Library·Kalidasa: Raghuvamsa·12

Kalidasa: Raghuvamsa 12

निर्विष्टविषयस्नेहः स दशान्तम् उपेयिवान् । आसीद् आसन्ननिर्वाणः प्रदीपार्चिर् इवोषसि

nirviṣṭaviṣayasnehaḥ sa daśāntam upeyivān / āsīd āsannanirvāṇaḥ pradīpārcir ivoṣasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं कर्णमूलम् आगत्य रामे श्रीर् नस्यताम् इति । कैकेयीशङ्कयेवाह पलितच्छद्मना जरा

taṃ karṇamūlam āgatya rāme śrīr nasyatām iti / kaikeyīśaṅkayevāha palitacchadmanā jarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पौरान् पौरकान्तस्य रामस्याभ्युदयश्रुतिः । प्रत्येकं ह्लादयां चक्रे कुल्येवोद्यानपादपान्

sā paurān paurakāntasya rāmasyābhyudayaśrutiḥ / pratyekaṃ hlādayāṃ cakre kulyevodyānapādapān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याभिषेकसंभारं कल्पितं क्रूरनिश्चया । दूषयाम् आस कैकेयी शोकोष्णैः पार्थिवाश्रुभिः

tasyābhiṣekasaṃbhāraṃ kalpitaṃ krūraniścayā / dūṣayām āsa kaikeyī śokoṣṇaiḥ pārthivāśrubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा किलाश्वासिता चण्डी भर्त्रा तत्संश्रुतौ वरौ । उद्ववामेन्द्रसिक्ता भूर् बिलमग्नाव् इवोरगौ

sā kilāśvāsitā caṇḍī bhartrā tatsaṃśrutau varau / udvavāmendrasiktā bhūr bilamagnāv ivoragau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोश् चतुर्दशैकेन रामं प्राव्राजयत् समाः । द्वितीयेन सुतस्यैच्छद् वैधव्यैकफलां श्रियम्

tayoś caturdaśaikena rāmaṃ prāvrājayat samāḥ / dvitīyena sutasyaicchad vaidhavyaikaphalāṃ śriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रा दत्तां रुदन् रामः प्राङ् महीं प्रत्यपद्यत । पश्चाद् वनाय गच्छेति तदाज्ञां मुदितो ऽग्रहीत्

pitrā dattāṃ rudan rāmaḥ prāṅ mahīṃ pratyapadyata / paścād vanāya gaccheti tadājñāṃ mudito 'grahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधतो मङ्गलक्षौमे वसानस्य च वल्कले । ददृशुर् विस्मितास् तस्य मुखरागं समं जनाः

dadhato maṅgalakṣaume vasānasya ca valkale / dadṛśur vismitās tasya mukharāgaṃ samaṃ janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सीतालक्ष्मणसखः सत्याद् गुरुम् अलोपयन् । विवेश दण्डकारण्यं प्रत्येकं च सतां मनः

sa sītālakṣmaṇasakhaḥ satyād gurum alopayan / viveśa daṇḍakāraṇyaṃ pratyekaṃ ca satāṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजापि तद्वियोगार्तः स्मृत्वा शापं स्वकर्मजम् । शरीरत्यागमात्रेण शुद्धिलाभम् अमन्यत

rājāpi tadviyogārtaḥ smṛtvā śāpaṃ svakarmajam / śarīratyāgamātreṇa śuddhilābham amanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रोषितकुमारं तद् (?) राज्यम् अस्तमितेश्वरम् । रन्ध्रान्वेषणदक्षाणां द्विषाम् आमिषतां ययौ

viproṣitakumāraṃ tad (?) rājyam astamiteśvaram / randhrānveṣaṇadakṣāṇāṃ dviṣām āmiṣatāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानाथाः प्रकृतयो मातृबन्धुनिवासिनम् । मौलैर् आनाययाम् आसुर् भर्तं स्तम्भिताश्रुभिः

athānāthāḥ prakṛtayo mātṛbandhunivāsinam / maulair ānāyayām āsur bhartaṃ stambhitāśrubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा तथाविधं मृत्युं कैकेयीतनयः पितुः । मातुर् न केवलं स्वस्याः श्रियो ऽप्य् आसीत् पराङ्मुखः

