ऐथिं नाम काकुत्स्थात् पुत्रं आपकुमुद्वती । पश्चिमाद् यामिनीयामात् प्रसादम् इव चेतना
aithiṃ nāma kākutsthāt putraṃ āpakumudvatī / paścimād yāminīyāmāt prasādam iva cetanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Kalidasa: Raghuvamsa·17
Kalidasa: Raghuvamsa 17
स पितुः पितृमान् वंशं पुत्रं आपकुमुद्वती । अपुनात् सवितेवोभौ मार्गाव् उत्तरदक्षिणौ
sa pituḥ pitṛmān vaṃśaṃ putraṃ āpakumudvatī / apunāt savitevobhau mārgāv uttaradakṣiṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आदौ कुलविद्यानाम् अर्थम् अर्थविदां वरः । पश्चात् पार्थिवकन्यानां पाणिम् अग्राहयत् पिता
tam ādau kulavidyānām artham arthavidāṃ varaḥ / paścāt pārthivakanyānāṃ pāṇim agrāhayat pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जात्यस् तेनाभिजातेन शूरः शौर्यवता कुशः । अमन्यतैकम् आत्मानम् अनेकं वशिना वशी
jātyas tenābhijātena śūraḥ śauryavatā kuśaḥ / amanyataikam ātmānam anekaṃ vaśinā vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कुलोचितम् इन्द्रस्य साहायकम् उपेयिवान् । जघान समरे दैत्यं दुर्जयं तेन सो ऽवधि
sa kulocitam indrasya sāhāyakam upeyivān / jaghāna samare daityaṃ durjayaṃ tena so 'vadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं स्वसा नागराजस्य कुमुदस्य कुमुद्वती । अन्वगात् कुमुदानन्दं शशाङ्कम् इव कौमुदी
taṃ svasā nāgarājasya kumudasya kumudvatī / anvagāt kumudānandaṃ śaśāṅkam iva kaumudī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् दिवस्पतेर् आसीद् एकः सिंहासनार्धबाक् । द्वितीयापि सखी शच्याः पारिजातांशभागिनी
tayor divaspater āsīd ekaḥ siṃhāsanārdhabāk / dvitīyāpi sakhī śacyāḥ pārijātāṃśabhāginī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदात्मसंभवं राज्ये मन्त्रिवृद्दाः समादधुः । स्मरन्तः पश्चिमाम् आज्ञां भर्तुः संग्रामयायिनः
tadātmasaṃbhavaṃ rājye mantrivṛddāḥ samādadhuḥ / smarantaḥ paścimām ājñāṃ bhartuḥ saṃgrāmayāyinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तस्य कल्पयाम् आसुर् अभिषेकाय शिल्पिभिः । विमानं नवम् उद्वेदि चतुःस्तम्भप्रतिष्टम्
te tasya kalpayām āsur abhiṣekāya śilpibhiḥ / vimānaṃ navam udvedi catuḥstambhapratiṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैनं हेमकुम्भेषु संभृतैस् तीर्थवारिभिः । उपतस्थुः प्रकृतयो भद्रपीठोपवेशितम्
tatrainaṃ hemakumbheṣu saṃbhṛtais tīrthavāribhiḥ / upatasthuḥ prakṛtayo bhadrapīṭhopaveśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदध्बिः स्निग्धगम्भीरं तूर्यैर् आहतपुष्करैः । अन्वमीयत कल्याणं तस्याविच्छिन्नसंतति
nadadhbiḥ snigdhagambhīraṃ tūryair āhatapuṣkaraiḥ / anvamīyata kalyāṇaṃ tasyāvicchinnasaṃtati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूर्वायवाङ्कुरप्लक्षत्वगभिन्नपुटोत्तरान् । ज्ञातिवृद्धैः प्रयुक्तान् स भेजे नीराजनाविधीन्
