Revakhanda of the Vayupurana 26

जायते नात्र सन्देह इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् । एकादश्यामुपोष्याथ द्वादश्यामुदकप्रदा

jāyate nātra sandeha ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt / ekādaśyāmupoṣyātha dvādaśyāmudakapradā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणं समुद्दिश्य ब्राह्मणे विष्णुतत्परे । सा सदा स्पर्शसम्भाषैर्द्रावयेद्भावयेज्जनम्

nārāyaṇaṃ samuddiśya brāhmaṇe viṣṇutatpare / sā sadā sparśasambhāṣairdrāvayedbhāvayejjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद्दानं महर्लोके ह्यनन्तम् उदके भवेत् । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं काममुद्दिश्य वै द्विजे

yasmāddānaṃ maharloke hyanantam udake bhavet / pādābhyaṅgaṃ śiro'bhyaṅgaṃ kāmamuddiśya vai dvije

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददाति च त्रयोदश्यां भक्त्या परमयाङ्गना । यस्यां यस्यां मृता जायेद् भूयो योन्यां तु जन्मनि

dadāti ca trayodaśyāṃ bhaktyā paramayāṅganā / yasyāṃ yasyāṃ mṛtā jāyed bhūyo yonyāṃ tu janmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां तस्यां तु सा भर्तुर्न वियुज्येत कर्हिचित् । तथाप्येवं चतुर्दश्यां दद्यात् पात्रमुपानहौ

tasyāṃ tasyāṃ tu sā bharturna viyujyeta karhicit / tathāpyevaṃ caturdaśyāṃ dadyāt pātramupānahau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मणे धर्ममुद्दिश्य तस्या लोका ह्यनामयाः । एवं च पक्षपक्षान्ते श्राद्धे तर्पेद् द्विजोत्तमान्

brahmaṇe dharmamuddiśya tasyā lokā hyanāmayāḥ / evaṃ ca pakṣapakṣānte śrāddhe tarped dvijottamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्युच्छिन्ना सदा राज्ञि सन्ततिर् जायते भुवि । एवं ते तिथिमाहात्म्यं दानयोगेन भाषितम्

avyucchinnā sadā rājñi santatir jāyate bhuvi / evaṃ te tithimāhātmyaṃ dānayogena bhāṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा वनस्पतीनां तु आराधनविधिं शृणु । जम्बूं निम्बतरुं चैव तिन्दुकं मधुकं तथा

tathā vanaspatīnāṃ tu ārādhanavidhiṃ śṛṇu / jambūṃ nimbataruṃ caiva tindukaṃ madhukaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्रं चामलकं चैव शाल्मलिं वटपिप्पलौ । शमीबिल्वामलीवृक्षं कदलीं पाटलीं तथा

āmraṃ cāmalakaṃ caiva śālmaliṃ vaṭapippalau / śamībilvāmalīvṛkṣaṃ kadalīṃ pāṭalīṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यान्पुण्यतमान्वृक्षानुपेत्य स्वर्गमाप्नुयात्

anyānpuṇyatamānvṛkṣānupetya svargamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्रे मासे तु या नारी कुर्याद्व्रतमनुत्तमम् । तस्य व्रतस्य चान्यानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

caitre māse tu yā nārī kuryādvratamanuttamam / tasya vratasya cānyāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतेन येन सुभगे दुर्भगत्वं न पश्यति । यथा हिमं रविं प्राप्य विलयं याति भूतले

śrutena yena subhage durbhagatvaṃ na paśyati / yathā himaṃ raviṃ prāpya vilayaṃ yāti bhūtale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा दुःखं च दौर्भाग्यं व्रतादस्माद्विलीयते । मधुकाख्यां तु ललितामाराधयति येन वै

tathā duḥkhaṃ ca daurbhāgyaṃ vratādasmādvilīyate / madhukākhyāṃ tu lalitāmārādhayati yena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिं तं शृणु सुभगे कथ्यमानं सुखावहम् । चैत्रे शुक्लतृतीयायां सुस्नाता शुद्धमानसा

vidhiṃ taṃ śṛṇu subhage kathyamānaṃ sukhāvaham / caitre śuklatṛtīyāyāṃ susnātā śuddhamānasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिमां मधुवृक्षस्य शाङ्करीम् उमया सह । कारयित्वा द्विजवरैः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

pratimāṃ madhuvṛkṣasya śāṅkarīm umayā saha / kārayitvā dvijavaraiḥ pratiṣṭhāpya yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धिकुसुमैर्धूपैस्तथा कर्पूरकुङ्कुमैः । पूजयेद् विधिना देवं मन्त्रयुक्तेन भामिनी

sugandhikusumairdhūpaistathā karpūrakuṅkumaiḥ / pūjayed vidhinā devaṃ mantrayuktena bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादौ नमः शिवायेति मेढ्रे वै मन्मथाय च । कालोदरायेत् युदरं नीलकंठाय कण्ठकम्

pādau namaḥ śivāyeti meḍhre vai manmathāya ca / kālodarāyet yudaraṃ nīlakaṃṭhāya kaṇṭhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरः सर्वात्मने पूज्य उमां पश्चात्प्रपूजयेत् । क्षामोदरायैह्युदरं सुकण्ठायै च कण्ठकम्

