Revakhanda of the Vayupurana 168

नर्मदादक्षिणे रोधस्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

narmadādakṣiṇe rodhasyaṅkūreśvaramuttamam / tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सिद्धं महारक्ष आराध्य तु महेश्वरम् । शङ्करं जगतः प्राणं स्मृतिमात्रावहारिणम्

yatra siddhaṃ mahārakṣa ārādhya tu maheśvaram / śaṅkaraṃ jagataḥ prāṇaṃ smṛtimātrāvahāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तद्रक्षो द्विजश्रेष्ठ किंनाम कस्य वान्वये । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

kiṃ tadrakṣo dvijaśreṣṭha kiṃnāma kasya vānvaye / etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानतिमिरान्धा ये पुमांसः पापकारिणः । युष्मद्विधैर् दीपभूतैः पश्यन्ति सचराचरम्

ajñānatimirāndhā ye pumāṃsaḥ pāpakāriṇaḥ / yuṣmadvidhair dīpabhūtaiḥ paśyanti sacarācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । स्मितं कृत्वा बभाषे तां कथां पापप्रणाशनीम्

dharmaputravacaḥ śrutvā mārkaṇḍeyo munīśvaraḥ / smitaṃ kṛtvā babhāṣe tāṃ kathāṃ pāpapraṇāśanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्यो नाम पार्थिव । वेदशास्त्रप्रवक्ता च साक्षाद्वेधा इवापरः

mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastyo nāma pārthiva / vedaśāstrapravaktā ca sākṣādvedhā ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणबिन्दुसुता तस्य भार्यासीत्परमेष्ठिनः । तस्य धर्मप्रसङ्गेन पुत्रो जातो महामनाः

tṛṇabindusutā tasya bhāryāsītparameṣṭhinaḥ / tasya dharmaprasaṅgena putro jāto mahāmanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद्वेदेतिहासैश्च सषडङ्गपदक्रमाः । विश्रान्ता ब्रह्मणा दत्ता नाम विश्रवसेति च

yasmādvedetihāsaiśca saṣaḍaṅgapadakramāḥ / viśrāntā brahmaṇā dattā nāma viśravaseti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मिंश्चिद् अथ काले च भरद्वाजो महामुनिः । स्वसुतां प्रददौ राजन्मुदा विश्रवसे नृप

kasmiṃścid atha kāle ca bharadvājo mahāmuniḥ / svasutāṃ pradadau rājanmudā viśravase nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

sa tayā ramate sārdhaṃ paulomyā maghavā iva / mudā paramayā rājanbrāhmaṇo vedavittamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनचित् त्वथ कालेन पुत्रः पुत्रगुणैर्युतः । जज्ञे विश्रवसो राजन्नाम्ना वैश्रवणः श्रुतः

kenacit tvatha kālena putraḥ putraguṇairyutaḥ / jajñe viśravaso rājannāmnā vaiśravaṇaḥ śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि मौनव्रतं कृत्वा बालभावाद्युधिष्ठिर । सर्वभूताभयं दत्त्वा चचार परमं व्रतम्

so 'pi maunavrataṃ kṛtvā bālabhāvādyudhiṣṭhira / sarvabhūtābhayaṃ dattvā cacāra paramaṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तुष्टो महादेवो ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सह । सखित्वं चेश्वरो दत्त्वा धनदत्वं जगाम ह

tasya tuṣṭo mahādevo brahmā brahmarṣibhiḥ saha / sakhitvaṃ ceśvaro dattvā dhanadatvaṃ jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमेन्द्रवरुणानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि । ब्रह्माप्युक्त्वा जगामाशु लोकपालत्वम् ईप्सितम्

yamendravaruṇānāṃ ca caturthastvaṃ bhaviṣyasi / brahmāpyuktvā jagāmāśu lokapālatvam īpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्त्वनन्तरे काले कैकसी नाम राक्षसी । पातालं भूतलं त्यक्त्वा विश्रवं चकमे पतिम्

