Revakhanda of the Vayupurana 4

ततो ऽर्णवात्समुत्तीर्य त्रिकूटशिखरे स्थितम् । महाकनकवर्णाभे नानावर्णशिलाचिते

tato 'rṇavātsamuttīrya trikūṭaśikhare sthitam / mahākanakavarṇābhe nānāvarṇaśilācite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाशृङ्गे समासीनं रुद्रकोटिसमन्वितम् । महादेवं महात्मानमीशानमजम् अव्ययम्

mahāśṛṅge samāsīnaṃ rudrakoṭisamanvitam / mahādevaṃ mahātmānamīśānamajam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वभूतमयं तात मनुना सह सुव्रत । भूयो ववन्दे चरणौ सर्वदेवनमस्कृतौ

sarvabhūtamayaṃ tāta manunā saha suvrata / bhūyo vavande caraṇau sarvadevanamaskṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्काले युगसाहस्रं सह रुद्रेण मानद । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे स्थितो ऽहं कुरुनंदन

tatkāle yugasāhasraṃ saha rudreṇa mānada / tasminnekārṇave ghore sthito 'haṃ kurunaṃdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्छ्रुत्वा तु मे तात परं कौतूहलं हृदि । जातं तत्कथयस्वेति शृण्वतः सह बान्धवैः

etacchrutvā tu me tāta paraṃ kautūhalaṃ hṛdi / jātaṃ tatkathayasveti śṛṇvataḥ saha bāndhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का सा पद्मपलाशाक्षी तमोभूते महार्णवे । योगिवद्भ्रमते नित्यं रुद्रजां स्वां च याब्रवीत्

kā sā padmapalāśākṣī tamobhūte mahārṇave / yogivadbhramate nityaṃ rudrajāṃ svāṃ ca yābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतमेव मया प्रश्नं पुरा पृष्टो मनुः स्वयम् । तदेव ते ऽद्य वक्ष्यामि अबलायाः समुद्भवम्

etameva mayā praśnaṃ purā pṛṣṭo manuḥ svayam / tadeva te 'dya vakṣyāmi abalāyāḥ samudbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यतीतायां निशायां तु ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । ततः प्रभाते विमले सृज्यमानेषु जन्तुषु

vyatītāyāṃ niśāyāṃ tu brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ / tataḥ prabhāte vimale sṛjyamāneṣu jantuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुं प्रणम्य शिरसा पृच्छाम्येतद् युधिष्ठिर । केयं पद्मपलाशाक्षी श्यामा चंद्रनिभानना

manuṃ praṇamya śirasā pṛcchāmyetad yudhiṣṭhira / keyaṃ padmapalāśākṣī śyāmā caṃdranibhānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकार्णवे भ्रमत्येका रुद्रजास्मीति वादिनी । सावित्री वेदमाता च ह्यथवा सा सरस्वती

ekārṇave bhramatyekā rudrajāsmīti vādinī / sāvitrī vedamātā ca hyathavā sā sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाकिनी सरिच्छ्रेष्ठा लक्ष्मीर्वा किमथो उमा । कालरात्रिर्भवेत्साक्षात् प्रकृतिर्वा सुखोचिता

mandākinī saricchreṣṭhā lakṣmīrvā kimatho umā / kālarātrirbhavetsākṣāt prakṛtirvā sukhocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदाचक्ष्व भगवन्का सा ह्यमृतसंभवा । चरत्येकार्णवे घोरे प्रनष्टोरगराक्षसे

etadācakṣva bhagavankā sā hyamṛtasaṃbhavā / caratyekārṇave ghore pranaṣṭoragarākṣase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु वत्स यथान्यायमस्या वक्ष्यामि संभवम् । यया रुद्रसमुद्भूता या चेयं वरवर्णिनी

śṛṇu vatsa yathānyāyamasyā vakṣyāmi saṃbhavam / yayā rudrasamudbhūtā yā ceyaṃ varavarṇinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा शिवः शान्ततनुश्चचार विपुलं तपः । हितार्थं सर्वलोकानामुमया सह शंकरः

purā śivaḥ śāntatanuścacāra vipulaṃ tapaḥ / hitārthaṃ sarvalokānāmumayā saha śaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋक्षशैलं समारुह्य तपस्तेपे सुदारुणम् । अदृश्यः सर्वभूतानां सर्वभूतात्मको वशी

ṛkṣaśailaṃ samāruhya tapastepe sudāruṇam / adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtātmako vaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपतस्तस्य देवस्य स्वेदः समभवत्किल । तं गिरिं प्लावयामास स स्वेदो रुद्रसंभवः

tapatastasya devasya svedaḥ samabhavatkila / taṃ giriṃ plāvayāmāsa sa svedo rudrasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् आसीत् समुद्भूता महापुण्या सरिद्वरा । या सा त्वयार्णवे दृष्टा पद्मपत्रायतेक्षणा

tasmād āsīt samudbhūtā mahāpuṇyā saridvarā / yā sā tvayārṇave dṛṣṭā padmapatrāyatekṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीरूपं समवस्थाय रुद्रमाराधयत्पुरा । आद्ये कृतयुगे तस्मिन्समानामयुतं नृप