dūrvāyavāṅkuraplakṣatvagabhinnapuṭottarān / jñātivṛddhaiḥ prayuktān sa bheje nīrājanāvidhīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोहितपुरोगास् तं जिष्णुं जैत्रैर् अथर्वभिः । उपचक्रमिरे पूर्वम् अभिषेक्तुं द्विजातयः
purohitapurogās taṃ jiṣṇuṃ jaitrair atharvabhiḥ / upacakramire pūrvam abhiṣektuṃ dvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यौघमहती मूर्ध्नि निपतन्ती व्यरोचत । सशब्दम् अभिषेकश्रीर् गङ्गेव त्रिपुरद्विषः
tasyaughamahatī mūrdhni nipatantī vyarocata / saśabdam abhiṣekaśrīr gaṅgeva tripuradviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तूयमानः क्षणे तस्मिन्न् अलक्ष्यत स बन्दिभिः । प्रवृद्ध इव प्रजन्यः चातकैर् अभिनन्दितः
stūyamānaḥ kṣaṇe tasminn alakṣyata sa bandibhiḥ / pravṛddha iva prajanyaḥ cātakair abhinanditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सन् मन्त्रपूताभिः स्नानम् अद्भिः प्रतीच्छतः । ववृधे वैद्युतस्याग्नेर् वृष्टिसेकाद् इव द्युतिः
tasya san mantrapūtābhiḥ snānam adbhiḥ pratīcchataḥ / vavṛdhe vaidyutasyāgner vṛṣṭisekād iva dyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तावद् अभिषेकान्ते स्नातकेभ्यो ददौ वसु । यावत् तेषां समाप्येरन् यज्ञाः पर्याप्तदक्षिणाः
sa tāvad abhiṣekānte snātakebhyo dadau vasu / yāvat teṣāṃ samāpyeran yajñāḥ paryāptadakṣiṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते प्रीतमनसस् तस्मै याम् आशिषम् उदीरयन् । सा तस्य कर्मनिर्वृत्तैर् दूरं पश्चात्कृता फलैः
te prītamanasas tasmai yām āśiṣam udīrayan / sā tasya karmanirvṛttair dūraṃ paścātkṛtā phalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बन्धच्छेदं स बद्धानां वधार्हाणाम् अवध्यताम् । धुर्याणां च धुरो मोक्षम् अदोहं चादिषद् गवाम्
bandhacchedaṃ sa baddhānāṃ vadhārhāṇām avadhyatām / dhuryāṇāṃ ca dhuro mokṣam adohaṃ cādiṣad gavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडापतत्रिणो ऽप्य् अस्य पञ्जरस्थाः शुकादयः । लब्धमोक्षास् तदादेशाद् यथेष्टगतयो ऽभवन्
krīḍāpatatriṇo 'py asya pañjarasthāḥ śukādayaḥ / labdhamokṣās tadādeśād yatheṣṭagatayo 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कक्षान्तरन्यस्तं गजदन्तासनं शुचि । सोत्तरच्छदम् अध्यास्त नेपथ्यग्रहणाय सः
tataḥ kakṣāntaranyastaṃ gajadantāsanaṃ śuci / sottaracchadam adhyāsta nepathyagrahaṇāya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं धूपाश्यानकेशान्तं तोयनिर्णिक्तपाणयः । आकल्पसाधनैस् तैस् तैर् उपसेदुः प्रसाधकाः
taṃ dhūpāśyānakeśāntaṃ toyanirṇiktapāṇayaḥ / ākalpasādhanais tais tair upaseduḥ prasādhakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेऽ स्य मुक्तागुणोन्नद्धं मौलिम् अन्तर्गतस्रजम् । प्रत्यूपुः पद्मरागेण प्रभामण्डलशोभिना
te' sya muktāguṇonnaddhaṃ maulim antargatasrajam / pratyūpuḥ padmarāgeṇa prabhāmaṇḍalaśobhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनेनाङ्गरागं च मृगनाभिसुगन्धिना । समापय्य ततश् चक्रुः पत्त्रं विन्यस्तरोचनम्
