Revakhanda of the Vayupurana 50

द्विजाश्च कीदृशाः पूज्या अपूज्याः कीदृशाः स्मृताः । श्राद्धे वैवाहिके कार्ये दाने चैव विशेषतः

dvijāśca kīdṛśāḥ pūjyā apūjyāḥ kīdṛśāḥ smṛtāḥ / śrāddhe vaivāhike kārye dāne caiva viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि श्रद्धा भवेद् दैवयोगाच्छ्राद्धादिके विधौ । एतदाख्याहि मे देव कस्य दानं न दीयते

yadi śraddhā bhaved daivayogācchrāddhādike vidhau / etadākhyāhi me deva kasya dānaṃ na dīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः

yathā kāṣṭhamayo hastī yathā carmamayo mṛgaḥ / brāhmaṇaścānadhīyānastrayaste nāmadhārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा षण्ढो ऽफलः स्त्रीषु यथा गौर् गवि चाफला । यथा चाज्ञे ऽफलं दानं तथा विप्रो ऽनृचो ऽफलः

yathā ṣaṇḍho 'phalaḥ strīṣu yathā gaur gavi cāphalā / yathā cājñe 'phalaṃ dānaṃ tathā vipro 'nṛco 'phalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ऽनृणे बीजमुप्त्वा वप्ता न लभते फलम् । तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्

yathā 'nṛṇe bījamuptvā vaptā na labhate phalam / tathānṛce havirdattvā na dātā labhate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगी हीनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस्तथा । अवकीर्णी श्यावदन्तः सर्वाशी वृषलीपतिः

rogī hīnātiriktāṅgaḥ kāṇaḥ paunarbhavastathā / avakīrṇī śyāvadantaḥ sarvāśī vṛṣalīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रध्रुक् पिशुनः सोमविक्रयी परनिन्दकः । पितृमातृगुरुत्यागी नित्यं ब्राह्मणनिन्दकः

mitradhruk piśunaḥ somavikrayī paranindakaḥ / pitṛmātṛgurutyāgī nityaṃ brāhmaṇanindakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रान्नं मन्त्रसंयुक्तं यो विप्रो भक्षयेन्नृप । सो ऽस्पृश्यः कर्मचाण्डालः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

śūdrānnaṃ mantrasaṃyuktaṃ yo vipro bhakṣayennṛpa / so 'spṛśyaḥ karmacāṇḍālaḥ spṛṣṭvā snānaṃ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुनखी वृषली स्तेयी वार्द्धुष्यः कुण्डगोलकौ । महादानरतो यश्च यश्चात्महनने रतः

kunakhī vṛṣalī steyī vārddhuṣyaḥ kuṇḍagolakau / mahādānarato yaśca yaścātmahanane rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृतकाध्यापकः क्लीबः कन्यादूष्यभिशस्तकः । एते विप्राः सदा त्याज्याः परिभाव्य प्रयत्नतः

bhṛtakādhyāpakaḥ klībaḥ kanyādūṣyabhiśastakaḥ / ete viprāḥ sadā tyājyāḥ paribhāvya prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिग्रहं गृहीत्वा तु वाणिज्यं यस्तु कारयेत् । तस्य दानं न दातव्यं वृथा भवति तस्य तत्

pratigrahaṃ gṛhītvā tu vāṇijyaṃ yastu kārayet / tasya dānaṃ na dātavyaṃ vṛthā bhavati tasya tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुताध्ययनसम्पन्ना ये द्विजा वृत्ततत्पराः । तेषां यद्दीयते दानं सर्वमक्षयतां व्रजेत्

śrutādhyayanasampannā ye dvijā vṛttatatparāḥ / teṣāṃ yaddīyate dānaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दरिद्रान्भर भूपाल मा समृद्धान् कदाचन । व्याधितस्यौषधं पथ्यं नीरुजस्य किमौषधैः

daridrānbhara bhūpāla mā samṛddhān kadācana / vyādhitasyauṣadhaṃ pathyaṃ nīrujasya kimauṣadhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीदृशो ऽथ विधिस्तत्र तीर्थश्राद्धस्य का क्रिया । दानं च दीयते यद्वत् तन्ममाख्याहि शङ्कर

kīdṛśo 'tha vidhistatra tīrthaśrāddhasya kā kriyā / dānaṃ ca dīyate yadvat tanmamākhyāhi śaṅkara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धं कृत्वा गृहे भक्त्या शुचिश्चापि जितेन्द्रियः । गुरुं प्रदक्षिणीकृत्य भोज्य सीमान्तके ततः