śrutvā tathāvidhaṃ mṛtyuṃ kaikeyītanayaḥ pituḥ / mātur na kevalaṃ svasyāḥ śriyo 'py āsīt parāṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससैन्यश् चान्वगाद् रामं दर्शितान् आश्रमालयैः । तस्य पश्यन् ससौमित्रेर् उदश्रुर् वसतिद्रुमान्

sasainyaś cānvagād rāmaṃ darśitān āśramālayaiḥ / tasya paśyan sasaumitrer udaśrur vasatidrumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रकूटवनस्थं च कथितस्वर्गतिर् गुरोः । लक्ष्म्या निमन्त्रयां चक्रे तम् अनुच्छिष्टसंपदा

citrakūṭavanasthaṃ ca kathitasvargatir guroḥ / lakṣmyā nimantrayāṃ cakre tam anucchiṣṭasaṃpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हि प्रथमजे तस्मिन्न् अकृतश्रीपरिग्रहे । परिवेत्तारम् आत्मानं मेने स्वीकरणाद् भुवः

sa hi prathamaje tasminn akṛtaśrīparigrahe / parivettāram ātmānaṃ mene svīkaraṇād bhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अशक्यम् अपाक्रष्टुं निर्देशात् स्वर्गिणः पितुः । ययाचे पादुके पश्चात् कर्तुं राज्याधिदेवते

tam aśakyam apākraṣṭuṃ nirdeśāt svargiṇaḥ pituḥ / yayāce pāduke paścāt kartuṃ rājyādhidevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विसृष्टस् तथेत्य् उक्त्वा भ्रात्रा नैवाविशत् पुरीम् । नन्दिग्रामगतस् तस्य राज्यं न्यासम् इवाभुनक्

sa visṛṣṭas tathety uktvā bhrātrā naivāviśat purīm / nandigrāmagatas tasya rājyaṃ nyāsam ivābhunak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढभक्तिर् इति ज्येष्ठे राज्यतृष्णापराङ्मुखः । मातुः पापस्य शुद्ध्यर्थं प्रायश्चित्तम् इवाकरोत्

dṛḍhabhaktir iti jyeṣṭhe rājyatṛṣṇāparāṅmukhaḥ / mātuḥ pāpasya śuddhyarthaṃ prāyaścittam ivākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽपि सह वैदेह्या वने वन्येन वर्तयन् । चचार सानुजः शान्तो वृद्धेक्ष्वाकुव्रतं युवा

rāmo 'pi saha vaidehyā vane vanyena vartayan / cacāra sānujaḥ śānto vṛddhekṣvākuvrataṃ yuvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभावस्तम्भितच्छायम् आश्रितः स वनस्पतिम् । कदाचिद् अङ्के सीतायाः शिश्ये किंचिद् इव श्रमात्

prabhāvastambhitacchāyam āśritaḥ sa vanaspatim / kadācid aṅke sītāyāḥ śiśye kiṃcid iva śramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐन्द्रिः किल नखैस् तस्या विददार स्तनौ द्विजः । प्रियोपभोगचिह्नेषु पौरोभाग्यम् इवाचरन् मृगमांसं ततः सीतां रक्षन्तीम् आतपे धृतम् । पक्षतुण्डनखाघातैर् बबाधे वायसो बलात्

aindriḥ kila nakhais tasyā vidadāra stanau dvijaḥ / priyopabhogacihneṣu paurobhāgyam ivācaran mṛgamāṃsaṃ tataḥ sītāṃ rakṣantīm ātape dhṛtam / pakṣatuṇḍanakhāghātair babādhe vāyaso balāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् आस्थद् इषीकास्त्रं रामो रामावभोधितः । आत्मानं मुमुचे तस्माद् एकनेत्रव्ययेन सः

tasminn āsthad iṣīkāstraṃ rāmo rāmāvabhodhitaḥ / ātmānaṃ mumuce tasmād ekanetravyayena saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस् त्व् आसन्नदेशत्वाद् भरतागमनं पुनः । आशङ्क्योत्सुकसारङ्गां चित्रकूटस्थलीं जहौ

rāmas tv āsannadeśatvād bharatāgamanaṃ punaḥ / āśaṅkyotsukasāraṅgāṃ citrakūṭasthalīṃ jahau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रययाव् आतिथेयेषु वसन्न् ऋषिकुलेषु सः । दक्षिणां दिशम् ऋक्षेषु वार्षिकेष्व् इव भास्करः