candanenāṅgarāgaṃ ca mṛganābhisugandhinā / samāpayya tataś cakruḥ pattraṃ vinyastarocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमुक्ताभरणः स्रग्वी हंसचिह्नदुकूलवान् । आसीद् अतिशयप्रेक्ष्यः स राज्यश्रीवधूवरः
āmuktābharaṇaḥ sragvī haṃsacihnadukūlavān / āsīd atiśayaprekṣyaḥ sa rājyaśrīvadhūvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेपथ्यदर्शिनश् छाया तस्यादर्शे हिरण्मये । विरराजोदिते सूर्ये मेरौ कल्पतरोर् इव
nepathyadarśinaś chāyā tasyādarśe hiraṇmaye / virarājodite sūrye merau kalpataror iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजककुदव्यग्रपाणिभिः पार्श्ववरिभिः । ययाव् उदीरितालोकः सुधर्मानवमां सभाम्
sa rājakakudavyagrapāṇibhiḥ pārśvavaribhiḥ / yayāv udīritālokaḥ sudharmānavamāṃ sabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितानसहितं तत्र भेजे पैतृकम् आसनम् । चूडामणिभिर् उद्घृष्टपादपीठं महीक्षिताम्
vitānasahitaṃ tatra bheje paitṛkam āsanam / cūḍāmaṇibhir udghṛṣṭapādapīṭhaṃ mahīkṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुशुभे तेन चाक्रान्तं मङ्गलायतनं महत् । श्रीवत्सलक्षणं वक्षः कौस्तुभेनेव कैशवम्
śuśubhe tena cākrāntaṃ maṅgalāyatanaṃ mahat / śrīvatsalakṣaṇaṃ vakṣaḥ kaustubheneva kaiśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभौ भूयः कुमारत्वाद् आधिराज्यम् अवाप्य सः । रेखा भावाद् उपारूढः सामग्र्यम् इव चन्द्रमाः
babhau bhūyaḥ kumāratvād ādhirājyam avāpya saḥ / rekhā bhāvād upārūḍhaḥ sāmagryam iva candramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नमुखरागं तं स्मितपूर्वाभिभाषिणम् । मूर्तिमन्तम् अमन्यन्त विश्वासम् अनुजीविनः
prasannamukharāgaṃ taṃ smitapūrvābhibhāṣiṇam / mūrtimantam amanyanta viśvāsam anujīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुरं पुरुहूतश्रीः कल्पद्रुमनिभध्वजाम् । क्रममाणश् चकार द्यां नागेनैरावतौजसा
sa puraṃ puruhūtaśrīḥ kalpadrumanibhadhvajām / kramamāṇaś cakāra dyāṃ nāgenairāvataujasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैकस्योच्छ्रितं छत्त्रं मूर्ध्नि तेनामलत्विषा । पूर्वराजवियोगौष्म्यं कृत्स्नस्य जगतो हृतम्
tasyaikasyocchritaṃ chattraṃ mūrdhni tenāmalatviṣā / pūrvarājaviyogauṣmyaṃ kṛtsnasya jagato hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमाद् अग्नेः शिखाः पश्चाद् उदयाद् अंशवो रवेः । सो ऽतीत्य तेजसां वृत्तिं समम् एवोत्थितो गुणैः
dhūmād agneḥ śikhāḥ paścād udayād aṃśavo raveḥ / so 'tītya tejasāṃ vṛttiṃ samam evotthito guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रीतिविशदैर् नेत्रैर् अन्वयुः पौरयोषितः । शरत्प्रसन्नैर् ज्योतिर्भिर् विभावर्य इव ध्रुवम्
taṃ prītiviśadair netrair anvayuḥ paurayoṣitaḥ / śaratprasannair jyotirbhir vibhāvarya iva dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयोध्यादेवताश् चैनं प्रशस्तायतनार्चिताः । अनुदध्युर् अनुध्येयं सांनिध्यैः प्रतिमागतैः