śrāddhaṃ kṛtvā gṛhe bhaktyā śuciścāpi jitendriyaḥ / guruṃ pradakṣiṇīkṛtya bhojya sīmāntake tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्यतः प्रव्रजेत् तावद् यावत् सीमां न लङ्घयेत् । शूलभेदं ततो गत्वा स्नानं कुर्याद् यथाविधि

vāgyataḥ pravrajet tāvad yāvat sīmāṃ na laṅghayet / śūlabhedaṃ tato gatvā snānaṃ kuryād yathāvidhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चस्थानेषु च श्राद्धं हव्यकव्यादिभिः क्रमात् । पिण्डदानं च यः कुर्यात् पायसैर् मधुसर्पिषा

pañcasthāneṣu ca śrāddhaṃ havyakavyādibhiḥ kramāt / piṇḍadānaṃ ca yaḥ kuryāt pāyasair madhusarpiṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरस्तस्य तृप्यन्ति द्वादशाब्दानि पञ्च च । अक्षतैर् बदरैर् बिल्वैर् गुदमधुसर्पिषा

pitarastasya tṛpyanti dvādaśābdāni pañca ca / akṣatair badarair bilvair gudamadhusarpiṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि तत्फलमाप्नोति तीर्थे ऽस्मिन्नात्र संशयः । उपानहौ च यो दद्याद्ब्राह्मणेभ्यः प्रयत्नतः

sāpi tatphalamāpnoti tīrthe 'sminnātra saṃśayaḥ / upānahau ca yo dadyādbrāhmaṇebhyaḥ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि स्वर्गम् अवाप्नोति हयारूढो न संशयः । शय्यामश्वं च यो दद्याच्छत्त्रिकां वा विशेषतः

so 'pi svargam avāpnoti hayārūḍho na saṃśayaḥ / śayyāmaśvaṃ ca yo dadyācchattrikāṃ vā viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छेद् विमानमारूढः सो ऽप्सरोवृन्दवेष्टितः । उत्तमं यो गृहं दद्यात् सप्तधान्यसमन्वितम्

gacched vimānamārūḍhaḥ so 'psarovṛndaveṣṭitaḥ / uttamaṃ yo gṛhaṃ dadyāt saptadhānyasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेच्छया मे वसेल्लोके काञ्चने भवने हि सः । तिलधेनुं च यो दद्यात् सवत्सां वस्त्रसंप्लुताम्

svecchayā me vaselloke kāñcane bhavane hi saḥ / tiladhenuṃ ca yo dadyāt savatsāṃ vastrasaṃplutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकपृष्ठे वसेत् तावद् यावद् आभूतसम्प्लवम् । गृहे वा यदि वारण्ये तीर्थवर्त्मनि वा नृप

nākapṛṣṭhe vaset tāvad yāvad ābhūtasamplavam / gṛhe vā yadi vāraṇye tīrthavartmani vā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तोयमन्नं च यो दद्याद् यमलोकं स नेक्षते । सर्वदानानि दीयन्ते तेषां फलम् अवाप्यते

toyamannaṃ ca yo dadyād yamalokaṃ sa nekṣate / sarvadānāni dīyante teṣāṃ phalam avāpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदकं चात्र दानं च दद्याद् अभयम् एव च । अन्नदानात् परं दानं न भूतं न भविष्यति

udakaṃ cātra dānaṃ ca dadyād abhayam eva ca / annadānāt paraṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यादानं तु यः कुर्याद् वृषं वा यः समुत्सृजेत् । तस्य वासो भवेत् तत्र यत्राहम् इति नान्यथा

kanyādānaṃ tu yaḥ kuryād vṛṣaṃ vā yaḥ samutsṛjet / tasya vāso bhavet tatra yatrāham iti nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यादानं कथं स्वामिन् कर्तव्यं धार्मिकैः सदा । परिग्रहो यथा पोष्यः कन्योद्वाहस् तथैव च

kanyādānaṃ kathaṃ svāmin kartavyaṃ dhārmikaiḥ sadā / parigraho yathā poṣyaḥ kanyodvāhas tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यत्पृच्छामि देवेश कस्य कन्या न दीयते । दातव्यं कुत्र तद्देव कस्मै दत्तम् अथाक्षयम्

anyatpṛcchāmi deveśa kasya kanyā na dīyate / dātavyaṃ kutra taddeva kasmai dattam athākṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमं मध्यमं वापि कनीयः स्यात् कथं विभो । राजसं तामसं वापि निःश्रेयसम् अथापि वा

uttamaṃ madhyamaṃ vāpi kanīyaḥ syāt kathaṃ vibho / rājasaṃ tāmasaṃ vāpi niḥśreyasam athāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषामेव दानानां कन्यादानं विशिष्यते । यो दद्यात्परया भक्त्याभिगम्य तनयां निजाम्

sarveṣāmeva dānānāṃ kanyādānaṃ viśiṣyate / yo dadyātparayā bhaktyābhigamya tanayāṃ nijām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलीनाय सुरूपाय गुणज्ञाय मनीषिणे । सुलग्ने सुमुहूर्ते च दद्यात् कन्याम् अलंकृताम्