prayayāv ātitheyeṣu vasann ṛṣikuleṣu saḥ / dakṣiṇāṃ diśam ṛkṣeṣu vārṣikeṣv iva bhāskaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभौ तम् अनुगच्छन्ती विदेहाधिपतेः सुता । प्रतिषिद्धापि कैकेय्या लक्ष्मीर् इव गुणोन्मुखी

babhau tam anugacchantī videhādhipateḥ sutā / pratiṣiddhāpi kaikeyyā lakṣmīr iva guṇonmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुसूयातिसृष्टेन पुण्यगन्धेन काननम् । सा चकाराङ्गरागेण पुष्पोच्चलित षट्पदम्

anusūyātisṛṣṭena puṇyagandhena kānanam / sā cakārāṅgarāgeṇa puṣpoccalita ṣaṭpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्याभ्रकपिषस् तत्र विराधो नाम राक्षसः । अतिष्ठन् मार्गम् आवृत्य रामस्येन्दोर् इव ग्रहः

saṃdhyābhrakapiṣas tatra virādho nāma rākṣasaḥ / atiṣṭhan mārgam āvṛtya rāmasyendor iva grahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जहरा तयोर् मध्ये मैथिलीं लोकशोषणः । नभोनभस्ययोर् वृष्टिम् अवग्रह इवान्तरे

sa jaharā tayor madhye maithilīṃ lokaśoṣaṇaḥ / nabhonabhasyayor vṛṣṭim avagraha ivāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विनिष्पिष्य काकुत्स्थौ पुरा दूषयति स्ह्तलीम् । गन्धेनाशुचिना चेति वसुधायां निचख्नतुः

taṃ viniṣpiṣya kākutsthau purā dūṣayati shtalīm / gandhenāśucinā ceti vasudhāyāṃ nicakhnatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चवट्यां ततो रामः शासनात् कुम्भजन्मनः । अनपोष्हस्थितिस् तस्थौ विन्ध्याद्रिः प्रकृताव् इव

pañcavaṭyāṃ tato rāmaḥ śāsanāt kumbhajanmanaḥ / anapoṣhasthitis tasthau vindhyādriḥ prakṛtāv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणावरजा तत्र राघवं मदनातुरा । अभिपेदे निदाघार्ता व्यालीव मलयद्रुमम्

rāvaṇāvarajā tatra rāghavaṃ madanāturā / abhipede nidāghārtā vyālīva malayadrumam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा सीतासंनिधाव् एव तं वव्रे कथितान्वया । अत्यारूढो हि नारीणाम् अकालज्ञो मओभवः

sā sītāsaṃnidhāv eva taṃ vavre kathitānvayā / atyārūḍho hi nārīṇām akālajño maobhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलत्रवान् अहं बाले कनीयांसं भजस्व मे । इति रामो वृषस्यन्तीं वृषस्कन्धः शशास ताम्

kalatravān ahaṃ bāle kanīyāṃsaṃ bhajasva me / iti rāmo vṛṣasyantīṃ vṛṣaskandhaḥ śaśāsa tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठाभिगमनात् पूर्वं तेनाप्य् अनभिनन्दिता । साभूद् रामाश्रया भूयो नदीवोभयकूलभाक्

jyeṣṭhābhigamanāt pūrvaṃ tenāpy anabhinanditā / sābhūd rāmāśrayā bhūyo nadīvobhayakūlabhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरम्भं मैथिलीहासः क्षणं सौम्यां निनाय ताम् । निवातस्तिमितां वेलां चन्द्रोदय इवोदधेः

saṃrambhaṃ maithilīhāsaḥ kṣaṇaṃ saumyāṃ nināya tām / nivātastimitāṃ velāṃ candrodaya ivodadheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलम् अस्योपहासस्य सद्यः प्राप्स्यसि पश्य माम् । मृग्यः परिभवो व्याघ्र्याम् इत्य् अवेहि त्वया कृतम्

phalam asyopahāsasya sadyaḥ prāpsyasi paśya mām / mṛgyaḥ paribhavo vyāghryām ity avehi tvayā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा मैथिलीं भर्तुर् अङ्के निर्विशतीं भयात् । रूपं शूर्पणखा-नाम्नः सदृशं प्रत्यपद्यत

ity uktvā maithilīṃ bhartur aṅke nirviśatīṃ bhayāt / rūpaṃ śūrpaṇakhā-nāmnaḥ sadṛśaṃ pratyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणः प्रथमं श्रुत्वा कोकिलामञ्जुभाषिणीम् । शिवाघोरस्वनां पश्चाद् बुबुधे विकृतेति ताम्

