Revakhanda of the Vayupurana 55

माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः । किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

māhātmyaṃ tīrthajaṃ dṛṣṭvā citraseno nareśvaraḥ / kiṃ cakāra kva vā vāsaṃ kimāhāro babhūva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः । तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

bhṛgutuṅgaṃ samāruhya aiśānīṃ diśamāśritaḥ / tapaścacāra vipulaṃ kuṇḍe tatra nṛpottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ । करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनम् अब्रवीत्

sarvān devān hṛdi dhyātvā brahmaviṣṇumaheśvarān / vicikṣepa yadātmānaṃ pratyakṣau rudrakeśavau / kare gṛhītvā rājānaṃ rudro vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा । अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

prāṇatyāgaṃ mahārāja mā kāle tvaṃ kṛthā vṛthā / adyāpyasi yuvā tvaṃ vai na yuktaṃ maraṇaṃ tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

svasthānaṃ gaccha śīghraṃ tvaṃ bhuktvā bhogānyathepsitān / kuru niṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ nāke śakra ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न राज्यं कामये देव न पुत्रान् न च बान्धवान् । न भार्यां न च कोशं च न गजान् न तुरंगमान्

na rājyaṃ kāmaye deva na putrān na ca bāndhavān / na bhāryāṃ na ca kośaṃ ca na gajān na turaṃgamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम । स्वर्गप्राप्तिर् ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

muñca muñca mahādeva mā vighnaḥ kriyatāṃ mama / svargaprāptir mamādyaiva tvatprasādānmaheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याग्रतो भवेद् ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस् तथैव च । स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

yasyāgrato bhaved brahmā viṣṇuḥ śambhus tathaiva ca / svargeṇa tasya kiṃ kāryaṃ sa gataḥ kiṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् । यथेप्सितं महाराज सत्यम् एतद् असंशयम्

tuṣṭā vayaṃ trayo devā vṛṇīṣva varamuttamam / yathepsitaṃ mahārāja satyam etad asaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यम् इह सर्वदा

yadi tuṣṭāstrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ / adyaprabhṛti yuṣmābhiḥ sthātavyam iha sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिर् एव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

gayāśiro yathā puṇyaṃ kṛtaṃ yuṣmābhir eva ca / tathaivedaṃ prakartavyaṃ śūlabhedaṃ ca pāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् । गणानां चैव सर्वेषाम् आधिपत्यम् अथास्तु मे

yatrayatra sthitā yūyaṃ tatratatra vasāmyaham / gaṇānāṃ caiva sarveṣām ādhipatyam athāstu me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर । त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

adyaprabhṛti tiṣṭhāmaḥ śūlabhede nareśvara / trikālāṃ hi trayo devāḥ kalāṃśena vasāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् । मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

nandisaṃjño gaṇādhīśo bhaviṣyati bhavāndhruvam / matsamīpe tu bhavata ādau pūjā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस् त्वं तथा कुरु

prakṣipya tāni cāsthīni yatra dīrghatapā yayau / sakuṭumbo vimānasthaḥ svargatas tvaṃ tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव । कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास् तदा स्थिताः

evaṃ devā varaṃ dattvā citrasenāya pārthiva / kuṇḍamūrdhani yāmyāyāṃ trayo devās tadā sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् । यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते । तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

parasparaṃ vadantyevaṃ puṇyatīrthamidaṃ param / yathā hi gayāśiraḥ puṇyaṃ pūrvameva paṭhyate / tathā revātaṭe puṇyaṃ śūlabhedaṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः । सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

idaṃ tīrthaṃ tathā puṇyaṃ yathā puṇyaṃ gayāśiraḥ / sakṛtpiṇḍodakenaiva naro nirmalatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते । शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ekaṃ gayāśiro muktvā sarvatīrthāni bhūpate / śūlabhedasya tīrthasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुण्डम् उदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः । रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

