Kalidasa: Raghuvamsa 6

स तत्र मञ्चेषु मनोज्ञवेषान् सिंहासनस्थान् उपचारवस्तु । वैमानिकानां मरुताम् अपश्यद् आकृष्टलीलान् नरलोकपालान्

sa tatra mañceṣu manojñaveṣān siṃhāsanasthān upacāravastu / vaimānikānāṃ marutām apaśyad ākṛṣṭalīlān naralokapālān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतेर् गृहीतानुनयेन कामं प्रत्यर्पितस्वाङ्गम् इवेश्वरेण । काकुत्स्थम् आलोकयतां नृपाणां मनो बभूवेन्दुमतीनिराशम्

rater gṛhītānunayena kāmaṃ pratyarpitasvāṅgam iveśvareṇa / kākutstham ālokayatāṃ nṛpāṇāṃ mano babhūvendumatīnirāśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदर्भनिर्दिष्टम् असौ कुमारः कॢप्तेन सोपानपथेन मञ्चम् । शिलाविभङ्गैर् मृगराजशावस् तुङ्गं नगोत्सङ्गम् इवारुरोह

vaidarbhanirdiṣṭam asau kumāraḥ kḷptena sopānapathena mañcam / śilāvibhaṅgair mṛgarājaśāvas tuṅgaṃ nagotsaṅgam ivāruroha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परार्ध्यवर्णास्तरणोपपन्नम् आसेदिवान् रत्नवद् (?) आसनं सः । भूयिष्ठम् आसीद् उपमेयकान्तिर् मयूरपृष्ठाश्रयिणा गुहेन

parārdhyavarṇāstaraṇopapannam āsedivān ratnavad (?) āsanaṃ saḥ / bhūyiṣṭham āsīd upameyakāntir mayūrapṛṣṭhāśrayiṇā guhena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासु श्रिया राजपरंपरासु प्रभाविशेषोदयदुर्निरीक्ष्यः । सहस्रधात्मा व्यरुचद् विभक्तः पयोमुचां पङ्क्तिषु विद्युतेव

tāsu śriyā rājaparaṃparāsu prabhāviśeṣodayadurnirīkṣyaḥ / sahasradhātmā vyarucad vibhaktaḥ payomucāṃ paṅktiṣu vidyuteva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां महार्हासनसंस्थितानाम् उदारनेपथ्यभृतां स मध्ये । रराज धाम्ना रघुसूनुर् एव कल्पद्रुमाणाम् इव पारिजातः

teṣāṃ mahārhāsanasaṃsthitānām udāranepathyabhṛtāṃ sa madhye / rarāja dhāmnā raghusūnur eva kalpadrumāṇām iva pārijātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेत्रव्रजाः पौरजनस्य तस्मिन् विहाय सर्वान् नृपतीन् निपेतुः । मदोत्कटे रेचितपुष्पवृक्षा गन्धद्विपे वन्य इव द्विरेफाः

netravrajāḥ paurajanasya tasmin vihāya sarvān nṛpatīn nipetuḥ / madotkaṭe recitapuṣpavṛkṣā gandhadvipe vanya iva dvirephāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्तुते बन्दिभिर् अन्वयज्ञैः सोमार्कवंश्ये नरदेवलोके । संचारिते च्ऽ आगारुसारयोनौ धूपे समुत्सर्पति वैजयन्तीः

atha stute bandibhir anvayajñaiḥ somārkavaṃśye naradevaloke / saṃcārite c' āgārusārayonau dhūpe samutsarpati vaijayantīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोपकण्ठोपवनाश्रयाणां कलापिनाम् उद्धतनृत्यहेतौ । प्रध्मातशङ्खे परितो दिगन्तांस् तूर्यस्वने मूर्छति मङ्गलार्थे

puropakaṇṭhopavanāśrayāṇāṃ kalāpinām uddhatanṛtyahetau / pradhmātaśaṅkhe parito digantāṃs tūryasvane mūrchati maṅgalārthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुष्यवाह्यं चतुरश्रयानम् अध्यास्य कन्या परिवारशोभि । विवेश मञ्चान्तरराजमार्गं पतिंवरा कॢप्तविवाहवेषा

manuṣyavāhyaṃ caturaśrayānam adhyāsya kanyā parivāraśobhi / viveśa mañcāntararājamārgaṃ patiṃvarā kḷptavivāhaveṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् विधानातिशये विधातुः कन्यामये नेत्रशतैकलक्ष्ये । निपेतुर् अन्तःकरणैर् नरेन्द्रा देहैः स्थिताः केवलम् आसनेषु

