Revakhanda of the Vayupurana 8

नष्टे लोके पुनश्चान्ये सलिलेन समावृते । महार्णवस्य मध्यस्थो बाहुभ्यामतरं जलम्

naṣṭe loke punaścānye salilena samāvṛte / mahārṇavasya madhyastho bāhubhyāmataraṃ jalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्ये वर्षशते पूर्णे श्रान्तो ऽहं नृपसत्तम । ध्यातुं समारभं देवं महदर्णवतारणम्

divye varṣaśate pūrṇe śrānto 'haṃ nṛpasattama / dhyātuṃ samārabhaṃ devaṃ mahadarṇavatāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यायमानस्ततः काले अपश्यं पक्षिणं परम् । हारकुन्देन्दुसंकाशं बकं गोक्षीरपाण्डुरम्

dhyāyamānastataḥ kāle apaśyaṃ pakṣiṇaṃ param / hārakundendusaṃkāśaṃ bakaṃ gokṣīrapāṇḍuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं विस्मयाविष्टस्तं बकं समुदीक्ष्य वै । अस्मिन् महार्णवे घोरे कुतो ऽयं पक्षिसंभवः

tato 'haṃ vismayāviṣṭastaṃ bakaṃ samudīkṣya vai / asmin mahārṇave ghore kuto 'yaṃ pakṣisaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरन्बाहुभिरश्रान्तस्तं बकं प्रत्यभाषिषि । पाक्षरूपं समास्थाय कस्त्वमेकार्णवीकृते

taranbāhubhiraśrāntastaṃ bakaṃ pratyabhāṣiṣi / pākṣarūpaṃ samāsthāya kastvamekārṇavīkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमसे दिव्ययोगात्मन्मोहयन्निव मां प्रभो । एतत्कथय मे सर्वं यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते

bhramase divyayogātmanmohayanniva māṃ prabho / etatkathaya me sarvaṃ yo 'si so 'si namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽब्रवीन्मां महादेवो ब्रह्माहं विष्णुरेव च । जगत्सर्वं मया वत्स संहृतं किं न बुध्यसे

so 'bravīnmāṃ mahādevo brahmāhaṃ viṣṇureva ca / jagatsarvaṃ mayā vatsa saṃhṛtaṃ kiṃ na budhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव माता पिताहं वै विश्वस्य च महामुने । कारुण्यं मम संजातं दृष्ट्वा मग्नं महार्णवे

tava mātā pitāhaṃ vai viśvasya ca mahāmune / kāruṇyaṃ mama saṃjātaṃ dṛṣṭvā magnaṃ mahārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षिरूपं समास्थाय अतो ऽत्राहं समागतः । किम् अर्थमातुरो भूत्वा भ्रमसीत्थं महार्णवे

pakṣirūpaṃ samāsthāya ato 'trāhaṃ samāgataḥ / kim arthamāturo bhūtvā bhramasītthaṃ mahārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीघ्रं प्रविश मत्पक्षौ येन विश्रमसे द्विज । एवमुक्तस्ततस्तेन देवेनाहं नरेश्वर

śīghraṃ praviśa matpakṣau yena viśramase dvija / evamuktastatastena devenāhaṃ nareśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं तस्य पक्षान्ते प्रलीनस्तु भ्रमञ्जले । काले युगसाहस्रान्ते अश्रान्तो ऽर्णवमध्यगः

tato 'haṃ tasya pakṣānte pralīnastu bhramañjale / kāle yugasāhasrānte aśrānto 'rṇavamadhyagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शृणोमि सहसा दिक्षु सर्वासु सुव्रत । किंचिन्नूपुरसंमिश्रम् अद्भुतं शब्दमुत्तमम्

tataḥ śṛṇomi sahasā dikṣu sarvāsu suvrata / kiṃcinnūpurasaṃmiśram adbhutaṃ śabdamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदार्णवजलं सर्वं संक्षिप्तं सहसाभवत् । किमेतदिति संचिन्त्य दिशः समवलोकयम्

tadārṇavajalaṃ sarvaṃ saṃkṣiptaṃ sahasābhavat / kimetaditi saṃcintya diśaḥ samavalokayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश कन्यास्ततो दिक्षु आगताश्च महार्णवे । वस्त्रालंकारसहिता दिग्भ्यो नूपुरभूषिताः