tatastvanantare kāle kaikasī nāma rākṣasī / pātālaṃ bhūtalaṃ tyaktvā viśravaṃ cakame patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रो ऽथ रावणो जातस्तस्या भरतसत्तम । कुम्भकर्णो महारक्षो धर्मात्मा च विभीषणः

putro 'tha rāvaṇo jātastasyā bharatasattama / kumbhakarṇo mahārakṣo dharmātmā ca vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भश्चैव विकुम्भश्च कुम्भकर्णसुतावुभौ । महाबलौ महावीर्यौ महान्तौ पुरुषोत्तम

kumbhaścaiva vikumbhaśca kumbhakarṇasutāvubhau / mahābalau mahāvīryau mahāntau puruṣottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्कूरो राक्षसश्रेष्ठः कुम्भस्य तनयो महान् । विभीषणं च गुणवद्दृष्ट्वैवं राक्षसोत्तमः

aṅkūro rākṣasaśreṣṭhaḥ kumbhasya tanayo mahān / vibhīṣaṇaṃ ca guṇavaddṛṣṭvaivaṃ rākṣasottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स यौवनं प्राप्य ज्ञात्वा रक्षः पितामहम् । परं निर्वेदमापन्नश्चचार सुमहत्तपः

tataḥ sa yauvanaṃ prāpya jñātvā rakṣaḥ pitāmaham / paraṃ nirvedamāpannaścacāra sumahattapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणं पश्चिमं गत्वा सागरं पूर्वमुत्तरम् । नर्मदायां प्रसङ्गेन ह्यङ्कूरो राक्षसेश्वरः

dakṣiṇaṃ paścimaṃ gatvā sāgaraṃ pūrvamuttaram / narmadāyāṃ prasaṅgena hyaṅkūro rākṣaseśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपश्चचार सुमहद्दिव्यं वर्षशतं किल । ततस्तुष्टो महादेवः साक्षात् परपुरंजयः

tapaścacāra sumahaddivyaṃ varṣaśataṃ kila / tatastuṣṭo mahādevaḥ sākṣāt parapuraṃjayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरेण छन्दयामास राक्षसं वृषकेतनः । वरं वृणीष्व भद्रं ते तव दास्यामि सुव्रत

vareṇa chandayāmāsa rākṣasaṃ vṛṣaketanaḥ / varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te tava dāsyāmi suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोवाच राक्षसो वाक्यं देवदेवं महेश्वरम् । वरदं सो ऽग्रतो दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः

provāca rākṣaso vākyaṃ devadevaṃ maheśvaram / varadaṃ so 'grato dṛṣṭvā praṇamya ca punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तुष्टो महादेव वरदो ऽसि सुरेश्वर । दुर्लभं सर्वभूतानाममरत्वं प्रयच्छ मे

yadi tuṣṭo mahādeva varado 'si sureśvara / durlabhaṃ sarvabhūtānāmamaratvaṃ prayaccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम नाम्ना स्थितो ऽनेन वरेण त्रिपुरान्तक । सदा संनिहितो ऽप्यत्र तीर्थे भवितुम् अर्हसि

mama nāmnā sthito 'nena vareṇa tripurāntaka / sadā saṃnihito 'pyatra tīrthe bhavitum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद् विभीषणमतं यावद् धर्मनिषेवणम् । करिष्यसि दृढात्मा त्वं तावदेतद्भविष्यति

yāvad vibhīṣaṇamataṃ yāvad dharmaniṣevaṇam / kariṣyasi dṛḍhātmā tvaṃ tāvadetadbhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा ययौ देवः सर्वदैवतपूजितः । विमानेनार्कवर्णेन कैलासं धरणीधरम्

evamuktvā yayau devaḥ sarvadaivatapūjitaḥ / vimānenārkavarṇena kailāsaṃ dharaṇīdharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाचम्य विधानतः । स्थापयामास राजेन्द्र ह्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम्

gate cādarśanaṃ deve snātvācamya vidhānataḥ / sthāpayāmāsa rājendra hyaṅkūreśvaramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । पताकैश् चामरैश् छत्रैर् जयशब्दादिमंगलैः

