Revakhanda of the Vayupurana 209

स एवं तां मृदं नीत्वा मुक्त्वा तीरे तथोत्तरे । ददर्श भास्करं पश्चान्मन्त्रेणानेन चालभेत्

sa evaṃ tāṃ mṛdaṃ nītvā muktvā tīre tathottare / dadarśa bhāskaraṃ paścānmantreṇānena cālabhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे । मृत्तिके हर मे पापं जन्मकोटिशतार्जितम्

aśvakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasuṃdhare / mṛttike hara me pāpaṃ janmakoṭiśatārjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एवं विगाह्यापो मन्त्रमेतमुदीरयेत् । त्वं नर्मदे पुण्यजले तवाम्भः शङ्करोद्भवम्

tata evaṃ vigāhyāpo mantrametamudīrayet / tvaṃ narmade puṇyajale tavāmbhaḥ śaṅkarodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं प्रकुर्वतो मे ऽद्य पापं हरतु चार्जितम् । स स्नात्वानेन विधिना संतर्प्य पितृदेवताः

snānaṃ prakurvato me 'dya pāpaṃ haratu cārjitam / sa snātvānena vidhinā saṃtarpya pitṛdevatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययौ देवालयं पश्चाद् उपहारैः समन्वितः । भक्त्या संचिन्त्य सान्निध्ये शङ्करं लोकशङ्करम्

yayau devālayaṃ paścād upahāraiḥ samanvitaḥ / bhaktyā saṃcintya sānnidhye śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणोक्तविधानेन पूजां समुपचक्रमे । पूजाचतुष्टयं देवि शिवरात्र्यां निगद्यते

purāṇoktavidhānena pūjāṃ samupacakrame / pūjācatuṣṭayaṃ devi śivarātryāṃ nigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्नाप्य प्रथमे यामे पञ्चगव्येन शङ्करम् । घृतेन पूरणं पश्चात्कृतं नृपवरेण तु

saṃsnāpya prathame yāme pañcagavyena śaṅkaram / ghṛtena pūraṇaṃ paścātkṛtaṃ nṛpavareṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपदीपनैवेद्याद्यं संकल्प्य च यथाविधि । अर्घेणानेन देवेशं मन्त्रेणानेन शङ्करम्

dhūpadīpanaivedyādyaṃ saṃkalpya ca yathāvidhi / argheṇānena deveśaṃ mantreṇānena śaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्ते देवदेवेश शम्भो परमकारण । गृहाणार्घमिमं देव संसाराघमपाकुरु

namaste devadeveśa śambho paramakāraṇa / gṛhāṇārghamimaṃ deva saṃsārāghamapākuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तानुरूपतो दत्तं सुवर्णं मन्त्रकल्पितम् । अग्निर्हि देवाः सर्वे सुवर्णं च हुताशनात्

vittānurūpato dattaṃ suvarṇaṃ mantrakalpitam / agnirhi devāḥ sarve suvarṇaṃ ca hutāśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः सुवर्णदानेन प्रीताः स्युः सर्वदेवताः । तदर्घं सर्वदा दातुः प्रीतो भवतु शङ्करः

ataḥ suvarṇadānena prītāḥ syuḥ sarvadevatāḥ / tadarghaṃ sarvadā dātuḥ prīto bhavatu śaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना तेन पूजितः प्रथमे शिवः । यामे द्वितीये तु पुनः पूर्वोक्तविधिना चरेत्

anena vidhinā tena pūjitaḥ prathame śivaḥ / yāme dvitīye tu punaḥ pūrvoktavidhinā caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापयामास दुग्धेन गव्येन त्रिपुरान्तकम् । तंदुलैः पूरणं पश्चात्कृतं लिङ्गस्य शूलिनः

snāpayāmāsa dugdhena gavyena tripurāntakam / taṃdulaiḥ pūraṇaṃ paścātkṛtaṃ liṅgasya śūlinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा विधानं पूर्वोक्तं दत्तं वस्त्रयुगं सितम् । श्वेतवस्त्रयुगं यस्माच्छङ्करस्यातिवल्लभम्

