलोकेष्व् अनुत्तमे

brahmālokagurustāṃ tu praṇamyedam uvāca ha / namaste kāpile puṇye sarvalokeṣv anuttame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माङ्गल्ये मङ्गले देवि त्रिषु लोकेषु वन्दिते । त्वं लक्ष्मीस् त्वं धृतिर्मेधा पवित्रा तु वरानने

māṅgalye maṅgale devi triṣu lokeṣu vandite / tvaṃ lakṣmīs tvaṃ dhṛtirmedhā pavitrā tu varānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमादेवीति विख्याता त्वं शची नात्र संशयः । वैष्णवी त्वं महादेवी ब्रह्माणी त्वं वरानने

umādevīti vikhyātā tvaṃ śacī nātra saṃśayaḥ / vaiṣṇavī tvaṃ mahādevī brahmāṇī tvaṃ varānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारी त्वं महाभागे भक्तिः श्रद्धा तथैव च । कालरात्री तु भूतानां कुमारी परमेश्वरी

kumārī tvaṃ mahābhāge bhaktiḥ śraddhā tathaiva ca / kālarātrī tu bhūtānāṃ kumārī parameśvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं त्रुटिस्त्वं घटी चैव मुहूर्तक्षणम् एव च । संवत्सरर्तवो मासास् त्वं कालः पुरुषः सदा

tvaṃ truṭistvaṃ ghaṭī caiva muhūrtakṣaṇam eva ca / saṃvatsarartavo māsās tvaṃ kālaḥ puruṣaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति किंचित् त्वया हीनं त्रैलोक्ये सचराचरे । एवं स्तुता तु सा तेन कपिला परमेष्ठिना

nāsti kiṃcit tvayā hīnaṃ trailokye sacarācare / evaṃ stutā tu sā tena kapilā parameṣṭhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उवाच महाभागा प्रहृष्टा परमेष्ठिनम् । प्रसन्ना तव वाक्येन देवदेव जगद्गुरो

tam uvāca mahābhāgā prahṛṣṭā parameṣṭhinam / prasannā tava vākyena devadeva jagadguro

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगद्धिताय जनिता मया त्वं परमेश्वरि । स्वर्गान् मर्त्यमितो याहि लोकानां हितकाम्यया

jagaddhitāya janitā mayā tvaṃ parameśvari / svargān martyamito yāhi lokānāṃ hitakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदेवमयीं त्वां तु सर्वलोकमयीं तथा । विधिना ये प्रदास्यन्ति तेषां वासस् त्रिविष्टपे

sarvadevamayīṃ tvāṃ tu sarvalokamayīṃ tathā / vidhinā ye pradāsyanti teṣāṃ vāsas triviṣṭape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्ता ततः पुण्या कपिला परमेष्ठिना । आजगाम भुवः पृष्ठे वन्द्यमाना सुरोत्तमैः

evamuktā tataḥ puṇyā kapilā parameṣṭhinā / ājagāma bhuvaḥ pṛṣṭhe vandyamānā surottamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवित्रा वसुधा तेन संजाता पाण्डुनन्दन । तस्या अङ्गेषु ये देवास् तान् मे निगदतः शृणु

pavitrā vasudhā tena saṃjātā pāṇḍunandana / tasyā aṅgeṣu ye devās tān me nigadataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखे ह्य् अग्निः स्थितो देवो दन्तेषु च भुजङ्गमाः । धाता विधाता चोष्ठौ च अश्विनौ कर्णसंस्थितौ

mukhe hy agniḥ sthito devo danteṣu ca bhujaṅgamāḥ / dhātā vidhātā coṣṭhau ca aśvinau karṇasaṃsthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रपाणिः स्थितः शृङ्गे शृङ्गमध्ये पितामहः । कालो मध्यगतस् तात पाशभृद् वरुणस् तथा

vajrapāṇiḥ sthitaḥ śṛṅge śṛṅgamadhye pitāmahaḥ / kālo madhyagatas tāta pāśabhṛd varuṇas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमश् च भगवान् देव आस्यस्योपरि संस्थितः । नाभिमध्ये स्थितश् छन्दो देवा जङ्घासु भारत

yamaś ca bhagavān deva āsyasyopari saṃsthitaḥ / nābhimadhye sthitaś chando devā jaṅghāsu bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुन्धरा स्थिता नाभ्यां पर्वताः सन्धिषु स्थिताः । वृक्षा गुल्मानि वल्ल्यश् च सन्धिमार्गे व्यवस्थिताः

vasundharā sthitā nābhyāṃ parvatāḥ sandhiṣu sthitāḥ / vṛkṣā gulmāni vallyaś ca sandhimārge vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषयो रोमकूपेषु संस्थिताः पाण्डुनन्दन । स्नायुस्थाः पितरः सर्वे प्रस्रवं सर्वतीर्थजम्

