Revakhanda of the Vayupurana 232

इति वः कथितं विप्रा रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । यथोपदिष्टं पार्थाय मार्कण्डेयेन वै पुरा

iti vaḥ kathitaṃ viprā revāmāhātmyamuttamam / yathopadiṣṭaṃ pārthāya mārkaṇḍeyena vai purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तीर्थकदम्बाश्च तेषु तीर्थविशेषतः । प्राधान्येन मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

tathā tīrthakadambāśca teṣu tīrthaviśeṣataḥ / prādhānyena mayā khyātā yathāsaṅkhyaṃ yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

etatpavitramatulaṃ hyetatpāpaharaṃ param / narmadācaritaṃ puṇyaṃ māhātmyaṃ munibhāṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तकल्पानुगो विप्रो नर्मदायां मुनीश्वराः । मृकण्डतनयो धीमान्परमार्थविदुत्तमः

saptakalpānugo vipro narmadāyāṃ munīśvarāḥ / mṛkaṇḍatanayo dhīmānparamārthaviduttamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसेव्य सर्वतीर्थानि नदीः सर्वाश्च वै पुरा । बहुकल्पस्मरां रेवामालक्ष्य शिवदेहजाम्

saṃsevya sarvatīrthāni nadīḥ sarvāśca vai purā / bahukalpasmarāṃ revāmālakṣya śivadehajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मे कलेति च शर्वोक्तां शरणं शर्वजां ययौ । अजराममरां देवीं दैत्यध्वंसकरीं पराम्

me kaleti ca śarvoktāṃ śaraṇaṃ śarvajāṃ yayau / ajarāmamarāṃ devīṃ daityadhvaṃsakarīṃ parām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाविभवसंयुक्तां भवघ्नीं भवजाह्नवीम् । तस्यामाबध्य सत्प्रेम जातः सो ऽप्यजरामरः

mahāvibhavasaṃyuktāṃ bhavaghnīṃ bhavajāhnavīm / tasyāmābadhya satprema jātaḥ so 'pyajarāmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यश्च सत्तमाः । व्यवस्थितानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे

ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyaśca sattamāḥ / vyavasthitāni revāyāstīrayugme pade pade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारितः परितः सन्ति सतीर्थास्तु सहस्रशः । न तुलां यान्ति रेवायास्ताश्च मन्ये मुनीश्वराः

sāritaḥ paritaḥ santi satīrthāstu sahasraśaḥ / na tulāṃ yānti revāyāstāśca manye munīśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्वः कथितं सर्वं यत्पृष्टमखिलं द्विजाः । यन्महेशमुखाच्छ्रुत्वा वायुराह ऋषीन्प्रति

etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ yatpṛṣṭamakhilaṃ dvijāḥ / yanmaheśamukhācchrutvā vāyurāha ṛṣīnprati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वन्मृकण्डतनयो ऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

tadvanmṛkaṇḍatanayo 'pyanubhūyākhilāṃ nadīm / satīrthāṃ padaśaḥ prāha pāṇḍuputrāya pāvanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्च कथितं सर्वं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । नर्मदाचरितं पुण्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

etacca kathitaṃ sarvaṃ saṃkṣepeṇa dvijottamāḥ / narmadācaritaṃ puṇyaṃ triṣu lokeṣu durlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस् तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

kimanyaiḥ saritāṃ toyaiḥ sevitais tu sahasraśaḥ / yadi saṃsevyate toyaṃ revāyāḥ pāpanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेकलाजलसंसेवी मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम्

mekalājalasaṃsevī muktimāpnoti śāśvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा यथा भजेन्मर्त्यो यद्यदिच्छति तीर्थगः । तत्तदाप्नोति नियतं श्रद्धयाश्रद्धयापि च

yathā yathā bhajenmartyo yadyadicchati tīrthagaḥ / tattadāpnoti niyataṃ śraddhayāśraddhayāpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं ब्रह्मा हरिरिदमिदं साक्षात्परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्

idaṃ brahmā hariridamidaṃ sākṣātparo haraḥ / idaṃ brahma nirākāraṃ kaivalyaṃ narmadājalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि नद्यो हृदयफलप्रदाः । यावन्न स्मर्यते रेवा सेवाहेवा कलौ नरैः

tāvadgarjanti tīrthāni nadyo hṛdayaphalapradāḥ / yāvanna smaryate revā sevāhevā kalau naraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

dhruvaṃ loke hitārthāya śivena svaśarīrataḥ / śaktiḥ kāpi saridrūpā reveyamavatāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्गर्जन्ति यज्ञाश्च वनक्षेत्रादयो भृशम् । यावन्न नर्मदानामकीर्तनं क्रियते कलौ

tāvadgarjanti yajñāśca vanakṣetrādayo bhṛśam / yāvanna narmadānāmakīrtanaṃ kriyate kalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरिमा गाण्यते तावत्तपोदानव्रतादिषु । नरैर्वा प्राप्यते यावद्भुवि भर्गभवा धुनी