tasmin vidhānātiśaye vidhātuḥ kanyāmaye netraśataikalakṣye / nipetur antaḥkaraṇair narendrā dehaiḥ sthitāḥ kevalam āsaneṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां प्रत्य् अभिव्यक्तमनोरथानां महीपतीनां प्रणयाग्रदूत्यः । प्रवालोशोभा इव पादपानां शृङ्गारचेष्ट विविधा बभूवुः

tāṃ praty abhivyaktamanorathānāṃ mahīpatīnāṃ praṇayāgradūtyaḥ / pravālośobhā iva pādapānāṃ śṛṅgāraceṣṭa vividhā babhūvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित् कराभ्याम् उपगूढनालम् आलोलपत्त्राभिहतद्विरेफम् । रजोभिर् अन्तः परिवेषबन्धि लीलारविन्दं भ्रमयां चकार

kaścit karābhyām upagūḍhanālam ālolapattrābhihatadvirepham / rajobhir antaḥ pariveṣabandhi līlāravindaṃ bhramayāṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रस्तम् अंसाद् अपरो विलासी रत्नानुविद्धाङ्गदकोटिलग्नम् । प्रालम्बम् उत्कृष्य यथावकशं निनाय साचीकृतचारुवक्त्रः

visrastam aṃsād aparo vilāsī ratnānuviddhāṅgadakoṭilagnam / prālambam utkṛṣya yathāvakaśaṃ nināya sācīkṛtacāruvaktraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकुञ्चिताग्राङ्गुलिना ततो ऽन्यः किंचित्समावर्जितनेत्रशोभः । तिर्यग्विसंसर्पिनखप्रभेण पादेन हैमं विलिलेख पीठम्

ākuñcitāgrāṅgulinā tato 'nyaḥ kiṃcitsamāvarjitanetraśobhaḥ / tiryagvisaṃsarpinakhaprabheṇa pādena haimaṃ vililekha pīṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवेश्य वामं भुजम् आसनार्धे ततसंनिवेशाद् अधिकोन्नतांसः । कश्चिद् विवृत्तत्रिकभिन्नहारः सुहृत्समाभाषणतत्परो ऽभूत्

niveśya vāmaṃ bhujam āsanārdhe tatasaṃniveśād adhikonnatāṃsaḥ / kaścid vivṛttatrikabhinnahāraḥ suhṛtsamābhāṣaṇatatparo 'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलासिनीविभ्रमदन्तपत्त्रम् आपाण्डु रं केतकबर्हम् अन्यः । प्रियाइतम्बोचितसंनिवेशैर् विपाटयाम् आस युवा नखाग्रैः

vilāsinīvibhramadantapattram āpāṇḍu raṃ ketakabarham anyaḥ / priyāitambocitasaṃniveśair vipāṭayām āsa yuvā nakhāgraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशेशयाताम्रतलेन कश्चित् करेण रेखाध्वजलाञ्छनेन । रत्नाङ्गुलीयप्रभयानुविद्धान् उदीरयाम् आस सलीलम् अक्षान्

kuśeśayātāmratalena kaścit kareṇa rekhādhvajalāñchanena / ratnāṅgulīyaprabhayānuviddhān udīrayām āsa salīlam akṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद् यथाभागम् अवस्थिते ऽपि स्वसंनिवेशाद् व्यतिलङ्घिनीव । वज्रांशुगर्भाङ्गुलिरन्ध्रम् एकं व्यापारयाम् आस करं किरीटे

kaścid yathābhāgam avasthite 'pi svasaṃniveśād vyatilaṅghinīva / vajrāṃśugarbhāṅgulirandhram ekaṃ vyāpārayām āsa karaṃ kirīṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नृपाणां श्रुतवृत्तवंशा पुंवत् प्रगल्भा प्रतिहाररक्षी । प्राक् संनिकर्षं मगधेश्वरस्य नीत्वा कुमारीम् अवदत् सुनन्दा

tato nṛpāṇāṃ śrutavṛttavaṃśā puṃvat pragalbhā pratihārarakṣī / prāk saṃnikarṣaṃ magadheśvarasya nītvā kumārīm avadat sunandā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ शरण्यः शरणोन्मुखानाम् अगाधसत्त्वो मगधप्रतिष्ठः । राजा प्रजारञ्जनलब्धवर्णः परंतपो नाम यथार्थनामा

