Revakhanda of the Vayupurana 125

ततो गच्छेन्महीपाल रवितीर्थमनुत्तमम् । यत्र देवः सहस्रांशुस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः

tato gacchenmahīpāla ravitīrthamanuttamam / yatra devaḥ sahasrāṃśustapastaptvā divaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं देवो जगद्धाता सर्वदेवनमस्कृतः । तपस्तपति देवेशस्तापसो भास्करो रविः

kathaṃ devo jagaddhātā sarvadevanamaskṛtaḥ / tapastapati deveśastāpaso bhāskaro raviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराध्यः सर्वभूतानां सर्वदेवैश्च पूजितः । प्रत्यक्षो दृश्यते लोके सृष्टिसंहारकारकः

ārādhyaḥ sarvabhūtānāṃ sarvadevaiśca pūjitaḥ / pratyakṣo dṛśyate loke sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यत्वं कथं प्राप्तः कथं भास्कर उच्यते । सर्वमेतत्समासेन कथयस्व ममानघ

ādityatvaṃ kathaṃ prāptaḥ kathaṃ bhāskara ucyate / sarvametatsamāsena kathayasva mamānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाप्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम्

mahāpraśno mahārāja yastvayā paripṛcchitaḥ / tatsarvaṃ sampravakṣyāmi namaskṛtya svayambhuvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । अप्रतर्क्यम् अविज्ञेयं प्रसुप्तम् इव सर्वतः

āsīdidaṃ tamobhūtamaprajñātamalakṣaṇam / apratarkyam avijñeyaṃ prasuptam iva sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोर् अधोमुखी

tatas tejaśca divyaṃ ca taptapiṇḍamanuttamam / ākāśāttu yathaivolkā sṛṣṭihetor adhomukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तेजसो ऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवो ऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्

tattejaso 'ntaḥ puruṣaḥ saṃjātaḥ sarvabhūṣitaḥ / sa śivo 'pāṇipādaśca yena sarvamidaṃ tatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्पन्नस्य भूतस्य तेजो रूपस्य भारत । पश्चात्प्रजापतिर्भूयः कालः कालान्तरेण वै

tasyotpannasya bhūtasya tejo rūpasya bhārata / paścātprajāpatirbhūyaḥ kālaḥ kālāntareṇa vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर्जातः स भूतानां मनुष्यासुररक्षसाम् । सर्वदेवाधिदेवश्च आदित्यस्तेन चोच्यते

agnirjātaḥ sa bhūtānāṃ manuṣyāsurarakṣasām / sarvadevādhidevaśca ādityastena cocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ तस्य नमस्कारो ऽन्येषां च तदनन्तरम् । क्रियते दैवतैः सर्वैस्तेन सर्वैर्महर्षिभिः

ādau tasya namaskāro 'nyeṣāṃ ca tadanantaram / kriyate daivataiḥ sarvaistena sarvairmaharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रः सन्ध्यास्त्रयो देवाः सांनिध्याः सूर्यमण्डले । नमस्कृतेन सूर्येण सर्वे देवा नमस्कृताः

tisraḥ sandhyāstrayo devāḥ sāṃnidhyāḥ sūryamaṇḍale / namaskṛtena sūryeṇa sarve devā namaskṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दिवा न भवेद् रात्रिः षण्मासा दक्षिणायनम् । अयनं चोत्तरं चापि भास्करेण विना नृप

na divā na bhaved rātriḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam / ayanaṃ cottaraṃ cāpi bhāskareṇa vinā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । न वर्तते विना सूर्यं तेन पूज्यतमो रविः

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam / na vartate vinā sūryaṃ tena pūjyatamo raviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दगाः श्रुतिमुख्याश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । प्रत्यक्षो भगवान्देवो दृश्यते लोकपावनः

śabdagāḥ śrutimukhyāśca brahmaviṣṇumaheśvarāḥ / pratyakṣo bhagavāndevo dṛśyate lokapāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पत्तिः प्रलयस्थानं निधानं बीजमव्ययम् । हेतुरेको जगन्नाथो नान्यो विद्येत भास्करात्

utpattiḥ pralayasthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam / hetureko jagannātho nānyo vidyeta bhāskarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमात्मभवं कृत्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् । लोकानां तु हितार्थाय स्थापयेद् धर्मपद्धतिम्

evamātmabhavaṃ kṛtvā jagatsthāvarajaṅgamam / lokānāṃ tu hitārthāya sthāpayed dharmapaddhatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदातटमाश्रित्य स्थापयित्वात्मनस् तनुम् । सहस्रांशुं निधिं धाम्नां जगामाकाशमव्ययम्

narmadātaṭamāśritya sthāpayitvātmanas tanum / sahasrāṃśuṃ nidhiṃ dhāmnāṃ jagāmākāśamavyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत् परमेश्वरम् । सहस्रकिरणं देवं नाममन्त्रविधानतः