garimā gāṇyate tāvattapodānavratādiṣu / narairvā prāpyate yāvadbhuvi bhargabhavā dhunī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्

ye vasantyuttare kūle rudrasyānucarā hi te / vasanti yāmyatīre ye lokaṃ te yānti vaiṣṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यास्ते देशवर्यास्ते येषु देशेषु नर्मदा । नरकान्तकरी शश्वत्संश्रिता शर्वनिर्मिता

dhanyāste deśavaryāste yeṣu deśeṣu narmadā / narakāntakarī śaśvatsaṃśritā śarvanirmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतपुण्याश्च ते लोकाः शोकाय न भवन्ति ते । ये पिबन्ति जलं पुण्यं पार्वतीपतिसिन्धुजम्

kṛtapuṇyāśca te lokāḥ śokāya na bhavanti te / ye pibanti jalaṃ puṇyaṃ pārvatīpatisindhujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पवित्रमतुलं रेवायाश्चरितं द्विजाः । शृणोति यः कीर्तयते मुच्यते सर्वपातकः

idaṃ pavitramatulaṃ revāyāścaritaṃ dvijāḥ / śṛṇoti yaḥ kīrtayate mucyate sarvapātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्फलं सर्ववेदैश्च सषडङ्गपदक्रमैः । श्रुतैश्च पठितैस्तस्मात्फलमष्टगुणं भवेत्

yatphalaṃ sarvavedaiśca saṣaḍaṅgapadakramaiḥ / śrutaiśca paṭhitaistasmātphalamaṣṭaguṇaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्रयाजी फलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । श्रुत्वा सकृच्च रेवायाश्चरितं तत्फलं लभेत्

satrayājī phalaṃ yacca labhate dvādaśābdikam / śrutvā sakṛcca revāyāścaritaṃ tatphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतीर्थावगाहाच्च यत्फलं सागरादिषु । सकृच्छ्रुत्वा च माहात्म्यं रेवायास् तत्फलं लभेत्

sarvatīrthāvagāhācca yatphalaṃ sāgarādiṣu / sakṛcchrutvā ca māhātmyaṃ revāyās tatphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्धर्म्यमुपाख्यानं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम् । देशे वा मण्डले वापि नगरे ग्राममध्यतः

etaddharmyamupākhyānaṃ sarvaśāstreṣvanuttamam / deśe vā maṇḍale vāpi nagare grāmamadhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहे वा तिष्ठते यस्य लिखितं सार्ववार्णिकम् । स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः

gṛhe vā tiṣṭhate yasya likhitaṃ sārvavārṇikam / sa brahmā sa śivaḥ sākṣātsa ca devo janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थकाममोक्षाणां मार्गे ऽयं देवसेवितः । गुरूणां च गुरुः शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम्

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ mārge 'yaṃ devasevitaḥ / gurūṇāṃ ca guruḥ śāstraṃ paramaṃ siddhikāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं पुराणं देवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदवान्भूयात्क्षत्रियो विजयी भवेत्

yaścedaṃ śṛṇuyānnityaṃ purāṇaṃ devabhāṣitam / brāhmaṇo vedavānbhūyātkṣatriyo vijayī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनाढ्यो जायते वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग् भवेत्

dhanāḍhyo jāyate vaiśyaḥ śūdro vai dharmabhāg bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाग्यसन्ततिं नारी श्रुत्वैतत्समवाप्नुयात् । श्रियं सौख्यं स्वर्गवासं जन्म चैवोत्तमे कुले

saubhāgyasantatiṃ nārī śrutvaitatsamavāpnuyāt / śriyaṃ saukhyaṃ svargavāsaṃ janma caivottame kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसभेदी कृतघ्नश्च स्वामिध्रुङ् मित्रवञ्चकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

rasabhedī kṛtaghnaśca svāmidhruṅ mitravañcakaḥ / goghnaśca garadaścaiva kanyāvikrayakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । नर्मदाचरितं शृण्वंस्तामब्दं यो ऽभिषेवते

brahmaghnaśca surāpī ca steyī ca gurutalpagaḥ / narmadācaritaṃ śṛṇvaṃstāmabdaṃ yo 'bhiṣevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । पाकभेदी वृथापाकी देवब्राह्मणनिन्दकः

sarvapāpavinirmukto jāyate nātra saṃśayaḥ / pākabhedī vṛthāpākī devabrāhmaṇanindakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परीवादी गुरोः पित्रोः साधूनां नृपतेस्तथा । ते ऽपि श्रुत्वा च पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः

parīvādī guroḥ pitroḥ sādhūnāṃ nṛpatestathā / te 'pi śrutvā ca pāpebhyo mucyante nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये पुनर्भावितात्मानः शस्त्रं शृण्वन्ति नित्यशः । पूजयन्ति च तच्छास्त्रं नार्मदं वस्त्रभूषणैः