asau śaraṇyaḥ śaraṇonmukhānām agādhasattvo magadhapratiṣṭhaḥ / rājā prajārañjanalabdhavarṇaḥ paraṃtapo nāma yathārthanāmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं ण्र्पाः सन्तु सहरशो ऽन्ये राजन्वतीम् आहुर् अनेन भूमिम् । नक्षत्रताराग्रहसंकुलापि ज्योतिष्मती चन्द्रमसैव रात्रिः

kāmaṃ ṇrpāḥ santu saharaśo 'nye rājanvatīm āhur anena bhūmim / nakṣatratārāgrahasaṃkulāpi jyotiṣmatī candramasaiva rātriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियाप्रबन्धाद् अयम् अध्वराणाम् अजस्रम् आहूतसहस्रनेत्रः । शच्याश् चिरं पाण्दुकपोललम्बान् मन्दारशून्यान् अलकांश् चकार

kriyāprabandhād ayam adhvarāṇām ajasram āhūtasahasranetraḥ / śacyāś ciraṃ pāṇdukapolalambān mandāraśūnyān alakāṃś cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन चेद् इच्छसि गृह्यमाणं पाणिं वरेण्येन कुरु प्रवेशे । प्रासादवातायनसंश्रितानां नेत्रोत्सत्वं पुष्पपुराङ्गनानाम्

anena ced icchasi gṛhyamāṇaṃ pāṇiṃ vareṇyena kuru praveśe / prāsādavātāyanasaṃśritānāṃ netrotsatvaṃ puṣpapurāṅganānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ते तम् अवेक्ष्य किंचिद् (?) विस्रंसिदूर्वाङ्कमधूकमाला । ऋजुप्रणामक्रिययैव तन्वी प्रत्यादिदेशैनम् अभाषमाणा

evaṃ tayokte tam avekṣya kiṃcid (?) visraṃsidūrvāṅkamadhūkamālā / ṛjupraṇāmakriyayaiva tanvī pratyādideśainam abhāṣamāṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां सैव वेत्रग्रहणे नियुक्ता राजान्तरं राजसुतां निनाय । समीरणोत्थेव तरङ्गलेखा पद्मान्तरं मानसराजहंसीम्

tāṃ saiva vetragrahaṇe niyuktā rājāntaraṃ rājasutāṃ nināya / samīraṇottheva taraṅgalekhā padmāntaraṃ mānasarājahaṃsīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाद चैनाम् अयम् अङ्गनाथः सुराङ्गनाप्रार्थितयौवनश्रीः । विनीतनागः किल सूत्रकारैर् ऐन्द्रं पदं भूमिगतो ऽपि भुङ्क्ते

jagāda cainām ayam aṅganāthaḥ surāṅganāprārthitayauvanaśrīḥ / vinītanāgaḥ kila sūtrakārair aindraṃ padaṃ bhūmigato 'pi bhuṅkte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन पर्यासयतास्रबिन्दून् मुक्ताफल्स्थूलतमान् स्तनेषु । प्रत्यर्पिताः शत्रुविलासिनीनाम् उन्मुच्य सूत्रेण विनैव हाराः

anena paryāsayatāsrabindūn muktāphalsthūlatamān staneṣu / pratyarpitāḥ śatruvilāsinīnām unmucya sūtreṇa vinaiva hārāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निसर्गभिन्नास्पदम् एकसंस्थम् अस्मिन् द्वयं श्रीश् च सरस्वती च । कान्त्या गिरा सूनृतया च योग्या त्वम् एव कल्याणि तयोस् तृतीया

nisargabhinnāspadam ekasaṃstham asmin dvayaṃ śrīś ca sarasvatī ca / kāntyā girā sūnṛtayā ca yogyā tvam eva kalyāṇi tayos tṛtīyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्गराजाद् अवतार्य चक्षुर् याह् जन्याम् अवदत् कुमारी । नासौ न काम्यो न च वेद सम्यग् द्रष्टुं न सा भिन्नरुचिर् हि लोकः

athāṅgarājād avatārya cakṣur yāh janyām avadat kumārī / nāsau na kāmyo na ca veda samyag draṣṭuṃ na sā bhinnarucir hi lokaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं दुष्प्रसहं द्विषद्भिर् नृपं नियुक्ता प्रतिहारभूमौ । निदर्शयाम् आस विशेषदृश्यम् इन्दुं नवोत्थानम् इवेन्दुमत्यै