kṛtvā vidhānaṃ pūrvoktaṃ dattaṃ vastrayugaṃ sitam / śvetavastrayugaṃ yasmācchaṅkarasyātivallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो भवति वै शम्भुर्दत्तेन श्वेतवाससा । यामं तृतीयं सम्प्राप्तं दृष्ट्वा नृपतिसत्तमः

prīto bhavati vai śambhurdattena śvetavāsasā / yāmaṃ tṛtīyaṃ samprāptaṃ dṛṣṭvā nṛpatisattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवं संस्नाप्य मधुना पूरणं चक्रिवांस् तिलैः । तिलद्रोणप्रदानं च कुर्यान्मन्त्रमुदीरयन्

devaṃ saṃsnāpya madhunā pūraṇaṃ cakrivāṃs tilaiḥ / tiladroṇapradānaṃ ca kuryānmantramudīrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलाः श्वेतास्तिलाः कृष्णाः सर्वपापहरास्तिलाः । तिलद्रोणप्रदानेनु संसारश्छिद्यतां मम

tilāḥ śvetāstilāḥ kṛṣṇāḥ sarvapāpaharāstilāḥ / tiladroṇapradānenu saṃsāraśchidyatāṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना राजा यामिनीयामपूजनम् । अतिवाह्य विनोदेन ब्रह्मघोषेण जागरम्

anena vidhinā rājā yāminīyāmapūjanam / ativāhya vinodena brahmaghoṣeṇa jāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकार पूजनं शम्भोर्बहुपुण्यप्रसाधकम् । ये जागरे त्रिनेत्रस्य शिवरात्र्यां शिवस्थिताः

cakāra pūjanaṃ śambhorbahupuṇyaprasādhakam / ye jāgare trinetrasya śivarātryāṃ śivasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते यां गतिं गताः पार्थ न तां गच्छन्ति यज्विनः । पापानि यानि कानि स्युः कोटिजन्मार्जितान्यपि

te yāṃ gatiṃ gatāḥ pārtha na tāṃ gacchanti yajvinaḥ / pāpāni yāni kāni syuḥ koṭijanmārjitānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरकेशवयोः स्नान्ति जागरे यान्ति संक्षयम् । यावन्तो निमिषा नृणां भवन्ति निशि जाग्रताम्

harakeśavayoḥ snānti jāgare yānti saṃkṣayam / yāvanto nimiṣā nṛṇāṃ bhavanti niśi jāgratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमिषे निमिषे राजन्नश्वमेधफलं ध्रुवम् । उपवासपराणां च देवायतनवासिनाम्

nimiṣe nimiṣe rājannaśvamedhaphalaṃ dhruvam / upavāsaparāṇāṃ ca devāyatanavāsinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्वतां धर्ममाख्यानं ध्यायतां हरकेशवौ । न तां बहुसुवर्णेन क्रतुना गतिमाप्नुयुः

śṛṇvatāṃ dharmamākhyānaṃ dhyāyatāṃ harakeśavau / na tāṃ bahusuvarṇena kratunā gatimāpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवरात्रिस्तिथिः पुण्या कार्त्तिकी च विशेषतः । रेवाया उत्तरं कूलं तीरं भारेश्वरेति च

