Revakhanda of the Vayupurana 142

ततो गच्छेन्महाराज रुक्मिणीतीर्थमुत्तमम् । यत्रैव स्नानमात्रेण रूपवान्सुभगो भवेत्

tato gacchenmahārāja rukmiṇītīrthamuttamam / yatraiva snānamātreṇa rūpavānsubhago bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः । स्नानं समाचरेत् तत्र न चेह जायते पुनः

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ tṛtīyāyāṃ viśeṣataḥ / snānaṃ samācaret tatra na ceha jāyate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्नात्वा रुक्मिणीतीर्थे दानं दद्यात्तु कांचनम् । तत्तीर्थस्य प्रभावेन शोकं नाप्नोति मानवः

yaḥ snātvā rukmiṇītīrthe dānaṃ dadyāttu kāṃcanam / tattīrthasya prabhāvena śokaṃ nāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थस्यास्य कथं जातो महिमेदृङ्मुनीश्वर । रूपसौभाग्यदं येन तीर्थम् एतद् ब्रवीहि मे

tīrthasyāsya kathaṃ jāto mahimedṛṅmunīśvara / rūpasaubhāgyadaṃ yena tīrtham etad bravīhi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

kathayāmi yathāvṛttamitihāsaṃ purātanam / kathitaṃ pūrvato vṛddhaiḥ pāramparyeṇa bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं ते ऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । नगरं कुण्डिनं नाम भीष्मकः परिपाति हि

taṃ te 'haṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ / nagaraṃ kuṇḍinaṃ nāma bhīṣmakaḥ paripāti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्यो ऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्

hastyaśvarathasampanno dhanāḍhyo 'ti pratāpavān / strīsahasrasya madhyasthaḥ kurute rājyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भार्या महादेवी प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी । तस्यामुत्पादयामास पुत्रमेकं च रुक्मकम्

tasya bhāryā mahādevī prāṇebhyo 'pi garīyasī / tasyāmutpādayāmāsa putramekaṃ ca rukmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीया तनया जज्ञे रुक्मिणी नाम नामतः । तदाशरीरिणी वाचा राजानं तमुवाच ह

dvitīyā tanayā jajñe rukmiṇī nāma nāmataḥ / tadāśarīriṇī vācā rājānaṃ tamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भुजाय दातव्या कन्येयं भुवि भीष्मक । एवं तद्वचनं श्रुत्वा जहर्ष प्रियया सह

caturbhujāya dātavyā kanyeyaṃ bhuvi bhīṣmaka / evaṃ tadvacanaṃ śrutvā jaharṣa priyayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिः प्रविष्टः सूतिकागृहम् । स्वस्तिकं वाचयित्वास्याश्चक्रे नामेति रुक्मिणी

brāhmaṇaiḥ saha vidvadbhiḥ praviṣṭaḥ sūtikāgṛham / svastikaṃ vācayitvāsyāścakre nāmeti rukmiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः सुवर्णतिलको जन्मना सह भारत । ततः सा रुक्मिणीनाम ब्राह्मणैः कीर्तिता तदा

yataḥ suvarṇatilako janmanā saha bhārata / tataḥ sā rukmiṇīnāma brāhmaṇaiḥ kīrtitā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा कालपर्यायादष्टवर्षा व्यजायत । पूर्वोक्तं चैव तद्वाक्यमशरीरिण्युदीरितम्

tataḥ sā kālaparyāyādaṣṭavarṣā vyajāyata / pūrvoktaṃ caiva tadvākyamaśarīriṇyudīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्वा स्मृत्वाथ नृपतिश्चिन्तयामास भूपतिः । कस्मै देया मया बाला भविता कश्चतुर्भुजः

smṛtvā smṛtvātha nṛpatiścintayāmāsa bhūpatiḥ / kasmai deyā mayā bālā bhavitā kaścaturbhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नन्तरे तावद्रैवतात्पर्वतोत्तमात् । मुख्यश्चेदिपतिस्तत्र दमघोषः समागतः

etasminnantare tāvadraivatātparvatottamāt / mukhyaścedipatistatra damaghoṣaḥ samāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टो राजसदनं यत्र राजा स भीष्मकः । तं दृष्ट्वा चागतं गेहे पूजयामास भूपतिः

praviṣṭo rājasadanaṃ yatra rājā sa bhīṣmakaḥ / taṃ dṛṣṭvā cāgataṃ gehe pūjayāmāsa bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं विपुलं दत्त्वा सभां गत्वा निवेशितः । कुशलं तव राजेन्द्र दमघोष श्रियायुत