ṛṣayo romakūpeṣu saṃsthitāḥ pāṇḍunandana / snāyusthāḥ pitaraḥ sarve prasravaṃ sarvatīrthajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां गोमयं श्रेष्ठं पवित्रं पापनाशनम् । खुरेषु पन्नगाः सर्वे पुच्छाग्रे सूर्यरश्मयः

sarveṣāṃ gomayaṃ śreṣṭhaṃ pavitraṃ pāpanāśanam / khureṣu pannagāḥ sarve pucchāgre sūryaraśmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भूता तु कपिला सर्वदेवमयी किल । ये ध्यायन्ति गृहे भक्त्या ते मुक्ता नात्र संशयः

evaṃ bhūtā tu kapilā sarvadevamayī kila / ye dhyāyanti gṛhe bhaktyā te muktā nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातरुत्थाय यो भक्त्या नित्यं कुर्यात् प्रदक्षिणम् । प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा

prātarutthāya yo bhaktyā nityaṃ kuryāt pradakṣiṇam / pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलापञ्चगव्येन यः स्नापयति शङ्करम् । विष्णुं वा जगदाधारं सूर्यं वा त्व् अन्यदैवतम्

kapilāpañcagavyena yaḥ snāpayati śaṅkaram / viṣṇuṃ vā jagadādhāraṃ sūryaṃ vā tv anyadaivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चामृतेन संस्नाप्य भक्त्या गव्येन पाण्डव । अब्दं वा श्रोत्रिये नित्यं कपिलां यः प्रयच्छति

pañcāmṛtena saṃsnāpya bhaktyā gavyena pāṇḍava / abdaṃ vā śrotriye nityaṃ kapilāṃ yaḥ prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्यम् एतत् फलं प्रोक्तं शङ्करेण युधिष्ठिर । य प्रदास्यति विप्राय रवितीर्थे सुयन्त्रितः

tulyam etat phalaṃ proktaṃ śaṅkareṇa yudhiṣṭhira / ya pradāsyati viprāya ravitīrthe suyantritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलां वाथ कृष्णां वा श्वेतां रक्तां च पाटलाम् । क्षीरिणीं तरुणीं शुभ्रां सवत्सां वस्त्रसंयुताम्

kapilāṃ vātha kṛṣṇāṃ vā śvetāṃ raktāṃ ca pāṭalām / kṣīriṇīṃ taruṇīṃ śubhrāṃ savatsāṃ vastrasaṃyutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरीं विष्णुरूपं द्विजं स्मरन् । आत्मानं विष्णुरूपं च धेनुम् आदित्यरूपिणीम्

svarṇaśṛṅgīṃ raupyakhurīṃ viṣṇurūpaṃ dvijaṃ smaran / ātmānaṃ viṣṇurūpaṃ ca dhenum ādityarūpiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ददाति महाबाहो तस्य वासस् त्रिविष्टपो । ब्रह्महत्या विनिर्मुक्तः सुरापानं च दारुणम्

yo dadāti mahābāho tasya vāsas triviṣṭapo / brahmahatyā vinirmuktaḥ surāpānaṃ ca dāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुर्वङ्गनागमः स्तेयो स्वामिद्रोहो गवां वधः । मित्रविश्वासघातं च गुरुनिन्दासमुद्भवम्

gurvaṅganāgamaḥ steyo svāmidroho gavāṃ vadhaḥ / mitraviśvāsaghātaṃ ca gurunindāsamudbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितिर्नष्टे च वंशे च निर्माल्यस्यावलङ्घनम् । कन्यागमागमश् चैव अभक्षस्य तु भक्षणम्

sthitirnaṣṭe ca vaṃśe ca nirmālyasyāvalaṅghanam / kanyāgamāgamaś caiva abhakṣasya tu bhakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषली गमनं रौद्रं कुरूपागमनोद्भवम् । अग्निदं गरदं चैव कूटसाक्ष्यसमुद्भवम्

vṛṣalī gamanaṃ raudraṃ kurūpāgamanodbhavam / agnidaṃ garadaṃ caiva kūṭasākṣyasamudbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सर्वं नाशयेत् पापं धेनुर्दानेन पाण्डव । सुरभिसंगमे पुण्ये निष्ठुते पापनाशने

tatsarvaṃ nāśayet pāpaṃ dhenurdānena pāṇḍava / surabhisaṃgame puṇye niṣṭhute pāpanāśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धं प्रेतस्य यो भक्त्या दापयेत् कुन्तिनन्दन । तस्य प्रीतो भवेत् सूर्यः सुप्रीतो भव एव च