ye punarbhāvitātmānaḥ śastraṃ śṛṇvanti nityaśaḥ / pūjayanti ca tacchāstraṃ nārmadaṃ vastrabhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पैः फलैश् चन्दनाद्यैर् भोजनैर् विविधैर् अपि । शास्त्रे ऽस्मिन्पूजिते देवाः पूजिता गुरवस्तथा

puṣpaiḥ phalaiś candanādyair bhojanair vividhair api / śāstre 'sminpūjite devāḥ pūjitā guravastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह लोके परे चैव नात्र कार्या विचारणा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धवस्त्रादिभूषणैः

iha loke pare caiva nātra kāryā vicāraṇā / tasmātsarvaprayatnena gandhavastrādibhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजयेत्परया भक्त्या वाचकं शास्त्रमेव च । वेदपाठैश्च यत्पुण्यमग्निहोत्रैश्च पालितैः

pūjayetparayā bhaktyā vācakaṃ śāstrameva ca / vedapāṭhaiśca yatpuṇyamagnihotraiśca pālitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्फलं समवाप्नोति नर्मदाचरिते शुभे । कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करे तथा

tatphalaṃ samavāpnoti narmadācarite śubhe / kurukṣetre ca yatpuṇyaṃ prabhāse puṣkare tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रावर्ते गयायां च वाराणस्यां विशेषतः । गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे

rudrāvarte gayāyāṃ ca vārāṇasyāṃ viśeṣataḥ / gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमादिषु तीर्थेषु यत्पुण्यं जायते नृणाम् । नर्मदाचरितं श्रुत्वा तत्पुण्यं सकलं लभेत्

evamādiṣu tīrtheṣu yatpuṇyaṃ jāyate nṛṇām / narmadācaritaṃ śrutvā tatpuṇyaṃ sakalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमध्यावसानेषु नर्मदाचरितं शुभम् । यः शृणोति नरो भक्त्या शृणुध्वं तत्फलं महत्

ādimadhyāvasāneṣu narmadācaritaṃ śubham / yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā śṛṇudhvaṃ tatphalaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाप्य शिवसंस्थानं देवकन्यासमावृतः । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा शिवेन सह मोदते

samāpya śivasaṃsthānaṃ devakanyāsamāvṛtaḥ / rudrasyānucaro bhūtvā śivena saha modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माख्यानमिदं पुण्यं सर्वाख्यानेष्वनुत्तमम् । गृहे ऽपि पठ्यते यस्य चतुर्वर्णस्य सत्तमाः

dharmākhyānamidaṃ puṇyaṃ sarvākhyāneṣvanuttamam / gṛhe 'pi paṭhyate yasya caturvarṇasya sattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यं तस्य गृहं मन्ये गृहस्थं चापि तत्कुलम् । पुस्तकं पूजयेद्यस्तु नर्मदाचरितस्य तु

dhanyaṃ tasya gṛhaṃ manye gṛhasthaṃ cāpi tatkulam / pustakaṃ pūjayedyastu narmadācaritasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः । वाचके पूजिते तद्वद्देवाश्च ऋषयो ऽर्चिताः

narmadā pūjitā tena bhagavāṃśca maheśvaraḥ / vācake pūjite tadvaddevāśca ṛṣayo 'rcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेखयित्वा च सकलं रेवाचरितमुत्तमम् । भूषणं सर्वशास्त्राणां यो ददाति द्विजन्मने

lekhayitvā ca sakalaṃ revācaritamuttamam / bhūṣaṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ yo dadāti dvijanmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

narmadāsarvatīrtheṣu snānadānena yatphalam / tatphalaṃ samavāpnoti sa naro nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्त्तिवर्धनम्

etatpurāṇaṃ rudroktaṃ mahāpuṇyaphalapradam / svargadaṃ putradaṃ dhanyaṃ yaśasyaṃ kīrttivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म्यमायुष्यमतुलं दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वकामार्थसिद्धिदम्

dharmyamāyuṣyamatulaṃ duḥkhaduḥsvapnanāśanam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ cāpi sarvakāmārthasiddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्प्रदत्तमिदं पुण्यं पुराणं वाच्यते द्विजैः । शिवलोके स्थितिस् तस्य पुराणाक्षरवत्सरी

yatpradattamidaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vācyate dvijaiḥ / śivaloke sthitis tasya purāṇākṣaravatsarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निगदितमेतन्नर्मदायाश्चरित्रं पवनगदितमग्र्यं शर्ववक्त्रादवाप्य । त्रिभुवनजनवन्द्यं त्वेतदादौ मुनीनां कुलपतिपुरतस् तत् सूतमुख्येन साधु

iti nigaditametannarmadāyāścaritraṃ pavanagaditamagryaṃ śarvavaktrādavāpya / tribhuvanajanavandyaṃ tvetadādau munīnāṃ kulapatipuratas tat sūtamukhyena sādhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.