Revakhanda of the Vayupurana 22

अतः परं प्रवक्ष्यामि सा विशल्या ह्यभूद्यथा । आश्चर्यभूता लोकस्य सर्वपापक्षयंकरी

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sā viśalyā hyabhūdyathā / āścaryabhūtā lokasya sarvapāpakṣayaṃkarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो मुख्यो ह्यग्निरजायत । मुख्यो वह्निरितिप्रोक्त ऋषिः परमधार्मिकः

brahmaṇo mānasaḥ putro mukhyo hyagnirajāyata / mukhyo vahniritiprokta ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्वाहाभवत्पत्नी स्मृता दाक्षायणी तु सा । तस्यां मुख्या महाराज त्रयः पुत्रास्तदा ऽभवन्

tasya svāhābhavatpatnī smṛtā dākṣāyaṇī tu sā / tasyāṃ mukhyā mahārāja trayaḥ putrāstadā 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निराहवनीयस्तु दक्षिणाग्निस्तथैव च । गार्हपत्यस्तृतीयस्तु त्रैलोक्यं यैश्च धार्यते

agnirāhavanīyastu dakṣiṇāgnistathaiva ca / gārhapatyastṛtīyastu trailokyaṃ yaiśca dhāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा वै गार्हपत्यो ऽग्निर्जज्ञे पुत्रद्वयं शुभम् । पद्मकः शङ्कुनामा च तावुभावग्निसत्तमौ

tathā vai gārhapatyo 'gnirjajñe putradvayaṃ śubham / padmakaḥ śaṅkunāmā ca tāvubhāvagnisattamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसन्नग्निर्नदीतीरे समाश्रित्य महत्तपः । रुद्रमाराधयामास जितात्मा सुसमाहितः

vasannagnirnadītīre samāśritya mahattapaḥ / rudramārādhayāmāsa jitātmā susamāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशवर्षसहस्राणि चचार विपुलं तपः । तमुवाच महादेवः प्रसन्नो वृषभध्वजः

daśavarṣasahasrāṇi cacāra vipulaṃ tapaḥ / tamuvāca mahādevaḥ prasanno vṛṣabhadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोभो ब्रूहि महाभाग यत्ते मनसि वर्तते । दाता ह्यहम् असंदेहो यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम्

bhobho brūhi mahābhāga yatte manasi vartate / dātā hyaham asaṃdeho yadyapi syāt sudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदेयं महाभागा सरितो याश्च षोडश । भवन्तु मम पत्न्यस्तास्त्वत्प्रसादान्महेश्वर

narmadeyaṃ mahābhāgā sarito yāśca ṣoḍaśa / bhavantu mama patnyastāstvatprasādānmaheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासु वै चिन्तितान् पुत्रान् अग्र्यान् उत्पादयाम्यहम् । एष एव वरो देव दीयतां मे महेश्वर

tāsu vai cintitān putrān agryān utpādayāmyaham / eṣa eva varo deva dīyatāṃ me maheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतास्तु धिष्णिनाम्न्यो वै भविष्यन्ति सरिद्वराः । पत्न्यस्तव विशालाक्ष्यो वेदे ख्याता न संशयः

etāstu dhiṣṇināmnyo vai bhaviṣyanti saridvarāḥ / patnyastava viśālākṣyo vede khyātā na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां पुत्रा भविष्यन्ति ह्यग्नयो ये ऽध्वरे स्मृताः । धिष्ण्यानाम सुविख्याता यावदाभूतसम्प्लवम्

tāsāṃ putrā bhaviṣyanti hyagnayo ye 'dhvare smṛtāḥ / dhiṣṇyānāma suvikhyātā yāvadābhūtasamplavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत । नर्मदा च सरिच्छ्रेष्ठा तस्य भार्या बभूव ह

evamuktvā mahādevastatraivāntaradhīyata / narmadā ca saricchreṣṭhā tasya bhāryā babhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कावेरी कृष्णवेणी च रेवा च यमुना तथा । गोदावरी वितस्ता च चन्द्रभागा इरावती

kāverī kṛṣṇaveṇī ca revā ca yamunā tathā / godāvarī vitastā ca candrabhāgā irāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपाशा कौशिकी चैव सरयूः शतरुद्रिका । शिप्रा सरस्वती चैव ह्रादिनी पावनी तथा

vipāśā kauśikī caiva sarayūḥ śatarudrikā / śiprā sarasvatī caiva hrādinī pāvanī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताः षोडशा नद्यो वै भार्यार्थं संव्यवस्थिताः । तदात्मानं विभज्याशु धिष्णीषु स महाद्युतिः

etāḥ ṣoḍaśā nadyo vai bhāryārthaṃ saṃvyavasthitāḥ / tadātmānaṃ vibhajyāśu dhiṣṇīṣu sa mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यभिचारात् तु भर्तुर् वै नर्मदाद्यासु धिष्णिषु । उत्पन्नाः शुचयः पुत्राः सर्वे ते धिष्ण्यपाः स्मृताः

vyabhicārāt tu bhartur vai narmadādyāsu dhiṣṇiṣu / utpannāḥ śucayaḥ putrāḥ sarve te dhiṣṇyapāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्च नर्मदायास्तु धिष्णीन्द्रो नाम विश्रुतः । बभूव पुत्रो बलवान्रूपेणाप्रतिमो नृप