tataḥ paraṃ duṣprasahaṃ dviṣadbhir nṛpaṃ niyuktā pratihārabhūmau / nidarśayām āsa viśeṣadṛśyam induṃ navotthānam ivendumatyai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवन्तिनाथो ऽयम् उदग्रबाहुर् विशालवक्षास् तनुवृत्तमध्यः । आरोप्य चक्रभ्रह्मम् उष्णतेजास् त्वष्ट्रेव यत्नोल्लिखितो विभाति

avantinātho 'yam udagrabāhur viśālavakṣās tanuvṛttamadhyaḥ / āropya cakrabhrahmam uṣṇatejās tvaṣṭreva yatnollikhito vibhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य प्रयाणेषु समग्रशक्तेर् अग्रेसरैर् वाजिभिर् उत्थितानि । कुर्वन्ति सामन्तशिखामणीनां प्रभाप्ररोहास्तमयं रजांसि

asya prayāṇeṣu samagraśakter agresarair vājibhir utthitāni / kurvanti sāmantaśikhāmaṇīnāṃ prabhāprarohāstamayaṃ rajāṃsi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ महाकालनिकेतनस्य वसन्न् अदूरे किल चन्द्रमौलेः । तमिस्रपक्षे ऽपि सह प्रियाभिर् ज्योत्स्नावतो निर्विशति प्रदोषान्

asau mahākālaniketanasya vasann adūre kila candramauleḥ / tamisrapakṣe 'pi saha priyābhir jyotsnāvato nirviśati pradoṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन यूना सह पार्थिवेन रम्भोरु कच्चिन् मनसो रुचिस् ते । सिप्रातरङ्गानिलकम्पितासु विहर्तुम् उद्यानपरंपरासु

anena yūnā saha pārthivena rambhoru kaccin manaso rucis te / siprātaraṅgānilakampitāsu vihartum udyānaparaṃparāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् अभिद्योतितबन्धुपद्मे प्रतापसंशोषितशत्रुपङ्के । बबन्ध सा नोत्तमसौकुमार्या कुमुद्वती भानुमतीव भावम्

tasminn abhidyotitabandhupadme pratāpasaṃśoṣitaśatrupaṅke / babandha sā nottamasaukumāryā kumudvatī bhānumatīva bhāvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् अग्रतस् तामरसान्तराभाम् अनूपराजस्य गुणैर् अनूनाम् । विधाय सृष्टिं ललिताम् विधातुर् जगाद भूयः सुदतीं सुनन्दा

tām agratas tāmarasāntarābhām anūparājasya guṇair anūnām / vidhāya sṛṣṭiṃ lalitām vidhātur jagāda bhūyaḥ sudatīṃ sunandā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संग्रामनिर्विष्टसहस्रबाहुर् अष्टदासद्वीपनिखातयूपः । अनन्यसाधारणराजशब्दो बभूव योगी किल कार्तवीर्यः

saṃgrāmanirviṣṭasahasrabāhur aṣṭadāsadvīpanikhātayūpaḥ / ananyasādhāraṇarājaśabdo babhūva yogī kila kārtavīryaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकार्यचिन्तासमकालम् एव प्रादुर्भवंश् चापधरः पुरस्तात् । अन्तःशरीरेष्व् अपि यः प्रजानां प्रत्यादिदेशाविनयं विनेता

akāryacintāsamakālam eva prādurbhavaṃś cāpadharaḥ purastāt / antaḥśarīreṣv api yaḥ prajānāṃ pratyādideśāvinayaṃ vinetā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्याबन्धनिष्पन्दभुजेन यस्य विनिश्वसद्वक्त्रपरंपरेण । कारागृहे निर्जितवासवेन लङ्केश्वरेणोषितम् आ प्रसादात्

jyābandhaniṣpandabhujena yasya viniśvasadvaktraparaṃpareṇa / kārāgṛhe nirjitavāsavena laṅkeśvareṇoṣitam ā prasādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्वये भूपतिर् एष जातः प्रतीप इत्य् आगमवृद्धसेवी । येन श्रियः संश्रयदोषरूढं स्वभावलोलेत्य् अयशः प्रमृश्टम्

tasyānvaye bhūpatir eṣa jātaḥ pratīpa ity āgamavṛddhasevī / yena śriyaḥ saṃśrayadoṣarūḍhaṃ svabhāvalolety ayaśaḥ pramṛśṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयोधने कृष्णगतिं सहायम् अवाप्य यः क्षत्रियकालरात्रिम् । धारां शितां रामपरश्वधस्य संभावयत्य् उत्पलपत्त्रसाराम्