śivarātristithiḥ puṇyā kārttikī ca viśeṣataḥ / revāyā uttaraṃ kūlaṃ tīraṃ bhāreśvareti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जागृतश् चातिदुःखेन कथं पापं न हास्यति । इत्थंस जागरं कृत्वा शिवरात्र्यां नरेश्वरः

jāgṛtaś cātiduḥkhena kathaṃ pāpaṃ na hāsyati / itthaṃsa jāgaraṃ kṛtvā śivarātryāṃ nareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभाते विमले गत्वा नर्मदातीरमुत्तमम् । स्नापितास् तेन ते सर्वे वाहनानि गजादयः

prabhāte vimale gatvā narmadātīramuttamam / snāpitās tena te sarve vāhanāni gajādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैस्तु वाहैर्गतस् तीर्थं स्नातो ऽहं स्नापयामि तान् । तत्र मध्यस्थितः स्नातस् तिर्यक्त्वान्निर्गतो वणिक्

yaistu vāhairgatas tīrthaṃ snāto 'haṃ snāpayāmi tān / tatra madhyasthitaḥ snātas tiryaktvānnirgato vaṇik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानं ददौ तानुद्दिश्य किंचिच्छक्त्यनुरूपतः । तेन वाहकृताद्दोषान्मुक्तो भवति मानवः

dānaṃ dadau tānuddiśya kiṃcicchaktyanurūpataḥ / tena vāhakṛtāddoṣānmukto bhavati mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथासौ कृतो लाभः कृतो व्रजति तान् प्रति । संस्नाप्य तं ततो राजा स्वयं स्नात्वा विधानतः

anyathāsau kṛto lābhaḥ kṛto vrajati tān prati / saṃsnāpya taṃ tato rājā svayaṃ snātvā vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संतर्प्य पितृदेवांश्च कृत्वा श्राद्धं यथाविधि । कृत्वा पिण्डान्पितृभ्यश्च वृषमुत्सृज्य लक्षणम्

saṃtarpya pitṛdevāṃśca kṛtvā śrāddhaṃ yathāvidhi / kṛtvā piṇḍānpitṛbhyaśca vṛṣamutsṛjya lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा देवालयं पश्चाद्देवं तीर्थोदकेन च । संस्नाप्य पञ्चगव्येन ततः पञ्चामृतेन च

gatvā devālayaṃ paścāddevaṃ tīrthodakena ca / saṃsnāpya pañcagavyena tataḥ pañcāmṛtena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वौषधिजलेनैव ततः शुद्धोदकेन च । चन्दनेन सुगन्धेन समालभ्य च शङ्करम्

sarvauṣadhijalenaiva tataḥ śuddhodakena ca / candanena sugandhena samālabhya ca śaṅkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुङ्कुमैश्च सकर्पूरैर्गन्धैश्च विविधैस्तथा । पुष्पौघैश्च सुगन्धाढ्यैश्चतुर्थं लिङ्गपूरणम्

kuṅkumaiśca sakarpūrairgandhaiśca vividhaistathā / puṣpaughaiśca sugandhāḍhyaiścaturthaṃ liṅgapūraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं नृपवरेणात्र कुर्वता पूर्वकं विधिम् । गोदानं च कृतं पश्चाद् विधिदृष्टेन कर्मणा

kṛtaṃ nṛpavareṇātra kurvatā pūrvakaṃ vidhim / godānaṃ ca kṛtaṃ paścād vidhidṛṣṭena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धेनुके रुद्ररूपासि रुद्रेण परिनिर्मिता । अस्मिन्नगाधे संसारे पतन्तं मां समुद्धर

dhenuke rudrarūpāsi rudreṇa parinirmitā / asminnagādhe saṃsāre patantaṃ māṃ samuddhara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धेनुं स्वलंकृतां दद्याद् अनेन विधिना ततः । क्षमाप्य देवदेवेशं ब्राह्मणान् भोजयेद् बहून्

dhenuṃ svalaṃkṛtāṃ dadyād anena vidhinā tataḥ / kṣamāpya devadeveśaṃ brāhmaṇān bhojayed bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्विधैर् भोजनैर् भक्ष्यैर् वासोभिस् तान् समर्चयेत् । दक्षिणाभिर्विचित्राभिः पूजयित्वा क्षमापयेत्