ayodhyādevatāś cainaṃ praśastāyatanārcitāḥ / anudadhyur anudhyeyaṃ sāṃnidhyaiḥ pratimāgataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन् नाश्यायते वेदिर् अभिषेकजलाप्लुता । तावद् एवास्य वेलान्तं प्रतापः प्राप दुःसहः
yāvan nāśyāyate vedir abhiṣekajalāplutā / tāvad evāsya velāntaṃ pratāpaḥ prāpa duḥsahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठस्य गुरोर् मन्त्राः सायकास् तस्य धन्विनः । किं तत् साध्यं यद् उभये साधयेयुर् न संगताः
vasiṣṭhasya guror mantrāḥ sāyakās tasya dhanvinaḥ / kiṃ tat sādhyaṃ yad ubhaye sādhayeyur na saṃgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स धर्मस्थसखः शश्वद् अर्थिप्रत्यर्थिनां स्वयम् । ददर्श संशयच्छेद्यान् व्यवहारान् अतन्द्रितः
sa dharmasthasakhaḥ śaśvad arthipratyarthināṃ svayam / dadarśa saṃśayacchedyān vyavahārān atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परम् अभिव्यक्तासौमनस्यनिवेदितैः । युयोज पाकाभिमुखैर् भृत्यान् विज्ञापनाफलैः
tataḥ param abhivyaktāsaumanasyaniveditaiḥ / yuyoja pākābhimukhair bhṛtyān vijñāpanāphalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजास् तद्गुरुणा नद्यो नभसेव विवर्धिताः । तस्मिंस् तु भूयसीं वृद्धिं नभस्ये ता इवाययुः
prajās tadguruṇā nadyo nabhaseva vivardhitāḥ / tasmiṃs tu bhūyasīṃ vṛddhiṃ nabhasye tā ivāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् उवाच न तन् मिथ्या यद् ददौ न जहार तत् । सो ऽभूद् भग्नव्रतः शत्रून् उद्धृत्य प्रतिरोपयन्
yad uvāca na tan mithyā yad dadau na jahāra tat / so 'bhūd bhagnavrataḥ śatrūn uddhṛtya pratiropayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयोरूपविभूतीनाम् एकैकं मदकारणम् । तानि तस्मिन् समस्तानि न तस्योत्सिषिचे मनः
vayorūpavibhūtīnām ekaikaṃ madakāraṇam / tāni tasmin samastāni na tasyotsiṣice manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं जनितरागासु प्रकृतिष्व् अनुवासरम् । अक्षोभ्यः स नवो ऽप्य् आसीद् दृढमूल इव द्रुमः
itthaṃ janitarāgāsu prakṛtiṣv anuvāsaram / akṣobhyaḥ sa navo 'py āsīd dṛḍhamūla iva drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्याः शत्रवो बाह्या विप्रकृष्टाश् च ते यतः । अतः सो ऽभ्यन्तरान् नित्यान् षट् पूर्वम् अजयद् रिपून्
anityāḥ śatravo bāhyā viprakṛṣṭāś ca te yataḥ / ataḥ so 'bhyantarān nityān ṣaṭ pūrvam ajayad ripūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादाभिमुखे तस्मिंश् चपलापि स्वभावतः । निकषे हेमरेखेव श्रीर् आसीद् अनपायिनी
prasādābhimukhe tasmiṃś capalāpi svabhāvataḥ / nikaṣe hemarekheva śrīr āsīd anapāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कातर्यं केवला नीतिः शौर्यं श्वापदचेष्टितम् । अतः सिद्धिं समेताभ्याम् उभाभ्याम् अन्वियेष सः
kātaryaṃ kevalā nītiḥ śauryaṃ śvāpadaceṣṭitam / ataḥ siddhiṃ sametābhyām ubhābhyām anviyeṣa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य मण्डले राज्ञो न्यस्तप्रणिधिदीधितेः । अदृष्टम् अभवत् किंचिद् व्यभ्रस्येव विवस्वतः