āsanaṃ vipulaṃ dattvā sabhāṃ gatvā niveśitaḥ / kuśalaṃ tava rājendra damaghoṣa śriyāyuta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्याहमद्य संजातमहं त्वद्दर्शनोत्सुकः । कन्या मदीया राजेन्द्र ह्यष्टवर्षा व्यजायत

puṇyāhamadya saṃjātamahaṃ tvaddarśanotsukaḥ / kanyā madīyā rājendra hyaṣṭavarṣā vyajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भुजाय दातव्या वागुवाचाशरीरिणी । भीष्मकस्य वचः श्रुत्वा दमघोषो ऽब्रवीद् इदम्

caturbhujāya dātavyā vāguvācāśarīriṇī / bhīṣmakasya vacaḥ śrutvā damaghoṣo 'bravīd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भुजो मम सुतस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्येयं दीयतां कन्या शिशुपालस्य भीष्मक

caturbhujo mama sutastriṣu lokeṣu viśrutaḥ / tasyeyaṃ dīyatāṃ kanyā śiśupālasya bhīṣmaka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दमघोषस्य भूमिप । भीष्मकेन ततो दत्ता शिशुपालाय रुक्मिणी

tasya tadvacanaṃ śrutvā damaghoṣasya bhūmipa / bhīṣmakena tato dattā śiśupālāya rukmiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रारब्धं मङ्गलं तत्र भीष्मकेण युधिष्ठिर । दिक्षु देशान्तरेष्वेव ये वसन्ति स्वगोत्रजाः

prārabdhaṃ maṅgalaṃ tatra bhīṣmakeṇa yudhiṣṭhira / dikṣu deśāntareṣveva ye vasanti svagotrajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्रितास्तु ते सर्वे समाजग्मुर् यथाक्रमम् । ततो यादववंशस्य तिलकौ बलकेशवौ

nimantritāstu te sarve samājagmur yathākramam / tato yādavavaṃśasya tilakau balakeśavau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्रितौ समायातौ कुण्डिनं भीष्मकस्य तु । भीष्मकेण यथान्यायं पूजितौ तौ यदूत्तमौ

nimantritau samāyātau kuṇḍinaṃ bhīṣmakasya tu / bhīṣmakeṇa yathānyāyaṃ pūjitau tau yadūttamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रदोषसमये रुक्मिणी काममोहिनी । सखीभिः सहिता याता पूर्बहिश्चाम्बिकार्चने

tataḥ pradoṣasamaye rukmiṇī kāmamohinī / sakhībhiḥ sahitā yātā pūrbahiścāmbikārcane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापश्यत् तत्र देवेशं गोपवेषधरं हरिम् । तं दृष्ट्वा मोहमापन्ना कामेन कलुषीकृता

sāpaśyat tatra deveśaṃ gopaveṣadharaṃ harim / taṃ dṛṣṭvā mohamāpannā kāmena kaluṣīkṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवो ऽपि च तां दृष्ट्वा संकर्षणम् उवाच ह । स्त्रीरत्नप्रवरं तात हर्तव्यमिति मे मतिः

keśavo 'pi ca tāṃ dṛṣṭvā saṃkarṣaṇam uvāca ha / strīratnapravaraṃ tāta hartavyamiti me matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवस्य वचः श्रुत्वा संकर्षण उवाच ह । गच्छ कृष्ण महाबाहो स्त्रीरत्नं चाशु गृह्यताम्

keśavasya vacaḥ śrutvā saṃkarṣaṇa uvāca ha / gaccha kṛṣṇa mahābāho strīratnaṃ cāśu gṛhyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं च तव मार्गेण ह्यागमिष्यामि पृष्ठतः । दानवानां च सर्वेषां कुर्वंश्च कदनं महत्