kuṇḍam udīcyāṃ yāmyāyāṃ daśahastapramāṇataḥ / raudravāruṇakāṣṭhāyāṃ pramāṇaṃ caikaviṃśati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु । नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

etatpramāṇaṃ tattīrthaṃ piṇḍadānādikarmasu / nādharmaniratā dātuṃ labhante dānamatra hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः । प्रपितामहो रुद्रो ऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

viṣṇustu pitṛrūpeṇa brahmarūpī pitāmahaḥ / prapitāmaho rudro 'bhūdevaṃ tripuruṣāḥ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति । इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप । शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

kadā paśyati tīrthaṃ vai kadā nastārayiṣyati / iti pratīkṣāṃ kurvanti putrāṇāṃ satataṃ nṛpa / śūlabhede naraḥ snātvā dṛṣṭvā śūladharaṃ sakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते । एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

nāputro nādhano rogī saptajanmasu jāyate / ekaviṃśatiṃ pituḥ pakṣe mātuśvaivekaviṃśatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् । शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

bhāryāpakṣe daśaiveha kulānyetāni tārayet / śūlabhedavane rājañchākamūlaphalairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर् भवति भोजिता । पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान् नरः

ekasminbhojite vipre koṭīr bhavati bhojitā / pañcasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ kurute bhaktimān naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् । द्विजदेवप्रसादेन पित्ःणां च प्रसादतः

kulāni pretabhūtāni sarvāṇyapi hi tārayet / dvijadevaprasādena pitḥṇāṃ ca prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धदो निवसेत् तत्र यत्र देवो महेश्वरः । स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

śrāddhado nivaset tatra yatra devo maheśvaraḥ / syurātmaghātino ye ca gobrāhmaṇahanāśca ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंष्ट्रिभिर् जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः । न येषाम् अग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

daṃṣṭribhir jalapāte ca vidyutpāteṣu ye mṛtāḥ / na yeṣām agnisaṃskāro nāśaucaṃ nodakakriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः । मोक्षावाप्तिर् भवेत् तेषां युगमेकं न संशयः

tatra tīrthe tu yasteṣāṃ śrāddhaṃ kurvīta bhaktitaḥ / mokṣāvāptir bhavet teṣāṃ yugamekaṃ na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानाद् यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेत् पापं स्नानमात्रेण भूपते

ajñānād yatkṛtaṃ pāpaṃ bālabhāvācca yatkṛtam / tatsarvaṃ nāśayet pāpaṃ snānamātreṇa bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा पापो ऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

rajakena yathā dhautaṃ vastraṃ bhavati nirmalam / tathā pāpo 'pi tattīrthe snāto bhavati nirmalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संन्यासं कुरुते यो ऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् । ध्यायन् नित्यं महादेवं स गच्छेत् परमं पदम्

saṃnyāsaṃ kurute yo 'tra tīrthe vidhisamanvitam / dhyāyan nityaṃ mahādevaṃ sa gacchet paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायते ऽसौ शुभे कुले

krīḍitvā sa yathākāmaṃ svecchayā śivamandire / vedavedāṅgatattvajño jāyate 'sau śubhe kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

rūpavānsubhagaścaiva sarvavyādhivivarjitaḥ / rājā vā rājaputro vācārasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

etatte kathitaṃ rājaṃstīrthasya phalamuttamam / yacchrutvā mānavo nityaṃ mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य इदं श्रावयेन् नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् । श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्व्णि पर्व्णि

ya idaṃ śrāvayen nityamākhyānaṃ dvijapuṃgavān / śrāddhe devakule vāpi paṭhetparvṇi parvṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह । पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

gīrvāṇāstasya tuṣyanti manuṣyāḥ pitṛbhiḥ saha / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva naśyate sarvapātakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

likhitvā tīrthamāhātmyaṃ brāhmaṇebhyo dadāti yaḥ / jātismaratvaṃ labhate prāpnotyabhimataṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् अक्षरम् अन्वितम्

rudraloke vaset tāvad yāvad akṣaram anvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.