ṣaḍvidhair bhojanair bhakṣyair vāsobhis tān samarcayet / dakṣiṇābhirvicitrābhiḥ pūjayitvā kṣamāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स स्वयं बुभुजे पश्चात् परिवारसमन्वितः । तामेव रजनीं तत्र न्यवसज्जगतीपतिः

sa svayaṃ bubhuje paścāt parivārasamanvitaḥ / tāmeva rajanīṃ tatra nyavasajjagatīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तत्रोषितस्यैवं निशीथे ऽथ नरेश्वर । आकाशे सो ऽति शुश्राव दिव्यवाणीसमीरितम्

tasya tatroṣitasyaivaṃ niśīthe 'tha nareśvara / ākāśe so 'ti śuśrāva divyavāṇīsamīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन्समं ततो लोके फलं भवति साम्प्रतम् । संसारसागरे ह्यत्र पतितानां दुरात्मनाम्

rājansamaṃ tato loke phalaṃ bhavati sāmpratam / saṃsārasāgare hyatra patitānāṃ durātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि संनिधिमात्रेण फलं तत्रोच्यते कथम् । यदि शंतनुवंशस्य तत्रोन्मादकरं भवेत्

yadi saṃnidhimātreṇa phalaṃ tatrocyate katham / yadi śaṃtanuvaṃśasya tatronmādakaraṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एष त्वद्गृहे वोढा ह्यतिभारधुरंधरः । अनेन मित्रहननं पापं विश्वासघातनम्

ya eṣa tvadgṛhe voḍhā hyatibhāradhuraṃdharaḥ / anena mitrahananaṃ pāpaṃ viśvāsaghātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतं जन्मसहस्राणामतीते परिजन्मनि । गतेन पाप्मनात्मानं नरकेषु च संस्थितिः

kṛtaṃ janmasahasrāṇāmatīte parijanmani / gatena pāpmanātmānaṃ narakeṣu ca saṃsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो योनिसहस्रेषु गतिस्तिर्यक्षु चैव हि । गोयोनिं समनुप्राप्तस्त्वद्गृहे स सुदुर्मतिः

tato yonisahasreṣu gatistiryakṣu caiva hi / goyoniṃ samanuprāptastvadgṛhe sa sudurmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापितश्च त्वया तीर्थे ह्यस्मिन् पर्वसमागमे । दृष्ट्वा पूजां त्वया कॢप्तां कृता जागरणक्रिया

snāpitaśca tvayā tīrthe hyasmin parvasamāgame / dṛṣṭvā pūjāṃ tvayā kḷptāṃ kṛtā jāgaraṇakriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन निष्कल्मषो जातो मुक्त्वा देहं तवाग्रतः । स्वर्गं प्रति विमानस्थः सोऽद्य राजन्गमिष्यति

tena niṣkalmaṣo jāto muktvā dehaṃ tavāgrataḥ / svargaṃ prati vimānasthaḥ so'dya rājangamiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्ते निपतितो धुर्यः प्राणैर्व्ययुज्यत । विमानवरमारूढस्तत्क्षणात्समदृश्यत

evamukte nipatito dhuryaḥ prāṇairvyayujyata / vimānavaramārūḍhastatkṣaṇātsamadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं प्रणम्य राजेन्द्रम् उवाच प्रहसन्निव

sa taṃ praṇamya rājendram uvāca prahasanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोभो नृपवरश्रेष्ठ तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । यत्र चास्मद्विधस्तीर्थे मुच्यते पातकैर्नरः । मया ज्ञातमशेषेण मत्समो नास्ति पातकी

bhobho nṛpavaraśreṣṭha tīrthamāhātmyamuttamam / yatra cāsmadvidhastīrthe mucyate pātakairnaraḥ / mayā jñātamaśeṣeṇa matsamo nāsti pātakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः परं किं तु कुर्यां परं तीर्थानुकीर्तनम् । भवान्माता भवन्भ्राता भवांश्चैव पितामहः

ataḥ paraṃ kiṃ tu kuryāṃ paraṃ tīrthānukīrtanam / bhavānmātā bhavanbhrātā bhavāṃścaiva pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षन्तव्यं प्रणतो ऽस्म्यद्य यस्मिंस्तीर्थे हि मादृशाः । गतिमीदृग्विधां यान्ति न जाने तव का गतिः