daśa kanyāstato dikṣu āgatāśca mahārṇave / vastrālaṃkārasahitā digbhyo nūpurabhūṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिच्चन्द्रसमाभासा काचिदादित्यसप्रभा । काचिदंजनपुञ्जाभा काचिद्रक्तोत्पलप्रभा

kāciccandrasamābhāsā kācidādityasaprabhā / kācidaṃjanapuñjābhā kācidraktotpalaprabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानारूपधरा सौम्या नानाभरणभूषिता । अर्घ्यपाद्यादिभिर्माल्यैर्बकमभ्यर्च्य सुव्रताः

nānārūpadharā saumyā nānābharaṇabhūṣitā / arghyapādyādibhirmālyairbakamabhyarcya suvratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तं पर्वताकारं गुह्यं पक्षिणमव्ययम् । प्रविवेश महाघोरं पर्वतो ह्यर्णवं स्वराट्

tatastaṃ parvatākāraṃ guhyaṃ pakṣiṇamavyayam / praviveśa mahāghoraṃ parvato hyarṇavaṃ svarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । त्रिंशद्योजनसाहस्रं यावद्भूमण्डलं त्विति

yojanānāṃ sahasrāṇi tāvantyeva śatāni ca / triṃśadyojanasāhasraṃ yāvadbhūmaṇḍalaṃ tviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भूमण्डलं दिव्यं पञ्चरत्नसमाकुलम् । दिव्यस्फटिकसोपानं रुक्मस्तंभमनोरमम्

tato bhūmaṇḍalaṃ divyaṃ pañcaratnasamākulam / divyasphaṭikasopānaṃ rukmastaṃbhamanoramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्रं तु विस्तराद्द्विगुणायतम् । वापीकूपसमाकीर्णं प्रासादाट्टालकावृतम्

yojanānāṃ sahasraṃ tu vistarāddviguṇāyatam / vāpīkūpasamākīrṇaṃ prāsādāṭṭālakāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पवृक्षसमाकीर्णं ध्वजषष्टिविभूषितम् । तस्मिन्पुरवरे रम्ये नानारत्नोपशोभितम्

kalpavṛkṣasamākīrṇaṃ dhvajaṣaṣṭivibhūṣitam / tasminpuravare ramye nānāratnopaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्यच्च पुरं रम्यं पताकोज्ज्वलवेदिकम् । शतयोजनविस्तीर्णं तावद्द्विगुणमायतम्

tathānyacca puraṃ ramyaṃ patākojjvalavedikam / śatayojanavistīrṇaṃ tāvaddviguṇamāyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरमध्ये ततस्तस्मिन्नदी परमशोभना । महती पुण्यसलिला नानारत्नशिला तथा

puramadhye tatastasminnadī paramaśobhanā / mahatī puṇyasalilā nānāratnaśilā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्तीरे मया दृष्टं तडित्सूर्यसमप्रभम् । इन्द्रनीलमहानीलैश्चितं रत्नैः समन्ततः

tasyāstīre mayā dṛṣṭaṃ taḍitsūryasamaprabham / indranīlamahānīlaiścitaṃ ratnaiḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिद्वह्निसमाकारं क्वचिदिन्द्रायुधप्रभम् । क्वचिद्धूम्रं क्वचित्पीतं क्वचिद्रक्तं क्वचित्सितम्

kvacidvahnisamākāraṃ kvacidindrāyudhaprabham / kvaciddhūmraṃ kvacitpītaṃ kvacidraktaṃ kvacitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानावर्णैः समायुक्तं लिङ्गमद्भुतदर्शनम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसाध्यैश्च समन्तात्परिवारितम्

nānāvarṇaiḥ samāyuktaṃ liṅgamadbhutadarśanam / brahmaviṣṇvindrasādhyaiśca samantātparivāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दीश्वरगणाध्यक्षैश्चेन्द्रादित्यैश्च तद्वृतम् । पश्यामि लिङ्गमीशानं महालिङ्गं तमेव च

nandīśvaragaṇādhyakṣaiścendrādityaiśca tadvṛtam / paśyāmi liṅgamīśānaṃ mahāliṅgaṃ tameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवार्य ततस्तं तु प्रसुप्तान्देवदानवान् । निमीलिताक्षान्पश्यामि दिव्याभरणभूषितान्