tasyāśca narmadāyāstu dhiṣṇīndro nāma viśrutaḥ / babhūva putro balavānrūpeṇāpratimo nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवासुरं युद्धम् अभवल्लोमहर्षणम् । मयतारकम् इत्येवं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

tato devāsuraṃ yuddham abhavallomaharṣaṇam / mayatārakam ityevaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र दैत्यैर् महाघोरैर् मयतारपुरोगमैः । ताडितास्ते सुरास्त्रस्ता विष्णुं वै शरणं ययुः

tatra daityair mahāghorair mayatārapurogamaiḥ / tāḍitāste surāstrastā viṣṇuṃ vai śaraṇaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रायस्व नो हृषीकेशा घोरादस्मान्महाभयात् । दैत्यान्सर्वान्संहरस्व मयतारपुरोगमान्

trāyasva no hṛṣīkeśā ghorādasmānmahābhayāt / daityānsarvānsaṃharasva mayatārapurogamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तः स भगवान्दिशो दश व्यलोकयत् । ततो भगवता दृष्टौ रणे पावकमारुतौ

evamuktaḥ sa bhagavāndiśo daśa vyalokayat / tato bhagavatā dṛṣṭau raṇe pāvakamārutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूतौ विष्णुना तौ तु सकाशं जग्मतुः क्षणात् । स्थितौ तौ प्रणतौ चाग्रे देवदेवस्य धीमतः

āhūtau viṣṇunā tau tu sakāśaṃ jagmatuḥ kṣaṇāt / sthitau tau praṇatau cāgre devadevasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धिष्णिः पावकेन्द्रो देवेनोक्तो महात्मना । निर्दहेमान् महाघोरान् नार्मदेय महासुरान्

tato dhiṣṇiḥ pāvakendro devenokto mahātmanā / nirdahemān mahāghorān nārmadeya mahāsurān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैवमुकौ तौ देवौ रणे पावकमारुतौ । दैत्यान् ददहतुः सर्वान् मयतारपुरोगमान्

athaivamukau tau devau raṇe pāvakamārutau / daityān dadahatuḥ sarvān mayatārapurogamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्यमानास्तु ते सर्वे शस्त्रैरग्निं त्ववेष्टयन् । दिव्यैरग्न्यर्कसङ्काशैः शतशो ऽथ सहस्रशः

dahyamānāstu te sarve śastrairagniṃ tvaveṣṭayan / divyairagnyarkasaṅkāśaiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांश्चाग्निः शस्त्रनिकरैर्निर्ददाह महासुरान् । ज्वालामालाकुलं सर्वं वायुना निर्मितं तदा

tāṃścāgniḥ śastranikarairnirdadāha mahāsurān / jvālāmālākulaṃ sarvaṃ vāyunā nirmitaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्यमानास्ततो दैत्या अग्निज्वालासमावृताः । प्रविश्य पातालतलं जले लीनाः सहस्रशः

dahyamānāstato daityā agnijvālāsamāvṛtāḥ / praviśya pātālatalaṃ jale līnāḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कुमारमग्निं तु नर्मदापुत्रमव्ययम् । पूजयित्वा सुराः सर्वे जग्मुस्ते त्रिदशालयम्

tataḥ kumāramagniṃ tu narmadāputramavyayam / pūjayitvā surāḥ sarve jagmuste tridaśālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशल्यस्तु महातेजा रेवापुत्रो वृतो ऽग्निभिः । नर्मदामागतः क्षिप्रं मातरं द्रष्टुमुत्सुकः

saśalyastu mahātejā revāputro vṛto 'gnibhiḥ / narmadāmāgataḥ kṣipraṃ mātaraṃ draṣṭumutsukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा पुत्रम् आयान्तं शस्त्रौघेण परिक्षतम् । नर्मदा पुण्यसलिला अभ्युत्थाय सुविस्मिता

taṃ dṛṣṭvā putram āyāntaṃ śastraugheṇa parikṣatam / narmadā puṇyasalilā abhyutthāya suvismitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यष्वजत बाहुभ्यां प्रस्नवापीडितस्तनी । सशल्यं पुत्रमादाय कापिलं ह्रदमाविशत्

paryaṣvajata bāhubhyāṃ prasnavāpīḍitastanī / saśalyaṃ putramādāya kāpilaṃ hradamāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टमात्रे तु ह्रदे कापिले पापनाशिनि । सशल्यं तं विशल्यं च क्षणात्कृतवती तदा

praviṣṭamātre tu hrade kāpile pāpanāśini / saśalyaṃ taṃ viśalyaṃ ca kṣaṇātkṛtavatī tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विशल्यो ऽभवद् यस्मात् प्राप्य तस्याः शिवं जलम् । कपिला नामतस् तेन विशल्या चोच्यते बुधैः

sa viśalyo 'bhavad yasmāt prāpya tasyāḥ śivaṃ jalam / kapilā nāmatas tena viśalyā cocyate budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये ऽपि तत्र ये स्नाताः शुचयस्तु समाहिताः । पापशल्यैः प्रमुच्यन्ते मृता यान्ति सुरालयम्

anye 'pi tatra ye snātāḥ śucayastu samāhitāḥ / pāpaśalyaiḥ pramucyante mṛtā yānti surālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टो ऽहं पुरा त्वया । उत्पत्तिकारणं तात विशल्याया नरेश्वर

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo 'haṃ purā tvayā / utpattikāraṇaṃ tāta viśalyāyā nareśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.