strīrūpaṃ samavasthāya rudramārādhayatpurā / ādye kṛtayuge tasminsamānāmayutaṃ nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तुष्टो महादेव उमया सह शंकरः । ब्रूहि त्वं तु महाभागे यत्ते मनसि वर्तते

tatastuṣṭo mahādeva umayā saha śaṃkaraḥ / brūhi tvaṃ tu mahābhāge yatte manasi vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे । प्रसादात्तव देवेश अक्षयाहं भवे प्रभो

pralaye samanuprāpte naṣṭe sthāvarajaṃgame / prasādāttava deveśa akṣayāhaṃ bhave prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरित्सु सागरेष्वेव पर्वतेषु क्षयिष्वपि । तव प्रसादाद्देवेश पुण्या क्षय्या भवे प्रभो

saritsu sāgareṣveva parvateṣu kṣayiṣvapi / tava prasādāddeveśa puṇyā kṣayyā bhave prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापोपपातकैर्युक्ता महापातकिनो ऽपि ये । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यो भक्त्या स्नात्वा तु शंकर

pāpopapātakairyuktā mahāpātakino 'pi ye / mucyante sarvapāpebhyo bhaktyā snātvā tu śaṃkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरे जाह्नवीदेशे महापातकनाशिनी । भवामि दक्षिणे मार्गे यद्येवं सुरपूजिता

uttare jāhnavīdeśe mahāpātakanāśinī / bhavāmi dakṣiṇe mārge yadyevaṃ surapūjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गादागम्य गंगेति यथा ख्याता क्षितौ विभो । तथा दक्षिणगङ्गेति भवेयं त्रिदशेश्वर

svargādāgamya gaṃgeti yathā khyātā kṣitau vibho / tathā dakṣiṇagaṅgeti bhaveyaṃ tridaśeśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा यल्लभते फलम् । तत्फलं लभते मर्त्यो भक्त्या स्नात्वा महेश्वर

pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu snātvā yallabhate phalam / tatphalaṃ labhate martyo bhaktyā snātvā maheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महत्यादिकं पापम् यदास्ते संचितं क्वचित् । मासमात्रेण तद्देव क्षयं यात्ववगाहनात्

brahmahatyādikaṃ pāpam yadāste saṃcitaṃ kvacit / māsamātreṇa taddeva kṣayaṃ yātvavagāhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्फलं सर्ववेदेषु सर्वयज्ञेषु शंकर । अवगाहेन तत्सर्वं भवत्विति मतिर्मम

yatphalaṃ sarvavedeṣu sarvayajñeṣu śaṃkara / avagāhena tatsarvaṃ bhavatviti matirmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदानोपवासेषु सर्वतीर्थावगाहने । तत्फलं मम तोयेन जायतामिति शंकर

sarvadānopavāseṣu sarvatīrthāvagāhane / tatphalaṃ mama toyena jāyatāmiti śaṃkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम तीरे नरा ये तु अर्चयन्ति महेश्वरम् । ते गतास्तव लोकं स्युर् एतद् एव भवेच्छिव

mama tīre narā ye tu arcayanti maheśvaram / te gatāstava lokaṃ syur etad eva bhavecchiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम कूले महेशान उमया सह दैवतैः । वस नित्यं जगन्नाथ एष एव वरो मम

mama kūle maheśāna umayā saha daivataiḥ / vasa nityaṃ jagannātha eṣa eva varo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मा वा विकर्मा वा शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः । मृतो जन्तुर्मम जले गच्छताद् अमरावतीम्

sukarmā vā vikarmā vā śānto dānto jitendriyaḥ / mṛto janturmama jale gacchatād amarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिषु लोकेषु विख्याता महापातकनाशिनी । भवामि देवदेवेश प्रसन्नो यदि मन्यसे

triṣu lokeṣu vikhyātā mahāpātakanāśinī / bhavāmi devadeveśa prasanno yadi manyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतांश्चान्यान्वरान्दिव्यान्प्रार्थितो नृपसत्तम । नर्मदया ततः प्राह प्रसन्नो वृषवाहनः

etāṃścānyānvarāndivyānprārthito nṛpasattama / narmadayā tataḥ prāha prasanno vṛṣavāhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भवतु कल्याणि यत्त्वयोक्तमनिन्दिते । नान्या वरार्हा लोकेषु मुक्त्वा त्वां कमलेक्षणे

evaṃ bhavatu kalyāṇi yattvayoktamanindite / nānyā varārhā lokeṣu muktvā tvāṃ kamalekṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदैव मम देहात् त्वं समुद्भूता वरानने । तदैव सर्वपापानां मोचिनी त्वं न संशयः

yadaiva mama dehāt tvaṃ samudbhūtā varānane / tadaiva sarvapāpānāṃ mocinī tvaṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पक्षयकरे काले काले घोरे विशेषतः । उत्तरं कूलमाश्रित्य निवसन्ति च ये नराः

kalpakṣayakare kāle kāle ghore viśeṣataḥ / uttaraṃ kūlamāśritya nivasanti ca ye narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि कीटपतङ्गाश्च वृक्षगुल्मलतादयः । आ देहपतनाद्देवि ते ऽपि यास्यन्ति सद्गतिम्