ahaṃ ca tava mārgeṇa hyāgamiṣyāmi pṛṣṭhataḥ / dānavānāṃ ca sarveṣāṃ kurvaṃśca kadanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकर्षणमतं प्राप्य केशवः केशिसूदनः । ययौ कन्यां गृहीत्वा तु रथमारोप्य सत्वरम्

saṃkarṣaṇamataṃ prāpya keśavaḥ keśisūdanaḥ / yayau kanyāṃ gṛhītvā tu rathamāropya satvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गतः सहसा राजन्वेगेनैवानिलो यथा । हाहाकारस् तदा जातो भीष्मकस्य पुरे महान्

nirgataḥ sahasā rājanvegenaivānilo yathā / hāhākāras tadā jāto bhīṣmakasya pure mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गता दानवाः क्रुद्धा वेला इव महोदधेः । गर्जन्तः सायुधाः सर्वे धावन्तो रथवर्त्मनि

nirgatā dānavāḥ kruddhā velā iva mahodadheḥ / garjantaḥ sāyudhāḥ sarve dhāvanto rathavartmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलदेवं ततः प्राप्ता रथमार्गानुगामिनम् । तेषां युद्धं बलस्यासीत् सर्वलोकक्षयंकरम्

baladevaṃ tataḥ prāptā rathamārgānugāminam / teṣāṃ yuddhaṃ balasyāsīt sarvalokakṣayaṃkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा तारामये पूर्वं सङ्ग्रामे लोकविश्रुते । गदाहस्तो महाबाहुस् त्रैलोक्ये ऽप्रतिमो बलः

yathā tārāmaye pūrvaṃ saṅgrāme lokaviśrute / gadāhasto mahābāhus trailokye 'pratimo balaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हलेनाकृष्य सहसा गदापातैरपातयत् । अशक्यो दानवैर्हन्तुं बलभद्रो महाबलः

halenākṛṣya sahasā gadāpātairapātayat / aśakyo dānavairhantuṃ balabhadro mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभञ्ज दानवान्सर्वांस्तस्थौ गिरिरिवाचलः । तं दृष्ट्वा च बलं क्रुद्धं दुर्धर्षं त्रिदशैरपि

babhañja dānavānsarvāṃstasthau giririvācalaḥ / taṃ dṛṣṭvā ca balaṃ kruddhaṃ durdharṣaṃ tridaśairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्मपुत्रो महातेजा रुक्मीनाम् महयशाः । नराणामतिशूराणाम् अक्षौहिण्या समन्वितः

bhīṣmaputro mahātejā rukmīnām mahayaśāḥ / narāṇāmatiśūrāṇām akṣauhiṇyā samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलभद्रमतिक्रम्य ततो युद्धे निराकरोत् । तद्युद्धं वञ्चयित्वा तु रथमार्गेण सत्वरम्

balabhadramatikramya tato yuddhe nirākarot / tadyuddhaṃ vañcayitvā tu rathamārgeṇa satvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवो ऽपि तदा देवो रुक्मिण्या सहितो ययौ । विन्ध्यं तु लङ्घयित्वाग्रे त्रैलोक्यगुरुरव्ययः

keśavo 'pi tadā devo rukmiṇyā sahito yayau / vindhyaṃ tu laṅghayitvāgre trailokyagururavyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदातटमापेदे यत्र सिद्धः पुरा पुनः । अजेयो येन संजातस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

narmadātaṭamāpede yatra siddhaḥ purā punaḥ / ajeyo yena saṃjātastīrthasyāsya prabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मात् कारणात् तात योधनीपुरम् उच्यते । रुक्मो ऽपि दानवेन्द्रो ऽसौ प्राप्तः

etasmāt kāraṇāt tāta yodhanīpuram ucyate / rukmo 'pi dānavendro 'sau prāptaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाचाच्युतं क्रुद्धस् तिष्ठ तिष्ठेति मा व्रज । अद्य त्वां निशितैर्बाणैर्नेष्यामि यमसादनम्