āyodhane kṛṣṇagatiṃ sahāyam avāpya yaḥ kṣatriyakālarātrim / dhārāṃ śitāṃ rāmaparaśvadhasya saṃbhāvayaty utpalapattrasārām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याङ्कलक्ष्मीर् भव दीर्घबाहोर् माहिष्मतीवप्रनितम्बकाञ्चीम् । प्रासादजालैर् जल्वेणिरम्यां रेवां यदि प्रेक्षितुम् अस्ति कामः

asyāṅkalakṣmīr bhava dīrghabāhor māhiṣmatīvapranitambakāñcīm / prāsādajālair jalveṇiramyāṃ revāṃ yadi prekṣitum asti kāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः प्रकामं प्रियदर्शनो ऽपि न स क्षितीशो रुचये बभूव । शरत्प्रमृष्टाम्बुधरोपरोधः शशीव पर्याप्तकलो नलिन्याः

tasyāḥ prakāmaṃ priyadarśano 'pi na sa kṣitīśo rucaye babhūva / śaratpramṛṣṭāmbudharoparodhaḥ śaśīva paryāptakalo nalinyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा शूरसेन्दाधिपतिं सुषेणम् उद्दिश्य लोकान्तरगीतकीर्तिम् । आचारशुद्धोभयवंशदीपं शुद्धान्तरक्ष्या जगदे कुमारी

sā śūrasendādhipatiṃ suṣeṇam uddiśya lokāntaragītakīrtim / ācāraśuddhobhayavaṃśadīpaṃ śuddhāntarakṣyā jagade kumārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीपान्वयः पार्थिव एष वज्वा गुणैर् यम् आश्रित्य परस्परेण । सिद्धाश्रमं शान्तम् इवैत्य सत्त्वैर् नैसर्गिको ऽप्य् उत्ससृजे विरोधः

nīpānvayaḥ pārthiva eṣa vajvā guṇair yam āśritya paraspareṇa / siddhāśramaṃ śāntam ivaitya sattvair naisargiko 'py utsasṛje virodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य्ऽ आत्मगेहे नयनाभिरामा कान्तिर् हिमांशोर् इव संनिविष्ट । हर्म्याग्रसंरूढतृणाङ्कुरेषु तेजो ऽविशह्यं रिपुमन्दिरेषु

yasy' ātmagehe nayanābhirāmā kāntir himāṃśor iva saṃniviṣṭa / harmyāgrasaṃrūḍhatṛṇāṅkureṣu tejo 'viśahyaṃ ripumandireṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यावरोधस्तनचन्दनानां प्रक्षालनाद् वारिविहारकाले । कलिन्दकन्या मथुरां गता ऽपि गङ्गोर्मिसंसक्त जलेव भाति

yasyāvarodhastanacandanānāṃ prakṣālanād vārivihārakāle / kalindakanyā mathurāṃ gatā 'pi gaṅgormisaṃsakta jaleva bhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रस्तेन ताक्र्ष्यात् किल कालियेन मणिं विसृष्टं यमुनौकसा यः । वक्षःस्थलव्यापिरुचं दधानः सकौस्तुभं ह्रेपयतीव कृष्नम्

trastena tākrṣyāt kila kāliyena maṇiṃ visṛṣṭaṃ yamunaukasā yaḥ / vakṣaḥsthalavyāpirucaṃ dadhānaḥ sakaustubhaṃ hrepayatīva kṛṣnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभाव्य भर्तारम् अमुं युवानं मृदुप्रवालोत्तरपुष्पशय्ये । वृन्दावने चैत्ररथाद् अनूने निर्विश्यतां सुन्दरि युवनश्रीः

saṃbhāvya bhartāram amuṃ yuvānaṃ mṛdupravālottarapuṣpaśayye / vṛndāvane caitrarathād anūne nirviśyatāṃ sundari yuvanaśrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यास्य चाम्भःपृषतोक्षितानि शैलेयगन्धीनि शिलातलानि । कलापिनां प्रावृषि पश्य नृत्यं कान्तासु गोवर्धनकन्दरासु

