Revakhanda of the Vayupurana 3

सप्तकल्पक्षया घोरास्त्वया दृष्टा महामुने । न चापीहास्ति भगवन्दीर्घायुरिह कश्चन

saptakalpakṣayā ghorāstvayā dṛṣṭā mahāmune / na cāpīhāsti bhagavandīrghāyuriha kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया ह्येकार्णवे सुप्तः पद्मनाभः सुरारिहा । दृष्टः सहस्रचरणः सहस्रनयनोदरः

tvayā hyekārṇave suptaḥ padmanābhaḥ surārihā / dṛṣṭaḥ sahasracaraṇaḥ sahasranayanodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं किलानुग्रहात् तस्य दह्यमाने चराचरे । न क्षयं समनुप्राप्तो वरदानान्महात्मनः

tvaṃ kilānugrahāt tasya dahyamāne carācare / na kṣayaṃ samanuprāpto varadānānmahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं त्वयाश्चर्यभूतं हि दृष्टं च भ्रमतानघ । एतदाचक्ष्व भगवन्परं कौतूहलं हि मे

kiṃ tvayāścaryabhūtaṃ hi dṛṣṭaṃ ca bhramatānagha / etadācakṣva bhagavanparaṃ kautūhalaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्राप्ते च महाघोरे युगस्यान्ते महाक्षये । अनावृष्टिहते लोके पुरा वर्षशताधिके

samprāpte ca mahāghore yugasyānte mahākṣaye / anāvṛṣṭihate loke purā varṣaśatādhike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औषधीनां क्षये घोरे देवदानववर्जिते । निर्वीर्ये निर्वषट्कारे कलिना दूषिते भृशम्

auṣadhīnāṃ kṣaye ghore devadānavavarjite / nirvīrye nirvaṣaṭkāre kalinā dūṣite bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्सरस्तडागेषु पल्वलोपवनेषु च । संशुष्केषु तदा ब्रह्मन्निराकारे युगक्षये

saritsarastaḍāgeṣu palvalopavaneṣu ca / saṃśuṣkeṣu tadā brahmannirākāre yugakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनं प्राप्ते महर्लोके ब्रह्मक्षत्रविशादयः । ऋषयश्च महात्मानो दिव्यतेजःसमन्विताः

janaṃ prāpte maharloke brahmakṣatraviśādayaḥ / ṛṣayaśca mahātmāno divyatejaḥsamanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितानि कानि भूतानि गतान्येव महामुने । एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व पृथक्पृथक्

sthitāni kāni bhūtāni gatānyeva mahāmune / etatsarvaṃ mahābhāga kathayasva pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतानि कानि विप्रेन्द्र कथं सिद्धिम् अवाप्नुयात् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्ररुद्राणां काले प्राप्ते सुदारुणे

bhūtāni kāni viprendra kathaṃ siddhim avāpnuyāt / brahmaviṣṇvindrarudrāṇāṃ kāle prāpte sudāruṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तस् ततः सो ऽथ धर्मराजेन धीमता । मार्कण्डः प्रत्युवाचेदमृषिसंघैः समावृतः

evamuktas tataḥ so 'tha dharmarājena dhīmatā / mārkaṇḍaḥ pratyuvācedamṛṣisaṃghaiḥ samāvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वया सह नरेश्वर । महत्पुराणं पूर्वोक्तं शंभुना वायुदैवते

śṛṇvantu ṛṣayaḥ sarve tvayā saha nareśvara / mahatpurāṇaṃ pūrvoktaṃ śaṃbhunā vāyudaivate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायोः सकाशात्स्कन्देन श्रुतमेतत्पुरातनम् । वसिष्ठः श्रुतवांस्तस्मात् पराशरस्ततः परम्

vāyoḥ sakāśātskandena śrutametatpurātanam / vasiṣṭhaḥ śrutavāṃstasmāt parāśarastataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माच्च जातूकर्ण्येन तस्माच्चैव महर्षिभिः । एवं परम्पराप्रोक्तं शतसंख्यैर् द्विजोत्तमैः