lakṣmaṇaḥ prathamaṃ śrutvā kokilāmañjubhāṣiṇīm / śivāghorasvanāṃ paścād bubudhe vikṛteti tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्णशालाम् अथ क्षिप्रं विधृतासिः प्रविश्य सः । वैरूप्यपौनरुक्त्येन भीषणां ताम् अयोजयत्

parṇaśālām atha kṣipraṃ vidhṛtāsiḥ praviśya saḥ / vairūpyapaunaruktyena bhīṣaṇāṃ tām ayojayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा वक्रनखधारिण्या वेणुकर्कशपर्वया । अङ्कुशाकारयाङ्गुल्या ताव् अतर्जयद् अम्बरे

sā vakranakhadhāriṇyā veṇukarkaśaparvayā / aṅkuśākārayāṅgulyā tāv atarjayad ambare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्य चाशु जन्स्थानं खरादिभ्यस् तथाविधम् । रामोपक्रमम् आचख्यौ रक्षःपरिभवं नवम्

prāpya cāśu jansthānaṃ kharādibhyas tathāvidham / rāmopakramam ācakhyau rakṣaḥparibhavaṃ navam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखावयवलूणां तां नैरृता यत् पुरोदधुः । रामाभियायिनां तेषां तद् एवाभूद् अमङ्गलम्

mukhāvayavalūṇāṃ tāṃ nairṛtā yat purodadhuḥ / rāmābhiyāyināṃ teṣāṃ tad evābhūd amaṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदायुधान् आपततस् तान् दृप्तान् प्रेक्ष्य राघवः । निदधे विजयाशंसां चापे सीतां च लक्ष्मणे

udāyudhān āpatatas tān dṛptān prekṣya rāghavaḥ / nidadhe vijayāśaṃsāṃ cāpe sītāṃ ca lakṣmaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको दाशरथी रामो यातुधानाः सहस्रशः । ते तु यावन्त एवाजौ तावांश् च ददृशे स तैः

eko dāśarathī rāmo yātudhānāḥ sahasraśaḥ / te tu yāvanta evājau tāvāṃś ca dadṛśe sa taiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असज्जनेन काकुत्स्थः प्रयुक्तम् अथ दूषणम् । न चक्षमे शुभाचारः स दूषणम् इवात्मनः

asajjanena kākutsthaḥ prayuktam atha dūṣaṇam / na cakṣame śubhācāraḥ sa dūṣaṇam ivātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं शरैः प्रतिजग्राह खरतिशिरसौ च सः । ख्रमशस् ते पुनस् तस्य चापात् समम् इवोद्ययुः

taṃ śaraiḥ pratijagrāha kharatiśirasau ca saḥ / khramaśas te punas tasya cāpāt samam ivodyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस् त्रयाणां शितैर् बाणैर् यथापूर्वविशुद्धिभिः । आयुर् देहातिगैः पीतं रुधिरं तु पतत्रिभिः

tais trayāṇāṃ śitair bāṇair yathāpūrvaviśuddhibhiḥ / āyur dehātigaiḥ pītaṃ rudhiraṃ tu patatribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् रामशरोत्कृत्ते बले महति रक्षसाम् । उत्थितं ददृशे ऽन्यच् च कबन्धेभ्यो न किंचन

tasmin rāmaśarotkṛtte bale mahati rakṣasām / utthitaṃ dadṛśe 'nyac ca kabandhebhyo na kiṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा बाणवर्षिणं रामं योधयित्वा सुरद्विषाम् । अप्रबोधाय सुष्वाप गृध्रच्छाये वरूथिनी

sā bāṇavarṣiṇaṃ rāmaṃ yodhayitvā suradviṣām / aprabodhāya suṣvāpa gṛdhracchāye varūthinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवास्त्रविदीर्णानां रावणं प्रति रक्षसाम् । तेषां शूर्पणखैवैका दुष्प्रत्वृत्तिहराभवत्

rāghavāstravidīrṇānāṃ rāvaṇaṃ prati rakṣasām / teṣāṃ śūrpaṇakhaivaikā duṣpratvṛttiharābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निग्रहात् स्वसुर् आप्तानां वधाच् च धनदानुजः । रामेण निहतं मेने पदं दशसु मूर्धसु

nigrahāt svasur āptānāṃ vadhāc ca dhanadānujaḥ / rāmeṇa nihataṃ mene padaṃ daśasu mūrdhasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षसा मृगरूपेण वञ्चयित्वा स राघवौ । जहरा सीतां पक्षीन्द्रप्रयासक्षणविघ्नितः