adhyāsya cāmbhaḥpṛṣatokṣitāni śaileyagandhīni śilātalāni / kalāpināṃ prāvṛṣi paśya nṛtyaṃ kāntāsu govardhanakandarāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपं तम् आवर्तमनोज्ञनाभिः सा व्यत्यगाद् अन्यवधूर् भवित्री । महीधरं मार्गवशाद् उपेतं स्रोतोवहा सागरगामिनीव

nṛpaṃ tam āvartamanojñanābhiḥ sā vyatyagād anyavadhūr bhavitrī / mahīdharaṃ mārgavaśād upetaṃ srotovahā sāgaragāminīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्गदाश्लिष्टभुजं भुजिष्या हेमाङ्गदं नाम कलिङ्गनाथम् । आसेदुषीं सादितशत्रुपक्षं बालाम् अबालेन्दुमुखीं बभाषे

athāṅgadāśliṣṭabhujaṃ bhujiṣyā hemāṅgadaṃ nāma kaliṅganātham / āseduṣīṃ sāditaśatrupakṣaṃ bālām abālendumukhīṃ babhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ महेन्द्राद्रिसमानसारः पतिर् महेन्द्रस्य महोदधेश् च । यस्य क्षरत्सैन्यगजच्छलेन यात्रासु यातीव पुरो महेन्द्रः

asau mahendrādrisamānasāraḥ patir mahendrasya mahodadheś ca / yasya kṣaratsainyagajacchalena yātrāsu yātīva puro mahendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्याघातरेखे सुभुजो भुजाभ्यां बिभर्ति यश् चापभृतां पुरोगः । रिपुश्रियां साञ्जनभाष्पसेके बन्दीकृटानाम् इव पद्धती द्वे रणे ऽमितत्रीणतया प्रकाशः शरासनज्यानिकषौ भुजाभ्याम् । विशिष्टरेखौ रिपुविक्रमाग्नेर् निर्वाणमार्गाव् इव यो बिभर्ति

jyāghātarekhe subhujo bhujābhyāṃ bibharti yaś cāpabhṛtāṃ purogaḥ / ripuśriyāṃ sāñjanabhāṣpaseke bandīkṛṭānām iva paddhatī dve raṇe 'mitatrīṇatayā prakāśaḥ śarāsanajyānikaṣau bhujābhyām / viśiṣṭarekhau ripuvikramāgner nirvāṇamārgāv iva yo bibharti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यम् आत्मनः सद्मनि संनिकृष्टो मन्द्रध्वनित्याजितयामतूर्यः । प्रासादवातायनदृष्यवीचिः प्रबोधयत्य् अर्णव एव सुप्तम्

yam ātmanaḥ sadmani saṃnikṛṣṭo mandradhvanityājitayāmatūryaḥ / prāsādavātāyanadṛṣyavīciḥ prabodhayaty arṇava eva suptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन सार्धं विहराम्बुराशेस् तीरेषु तालीवनमर्मरेषु । द्वीपानतरानीतलवङ्गपुष्पैर् अपाकृतस्वेदलवा मरुद्भिः

anena sārdhaṃ viharāmburāśes tīreṣu tālīvanamarmareṣu / dvīpānatarānītalavaṅgapuṣpair apākṛtasvedalavā marudbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलोभिताप्य् आकृतिलोभनीया पतिं पुरस्योरुगपूर्वनाम्नः । तस्माद् अपावर्तत दूरकृष्टा नीत्येव लक्ष्मीः प्रतिकूलदैवात् अथाधिगम्याभुवराजकल्पं पतिं पुरस्योरुगपूर्वनाम्नः । आचारपूतोभयवंशदीपं शुद्धान्तरक्ष्या जगदे कुमारी

pralobhitāpy ākṛtilobhanīyā patiṃ purasyorugapūrvanāmnaḥ / tasmād apāvartata dūrakṛṣṭā nītyeva lakṣmīḥ pratikūladaivāt athādhigamyābhuvarājakalpaṃ patiṃ purasyorugapūrvanāmnaḥ / ācārapūtobhayavaṃśadīpaṃ śuddhāntarakṣyā jagade kumārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोराख्यस्य पुरस्य नाथं दौवारिकी देवसरूपम् । इतश् चकोराक्षि विलोकयेति पूर्वानुशिष्टां निजगाद भोज्याम्