pratyuvācācyutaṃ kruddhas tiṣṭha tiṣṭheti mā vraja / adya tvāṃ niśitairbāṇairneṣyāmi yamasādanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परस्परं वीरौ जगर्जतुरुभावपि । तयोर्युद्धमभूद्घोरं तारकाग्निजसन्निभम्

evaṃ parasparaṃ vīrau jagarjaturubhāvapi / tayoryuddhamabhūdghoraṃ tārakāgnijasannibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिक्षेप शरजालानि केशवं प्रति दानवः । नानुचिन्त्य शरांस् तस्य केशवः केशिसूदनः

cikṣepa śarajālāni keśavaṃ prati dānavaḥ / nānucintya śarāṃs tasya keśavaḥ keśisūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विष्णुः स्वयं क्रुद्धश्चक्रं गृह्य सुदर्शनम् । सम्प्रहरत्यमुं यावद्रुक्मिण्यात्र निवारितः

tato viṣṇuḥ svayaṃ kruddhaścakraṃ gṛhya sudarśanam / sampraharatyamuṃ yāvadrukmiṇyātra nivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वां न जानाति देवेशं चतुर्बाहुं जनार्दनम् । दर्शयस्व स्वकं रूपं दयां कृत्वा ममोपरि

tvāṃ na jānāti deveśaṃ caturbāhuṃ janārdanam / darśayasva svakaṃ rūpaṃ dayāṃ kṛtvā mamopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तस्तु रुक्मिण्या दर्शयामास भारत । देवा दृष्ट्वापि तद्रूपं स्तुवन्त्याकाशसंस्थिताः । दिव्यं चक्षुस् तदा देवो ददौ रुक्मस्य भारत

evamuktastu rukmiṇyā darśayāmāsa bhārata / devā dṛṣṭvāpi tadrūpaṃ stuvantyākāśasaṃsthitāḥ / divyaṃ cakṣus tadā devo dadau rukmasya bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्मया पापनिष्ठेन मन्दभाग्येन केशव । सायकैराहतं वक्षस्तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि

yanmayā pāpaniṣṭhena mandabhāgyena keśava / sāyakairāhataṃ vakṣastatsarvaṃ kṣantumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं दत्ता स्वयं देव जानकी जनकेन वै । मया प्रदत्ता देवेश रुक्मिणी तव केशव

pūrvaṃ dattā svayaṃ deva jānakī janakena vai / mayā pradattā deveśa rukmiṇī tava keśava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वाहय यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा । रुक्मस्य वचनं श्रुत्वा ततस्तुष्टो जगद्गुरुः

udvāhaya yathānyāyaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā / rukmasya vacanaṃ śrutvā tatastuṣṭo jagadguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभाषे देवदेवेशो रुक्मिणं भीष्मकात्मजम् । गच्छ स्वकं पुरं मा भैः कुरु राज्यमकण्टकम्

babhāṣe devadeveśo rukmiṇaṃ bhīṣmakātmajam / gaccha svakaṃ puraṃ mā bhaiḥ kuru rājyamakaṇṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवस्य वचः श्रुत्वा रुक्मो दानवपुंगवः । तं प्रणम्य जगन्नाथं जगाम भवनं पितुः

keśavasya vacaḥ śrutvā rukmo dānavapuṃgavaḥ / taṃ praṇamya jagannāthaṃ jagāma bhavanaṃ pituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते रुक्मे तदा कृष्णः समामन्त्र्य द्विजोत्तमान् । मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

gate rukme tadā kṛṣṇaḥ samāmantrya dvijottamān / marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठं च महाभागमित्येते सप्त मानसाः । इत्येते ब्राह्मणाः सप्त पुराणे निश्चयं गताः

vasiṣṭhaṃ ca mahābhāgamityete sapta mānasāḥ / ityete brāhmaṇāḥ sapta purāṇe niścayaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिर् अलंकृताः । इत्येवं ब्रह्मपुत्राश्च सत्यवन्तो महामते