rakṣasā mṛgarūpeṇa vañcayitvā sa rāghavau / jaharā sītāṃ pakṣīndraprayāsakṣaṇavighnitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ सीतान्वेषिणौ गृध्रं लूनपक्षम् अपश्यताम् । प्राणैर् दशरथप्रीतेर् अनृणं कण्ठवर्तिभिः

tau sītānveṣiṇau gṛdhraṃ lūnapakṣam apaśyatām / prāṇair daśarathaprīter anṛṇaṃ kaṇṭhavartibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रावणहृतां ताभ्यां वचसाचष्ट मैथिलीम् । आत्मनः सुमहत् कर्म व्रणैर् आवेद्य संस्थितः

sa rāvaṇahṛtāṃ tābhyāṃ vacasācaṣṭa maithilīm / ātmanaḥ sumahat karma vraṇair āvedya saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् रावणहृतां ताभ्यां पितृव्यापत्तिशोकयोः । पितरीवाग्निसंस्कारात् परा ववृतिरे क्रियाः

tayos rāvaṇahṛtāṃ tābhyāṃ pitṛvyāpattiśokayoḥ / pitarīvāgnisaṃskārāt parā vavṛtire kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वधनिर्धूतशापस्य कबन्धस्योपदेशतः । मुमूर्छ सख्यं रामस्य समानव्यसने हरौ

vadhanirdhūtaśāpasya kabandhasyopadeśataḥ / mumūrcha sakhyaṃ rāmasya samānavyasane harau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हत्वा वालिनं वीरस् तत्पदे चिरकाङ्क्षिते । धातोः स्थान इवादेशं सुग्रीवं संन्यवेशयत्

sa hatvā vālinaṃ vīras tatpade cirakāṅkṣite / dhātoḥ sthāna ivādeśaṃ sugrīvaṃ saṃnyaveśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतस् ततश् च वैदेहीम् अन्वेष्टुं भर्तृचोदिताः । कपयश् चेरुर् आर्तस्य रामस्येव मनोरथाः

itas tataś ca vaidehīm anveṣṭuṃ bhartṛcoditāḥ / kapayaś cerur ārtasya rāmasyeva manorathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्ताव् उपलब्धायां तस्याः संपातिदर्शनात् । मारुतिः सागरं तीर्णः संसारम् इव निर्ममः

pravṛttāv upalabdhāyāṃ tasyāḥ saṃpātidarśanāt / mārutiḥ sāgaraṃ tīrṇaḥ saṃsāram iva nirmamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टा विचिन्वता तेन लङ्कायां राक्षसीवृता । जानकी विषवल्लीभिः परीतेव महौषधिः

dṛṣṭā vicinvatā tena laṅkāyāṃ rākṣasīvṛtā / jānakī viṣavallībhiḥ parīteva mahauṣadhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै भर्तुर् अभिज्ञामम् अङ्गुलीयं ददौ कपिः । प्रत्युद्गतम् इवानुष्णैस् तदानन्दाश्रुभिन्दुभिः

tasyai bhartur abhijñāmam aṅgulīyaṃ dadau kapiḥ / pratyudgatam ivānuṣṇais tadānandāśrubhindubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाप्य प्रियसंदेशैः सीताम् अक्षवधोद्धतः । स ददाह पुरीं लङ्कां क्षणसोढारिनिग्रहः

nirvāpya priyasaṃdeśaiḥ sītām akṣavadhoddhataḥ / sa dadāha purīṃ laṅkāṃ kṣaṇasoḍhārinigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यभिज्ञानरत्नं च रामायादर्शयत् कृती । हृदयं स्वयम् आयातं वैदेह्या इव मूर्तिमत्

pratyabhijñānaratnaṃ ca rāmāyādarśayat kṛtī / hṛdayaṃ svayam āyātaṃ vaidehyā iva mūrtimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्राप हृदयन्यस्तमणिपर्शनिमीलितः । अपयोधरसंसर्गं प्रियालिङ्गननिर्वृतिम्

sa prāpa hṛdayanyastamaṇiparśanimīlitaḥ / apayodharasaṃsargaṃ priyāliṅgananirvṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा रामः प्रियोदन्तं मेने तत्संगमोत्सुकः । महार्णवपरिक्षेपं लङ्कायाः परिखालघुम्

