Revakhanda of the Vayupurana 133

ततो गच्छेन्महीपाल परं तीर्थचतुष्टयम् । येषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

tato gacchenmahīpāla paraṃ tīrthacatuṣṭayam / yeṣāṃ darśanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौबेरं वारुणं याम्यं वायव्यं तु ततः परम् । यत्र सिद्धा महाप्राज्ञा लोकपाला महाबलाः

kauberaṃ vāruṇaṃ yāmyaṃ vāyavyaṃ tu tataḥ param / yatra siddhā mahāprājñā lokapālā mahābalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमर्थं लोकपालैश्च तपश्चीर्णं पुरानघ । नर्मदातटमाश्रित्य ह्येतन्मे वक्तुमर्हसि

kimarthaṃ lokapālaiśca tapaścīrṇaṃ purānagha / narmadātaṭamāśritya hyetanme vaktumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिष्ठानं समिच्छन्ति ह्यचलं निर्बले सति । संसारे सर्वभूतानां तृणबिन्दुवदस्थिरे

adhiṣṭhānaṃ samicchanti hyacalaṃ nirbale sati / saṃsāre sarvabhūtānāṃ tṛṇabinduvadasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदलीसारनिःसारे मृगतृष्णेव चञ्चले । स्थावरे जङ्गमे सर्वे भूतग्रामे चतुर्विधे

kadalīsāraniḥsāre mṛgatṛṣṇeva cañcale / sthāvare jaṅgame sarve bhūtagrāme caturvidhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मो माता पिता धर्मो धर्मो बन्धुः सुहृत् तथा । आधारः सर्वभूतानां त्रैलोक्ये सचराचरे

dharmo mātā pitā dharmo dharmo bandhuḥ suhṛt tathā / ādhāraḥ sarvabhūtānāṃ trailokye sacarācare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ज्ञात्वा तु ते सर्वे लोकपालाः कृतक्षणाः । तपस्ते चक्रुरतुलं मारुताहारतत्पराः

evaṃ jñātvā tu te sarve lokapālāḥ kṛtakṣaṇāḥ / tapaste cakruratulaṃ mārutāhāratatparāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तुष्टो महादेवः कृतस्यार्द्धे गते तदा । अनुरूपेण राजेन्द्र युगस्य परमेश्वरः

tatastuṣṭo mahādevaḥ kṛtasyārddhe gate tadā / anurūpeṇa rājendra yugasya parameśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरेण छन्दयामास लोकपालान् महाबलान् । यो यमिच्छति कामं वै तं तं तस्य ददाम्यहम्

vareṇa chandayāmāsa lokapālān mahābalān / yo yamicchati kāmaṃ vai taṃ taṃ tasya dadāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य लोकपाला जगद्धिताः । वरदं प्रार्थयामासुर् देवं वरम् अनुत्तमम्

etacchrutvā vacastasya lokapālā jagaddhitāḥ / varadaṃ prārthayāmāsur devaṃ varam anuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । यक्षाणाम् ईश्वरश्चाहं भवामि धनदस्त्विति

yadi tuṣṭo mahādeva yadi deyo varo mama / yakṣāṇām īśvaraścāhaṃ bhavāmi dhanadastviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रोवाच देवेशं यमः संयमने रतः । तत्र प्रधानो भगवान् भवेयं सर्वजन्तुषु

tataḥ provāca deveśaṃ yamaḥ saṃyamane rataḥ / tatra pradhāno bhagavān bhaveyaṃ sarvajantuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरुणो ऽनन्तरं प्राह प्रणम्य तु महेश्वरम् । क्रीडेयं वारुणे लोके यादोगणसमन्वितः

varuṇo 'nantaraṃ prāha praṇamya tu maheśvaram / krīḍeyaṃ vāruṇe loke yādogaṇasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगादाशु ततो वायुः प्रणम्य तु महेश्वरम् । व्यापकत्वं त्रिलोकेषु प्रार्थयामास भारत

jagādāśu tato vāyuḥ praṇamya tu maheśvaram / vyāpakatvaṃ trilokeṣu prārthayāmāsa bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां यदीप्सितं काममुमया सह शङ्करः । सर्वेषां लोकपालानः दत्त्वा चादर्शनं गतः

teṣāṃ yadīpsitaṃ kāmamumayā saha śaṅkaraḥ / sarveṣāṃ lokapālānaḥ dattvā cādarśanaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते महेश्वरे देवे यथास्थानं तु ते स्थिताः । स्थापना च कृता सर्वैः स्वनाम्नैव पृथक्पृथक्

gate maheśvare deve yathāsthānaṃ tu te sthitāḥ / sthāpanā ca kṛtā sarvaiḥ svanāmnaiva pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरश्च कुबेरेशं यमश्चैव यमेश्वरम् । वरुणो वरुणेशं तु वातो वातेश्वरं नृप

kuberaśca kubereśaṃ yamaścaiva yameśvaram / varuṇo varuṇeśaṃ tu vāto vāteśvaraṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पणं विदधुः सर्वे मन्त्रैश्च विविधैः शुभैः । सर्वे सर्वेश्वरं देव पूजयित्वा यथाविधि

tarpaṇaṃ vidadhuḥ sarve mantraiśca vividhaiḥ śubhaiḥ / sarve sarveśvaraṃ deva pūjayitvā yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आह्वयामासुस् तान् विप्रान्सर्वे सर्वेश्वरा इव । क्षान्तदान्तजितक्रोधान्सर्वभूताभयप्रदान्