kṣamāvantaḥ prajāvanto maharṣibhir alaṃkṛtāḥ / ityevaṃ brahmaputrāśca satyavanto mahāmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदातटमाश्रित्य निवसन्ति जितेन्द्रियाः । तपःस्वाध्यायनिरता जपहोमपरायणाः

narmadātaṭamāśritya nivasanti jitendriyāḥ / tapaḥsvādhyāyaniratā japahomaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्रितास्तु राजेन्द्र केशवेन महात्मना । श्राद्धं कृत्वा यथान्यायं ब्रह्मोक्तविधिना ततः

nimantritāstu rājendra keśavena mahātmanā / śrāddhaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ brahmoktavidhinā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिस्तान्पूजयामास सप्तब्रह्मर्षिपुंगवान् । प्रददौ द्वादश ग्रामांस्तेभ्यस्तत्र जनार्दनः

haristānpūjayāmāsa saptabrahmarṣipuṃgavān / pradadau dvādaśa grāmāṃstebhyastatra janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावद्दानं मया दत्तं परिपन्थी न कश्चन

yāvaccandraśca sūryaśca yāvattiṣṭhati medinī / tāvaddānaṃ mayā dattaṃ paripanthī na kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्दत्तं पालयिष्यन्ते ये नृपा गतकल्मषाः । तेभ्यः स्वस्ति करिष्यामि दास्यामि परमां गतिम्

maddattaṃ pālayiṣyante ye nṛpā gatakalmaṣāḥ / tebhyaḥ svasti kariṣyāmi dāsyāmi paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद्धि यान्ति लोकेषु महाभूतानि पञ्च च । तावत्ते दिवि मोदन्ते मद्दत्तपरिपालकाः

yāvaddhi yānti lokeṣu mahābhūtāni pañca ca / tāvatte divi modante maddattaparipālakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु लोपयते मूढो दत्तं वः पृथिवीतले । नरके तस्य वासः स्याद् यावदाभूतसम्प्लवम्

yastu lopayate mūḍho dattaṃ vaḥ pṛthivītale / narake tasya vāsaḥ syād yāvadābhūtasamplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस् तस्य तस्य तदा फलम्

svadattā paradattā vā pālanīyā vasuṃdharā / yasya yasya yadā bhūmis tasya tasya tadā phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुंधराम् । स विष्ठायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह मज्जति

svadattāṃ paradattāṃ vā yo hareta vasuṃdharām / sa viṣṭhāyāṃ kṛmirbhūtvā pitṛbhiḥ saha majjati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यायेन हृता भूमिरन्यायेन च हारिता । हर्ता हारयिता चैव विष्ठायां जायते कृमिः

anyāyena hṛtā bhūmiranyāyena ca hāritā / hartā hārayitā caiva viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge tiṣṭhati bhūmidaḥ / ācchettā cānumantā ca tānyeva narake vaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रैर् दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । निर्माल्यरूपप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराददाति

yānīha dattāni purā narendrair dānāni dharmārthayaśaskarāṇi / nirmālyarūpapratimāni tāni ko nāma sādhuḥ punarādadāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तान्पूजयित्वा तु सम्यङ् न्यायेन पाण्डव । रुक्मिण्या विधिवत्पाणिं जग्राह मधुसूदनः

evaṃ tānpūjayitvā tu samyaṅ nyāyena pāṇḍava / rukmiṇyā vidhivatpāṇiṃ jagrāha madhusūdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुशली च ततः सर्वाञ्जित्वा दानवपुंगवान् । स्वस्थानम् अगमत् तत्र कृत्वा कार्यं सुशोभनम्

muśalī ca tataḥ sarvāñjitvā dānavapuṃgavān / svasthānam agamat tatra kṛtvā kāryaṃ suśobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयातौ द्वारवत्यां तौ कृष्णसंकर्षणावुभौ । गच्छमानं तु तं दृष्ट्वा केशवं क्लेशनाशनम्

prayātau dvāravatyāṃ tau kṛṣṇasaṃkarṣaṇāvubhau / gacchamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā keśavaṃ kleśanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाः सत्यवन्तश्च निर्गताः शंसितव्रताः । आगच्छमानांस् तौ वीक्ष्य रथमार्गेण ब्राह्मणान्