śrutvā rāmaḥ priyodantaṃ mene tatsaṃgamotsukaḥ / mahārṇavaparikṣepaṃ laṅkāyāḥ parikhālaghum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रतस्थे ऽरिनाशाय हरिसैन्यैर् अनुद्रुतः । न केवलं धरा-पृष्ठे व्योम्नि संबाधवर्तिभिः

sa pratasthe 'rināśāya harisainyair anudrutaḥ / na kevalaṃ dharā-pṛṣṭhe vyomni saṃbādhavartibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विष्टम् उदधेः कूले तं प्रपेदे विभीषणः । स्नेहाद् राक्षसलक्ष्म्येव बुद्धिम् आदिश्य चोदितः

nirviṣṭam udadheḥ kūle taṃ prapede vibhīṣaṇaḥ / snehād rākṣasalakṣmyeva buddhim ādiśya coditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै निशाचरैश्वर्यं प्रतिशुश्राव राघवः । काले खलु समारब्धाः फलं बध्नन्ति नीतयः

tasmai niśācaraiśvaryaṃ pratiśuśrāva rāghavaḥ / kāle khalu samārabdhāḥ phalaṃ badhnanti nītayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सेतुं बन्धयाम् आस प्लवगैर् लवणाम्भसि । रसातलाद् इवोन्मग्नं शेषं स्वप्नाय शार्ङ्गिणः

sa setuṃ bandhayām āsa plavagair lavaṇāmbhasi / rasātalād ivonmagnaṃ śeṣaṃ svapnāya śārṅgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनोत्तीर्य पथा लङ्कां रोधयाम् आस पिङ्गलैः । द्वितीयं हेमप्राकारं कुर्वद्भिर् इव वानरैः

tenottīrya pathā laṅkāṃ rodhayām āsa piṅgalaiḥ / dvitīyaṃ hemaprākāraṃ kurvadbhir iva vānaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणः प्रववृते तत्र भीमः प्लवगरक्षसाम् । दिग्विजृम्भितकाकुत्स्थपौलस्त्यजयघोषणः

raṇaḥ pravavṛte tatra bhīmaḥ plavagarakṣasām / digvijṛmbhitakākutsthapaulastyajayaghoṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादपाविद्धपरिघः शिलानिष्पिष्टमुद्गरः । अतिशस्त्रनखन्यासः शैलरुग्ण मतङ्गजः

pādapāviddhaparighaḥ śilāniṣpiṣṭamudgaraḥ / atiśastranakhanyāsaḥ śailarugṇa mataṅgajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रामशिरश्छेददर्शनोद्भ्रान्तचेतनाम् । सीतां मायेति शंसन्ती त्रिजटा समजीवयत्

atha rāmaśiraśchedadarśanodbhrāntacetanām / sītāṃ māyeti śaṃsantī trijaṭā samajīvayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं जीवति मे नाथ इति सा विजहौ शुचम् । प्राङ् मत्वा सत्यम् अस्यान्तं जीवितास्मीति लज्जिता

kāmaṃ jīvati me nātha iti sā vijahau śucam / prāṅ matvā satyam asyāntaṃ jīvitāsmīti lajjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुडापातविश्लिष्टमेघनादास्त्रबन्धनः । दाशरथ्योः क्षणक्लेशः स्वप्नवृत्त इवाभवत्

garuḍāpātaviśliṣṭameghanādāstrabandhanaḥ / dāśarathyoḥ kṣaṇakleśaḥ svapnavṛtta ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बिभेद पौलस्त्यः शक्त्या वक्षसि लक्ष्मणम् । रामस् त्व् अनाहतो ऽप्य् आसीद् विदीर्णहृदयः शुचा

tato bibheda paulastyaḥ śaktyā vakṣasi lakṣmaṇam / rāmas tv anāhato 'py āsīd vidīrṇahṛdayaḥ śucā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मारुतिसमानीतमहौषधिहतव्यथः । लङ्कास्त्रीणां पुनश् चक्रे विलापाचार्यकं शरैः

sa mārutisamānītamahauṣadhihatavyathaḥ / laṅkāstrīṇāṃ punaś cakre vilāpācāryakaṃ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नादं मेघनादस्य धनुश् चेन्द्रायुधप्रभम् । मेघस्येव शरत्कालो न किंचित् पर्यशेषयत्