āhvayāmāsus tān viprānsarve sarveśvarā iva / kṣāntadāntajitakrodhānsarvabhūtābhayapradān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदविद्याव्रतस्नातान् सर्वशास्त्रविशारदान् । ऋग्यजुःसामसंयुक्तांस् तथाथर्वविभूषितान्

vedavidyāvratasnātān sarvaśāstraviśāradān / ṛgyajuḥsāmasaṃyuktāṃs tathātharvavibhūṣitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुर्विध्यं तु सर्वेषां दानं दास्याम गृह्णत । एवमुक्त्वा तु सर्वेषां विप्राणां दानमुत्तमम्

cāturvidhyaṃ tu sarveṣāṃ dānaṃ dāsyāma gṛhṇata / evamuktvā tu sarveṣāṃ viprāṇāṃ dānamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्थाने ददुस् तेषां भूमिदानम् अनुत्तमम् । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत् तिष्ठति मेदिनी

tatra sthāne dadus teṣāṃ bhūmidānam anuttamam / yāvaccandraśca sūryaśca yāvat tiṣṭhati medinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्दानं तु युष्माकं परिपन्थी न कश्चन । राजा वा राजतुल्यो वा लोकपालैर् अनुत्तमम्

tāvaddānaṃ tu yuṣmākaṃ paripanthī na kaścana / rājā vā rājatulyo vā lokapālair anuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तं लोपयते मूढः श्रूयतां तस्य यो विधिः । शोषयेद्धनदो वित्तं तस्य पापस्य भारत

dattaṃ lopayate mūḍhaḥ śrūyatāṃ tasya yo vidhiḥ / śoṣayeddhanado vittaṃ tasya pāpasya bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं वरुणो देवः संततीं श्वसनस् तथा । आयुर्नयति तस्याशु यमः संयमनो महान्

śarīraṃ varuṇo devaḥ saṃtatīṃ śvasanas tathā / āyurnayati tasyāśu yamaḥ saṃyamano mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःशेषं भस्मसात् कृत्वा हुतभुग्याति भारत । तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । भक्तिः कार्या नृपैः सर्वैर् इच्छद्भिः श्रेय आत्मनः

niḥśeṣaṃ bhasmasāt kṛtvā hutabhugyāti bhārata / tasmāt sarvaprayatnena brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhira / bhaktiḥ kāryā nṛpaiḥ sarvair icchadbhiḥ śreya ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा वृक्षो ब्राह्मणास्तस्य मूलं भृत्याः पर्णा मन्त्रिणस्तस्य शाखाः । तस्मान् मूलं यत्नतो रक्षणीयं मूले गुप्ते नास्ति वृक्षस्य नाशः

rājā vṛkṣo brāhmaṇāstasya mūlaṃ bhṛtyāḥ parṇā mantriṇastasya śākhāḥ / tasmān mūlaṃ yatnato rakṣaṇīyaṃ mūle gupte nāsti vṛkṣasya nāśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चावमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge tiṣṭhati bhūmidaḥ / ācchettā cāvamantā ca tānyeva narake vaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्

svadattā paradattā vā pālanīyā vasuṃdharā / yasya yasya yadā bhūmistasya tasya tadā phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताज्ञामनुस्मृत्य राजानो ये ऽपि तां नृप । पालयिष्यन्ति सततं तेषां वासस्त्रिविष्टपे

devatājñāmanusmṛtya rājāno ye 'pi tāṃ nṛpa / pālayiṣyanti satataṃ teṣāṃ vāsastriviṣṭape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदत्ता परदत्ता वा यत्नाद्रक्ष्या युधिष्ठिर । मही महीक्षिता नित्यं दानाच्छ्रेयो ऽनुपालनम्

svadattā paradattā vā yatnādrakṣyā yudhiṣṭhira / mahī mahīkṣitā nityaṃ dānācchreyo 'nupālanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुर्यशो बलं वित्तं संततिश्चाक्षया नृप । तेषां भविष्यते नूनं ये प्रजापालने रताः