śiraḥ sarvātmane pūjya umāṃ paścātprapūjayet / kṣāmodarāyaihyudaraṃ sukaṇṭhāyai ca kaṇṭhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरः सौभाग्यदायिन्यै पश्चादर्घ्यं प्रदापयेत्

śiraḥ saubhāgyadāyinyai paścādarghyaṃ pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्ते देवदेवेश उमावर जगत्पते । अर्घ्येणानेन मे सर्वं दौर्भाग्यं नाशय प्रभो । इति अर्घ्यमन्त्रः

namaste devadeveśa umāvara jagatpate / arghyeṇānena me sarvaṃ daurbhāgyaṃ nāśaya prabho / iti arghyamantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्घ्यं दत्त्वा ततः पश्चात्करकं वारिपूरितम् । मधूकपात्रोपभृतं सहिरण्यं तु शक्तितः

arghyaṃ dattvā tataḥ paścātkarakaṃ vāripūritam / madhūkapātropabhṛtaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करकं वारिसम्पूर्णं सौभाग्येन तु संयुतम् । दत्तं तु ललिते तुभ्यं सौभाग्यादिविवर्धनम् । इति करकदानमन्त्रः

karakaṃ vārisampūrṇaṃ saubhāgyena tu saṃyutam / dattaṃ tu lalite tubhyaṃ saubhāgyādivivardhanam / iti karakadānamantraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्यात् करकमुत्तमम् । लवणं वर्जयेच् छुक्लां यावदन्यां तृतीयिकाम्

mantreṇānena viprāya dadyāt karakamuttamam / lavaṇaṃ varjayec chuklāṃ yāvadanyāṃ tṛtīyikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षमाप्य देवीं देवेशां नक्तम् अद्यात्स्वयं हविः । अनेन विधिना सार्धं मासि मासि ह्य् अपक्रमेत्

kṣamāpya devīṃ deveśāṃ naktam adyātsvayaṃ haviḥ / anena vidhinā sārdhaṃ māsi māsi hy apakramet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

phālgunasya tṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ tu samāpyate / vaiśākhe lavaṇaṃ deyaṃ jyeṣṭhe cājyaṃ pradīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आषाढे मासि निष्पावाः पयो देयं तु श्रावणे । मुद्गा देया नभस्ये तु शालिमाश्वयुजे तथा

āṣāḍhe māsi niṣpāvāḥ payo deyaṃ tu śrāvaṇe / mudgā deyā nabhasye tu śālimāśvayuje tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्त्तिके शर्करापात्रं करकं रससंभृतम् । मार्गशीर्षे तु कार्पासं करकं घृतसंयुतम्

kārttike śarkarāpātraṃ karakaṃ rasasaṃbhṛtam / mārgaśīrṣe tu kārpāsaṃ karakaṃ ghṛtasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर् भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

pauṣe tu kuṅkumaṃ deyaṃ māghe pātraṃ tilair bhṛtam / phālgune māsi samprāpte pātraṃ modakasaṃbhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

paścāttṛtīyādeyaṃ yattatpūrvasyāṃ vivarjayet / vidhānamāsāṃ sarvāsāṃ sāmānyaṃ manasaḥ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिमां मधुवृक्षस्य तामेव प्रतिपूजयेत् । तस्मै सर्वं तु विप्राय आचार्याय प्रदीयते

pratimāṃ madhuvṛkṣasya tāmeva pratipūjayet / tasmai sarvaṃ tu viprāya ācāryāya pradīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

tataḥ saṃvatsarasyānte udyāpanavidhiṃ śṛṇu / madhuvṛkṣaṃ tato gatvā bahusambhārasaṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निखनेत्प्रतिमां मध्ये माधूकीं मधुकस्य च । तत्रस्थं पूजयेत् सर्वम् उमादेहार्द्धधारिणम्

nikhanetpratimāṃ madhye mādhūkīṃ madhukasya ca / tatrasthaṃ pūjayet sarvam umādehārddhadhāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजोपहारैर्विपुलैः कुङ्कुमेन पुनःपुनः । श्लक्ष्णाभिः पुष्पमालाभिः कौसुम्भैः केसरेण च

pūjopahārairvipulaiḥ kuṅkumena punaḥpunaḥ / ślakṣṇābhiḥ puṣpamālābhiḥ kausumbhaiḥ kesareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौसुम्भे वाससी शुभ्रे अतसीपुष्पसन्निभे । परिधाप्य तां प्रतिमां दम्पती रविसंख्यया