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayet parameśvaram / sahasrakiraṇaṃ devaṃ nāmamantravidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन तप्तं हुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । तेन सम्यग्विधानेन सम्प्राप्तं परमं पदम्

tena taptaṃ hutaṃ tena tena sarvamanuṣṭhitam / tena samyagvidhānena samprāptaṃ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा ये नर्मदातोये देवं पश्यन्ति भास्करम्

te dhanyāste mahātmānasteṣāṃ janma sujīvitam / snātvā ye narmadātoye devaṃ paśyanti bhāskaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा देवस्य राजेन्द्र ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् । अनन्यभक्त्या सततं त्रिरक्षरसमन्विताः

tathā devasya rājendra ye kurvanti pradakṣiṇam / ananyabhaktyā satataṃ trirakṣarasamanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पूतशरीरास्ते मन्त्रेण गतपातकाः । यत्पुण्यं च भवेत् तेषां तदिहैकमनाः शृणु

tena pūtaśarīrāste mantreṇa gatapātakāḥ / yatpuṇyaṃ ca bhavet teṣāṃ tadihaikamanāḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । प्रदक्षिणीकृता सर्वा पृथिवी नात्र संशयः

sasamudraguhā tena saśailavanakānanā / pradakṣiṇīkṛtā sarvā pṛthivī nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रमूलम् इदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तेन मन्त्रविहीनं तु कार्यं लोके न सिध्यति

mantramūlam idaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram / tena mantravihīnaṃ tu kāryaṃ loke na sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । कार्यार्थं नैव सिध्येत तथा कर्म ह्यमन्त्रकम्

yathā kāṣṭhamayo hastī yathā carmamayo mṛgaḥ / kāryārthaṃ naiva sidhyeta tathā karma hyamantrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्महुतं पार्थ यथा तोयविवर्जितम् । निष्फलं जायते दानं तथा मन्त्रविवर्जितम्

bhasmahutaṃ pārtha yathā toyavivarjitam / niṣphalaṃ jāyate dānaṃ tathā mantravivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठपाषाणलोष्टेषु मृन्मयेषु विशेषतः । मन्त्रेण लोके पूजां तु कुर्वन्ति न ह्यमन्त्रतः

kāṣṭhapāṣāṇaloṣṭeṣu mṛnmayeṣu viśeṣataḥ / mantreṇa loke pūjāṃ tu kurvanti na hyamantrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाब्दान्नमस्काराद्भक्त्या यल्लभते फलम् । मन्त्रयुक्तनमस्कारात्सकृत्तल्लभते फलम्

dvādaśābdānnamaskārādbhaktyā yallabhate phalam / mantrayuktanamaskārātsakṛttallabhate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । नर्मदाया जले स्नात्वा यस्तु पूजयते रविम्

saṃkrāntau ca vyatīpāte ayane viṣuve tathā / narmadāyā jale snātvā yastu pūjayate ravim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाब्देन यत् पापम् अज्ञानज्ञानसंचितम् । तत्क्षणान्नश्यते सर्वं वह्निना तु तुषं यथा

dvādaśābdena yat pāpam ajñānajñānasaṃcitam / tatkṣaṇānnaśyate sarvaṃ vahninā tu tuṣaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

candrasūryagrahe snātvā sopavāso jitendriyaḥ / tatrādityamukhaṃ dṛṣṭvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माघमासे तु सम्प्राप्ते सप्तम्यां नृपसत्तम । सोपवासो जितक्रोध उषित्वा सूर्यमन्दिरे

māghamāse tu samprāpte saptamyāṃ nṛpasattama / sopavāso jitakrodha uṣitvā sūryamandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातः स्नात्वा विधानेन ददात्यर्घं दिवाकरे । विधिना मन्त्रयुक्तेन स लभेत् पुण्यमुत्तमम्

prātaḥ snātvā vidhānena dadātyarghaṃ divākare / vidhinā mantrayuktena sa labhet puṇyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृदेवमनुष्याणां कृत्वा ह्युदकतर्पणम् । मन्दिरे देवदेवस्य ततः पूजां समाचरेत्

pitṛdevamanuṣyāṇāṃ kṛtvā hyudakatarpaṇam / mandire devadevasya tataḥ pūjāṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपनैवेद्यशोभनैः । पूजयित्वा जगन्नाथं ततो मन्त्रमुदीरयेत्

gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpanaivedyaśobhanaiḥ / pūjayitvā jagannāthaṃ tato mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुः शक्रो यमो धाता मित्रो ऽथ वरुणस्तथा । विवस्वान्सविता पूषा चण्डांशुर्भर्ग एव च

viṣṇuḥ śakro yamo dhātā mitro 'tha varuṇastathā / vivasvānsavitā pūṣā caṇḍāṃśurbharga eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति द्वादशनामानि जपन्कृत्वा प्रदक्षिणाम् । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

iti dvādaśanāmāni japankṛtvā pradakṣiṇām / yatphalaṃ labhate pārtha tadihaikamanāḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दरिद्रो व्याधितो मूको बधिरो जड एव च । न भवेत्सप्त जन्मानि इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत्

daridro vyādhito mūko badhiro jaḍa eva ca / na bhavetsapta janmāni ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ज्ञात्वा विधानेन जपन्मन्त्रं विचक्षणः । आराधयेद् रविं भक्त्या य इच्छेत्पुण्यमुत्तमम्

evaṃ jñātvā vidhānena japanmantraṃ vicakṣaṇaḥ / ārādhayed raviṃ bhaktyā ya icchetpuṇyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रहीनां तु यः कुर्याद् भक्तिं देवस्य भारत । स विडम्बति चात्मानं पशुकीटपतङ्गवत्

mantrahīnāṃ tu yaḥ kuryād bhaktiṃ devasya bhārata / sa viḍambati cātmānaṃ paśukīṭapataṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित् त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः

tatra tīrthe tu yaḥ kaścit tyajate dehamuttamam / sa gatastatra devaistu pūjyamāno maharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेच्छया सुचिरं कालमिह लोके नृपो भवेत्

svecchayā suciraṃ kālamiha loke nṛpo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रपौत्रसमायुक्तो हस्त्यश्वरथसङ्कुलः । दासीदासशतोपेतो जायते विपुले कुले

putrapautrasamāyukto hastyaśvarathasaṅkulaḥ / dāsīdāsaśatopeto jāyate vipule kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.