āyuryaśo balaṃ vittaṃ saṃtatiścākṣayā nṛpa / teṣāṃ bhaviṣyate nūnaṃ ye prajāpālane ratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा तु तान् सर्वांल्लोकपालान् द्विजोत्तमान् । पूजयित्वा विधानेन प्रणिपत्य व्यसर्जयन्

evamuktvā tu tān sarvāṃllokapālān dvijottamān / pūjayitvā vidhānena praṇipatya vyasarjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतेषु विप्रमुख्येषु स्नात्वा हुतहुताशनाः । लोकपालाः क्षुधाविष्टाः पर्यटन्भैक्षमात्मनः

gateṣu vipramukhyeṣu snātvā hutahutāśanāḥ / lokapālāḥ kṣudhāviṣṭāḥ paryaṭanbhaikṣamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिचर्मावशेषाङ्गाः कपालोद्धृतपाणयः । अलब्धग्रासमर्द्धार्धं निर्ययुर् नगराद्बहिः

asthicarmāvaśeṣāṅgāḥ kapāloddhṛtapāṇayaḥ / alabdhagrāsamarddhārdhaṃ niryayur nagarādbahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शापं दत्त्वा तदा क्रोधाद् ब्राह्मणाय युधिष्ठिर । दरिद्राः सततं मूर्खा भवेयुश्च ययुर्गृहान्

śāpaṃ dattvā tadā krodhād brāhmaṇāya yudhiṣṭhira / daridrāḥ satataṃ mūrkhā bhaveyuśca yayurgṛhān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाप्रभृति ते सर्वे ब्राह्मणा धनवर्जिताः । शापदोषेण कौबेर्यां संजाता दुःखभाजनाः

tadāprabhṛti te sarve brāhmaṇā dhanavarjitāḥ / śāpadoṣeṇa kauberyāṃ saṃjātā duḥkhabhājanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न धनं पैतृकं पुत्रैर्न पिता पुत्रपौत्रिकम् । भुञ्जते सकलं कालमित्येवं शङ्करो ऽब्रवीत्

na dhanaṃ paitṛkaṃ putrairna pitā putrapautrikam / bhuñjate sakalaṃ kālamityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरेशो नरः स्नात्वा यस्तु पूजयते शिवम् । गन्धधूपनमस्कारैः सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

kubereśo naraḥ snātvā yastu pūjayate śivam / gandhadhūpanamaskāraiḥ so 'śvamedhaphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमतीर्थे तु यः स्नात्वा सम्पश्यति यमेश्वरम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत सप्तजन्मान्तरार्जितैः

yamatīrthe tu yaḥ snātvā sampaśyati yameśvaram / sarvapāpaiḥ pramucyeta saptajanmāntarārjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णमास्याम् अमावास्यां स्नात्वा तु पितृतर्पणम् । यः करोति तिलैः स्नानं तस्य पुण्यफलं शृणु

pūrṇamāsyām amāvāsyāṃ snātvā tu pitṛtarpaṇam / yaḥ karoti tilaiḥ snānaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतृप्तास्तेन तोयेन पितरश्च पितामहाः । स्वर्गस्था द्वादशाब्दानि क्रीडन्ति प्रपितामहाः

sutṛptāstena toyena pitaraśca pitāmahāḥ / svargasthā dvādaśābdāni krīḍanti prapitāmahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरुणेशे नरः स्नात्वा ह्यर्चयित्वा महेश्वरम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

varuṇeśe naraḥ snātvā hyarcayitvā maheśvaram / vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतां कालेन महता लोके यत्र जलेश्वरः । स गच्छेत् तत्र यानेन गीयमानो ऽप्सरोगणैः

mṛtāṃ kālena mahatā loke yatra jaleśvaraḥ / sa gacchet tatra yānena gīyamāno 'psarogaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातेश्वरे नरः स्नात्वा सम्पूज्य च महेश्वरम् । जायते कृतकृत्यो ऽसौ लोकपालानवेक्षयन्

vāteśvare naraḥ snātvā sampūjya ca maheśvaram / jāyate kṛtakṛtyo 'sau lokapālānavekṣayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तस्य बहुभिर्यज्ञैर्दानैर्वा बहुदक्षिणैः । स्नात्वा चतुष्टये लोके अवाप्तं जन्मनः फलम्

kiṃ tasya bahubhiryajñairdānairvā bahudakṣiṇaiḥ / snātvā catuṣṭaye loke avāptaṃ janmanaḥ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते धन्यास्ते महात्मानस् तेषां जन्म सुजीवितम् । नित्यं वसन्ति कौरिल्यां लोकपालान्निमन्त्र्य ये

te dhanyāste mahātmānas teṣāṃ janma sujīvitam / nityaṃ vasanti kaurilyāṃ lokapālānnimantrya ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यमायुर्विवर्धनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ dhanyamāyurvivardhanam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpakṣayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.