parivārya tatastaṃ tu prasuptāndevadānavān / nimīlitākṣānpaśyāmi divyābharaṇabhūṣitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ताः पद्मपत्राक्ष्यो नार्यः परमसंमताः । नद्यास्तस्या जले स्नात्वा दिव्यपुष्पैर्मनोरमैः

tatastāḥ padmapatrākṣyo nāryaḥ paramasaṃmatāḥ / nadyāstasyā jale snātvā divyapuṣpairmanoramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वार्घपाद्यं विधिवल्लिंगस्य सह पक्षिणा । अर्चयन्तीर्वरारोहा दश ताः प्रमदोत्तमाः

dattvārghapādyaṃ vidhivalliṃgasya saha pakṣiṇā / arcayantīrvarārohā daśa tāḥ pramadottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्त्वभ्यर्च्य तल्लिङ्गं तस्मिन्नेव पुरोत्तमे । सर्वा अदर्शनं जग्मुर्विद्युतो ऽभ्रगणेष्विव

tatastvabhyarcya talliṅgaṃ tasminneva purottame / sarvā adarśanaṃ jagmurvidyuto 'bhragaṇeṣviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चासौ पक्षिराट् तस्मिन्न स्त्रियो न च देवताः । तदेवैकं स्थितं लिङ्गमर्चयन्विस्मयान्वितः

na cāsau pakṣirāṭ tasminna striyo na ca devatāḥ / tadevaikaṃ sthitaṃ liṅgamarcayanvismayānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोऽहं दुःखमूढात्मा रुद्रमायेति चिन्तयन् । ततः कन्याः समुत्तीर्य दिव्यांबरविभूषणाः

tato'haṃ duḥkhamūḍhātmā rudramāyeti cintayan / tataḥ kanyāḥ samuttīrya divyāṃbaravibhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भासयन्त्यो जगत्सर्वं विद्युतो ऽभ्रगणानिव । पद्मैर्हिरण्मयैर्दिव्यैरर्चयित्वा शुभाननाः

bhāsayantyo jagatsarvaṃ vidyuto 'bhragaṇāniva / padmairhiraṇmayairdivyairarcayitvā śubhānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविशुस्तज्जलं क्षिप्रं समंताद् वरभूषणाः । तस्मिन्पुरवरे चान्ये तामेवाहं पुनःपुनः

viviśustajjalaṃ kṣipraṃ samaṃtād varabhūṣaṇāḥ / tasminpuravare cānye tāmevāhaṃ punaḥpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यामि ह्यमरां कन्याम् अर्चयन्तीं महेश्वरम् । ततो ऽहं तां वरारोहामपृच्छं कमलेक्षणाम्

paśyāmi hyamarāṃ kanyām arcayantīṃ maheśvaram / tato 'haṃ tāṃ varārohāmapṛcchaṃ kamalekṣaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वमस्मिन्पुरे देवि वससे शिवमर्चती । ताश्चागताः स्त्रियः सर्वाः क्व गतास्ते गणेश्वराः

kā tvamasminpure devi vasase śivamarcatī / tāścāgatāḥ striyaḥ sarvāḥ kva gatāste gaṇeśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो ऽस्तु ते महाभागे ब्रूहि पुण्ये महेश्वरि । तव प्रसादाद्विज्ञातुमेतदिच्छामि सुव्रते । दयां कृत्वा महादेवि कथयस्व ममानघे

namo 'stu te mahābhāge brūhi puṇye maheśvari / tava prasādādvijñātumetadicchāmi suvrate / dayāṃ kṛtvā mahādevi kathayasva mamānaghe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मृताहं कथं विप्र दृष्ट्वा कल्पे पुरातने । मा ते ऽभूत्स्मृतिविभ्रंशः सा चाहं कल्पवाहिनी

vismṛtāhaṃ kathaṃ vipra dṛṣṭvā kalpe purātane / mā te 'bhūtsmṛtivibhraṃśaḥ sā cāhaṃ kalpavāhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदा नाम विख्याता रुद्रदेहाद् विनिःसृता । यास्ताः कन्यास्त्वया दृष्टा ह्यर्चयन्त्यो महेश्वरम्