gandhapuṣpaistathā dhūpairvastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ / patākaiś cāmaraiś chatrair jayaśabdādimaṃgalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयित्वा सुरेशानं स्तोत्रैर्हृद्यैः सुपुष्कलैः । जगाम भवनं रक्षो यत्र राजा विभीषणः

pūjayitvā sureśānaṃ stotrairhṛdyaiḥ supuṣkalaiḥ / jagāma bhavanaṃ rakṣo yatra rājā vibhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजितः स यथान्यायं दानसन्मानगौरवैः । सौदर्ये स्थापितो भावे सो ऽवात्सीत्परयामुदा

pūjitaḥ sa yathānyāyaṃ dānasanmānagauravaiḥ / saudarye sthāpito bhāve so 'vātsītparayāmudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत् परमेश्वरम् । अङ्कूरेश्वरनामानं सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayet parameśvaram / aṅkūreśvaranāmānaṃ so 'śvamedhaphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

māṇḍavyakhātamārabhya saṅgamaṃ vāpi yacchubham / revāyā āmalakyāśca devakṣetraṃ maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माण्डव्यखातात् पश्चिमतस्तीर्थं तदङ्कूरेश्वरम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः

māṇḍavyakhātāt paścimatastīrthaṃ tadaṅkūreśvaram / tatra tīrthe naraḥ snātvā śuciḥ prayatamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्यामाचम्य यत्नेन जपं कृत्वाथ भारत । तर्पयित्वा पित्ःन्देवान् मनुष्यान् भरतर्षभ

sandhyāmācamya yatnena japaṃ kṛtvātha bhārata / tarpayitvā pitḥndevān manuṣyān bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सचैलः क्लिन्नवसनो मौनमास्थाय संयतः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्याम् उपोष्य विधिवन्नरः

sacailaḥ klinnavasano maunamāsthāya saṃyataḥ / aṣṭamyāṃ vā caturdaśyām upoṣya vidhivannaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां यः कुरुते राजंस्तस्य पुण्यफलं शृणु । साग्रं तु योजनशतं तीर्थान्यायतनानि च

pūjāṃ yaḥ kurute rājaṃstasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / sāgraṃ tu yojanaśataṃ tīrthānyāyatanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति तानि दृष्टानि ततः पापैः प्रमुच्यते । तत्र तीर्थे तु यद्दानं देवमुद्दिश्य दीयते

bhavanti tāni dṛṣṭāni tataḥ pāpaiḥ pramucyate / tatra tīrthe tu yaddānaṃ devamuddiśya dīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा तु विधिवत्पात्रे तदक्षयमुदाहृतम् । होमाद्दशगुणं प्रोक्तं फलं जाप्ये ततो ऽधिकम्

snātvā tu vidhivatpātre tadakṣayamudāhṛtam / homāddaśaguṇaṃ proktaṃ phalaṃ jāpye tato 'dhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिगुणं चोपवासेन स्नानेन च चतुर्गुणम् । संन्यासं कुरुते यस्तु प्राणत्यागं करोति वा

triguṇaṃ copavāsena snānena ca caturguṇam / saṃnyāsaṃ kurute yastu prāṇatyāgaṃ karoti vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । कृमिकीटपतङ्गानां तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । अङ्कूरेश्वरनामाख्ये मृतानां सुगतिर्भवेत्

anivartikā gatistasya rudralokādasaṃśayam / kṛmikīṭapataṅgānāṃ tatra tīrthe yudhiṣṭhira / aṅkūreśvaranāmākhye mṛtānāṃ sugatirbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते कथितं राजन्नङ्कूरेश्वरसम्भवम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं परमं पापनाशनम्

etatte kathitaṃ rājannaṅkūreśvarasambhavam / tīrthaṃ sarvaguṇopetaṃ paramaṃ pāpanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽपि शृण्वन्ति भक्त्येदं कीर्त्यमानं महाफलम् । लभन्ते नात्र सन्देहः शिवस्य भुवनं हि ते

ye 'pi śṛṇvanti bhaktyedaṃ kīrtyamānaṃ mahāphalam / labhante nātra sandehaḥ śivasya bhuvanaṃ hi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.