śrāddhaṃ pretasya yo bhaktyā dāpayet kuntinandana / tasya prīto bhavet sūryaḥ suprīto bhava eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं यद् दीयते तत्र सूर्यम् उद्दिश्य भक्तितः । मित्रलोके सुखं याति नर्मदायाः प्रसादतः

dānaṃ yad dīyate tatra sūryam uddiśya bhaktitaḥ / mitraloke sukhaṃ yāti narmadāyāḥ prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधिच्छन्दे मधुच्छन्दे देवयाने सुखप्रदे । भीमेश्वरे कुरुश्रेष्ठ समं पुण्यं प्रशस्यते

dadhicchande madhucchande devayāne sukhaprade / bhīmeśvare kuruśreṣṭha samaṃ puṇyaṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यां सागरान्तायां प्रख्यातं तीर्थपञ्चकम् । ये न जानन्ति भूमिस्था ते मृता नात्र संशयः

pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ prakhyātaṃ tīrthapañcakam / ye na jānanti bhūmisthā te mṛtā nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं देवार्चनं जाप्यं होमं ब्राह्मणपूजनम् । भूमिदानेन वस्त्रेण अन्नदानेन भक्तितः

snānaṃ devārcanaṃ jāpyaṃ homaṃ brāhmaṇapūjanam / bhūmidānena vastreṇa annadānena bhaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपानच्छत्रशयाना गृहदानेन पाण्डव । ग्रामकन्याप्रदानेन गजदानहयेन च

upānacchatraśayānā gṛhadānena pāṇḍava / grāmakanyāpradānena gajadānahayena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याशकटदानेन सर्वेषाम् अभयप्रदः । स याति सर्वतीर्थानि रवितीर्थं युधिष्ठिर

vidyāśakaṭadānena sarveṣām abhayapradaḥ / sa yāti sarvatīrthāni ravitīrthaṃ yudhiṣṭhira

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थयात्राप्रभावेण व्याधयो यान्ति संक्षयम् । शत्रवो मित्रतां यान्ति विषं वा ह्य् अमृतायते

tīrthayātrāprabhāveṇa vyādhayo yānti saṃkṣayam / śatravo mitratāṃ yānti viṣaṃ vā hy amṛtāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहाः सर्वे ऽभवन् प्रीताः प्रीतस् तस्य दिवाकरः । तीर्थस्यास्य पयः पीत्वा यत् पुण्यं जायते नृणाम्

grahāḥ sarve 'bhavan prītāḥ prītas tasya divākaraḥ / tīrthasyāsya payaḥ pītvā yat puṇyaṃ jāyate nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्दम् अश्वत्थसेवायां कपिलायास् तु दानतः । तत्फलं कथयिष्यामि भक्त्या तव महीपते

abdam aśvatthasevāyāṃ kapilāyās tu dānataḥ / tatphalaṃ kathayiṣyāmi bhaktyā tava mahīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापाः सर्वे विलीयन्ते भिन्नपात्रे जलं यथा । तीर्थस्याभिमुखं वृत्तं गच्छतां नात्र संशयः

pāpāḥ sarve vilīyante bhinnapātre jalaṃ yathā / tīrthasyābhimukhaṃ vṛttaṃ gacchatāṃ nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह बाह्यान्तरं तीर्थं कथितं तव पार्थिव । पापिष्ठानां कृतघ्नानां स्वामिमित्रविरोधिनाम्

iha bāhyāntaraṃ tīrthaṃ kathitaṃ tava pārthiva / pāpiṣṭhānāṃ kṛtaghnānāṃ svāmimitravirodhinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थाख्यानं शुभं तेषां गोपितव्यं सदा बुधैः

tīrthākhyānaṃ śubhaṃ teṣāṃ gopitavyaṃ sadā budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.