sa nādaṃ meghanādasya dhanuś cendrāyudhaprabham / meghasyeva śaratkālo na kiṃcit paryaśeṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भकर्णः कपीन्द्रेण तुल्यावस्थः स्वसुः कृतः । रुरोध रामं शृङ्गीव टङ्कच्छिन्नमनःशिलः

kumbhakarṇaḥ kapīndreṇa tulyāvasthaḥ svasuḥ kṛtaḥ / rurodha rāmaṃ śṛṅgīva ṭaṅkacchinnamanaḥśilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकाले बोधितो भ्रात्रा प्रियस्वप्नो वृथा भवान् । रामेषुभिर् इतीवासौ दीर्घनिद्रां प्रवेशितः

akāle bodhito bhrātrā priyasvapno vṛthā bhavān / rāmeṣubhir itīvāsau dīrghanidrāṃ praveśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतराण्य् अपि रक्षांसि पेतुर् वानरकोटिषु । रजांसि समरोत्थानि रच्छोणितनन्दीष्व् इव

itarāṇy api rakṣāṃsi petur vānarakoṭiṣu / rajāṃsi samarotthāni racchoṇitanandīṣv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्ययाव् अथ पौलस्थ्यः पुनर् युद्धाय मन्दिरात् । अरावणम् अरामं वा जगद् अद्येति निश्चितः

niryayāv atha paulasthyaḥ punar yuddhāya mandirāt / arāvaṇam arāmaṃ vā jagad adyeti niścitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामं पदातिम् आलोक्य लङ्केषं च वरूथिनम् । हरियुग्यं रथं तस्मै पर्जिघाय पुरंदरः

rāmaṃ padātim ālokya laṅkeṣaṃ ca varūthinam / hariyugyaṃ rathaṃ tasmai parjighāya puraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आधूतद्वजपटं व्योमगङ्गोर्मिवायुभिः । देवसूतभुजालम्बी जैत्रम् अध्यास्त राघवः

tam ādhūtadvajapaṭaṃ vyomagaṅgormivāyubhiḥ / devasūtabhujālambī jaitram adhyāsta rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातलिस् तस्य माहेन्द्रम् आमुमोच तनुच्छदम् । यत्रोत्पलददलक्लैब्यम् अस्त्राण्य् आपुः सुरद्विषाम्

mātalis tasya māhendram āmumoca tanucchadam / yatrotpaladadalaklaibyam astrāṇy āpuḥ suradviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यदर्शनप्राप्तविक्रमावसरं चिरात् । रामरावणयोर् युद्धं चरितार्थम् इवाभवत्

anyonyadarśanaprāptavikramāvasaraṃ cirāt / rāmarāvaṇayor yuddhaṃ caritārtham ivābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजमूर्धोरुबाहुल्याद् एको ऽपि धन्दानुजः । ददृशे सो ऽयथापूर्वो मातृवंश इव स्थितः

bhujamūrdhorubāhulyād eko 'pi dhandānujaḥ / dadṛśe so 'yathāpūrvo mātṛvaṃśa iva sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेतारं लोकपालानां स्वमुखैर् अर्चितेश्वरम् । रामस् तुलितकैलासम् अरातिं बह्व् अमन्यत

jetāraṃ lokapālānāṃ svamukhair arciteśvaram / rāmas tulitakailāsam arātiṃ bahv amanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्फुरति पौलस्त्यह् सीतासंगमशंसिनि । निचखानाधिकक्रोधः शरं सव्येतरे भुजे

tasya sphurati paulastyah sītāsaṃgamaśaṃsini / nicakhānādhikakrodhaḥ śaraṃ savyetare bhuje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणस्यापि रामास्तो भित्त्वा हृदयम् आशुगः । विवेश भुवम् आख्यातुम् उरगेभ्य इव प्रियम्

rāvaṇasyāpi rāmāsto bhittvā hṛdayam āśugaḥ / viveśa bhuvam ākhyātum uragebhya iva priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वचसैव तयोर् वाक्यम् अस्त्रम् अस्त्रेण निघ्नतोः । अन्योन्यजयसंरम्भो ववृधे वादिनोर् इव

vacasaiva tayor vākyam astram astreṇa nighnatoḥ / anyonyajayasaṃrambho vavṛdhe vādinor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमव्यतिहारेण अस्त्रम् अस्त्रेण निघ्नतोः । जयश्रीर् अन्तरा वेदिर् मत्तवारणयोर् इव

vikramavyatihāreṇa astram astreṇa nighnatoḥ / jayaśrīr antarā vedir mattavāraṇayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतप्रतिकृतप्रीतैस् तयोर् मुक्तां सुरासुरैः । परस्परं शरव्राताः पुष्पवृष्टिं न सेहिरे