na tasya maṇḍale rājño nyastapraṇidhidīdhiteḥ / adṛṣṭam abhavat kiṃcid vyabhrasyeva vivasvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रिंदिवविभागेषु यद् आदिष्टं महीक्षिताम् । तत् सिषेवे नियोगेन स विकल्पपराङ्मुखः
rātriṃdivavibhāgeṣu yad ādiṣṭaṃ mahīkṣitām / tat siṣeve niyogena sa vikalpaparāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रः प्रतिदिनं तस्य बभूव सह मन्त्रिभिः । स जातु सेव्यमानो ऽपि गुप्तद्वारो न सूच्यते
mantraḥ pratidinaṃ tasya babhūva saha mantribhiḥ / sa jātu sevyamāno 'pi guptadvāro na sūcyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परेषु स्वेषु च क्षिप्तैर् अविज्ञातपरस्परैः । सो ऽपसर्पैर् जजागार यथाकालं स्वपन्न् अपि
pareṣu sveṣu ca kṣiptair avijñātaparasparaiḥ / so 'pasarpair jajāgāra yathākālaṃ svapann api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गाणि दुर्ग्र्हाण्य् आसंस् तस्य रोद्धुर् अपि द्विषाम् । न हि सिंहो गजास्कन्दी भयाद् गिरिगुहाशयः
durgāṇi durgrhāṇy āsaṃs tasya roddhur api dviṣām / na hi siṃho gajāskandī bhayād giriguhāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्व्यमुख्याः समारम्भाः प्रत्यवेक्ष्या निरत्ययाः । गर्भशालिसधर्माणस् तस्य गूढं विपेचिरे
bahvyamukhyāḥ samārambhāḥ pratyavekṣyā niratyayāḥ / garbhaśālisadharmāṇas tasya gūḍhaṃ vipecire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपथेन प्रववृते न जातूपचितो ऽपि सः । वृद्धौ नदीमुखेनैव प्रस्थानं लवणाम्भसः
apathena pravavṛte na jātūpacito 'pi saḥ / vṛddhau nadīmukhenaiva prasthānaṃ lavaṇāmbhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं प्रत्कृतिवैराग्यं सद्यः शमयितुं क्षमः । यस्य कार्यः प्रतीकारः स तन् नैवोदपादयत्
kāmaṃ pratkṛtivairāgyaṃ sadyaḥ śamayituṃ kṣamaḥ / yasya kāryaḥ pratīkāraḥ sa tan naivodapādayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकेष्व् एवाभवद् यात्रा तस्य शक्तिमतः सतः । समीरणसहायो ऽपि नाम्भःप्रार्थी दवानलः
śakeṣv evābhavad yātrā tasya śaktimataḥ sataḥ / samīraṇasahāyo 'pi nāmbhaḥprārthī davānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धर्मम् अर्थकामाभ्यां बबाधे न च तेन तौ । नार्थं कामेन कामं वा सो ऽर्थेन सदृशस् त्रिषु
na dharmam arthakāmābhyāṃ babādhe na ca tena tau / nārthaṃ kāmena kāmaṃ vā so 'rthena sadṛśas triṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीनान्य् अनुपकर्त्ःणि प्रवृद्धानि विकुर्वते । तेन मध्यमशक्तीनि मित्राणि स्ह्तापितान्य् अतः
hīnāny anupakartḥṇi pravṛddhāni vikurvate / tena madhyamaśaktīni mitrāṇi shtāpitāny ataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परात्मनोः परिच्छिद्य शक्त्यादीनां बलाबलम् । ययाव् एभिर् बलिष्ठश् चेत् परस्माद् आस्त सो ऽन्यथा