api kīṭapataṅgāśca vṛkṣagulmalatādayaḥ / ā dehapatanāddevi te 'pi yāsyanti sadgatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणं कूलमाश्रित्य ये द्विजा धर्मवत्सलाः । आ मृत्योर् निवसिष्यन्ति ते गताः पितृमन्दिरे

dakṣiṇaṃ kūlamāśritya ye dvijā dharmavatsalāḥ / ā mṛtyor nivasiṣyanti te gatāḥ pitṛmandire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि तव वाक्येन कस्मिंश्चित् कारणान्तरे । त्वत्तीरे निवसिष्यामि सदैव ह्युमया समम्

ahaṃ hi tava vākyena kasmiṃścit kāraṇāntare / tvattīre nivasiṣyāmi sadaiva hyumayā samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं देवि महादेवि एवमेव न संशयः । ब्रह्मेन्द्रचन्द्रवरुणैः साध्यैश्च सह विष्णुना

evaṃ devi mahādevi evameva na saṃśayaḥ / brahmendracandravaruṇaiḥ sādhyaiśca saha viṣṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरे देवि ते कूले वसिष्यन्ति ममाज्ञया । दक्षिणे पितृभिः सार्द्धं तथान्ये सुरसुन्दरि

uttare devi te kūle vasiṣyanti mamājñayā / dakṣiṇe pitṛbhiḥ sārddhaṃ tathānye surasundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्यन्ति मया सार्द्धमेष ते वर उत्तमः । गच्छ गच्छ महाभागे मर्त्यान्पापाद्विमोचय

vasiṣyanti mayā sārddhameṣa te vara uttamaḥ / gaccha gaccha mahābhāge martyānpāpādvimocaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहिता ऋषिसंघैश्च तथा सिद्धसुरासुरैः । एवमुक्ता महादेव उमया सहितो विभुः

sahitā ṛṣisaṃghaiśca tathā siddhasurāsuraiḥ / evamuktā mahādeva umayā sahito vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्द्यमानो ऽथ मनुना मया चादर्शनं गतः । तेन चैषा महापुण्या महापातकनाशिनी

vandyamāno 'tha manunā mayā cādarśanaṃ gataḥ / tena caiṣā mahāpuṇyā mahāpātakanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथिता पृच्छ्यते या ते मा ते भवतु विस्मयः । एषा गंगा महापुण्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता

kathitā pṛcchyate yā te mā te bhavatu vismayaḥ / eṣā gaṃgā mahāpuṇyā triṣu lokeṣu viśrutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाभिः पञ्चभिः स्रोतैः प्लावयन्ती दिशो दश । शोणो महानदश्चैव नर्मदा सुरसा कृता

daśābhiḥ pañcabhiḥ srotaiḥ plāvayantī diśo daśa / śoṇo mahānadaścaiva narmadā surasā kṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च । तमसा विदिशा चैव करभा यमुना तथा

mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathaiva ca / tamasā vidiśā caiva karabhā yamunā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रोत्पला विपाशा च रञ्जना वालुवाहिनी । ऋक्षपादप्रसूतास्ताः सर्वा वै रुद्रसंभवाः

citrotpalā vipāśā ca rañjanā vāluvāhinī / ṛkṣapādaprasūtāstāḥ sarvā vai rudrasaṃbhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापहराः पुण्याः सर्वमंगलदाः शिवाः । इत्येतैर्नामभिर्दिव्यैः स्तूयते वेदपारगैः

sarvapāpaharāḥ puṇyāḥ sarvamaṃgaladāḥ śivāḥ / ityetairnāmabhirdivyaiḥ stūyate vedapāragaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणज्ञैर् महाभागैराज्यपैः सोमपैस्तथा । इत्येतत्सर्वमाख्यातं महाभाग्यं नरोत्तम

purāṇajñair mahābhāgairājyapaiḥ somapaistathā / ityetatsarvamākhyātaṃ mahābhāgyaṃ narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुनोक्तं पुरा मह्यम् अमृतायाः समुद्भवम् । पुण्यं पवित्रमतुलं रुद्रोद्गीतमिदं शुभम्

manunoktaṃ purā mahyam amṛtāyāḥ samudbhavam / puṇyaṃ pavitramatulaṃ rudrodgītamidaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति भक्त्या शृण्वन्ति ये ऽपि च । प्रातरुत्थाय नामानि दश पञ्च च भारत

ye narāḥ kīrtayiṣyanti bhaktyā śṛṇvanti ye 'pi ca / prātarutthāya nāmāni daśa pañca ca bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते नराः सकलं पुण्यं लभिष्यन्त्यवगाहजम् । विमानेनार्कवर्णेन घण्टाशतनिनादिना

te narāḥ sakalaṃ puṇyaṃ labhiṣyantyavagāhajam / vimānenārkavarṇena ghaṇṭāśataninādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा मानुष्यकं भावं यास्यन्ति परमां गतिम्

tyaktvā mānuṣyakaṃ bhāvaṃ yāsyanti paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.