tasmācca jātūkarṇyena tasmāccaiva maharṣibhiḥ / evaṃ paramparāproktaṃ śatasaṃkhyair dvijottamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहिता शतसाहस्री पुरोक्ता शंभुना किल । आलोड्य सर्वशास्त्राणि वदार्थं तत्त्वतः पुरा

saṃhitā śatasāhasrī puroktā śaṃbhunā kila / āloḍya sarvaśāstrāṇi vadārthaṃ tattvataḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगरूपेण सा पश्चाच् चतुर्धा विनियोजिता । मदप्रज्ञानुसारेण नराणां तु महर्षिभिः

yugarūpeṇa sā paścāc caturdhā viniyojitā / madaprajñānusāreṇa narāṇāṃ tu maharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराध्य पशुभर्तारं मया पूर्वं महेश्वरम् । पुराणं श्रुतमेतद्धि तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ārādhya paśubhartāraṃ mayā pūrvaṃ maheśvaram / purāṇaṃ śrutametaddhi tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः सर्वपापैर्नरेश्वर । मानसैः कर्मजैश्चैव सप्तजन्मसु संचितैः

yacchrutvā mucyate jantuḥ sarvapāpairnareśvara / mānasaiḥ karmajaiścaiva saptajanmasu saṃcitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तकल्पक्षया घोरा मया दृष्टाः पुनःपुनः । प्रसादाद्देवदेवस्य विष्णोश्च परमेष्ठिनः

saptakalpakṣayā ghorā mayā dṛṣṭāḥ punaḥpunaḥ / prasādāddevadevasya viṣṇośca parameṣṭhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशादित्यनिर्दग्धे जगत्येकार्णवीकृते । श्रान्तो ऽहं विभ्रमंस् तत्र तरन्बाहुभिर् अर्णवम्

dvādaśādityanirdagdhe jagatyekārṇavīkṛte / śrānto 'haṃ vibhramaṃs tatra taranbāhubhir arṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहं सलिले राजन्नादित्यसमरूपिणम् । पुरा पुरुषमद्राक्षमनादिनिधनं प्रभुम्

athāhaṃ salile rājannādityasamarūpiṇam / purā puruṣamadrākṣamanādinidhanaṃ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गं चैवाद्रिराजस्य भासयन्तं दिशो दश । द्वितीयो ऽन्यो मनुर्दृष्टः पुत्रपौत्रसमन्वितः

śṛṅgaṃ caivādrirājasya bhāsayantaṃ diśo daśa / dvitīyo 'nyo manurdṛṣṭaḥ putrapautrasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगाधे भ्रमते सो ऽपि तमोभूते महार्णवे । अविश्रमन्मुहूर्तं तु चक्रारूढ इव भ्रमन्

agādhe bhramate so 'pi tamobhūte mahārṇave / aviśramanmuhūrtaṃ tu cakrārūḍha iva bhraman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाहं भयादुद्विग्नस्तरन्बाहुभिर् अर्णवम् । तत्रस्थोऽहं महामत्स्यम् अपश्यं मदसंयुतम्

athāhaṃ bhayādudvignastaranbāhubhir arṇavam / tatrastho'haṃ mahāmatsyam apaśyaṃ madasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीत्स मां दृष्ट्वा एह्येहीति च भारत । परं प्रधानः सर्वेषां मत्स्यरूपो महेश्वरः

tato 'bravītsa māṃ dṛṣṭvā ehyehīti ca bhārata / paraṃ pradhānaḥ sarveṣāṃ matsyarūpo maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं त्वरया गत्वा तन्मुखे मनुजेश्वर । सुश्रान्तो विगतज्ञानः परं निर्वेदमागतः

tato 'haṃ tvarayā gatvā tanmukhe manujeśvara / suśrānto vigatajñānaḥ paraṃ nirvedamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽद्राक्षं समुद्रान्ते महदावर्तसंकुलाम् । उद्यत्तरंगसलिलां फेनपुञ्जाट्टहासिनीम्

tato 'drākṣaṃ samudrānte mahadāvartasaṃkulām / udyattaraṃgasalilāṃ phenapuñjāṭṭahāsinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदीं कामगमां पुण्यां झषमीनसमाकुलाम् । नद्यास्तस्यास्तु मध्यस्था प्रमदा कामरूपिणी