parātmanoḥ paricchidya śaktyādīnāṃ balābalam / yayāv ebhir baliṣṭhaś cet parasmād āsta so 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोशेनाश्रयणीयत्वम् इति तस्यार्थसंग्रहः । अम्बुगर्भो हि जीमूतश् चातकैर् अभिनन्द्यते
kośenāśrayaṇīyatvam iti tasyārthasaṃgrahaḥ / ambugarbho hi jīmūtaś cātakair abhinandyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परकर्मापहः सो ऽभूद् उद्यतः स्वेषु कर्मसु । आवृणोद् आत्मनो रन्ध्रं रन्ध्रेषु प्रहरन् रिपून्
parakarmāpahaḥ so 'bhūd udyataḥ sveṣu karmasu / āvṛṇod ātmano randhraṃ randhreṣu praharan ripūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रा संवर्धितो नित्यं कृतास्त्रः सांपरायिकः । तस्य दण्डवतो दण्डः स्वदेहान् न व्यशिष्यत
pitrā saṃvardhito nityaṃ kṛtāstraḥ sāṃparāyikaḥ / tasya daṇḍavato daṇḍaḥ svadehān na vyaśiṣyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पस्येव शिरोरत्नं नास्य शक्तित्रयं परः । स चकर्ष परस्मात् तद् अयस्कान्त इवायसम्
sarpasyeva śiroratnaṃ nāsya śaktitrayaṃ paraḥ / sa cakarṣa parasmāt tad ayaskānta ivāyasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीष्व् इव स्रवन्तीषु वनेषूपवनेष्व् इव । सार्थाः स्वैरं स्वकीयेषु चेरुर् वेश्मस्व् इवाद्रिषु
vāpīṣv iva sravantīṣu vaneṣūpavaneṣv iva / sārthāḥ svairaṃ svakīyeṣu cerur veśmasv ivādriṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपो रक्षन् स विघ्नेभ्यस् तस्करेभ्यश् च संपदः । यथास्वम् आश्रमैश् चक्रे वर्णैर् अपि षड्संशभाक्
tapo rakṣan sa vighnebhyas taskarebhyaś ca saṃpadaḥ / yathāsvam āśramaiś cakre varṇair api ṣaḍsaṃśabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खनिभिः सुषुवे रत्नं क्षेत्रैः सस्यं वनैर् गजान् । दिदेश वेतनं तस्मै रक्षासदृशम् एव भूः
khanibhiḥ suṣuve ratnaṃ kṣetraiḥ sasyaṃ vanair gajān / dideśa vetanaṃ tasmai rakṣāsadṛśam eva bhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गुणानां बलानां च षण्णां षण्मुखविक्रमः । बभूव विनियोगज्ञः साधनीयेषु वस्तुषु
sa guṇānāṃ balānāṃ ca ṣaṇṇāṃ ṣaṇmukhavikramaḥ / babhūva viniyogajñaḥ sādhanīyeṣu vastuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति क्रमात् प्रयुञ्जानो राज नीतिं चतुर्विधाम् । आ तीर्थाद् अप्रतीघातं स तस्याः फलम् आनशे
iti kramāt prayuñjāno rāja nītiṃ caturvidhām / ā tīrthād apratīghātaṃ sa tasyāḥ phalam ānaśe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूटयुद्धविधिज्ञे ऽपि तस्मिन् सन्मार्गयोधिनि । भेजे ऽभिसारिकावृत्तिं जयश्रीर् वीरगामिनी
kūṭayuddhavidhijñe 'pi tasmin sanmārgayodhini / bheje 'bhisārikāvṛttiṃ jayaśrīr vīragāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायः प्रतापभग्नत्वाद् अरीणां तस्य दुर्लभः । रणो गन्धविपस्येव गन्धभिन्नान्यदन्तिनः
prāyaḥ pratāpabhagnatvād arīṇāṃ tasya durlabhaḥ / raṇo gandhavipasyeva gandhabhinnānyadantinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृद्धौ हीयते चन्द्रः समुद्रो ऽपि तथाविधः । स तु तसमवृद्धिश् च न चाभूत् ताव् इव क्षयी