kulīnāya surūpāya guṇajñāya manīṣiṇe / sulagne sumuhūrte ca dadyāt kanyām alaṃkṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वान्ना गांश्च वासांसि यो ऽत्र दद्यात्स्वशक्तितः । तस्य वासो भवेत् तत्र पदं यत्र निरामयम्

aśvānnā gāṃśca vāsāṃsi yo 'tra dadyātsvaśaktitaḥ / tasya vāso bhavet tatra padaṃ yatra nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनात्र दुहिता दत्ता प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी । तेन सर्वमिदं दत्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

yenātra duhitā dattā prāṇebhyo 'pi garīyasī / tena sarvamidaṃ dattaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कन्यार्थं ततो लब्ध्वा भिक्षते चैव तद्धनम् । स भवेत् कर्मचण्डालः काष्ठकीलो भवेन् मृतः

yaḥ kanyārthaṃ tato labdhvā bhikṣate caiva taddhanam / sa bhavet karmacaṇḍālaḥ kāṣṭhakīlo bhaven mṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहे ऽपि तस्य यो ऽश्नीयाज्जिह्वालौल्यात् कथंचन । चान्द्रायणेन शुध्येत तप्तकृच्छ्रेण वा पुनः

gṛhe 'pi tasya yo 'śnīyājjihvālaulyāt kathaṃcana / cāndrāyaṇena śudhyeta taptakṛcchreṇa vā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तं न विद्यते यस्य कन्यैवास्ति च यद्गृहे । कथं चोद्वाहनं तस्य न याञ्चां कुरुते यदि

vittaṃ na vidyate yasya kanyaivāsti ca yadgṛhe / kathaṃ codvāhanaṃ tasya na yāñcāṃ kurute yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवितेनैव कर्तव्यं कन्योद्वहनकं नृप । कन्यानाम समुच्चार्य न दोषाय कदाचन

avitenaiva kartavyaṃ kanyodvahanakaṃ nṛpa / kanyānāma samuccārya na doṣāya kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिगम्योत्तमं दानं यच्च दानमयाचितम् । भविष्यति युगस्यान्तस्तस्यान्तो नैव विद्यते

abhigamyottamaṃ dānaṃ yacca dānamayācitam / bhaviṣyati yugasyāntastasyānto naiva vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिगम्योत्तमं दानं स्मृतम् आहूय मध्यमम् । याच्यमानं कनीयः स्याद् देहि देहीति चाधमम्

abhigamyottamaṃ dānaṃ smṛtam āhūya madhyamam / yācyamānaṃ kanīyaḥ syād dehi dehīti cādhamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैवाश्माश्मनाबद्धो निक्षिप्तो वारिमध्यतः । द्वावेतौ निधनं यातस् तद्वद् अन्नम् अपात्रके

yathaivāśmāśmanābaddho nikṣipto vārimadhyataḥ / dvāvetau nidhanaṃ yātas tadvad annam apātrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असमर्थे ततो दानं न प्रदेयं कदाचन । दातारं नयते ऽधस्तादात्मानं च विशेषतः

asamarthe tato dānaṃ na pradeyaṃ kadācana / dātāraṃ nayate 'dhastādātmānaṃ ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समर्थस्तारयेद्द्वौ तु काष्ठं शुष्कं यथा जले । यथा नौश्च तथा विद्वान्प्रापयेदपरं तटम्

samarthastārayeddvau tu kāṣṭhaṃ śuṣkaṃ yathā jale / yathā nauśca tathā vidvānprāpayedaparaṃ taṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहिताग्निश्च गृह्णाति यः शूद्राणां प्रतिग्रहम् । इह जन्मनि शूद्रो ऽसौ मृतः श्वा चोपजायते

āhitāgniśca gṛhṇāti yaḥ śūdrāṇāṃ pratigraham / iha janmani śūdro 'sau mṛtaḥ śvā copajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृथा क्लेशश्च जायेत ब्राह्मणे ह्यग्निहोत्रिणि । असत्प्रतिग्रहं कुर्वन्गुप्तं नीचस्य गर्हितम्

vṛthā kleśaśca jāyeta brāhmaṇe hyagnihotriṇi / asatpratigrahaṃ kurvanguptaṃ nīcasya garhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभोज्यः स भवेन्मर्त्यो दह्यते कारिषाग्निना । कटकारो भवेत् पश्चात् सप्त जन्म न संशयः

abhojyaḥ sa bhavenmartyo dahyate kāriṣāgninā / kaṭakāro bhavet paścāt sapta janma na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जादाक्षिण्यलोभाच्च यद् दानं चोपरोधजम् । भृत्येभ्यश्च तु यद् दानं तद्वृथा निष्फलं भवेत्

lajjādākṣiṇyalobhācca yad dānaṃ coparodhajam / bhṛtyebhyaśca tu yad dānaṃ tadvṛthā niṣphalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.