kṛtapratikṛtaprītais tayor muktāṃ surāsuraiḥ / parasparaṃ śaravrātāḥ puṣpavṛṣṭiṃ na sehire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयःशङ्कुचितां रक्षः शतघ्नीम् अथ शत्रवे । हृतां वैवस्वतस्येव कूटशाल्मलिम् अक्षिपत्

ayaḥśaṅkucitāṃ rakṣaḥ śataghnīm atha śatrave / hṛtāṃ vaivasvatasyeva kūṭaśālmalim akṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवो रथम् अप्राप्तां ताम् आशां च सुरद्विषाम् । अर्धचन्द्रमुखैर् बाणैश् चिच्छेद कदलीसुखम्

rāghavo ratham aprāptāṃ tām āśāṃ ca suradviṣām / ardhacandramukhair bāṇaiś ciccheda kadalīsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमोघं संदधे चास्मै धनुष्य् अकेअध्नुर्धरः । ब्राह्मम् अस्त्रं प्रियाशोकशल्यनिष्कर्षणौषधम्

amoghaṃ saṃdadhe cāsmai dhanuṣy akeadhnurdharaḥ / brāhmam astraṃ priyāśokaśalyaniṣkarṣaṇauṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् व्योम्नि दशधा भिन्नं ददृशे दीप्तिमन्मुखम् । वपुर् महोरगस्येव करालफणमण्डलम्

tad vyomni daśadhā bhinnaṃ dadṛśe dīptimanmukham / vapur mahoragasyeva karālaphaṇamaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मन्त्रप्रयुक्तेन निमेषार्धाद् अपातयत् । स रावणशिरःपङ्क्तिम् अज्ञातव्रणवेदनाम्

tena mantraprayuktena nimeṣārdhād apātayat / sa rāvaṇaśiraḥpaṅktim ajñātavraṇavedanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालार्कप्रतिमेवाप्सु वीचिभिन्ना पतिष्यतः । रराज रक्षःकायस्य कण्ठच्छेदप्रंपरा

bālārkapratimevāpsu vīcibhinnā patiṣyataḥ / rarāja rakṣaḥkāyasya kaṇṭhacchedapraṃparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुतां पश्यतां तस्य शिरांसि पतितान्य् अपि । मनो नातिविशश्वास पुनः संधानशङ्किनाम्

marutāṃ paśyatāṃ tasya śirāṃsi patitāny api / mano nātiviśaśvāsa punaḥ saṃdhānaśaṅkinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मदगुरुपक्षैर् लोकपालद्विपानाम् अनुगतम् अलिवृन्दैर् गण्डभित्तीर् विहाय । उपनतमणिबन्धे मूर्ध्नि पौलस्त्यशत्रोः सुरभि सुरविमुक्तं पुष्पवर्षं पपात

atha madagurupakṣair lokapāladvipānām anugatam alivṛndair gaṇḍabhittīr vihāya / upanatamaṇibandhe mūrdhni paulastyaśatroḥ surabhi suravimuktaṃ puṣpavarṣaṃ papāta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्ता हरेः सपदि संहृतकार्मुकज्यम् आपृच्छ्य राघवम् अनुष्ठितदेवकार्यम् । नामाङ्करावणशराङ्कितकेतुयष्टिम् ऊर्ध्वं रथं हरिसहस्रयुजं निनाय

yantā hareḥ sapadi saṃhṛtakārmukajyam āpṛcchya rāghavam anuṣṭhitadevakāryam / nāmāṅkarāvaṇaśarāṅkitaketuyaṣṭim ūrdhvaṃ rathaṃ harisahasrayujaṃ nināya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रघुपतिर् अपि जातवेदोविशुद्धां प्रगृह्य प्रियां प्रियसुहृदि विभीषणे संगमय्य श्रियं वैरिणः । रविसुतसहितेन तेनानुयातः ससौमित्रिणा भुजविजितविमानरत्नाधिरूढः प्रतस्थे पुरीम्

raghupatir api jātavedoviśuddhāṃ pragṛhya priyāṃ priyasuhṛdi vibhīṣaṇe saṃgamayya śriyaṃ vairiṇaḥ / ravisutasahitena tenānuyātaḥ sasaumitriṇā bhujavijitavimānaratnādhirūḍhaḥ pratasthe purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.