pravṛddhau hīyate candraḥ samudro 'pi tathāvidhaḥ / sa tu tasamavṛddhiś ca na cābhūt tāv iva kṣayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तस् तस्याभिगमनाद् अत्यर्थं महतः कृषाः । उदधेर् इव जीमूताः प्रापुर् दातृत्वम् अर्थिनः
santas tasyābhigamanād atyarthaṃ mahataḥ kṛṣāḥ / udadher iva jīmūtāḥ prāpur dātṛtvam arthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तूयमानः स जिह्राय स्तुत्यम् एव समाचरन् । तथापि ववृधे तस्य तत्कारिद्वेषिनो यशः
stūyamānaḥ sa jihrāya stutyam eva samācaran / tathāpi vavṛdhe tasya tatkāridveṣino yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुरितं दर्शनेन घ्नंस् तत्त्वार्थेन नुदंस् तमः । प्रजाः स्वतन्त्रयां चक्रे शश्वत् सूर्य इवोदितः
duritaṃ darśanena ghnaṃs tattvārthena nudaṃs tamaḥ / prajāḥ svatantrayāṃ cakre śaśvat sūrya ivoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्दोर् अगतयः पद्मे सूर्यस्य कुमुदे ऽंशवः । गुणास् तस्य विपक्षे ऽपि गुणिनो लेभिरे ऽन्तरम्
indor agatayaḥ padme sūryasya kumude 'ṃśavaḥ / guṇās tasya vipakṣe 'pi guṇino lebhire 'ntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराभिसंधानपरं यद्य् अप्य् अस्य विचेष्टितम् । जिगीषोर् अश्वमेधाय धर्म्यम् एव बभूव तत्
parābhisaṃdhānaparaṃ yady apy asya viceṣṭitam / jigīṣor aśvamedhāya dharmyam eva babhūva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उद्यन् प्रभावेण शास्त्ग्रनिर्दिष्टवर्त्मना । वृषेव देवो देवानां राज्ञां राजा बभूव सः
evam udyan prabhāveṇa śāstgranirdiṣṭavartmanā / vṛṣeva devo devānāṃ rājñāṃ rājā babhūva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमं लोकपालानां तम् ऊचुः साम्ययोगतः । भूतानां महताम् षष्ठम् अष्टमं कुलभूभृताम्
pañcamaṃ lokapālānāṃ tam ūcuḥ sāmyayogataḥ / bhūtānāṃ mahatām ṣaṣṭham aṣṭamaṃ kulabhūbhṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरापवर्जितच्छत्त्रैस् तस्याज्ञां शासनार्पिताम् । दधुः शिरोभिर् भूपाला देवः पौरंदरीम् इव
dūrāpavarjitacchattrais tasyājñāṃ śāsanārpitām / dadhuḥ śirobhir bhūpālā devaḥ pauraṃdarīm iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋत्विजः स तथानर्च दक्षिणाभिर् महाक्रतौ । यथा साधारणीभूतं नामास्य धनदस्य च
ṛtvijaḥ sa tathānarca dakṣiṇābhir mahākratau / yathā sādhāraṇībhūtaṃ nāmāsya dhanadasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राद् वृष्टिर् नियमितगदोद्रेकवृत्तिर् यमो ऽभूद् यादोनाथः शिवजलपथः कर्मणे नौचराणाम् । पूर्वापेक्षी तदनु विदधे कोशवृद्धिं कुबेरस् तस्मिन् दण्डोपनतचरितं भेजिरे लोकपालाः
indrād vṛṣṭir niyamitagadodrekavṛttir yamo 'bhūd yādonāthaḥ śivajalapathaḥ karmaṇe naucarāṇām / pūrvāpekṣī tadanu vidadhe kośavṛddhiṃ kuberas tasmin daṇḍopanatacaritaṃ bhejire lokapālāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.