brāhmaṇāḥ satyavantaśca nirgatāḥ śaṃsitavratāḥ / āgacchamānāṃs tau vīkṣya rathamārgeṇa brāhmaṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहूर्तं तत्र विश्रम्य केशवो वाक्यम् अब्रवीत् । किमागमनकार्यं वो ब्रूत सर्वं द्विजोत्तमाः

muhūrtaṃ tatra viśramya keśavo vākyam abravīt / kimāgamanakāryaṃ vo brūta sarvaṃ dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाणाः स्वीयकर्माणि मम कृत्यं तु तिष्ठते । देवस्य वचनं श्रुत्वा मुनयो वाक्यम् अब्रुवन्

kurvāṇāḥ svīyakarmāṇi mama kṛtyaṃ tu tiṣṭhate / devasya vacanaṃ śrutvā munayo vākyam abruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिसहस्रेण सत्यभावात्तु वन्दितः । दुष्प्राप्यो ऽसि मनुष्याणां प्राप्तः किं त्यजसे हि नः

kalpakoṭisahasreṇa satyabhāvāttu vanditaḥ / duṣprāpyo 'si manuṣyāṇāṃ prāptaḥ kiṃ tyajase hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा भगवान् इदम् अब्रवीत् । मथुरायां द्वारवत्यां योधनीपुर एव च

brāhmaṇānāṃ vacaḥ śrutvā bhagavān idam abravīt / mathurāyāṃ dvāravatyāṃ yodhanīpura eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिकालमागमिष्यामि सत्यं सत्यं पुनः पुनः । एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा योधनीपुरमागताः

trikālamāgamiṣyāmi satyaṃ satyaṃ punaḥ punaḥ / evaṃ te brāhmaṇāḥ śrutvā yodhanīpuramāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

avatīrṇastribhāgena prādurbhāve tu māthure / etatte kathitaṃ sarvaṃ tīrthasyotpattikāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतं भव्यं भविष्यच्च वर्तमानं तथापरम् । यं श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca vartamānaṃ tathāparam / yaṃ śrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद् बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayed balakeśavau / tena devo jagaddhātā pūjitastriguṇātmavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात् प्रदक्षिणम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

upavāsī naro bhūtvā yastu kuryāt pradakṣiṇam / mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु ये वृक्षास्तान्पश्यन्त्यपि ये नराः । ते ऽपि पापैः प्रमुच्यन्ते भ्रूणहत्यासमैर् अपि

tatra tīrthe tu ye vṛkṣāstānpaśyantyapi ye narāḥ / te 'pi pāpaiḥ pramucyante bhrūṇahatyāsamair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेन ते सदृशाः स्युर् वै देवदेवेन चक्रिणा

prātarutthāya ye kecitpaśyanti balakeśavau / tena te sadṛśāḥ syur vai devadevena cakriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास् तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगन्नाथं देवं नारायणं हरिम्

te pūjyāste namaskāryās teṣāṃ janma sujīvitam / ye namanti jagannāthaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । तत्सर्वमक्षयं तस्य इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत्

tatra tīrthe tu yaddānaṃ snānaṃ devārcanaṃ nṛpa / tatsarvamakṣayaṃ tasya ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्याग्नौ मृतानां च यत्फलं समुदाहृतम् । तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ प्रोच्यमानमशेषतः

praviśyāgnau mṛtānāṃ ca yatphalaṃ samudāhṛtam / tacchṛṇuṣva nṛpaśreṣṭha procyamānamaśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीजालमालिना । आग्नेये भवते तत्र मोदते कालमीप्सितम्

vimānenārkavarṇena kiṃkiṇījālamālinā / āgneye bhavate tatra modate kālamīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जले चैवा मृतानां तु योधनीपुरमध्यतः । वसन्ति वारुणे लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

jale caivā mṛtānāṃ tu yodhanīpuramadhyataḥ / vasanti vāruṇe loke yāvadābhūtasamplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाशके मृतानां तु तत्र तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिर् नृणां नात्र कार्या विचारणा