kṣantavyaṃ praṇato 'smyadya yasmiṃstīrthe hi mādṛśāḥ / gatimīdṛgvidhāṃ yānti na jāne tava kā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाराध्य महेशानं सम्पूज्य च यथाविधि । का गतिस्तव संभाष्या देह्यनुज्ञां मम प्रभो

samārādhya maheśānaṃ sampūjya ca yathāvidhi / kā gatistava saṃbhāṣyā dehyanujñāṃ mama prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वरयन्ति च मां ह्येते दिविस्थाः प्रणयाद्गणाः । स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामीत्युक्त्वा सो ऽन्तर्दधे क्षणात्

tvarayanti ca māṃ hyete divisthāḥ praṇayādgaṇāḥ / svastyastu te gamiṣyāmītyuktvā so 'ntardadhe kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते चादर्शनं तत्र स राजा विस्मयान्वितः । तीर्थमाहात्म्यमतुलं वर्णयन्स्वपुरं गतः

gate cādarśanaṃ tatra sa rājā vismayānvitaḥ / tīrthamāhātmyamatulaṃ varṇayansvapuraṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थंभूतं हि तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । सर्वपापक्षयकरं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम्

itthaṃbhūtaṃ hi tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam / sarvapāpakṣayakaraṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपापानि नश्यन्ति स्नानमात्रेण भारत । कार्त्तिकस्य चतुर्दश्याम् उपवासपरायणः

upapāpāni naśyanti snānamātreṇa bhārata / kārttikasya caturdaśyām upavāsaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्धा पूरयेल्लिङ्गं तस्य पुण्यफलं शृणु । ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः

caturdhā pūrayelliṅgaṃ tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापापानि चत्वारि चतुर्भिर्यान्ति संक्षयम् । सो ऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलमुत्तमम्

mahāpāpāni catvāri caturbhiryānti saṃkṣayam / so 'śvamedhasya yajñasya labhate phalamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यामुपोषितः । स्वर्णदानाच्च तत्तीर्थे यज्ञस्य लभते फलम्

kārttike śuklapakṣasya caturdaśyāmupoṣitaḥ / svarṇadānācca tattīrthe yajñasya labhate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां वैशाखे मासि पूर्ववत् । दीपं पिष्टमयं कृत्वा पित्ःन् सर्वान् विमोक्षयेत्

aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ vaiśākhe māsi pūrvavat / dīpaṃ piṣṭamayaṃ kṛtvā pitḥn sarvān vimokṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम् । तदक्षयफलं सर्वमेवमाह महेश्वरः

tatra yaddīyate dānamapi vālāgramātrakam / tadakṣayaphalaṃ sarvamevamāha maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारभूत्यां मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गती राजञ्छिवलोकान् निरन्तरम्

bhārabhūtyāṃ mṛtānāṃ tu narāṇāṃ bhāvitātmanām / anivartikā gatī rājañchivalokān nirantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा लोकवृत्त्यर्थं मर्त्यलोकं जिगीषति । साङ्गवेदज्ञविप्राणां जायते विमले कुले

athavā lokavṛttyarthaṃ martyalokaṃ jigīṣati / sāṅgavedajñaviprāṇāṃ jāyate vimale kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनधान्यसमायुक्तो वेदविद्यासमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

dhanadhānyasamāyukto vedavidyāsamanvitaḥ / sarvavyādhivinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनस्तत्तीर्थमासाद्य ह्यक्षयं पदमाप्नुयात्

punastattīrthamāsādya hyakṣayaṃ padamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पुण्यं पापहरं कथितं ते नृपोत्तम । भारतेदं महाख्यानं शृणु चैव ततः परम्

etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ kathitaṃ te nṛpottama / bhāratedaṃ mahākhyānaṃ śṛṇu caiva tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.