narmadā nāma vikhyātā rudradehād viniḥsṛtā / yāstāḥ kanyāstvayā dṛṣṭā hyarcayantyo maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याभिस्त्विह समानीतः पक्षिराजसमन्विताः । दिशस्ता विद्धि सर्वेशाः सर्वास्त्वं मुनिसत्तम

yābhistviha samānītaḥ pakṣirājasamanvitāḥ / diśastā viddhi sarveśāḥ sarvāstvaṃ munisattama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यक्पक्षिस्वरूपेण महायोगी महेश्वरः । एभिः शिवपुराद्विप्र आनीतः स महेश्वरः

tiryakpakṣisvarūpeṇa mahāyogī maheśvaraḥ / ebhiḥ śivapurādvipra ānītaḥ sa maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः

saiṣa devo mahādevo liṅgamūrtirvyavasthitaḥ / arcyate brahmaviṣṇvindraiḥ surāsurajagadguruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लयमायाति यस्माद्धि जगत्सर्वं चराचरम् । तेन लिङ्गमिति प्रोक्तं पुराणज्ञैर् महर्षिभिः

layamāyāti yasmāddhi jagatsarvaṃ carācaram / tena liṅgamiti proktaṃ purāṇajñair maharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन देवगणाः सर्वे संक्षिप्ता मायया पुरा । प्रलीनाश्चैव लोकेश न दृश्यन्ते हि सांप्रतम्

tena devagaṇāḥ sarve saṃkṣiptā māyayā purā / pralīnāścaiva lokeśa na dṛśyante hi sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्दृश्या भविष्यन्ति सृजमानाः स्वयंभुवा । साहं लिङ्गार्चनपरा नर्मदा नाम नामतः

punardṛśyā bhaviṣyanti sṛjamānāḥ svayaṃbhuvā / sāhaṃ liṅgārcanaparā narmadā nāma nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव

kālaṃ yugasahasrasya rudrasya paricārikā / asya prasādādamarastathā tvaṃ dvijapuṃgava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धो ऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

satyārjavadayāyuktaḥ siddho 'si tvaṃ śivārcanāt / evamuktvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः स्त्रियः स च देवेशो बकरूपो महेश्वरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवतीर्य महानदीम्

tāḥ striyaḥ sa ca deveśo bakarūpo maheśvaraḥ / tasyāstadvacanaṃ śrutvā avatīrya mahānadīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा समर्चय त्वं हि विधिना मन्त्रपूर्वकम् । ततो ऽहं सहसा तस्मात् समुत्तीर्य जलाशयात्

snātvā samarcaya tvaṃ hi vidhinā mantrapūrvakam / tato 'haṃ sahasā tasmāt samuttīrya jalāśayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च पश्यामि तल्लिङ्गं न च तां निम्नगां नृप । तदैव लोकाः संजाताः क्षितिश्चैव सकानना

na ca paśyāmi talliṅgaṃ na ca tāṃ nimnagāṃ nṛpa / tadaiva lokāḥ saṃjātāḥ kṣitiścaiva sakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋक्षचन्द्रार्कविततं तदेव च नभस्तलम् । यथापूर्वम् अदृष्टं तु तथैव च पुनः कृतम् । नतोऽहं मनसा देवमपूजयं महेश्वरम्

ṛkṣacandrārkavitataṃ tadeva ca nabhastalam / yathāpūrvam adṛṣṭaṃ tu tathaiva ca punaḥ kṛtam / nato'haṃ manasā devamapūjayaṃ maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं बके पुरा कल्पे मया दृष्टेयम् अव्यया । नर्मदा मर्त्यलोकस्य महापातकनाशिनी

evaṃ bake purā kalpe mayā dṛṣṭeyam avyayā / narmadā martyalokasya mahāpātakanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्धर्मपरैर् विप्रैः क्षत्रशूद्रविशादिभिः । सदा सेव्या महाभागा धर्मवृद्ध्यर्थकारिभिः

tasmāddharmaparair vipraiḥ kṣatraśūdraviśādibhiḥ / sadā sevyā mahābhāgā dharmavṛddhyarthakāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽपि भक्तया सकृत्तोये नर्मदाया महेश्वरम् । स्नात्वा ते सर्वं पापं नाशयन्त्यसंशयम्

ye 'pi bhaktayā sakṛttoye narmadāyā maheśvaram / snātvā te sarvaṃ pāpaṃ nāśayantyasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.