anāśake mṛtānāṃ tu tatra tīrthe narādhipa / anivartikā gatir nṛṇāṃ nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यो दद्यात् कपिलादानमुत्तमम् । विधानेन तु संयुक्तं शृणु तस्यापि यत्फलम्

tatra tīrthe tu yo dadyāt kapilādānamuttamam / vidhānena tu saṃyuktaṃ śṛṇu tasyāpi yatphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतेश्च भारत । तावन्ति दिवि मोदन्ते सर्वकामैः सुपूजिताः

yāvanti tasyā romāṇi tatprasūteśca bhārata / tāvanti divi modante sarvakāmaiḥ supūjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वास्तावन्ति वर्षाणि महीयते सः । स्वर्गाच् च्युतश्चापि ततस्त्रिलोक्यां कुले समुत्पत्स्यति गोमतां सः

yāvanti romāṇi bhavanti dhenvāstāvanti varṣāṇi mahīyate saḥ / svargāc cyutaścāpi tatastrilokyāṃ kule samutpatsyati gomatāṃ saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद् रूप्यं काञ्चनमेव वा । काञ्चनेन विमानेन विष्णुलोके महीयते

tatra tīrthe tu yo dadyād rūpyaṃ kāñcanameva vā / kāñcanena vimānena viṣṇuloke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात् पादुके वस्त्रम् एव च । दानस्यास्य प्रभावेन लभते स्वर्गमीप्सितम्

tasmiṃstīrthe tu yo dadyāt pāduke vastram eva ca / dānasyāsya prabhāvena labhate svargamīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्यजुःसामवेदानां पठनाद् यत्फलं भवेत् । तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र गायत्र्या तत्फलं लभेत्

ṛgyajuḥsāmavedānāṃ paṭhanād yatphalaṃ bhavet / tatra tīrthe tu rājendra gāyatryā tatphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयागे यद्भवेत्पुण्यं गयायां च त्रिपुष्करे । कुरुक्षेत्रे तु राजेन्द्र राहुग्रस्ते दिवाकरे

prayāge yadbhavetpuṇyaṃ gayāyāṃ ca tripuṣkare / kurukṣetre tu rājendra rāhugraste divākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमेश्वरे च यत्पुण्यं सोमस्य ग्रहणे तथा । तत्फलं लभते तत्र स्नानमात्रान् न संशयः

someśvare ca yatpuṇyaṃ somasya grahaṇe tathā / tatphalaṃ labhate tatra snānamātrān na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादश्यां तु नरः स्नात्वा नमस्कृत्य जनार्दनम् । उद्धृताः पितरस्तेन अवाप्तं जन्मनः फलम्

dvādaśyāṃ tu naraḥ snātvā namaskṛtya janārdanam / uddhṛtāḥ pitarastena avāptaṃ janmanaḥ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्रान्तौ च व्यतीपाते द्वादश्यां च विशेषतः । ब्राह्मणं भोजयेद् एकं कोटिर्भवति भोजिता

saṃkrāntau ca vyatīpāte dvādaśyāṃ ca viśeṣataḥ / brāhmaṇaṃ bhojayed ekaṃ koṭirbhavati bhojitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्राणि पाण्डव । तानि सर्वाणि तत्रैव द्वादश्यां पाण्डुनन्दन

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni hyāsamudrāṇi pāṇḍava / tāni sarvāṇi tatraiva dvādaśyāṃ pāṇḍunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयं यान्ति च दानानि यज्ञहोमबलिक्रियाः । न क्षीयते महाराज तत्र तीर्थे तु यत्कृतम्

kṣayaṃ yānti ca dānāni yajñahomabalikriyāḥ / na kṣīyate mahārāja tatra tīrthe tu yatkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्भूतं यद्भविष्यच्च तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कथितं ते मया सर्वं पृथग्भावेन भारत

yadbhūtaṃ yadbhaviṣyacca tīrthamāhātmyamuttamam / kathitaṃ te mayā sarvaṃ pṛthagbhāvena bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.