nadīṃ kāmagamāṃ puṇyāṃ jhaṣamīnasamākulām / nadyāstasyāstu madhyasthā pramadā kāmarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलोत्पलदलश्यामा महत्प्रक्षोभवाहिनी । दिव्यहाटकचित्राङ्गी कनकोज्ज्वलशोभिता

nīlotpaladalaśyāmā mahatprakṣobhavāhinī / divyahāṭakacitrāṅgī kanakojjvalaśobhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यां संगृह्य जानुभ्यां महत्पोतं व्यवस्थिता । तां मनुः प्रत्युवाचेदं का त्वं दिव्यवराङ्गने

dvābhyāṃ saṃgṛhya jānubhyāṃ mahatpotaṃ vyavasthitā / tāṃ manuḥ pratyuvācedaṃ kā tvaṃ divyavarāṅgane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठसे केन कार्येण त्वमत्र सुरसुन्दरि । सुरासुरगणे नष्टे भ्रमसे लीलयार्णवे

tiṣṭhase kena kāryeṇa tvamatra surasundari / surāsuragaṇe naṣṭe bhramase līlayārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरितः सागराः शैलाः क्षयं प्राप्ता ह्यनेकशः । त्वमेका तु कथं साध्वि तिष्ठसे कारणं महत् । श्रोतुमिच्छाम्यहं देवि कथयस्व ह्यशेषतः

saritaḥ sāgarāḥ śailāḥ kṣayaṃ prāptā hyanekaśaḥ / tvamekā tu kathaṃ sādhvi tiṣṭhase kāraṇaṃ mahat / śrotumicchāmyahaṃ devi kathayasva hyaśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईश्वराङ्गसमुद्भूता ह्यमृतानाम विश्रुता । सरित्पापहरा पुण्या मामाश्रित्य भयं कुतः

īśvarāṅgasamudbhūtā hyamṛtānāma viśrutā / saritpāpaharā puṇyā māmāśritya bhayaṃ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहं पोतमिमं तुभ्यं गृहीत्वा ह्यागता द्विज । न ह्यस्य पोतस्य क्षयो यत्र तिष्ठति शंकरः

sāhaṃ potamimaṃ tubhyaṃ gṛhītvā hyāgatā dvija / na hyasya potasya kṣayo yatra tiṣṭhati śaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । मनुना सह राजेन्द्र पोतारूढो ह्यहं तदा

tasyās tad vacanaṃ śrutvā vismayotphullalocanaḥ / manunā saha rājendra potārūḍho hyahaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् । व्यापिनं परमेशानमस्तौषमभयप्रदम्

kṛtāñjalipuṭo bhūtvā praṇamya śirasā vibhum / vyāpinaṃ parameśānamastauṣamabhayapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्योजाताय देवाय वामदेवाय वै नमः । भवे भवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः

sadyojātāya devāya vāmadevāya vai namaḥ / bhave bhave namastubhyaṃ bhaktigamyāya te namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर्भुवाय नमस्तुभ्यं रामज्येष्ठाय वै नमः । नमस्ते भद्रकालाय कलिरूपाय वै नमः

bhūrbhuvāya namastubhyaṃ rāmajyeṣṭhāya vai namaḥ / namaste bhadrakālāya kalirūpāya vai namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिन्त्याव्यक्तरूपाय महादेवाय धामने । विद्महे देवदेवाय तन्नो रुद्र नमोनमः

acintyāvyaktarūpāya mahādevāya dhāmane / vidmahe devadevāya tanno rudra namonamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत्सृष्टिविनाशानां कारणाय नमोनमः । एवं स्तुतो महादेवः पूर्वं सृष्टया मयानघ

jagatsṛṣṭivināśānāṃ kāraṇāya namonamaḥ / evaṃ stuto mahādevaḥ pūrvaṃ sṛṣṭayā mayānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसन्नो मावदत् पश्चाद्वरं वरय सुव्रत

prasanno māvadat paścādvaraṃ varaya suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.