kausumbhe vāsasī śubhre atasīpuṣpasannibhe / paridhāpya tāṃ pratimāṃ dampatī ravisaṃkhyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपानद्युगलैश्छत्रैः कण्ठसूत्रैः सकण्ठिकैः । कटकैरङ्गुलीयैश्च शयनीयैः शुभास्तृतैः

upānadyugalaiśchatraiḥ kaṇṭhasūtraiḥ sakaṇṭhikaiḥ / kaṭakairaṅgulīyaiśca śayanīyaiḥ śubhāstṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गौ बहुपुष्पैश्च पूजितौ । भोजयेद् विविधै रत्नैर् मधूकावासके स्थितौ

kuṅkumena viliptāṅgau bahupuṣpaiśca pūjitau / bhojayed vividhai ratnair madhūkāvāsake sthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तोत्थितौ तु विश्राम्य शय्यासु च क्षमापयेत् । गुरुमूलं यतः सर्वं गुरुर्ज्ञेयो महेश्वरः

bhuktotthitau tu viśrāmya śayyāsu ca kṣamāpayet / gurumūlaṃ yataḥ sarvaṃ gururjñeyo maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीते गुरौ ततः सर्वं जगत्प्रीतं सुरासुरम् । यद्यदिष्टतमं लोके यत्किंचिद्दयितं गृहे

prīte gurau tataḥ sarvaṃ jagatprītaṃ surāsuram / yadyadiṣṭatamaṃ loke yatkiṃciddayitaṃ gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सर्वं गुरवे देयमात्मनः श्रेय इच्छता । इदं तु धनिभिर् देयमन्यैर् देयं यथोच्यते

tatsarvaṃ gurave deyamātmanaḥ śreya icchatā / idaṃ tu dhanibhir deyamanyair deyaṃ yathocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाम्पत्यमेकं विधिवत्प्रतिपूज्य शुभव्रतैः । द्वितीयं गुरुदाम्पत्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

dāmpatyamekaṃ vidhivatpratipūjya śubhavrataiḥ / dvitīyaṃ gurudāmpatyaṃ vittaśāṭhyaṃ vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्षमापयेद्देवीं देवं च ब्राह्मणं गुरुम् । यथा त्वं देवि ललिते न वियुक्तासि शम्भुना

tataḥ kṣamāpayeddevīṃ devaṃ ca brāhmaṇaṃ gurum / yathā tvaṃ devi lalite na viyuktāsi śambhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा मे पतिपुत्राणाम् अवियोगः प्रदीयताम् । अनेन विधिना कृत्वा तृतीयां मधुसंज्ञिकाम्

tathā me patiputrāṇām aviyogaḥ pradīyatām / anena vidhinā kṛtvā tṛtīyāṃ madhusaṃjñikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्राणी चेन्द्रपत्नीत्वमवाप सुतमुत्तमम् । सौभाग्यं सर्वलोकेषु सर्वर्द्धिसुखमुत्तमम्

indrāṇī cendrapatnītvamavāpa sutamuttamam / saubhāgyaṃ sarvalokeṣu sarvarddhisukhamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना या तु कुमारी व्रतमाचरेत् । शोभनं पतिमाप्नोति यथेन्द्राण्या शतक्रतुः

anena vidhinā yā tu kumārī vratamācaret / śobhanaṃ patimāpnoti yathendrāṇyā śatakratuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्भगा सुभगत्वं च सुभगा पुत्रिणी भवेत् । पुत्रिण्यक्षयमाप्नोति न शोकं पश्यति क्वचित्

durbhagā subhagatvaṃ ca subhagā putriṇī bhavet / putriṇyakṣayamāpnoti na śokaṃ paśyati kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकजन्मजनितं दौर्भाग्यं नश्यति ध्रुवम् । मृता तु त्रिदिवं प्राप्य उमया सह मोदते

anekajanmajanitaṃ daurbhāgyaṃ naśyati dhruvam / mṛtā tu tridivaṃ prāpya umayā saha modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिशतं साग्रं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् । पुनस्तु सम्भवे लोके पार्थिवं पतिम् आप्नुयात्

kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ bhuktvā bhogān yathepsitān / punastu sambhave loke pārthivaṃ patim āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुभगा रूपसम्पन्ना पार्थिवं जनयेत् सुतम्

subhagā rūpasampannā pārthivaṃ janayet sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते कथितं सर्वं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । अन्यत्पृच्छस्व सुभगे वाञ्छितं यद्धृदि स्थितम्

etatte kathitaṃ sarvaṃ vratānāmuttamaṃ vratam / anyatpṛcchasva subhage vāñchitaṃ yaddhṛdi sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.