athorākhyasya purasya nāthaṃ dauvārikī devasarūpam / itaś cakorākṣi vilokayeti pūrvānuśiṣṭāṃ nijagāda bhojyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्ड्यो ऽयम् अंसार्पितलम्बहारः कॢप्ताङ्गरागो हरिचन्दनेन । आभाति बालातपरक्तसानुः सनिर्झरोद्गार इवाद्रिराजः

pāṇḍyo 'yam aṃsārpitalambahāraḥ kḷptāṅgarāgo haricandanena / ābhāti bālātaparaktasānuḥ sanirjharodgāra ivādrirājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्ध्यस्य संस्तम्भयिता महाद्रेर् निःशेषपीतोज्झितसिन्धुराजः । प्रीत्याश्वमेधावभृथार्द्रमूर्तेः सौस्नातिको यस्य भवत्य् अगस्त्यः

vindhyasya saṃstambhayitā mahādrer niḥśeṣapītojjhitasindhurājaḥ / prītyāśvamedhāvabhṛthārdramūrteḥ sausnātiko yasya bhavaty agastyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रं हराद् आप्तवता दुरापं येनेन्द्रलोकाव जयाय दृप्तः । पुरा जनस्थानविमर्दशङ्की संधाय लःकाधिपतिः प्रतस्थे

astraṃ harād āptavatā durāpaṃ yenendralokāva jayāya dṛptaḥ / purā janasthānavimardaśaṅkī saṃdhāya laḥkādhipatiḥ pratasthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन पाणौ विधिवद् (?) गृहीते महाकुलीनेन महीव गुर्वी । रत्नानुविद्धार्णवमेखलाया दिशः सपत्नी भव दक्षिणस्याः

anena pāṇau vidhivad (?) gṛhīte mahākulīnena mahīva gurvī / ratnānuviddhārṇavamekhalāyā diśaḥ sapatnī bhava dakṣiṇasyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्बूलवल्लीपरिणद्धपूगास्व् एलालतालिङ्गितचन्दनासु । तमालपत्त्रास्तरणासु रन्तुं प्रसीद शश्वन् मलयस्थलीषु

tāmbūlavallīpariṇaddhapūgāsv elālatāliṅgitacandanāsu / tamālapattrāstaraṇāsu rantuṃ prasīda śaśvan malayasthalīṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दीवरश्यामतनौर् नृपो ऽसौ त्वं रोचनागौरशरीरयष्टिः । अन्योन्यशोभापरिवृद्धये वां योगस् तडित्तोयदयोर् इवास्तु

indīvaraśyāmatanaur nṛpo 'sau tvaṃ rocanāgauraśarīrayaṣṭiḥ / anyonyaśobhāparivṛddhaye vāṃ yogas taḍittoyadayor ivāstu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वसुर् विदर्भाधिपतेस् तदीयो लेभे ऽन्तरं चेतसि नोपदेशः । दिवाकरादर्शनबद्धकोशे नक्शत्रनाथांशुर् इवारविन्दे

svasur vidarbhādhipates tadīyo lebhe 'ntaraṃ cetasi nopadeśaḥ / divākarādarśanabaddhakośe nakśatranāthāṃśur ivāravinde

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संचारिणी दीपशिखेव रात्रौ यं यं व्यतीयाय पतिंवरा सा । नरेन्द्रमार्गाट्ट इव प्रपेदे विवर्णभावं स स भूमिपालः

saṃcāriṇī dīpaśikheva rātrau yaṃ yaṃ vyatīyāya patiṃvarā sā / narendramārgāṭṭa iva prapede vivarṇabhāvaṃ sa sa bhūmipālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां रघोः सूनुर् उपस्थितायां वृणीत मां नेति समाकुलो ऽभूत् । वामेतरः संशयम् अस्य बाहुः केयूरबन्धोच्छवसितैर् नुनोद

tasyāṃ raghoḥ sūnur upasthitāyāṃ vṛṇīta māṃ neti samākulo 'bhūt / vāmetaraḥ saṃśayam asya bāhuḥ keyūrabandhocchavasitair nunoda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं प्राप्य सर्वावयवानवद्यं व्यावर्ततान्योपगमात् कुमारी । न हि प्रफुल्लं सहकारम् एत्य वृक्सान्तरं काङ्क्षति षट्पदाली

taṃ prāpya sarvāvayavānavadyaṃ vyāvartatānyopagamāt kumārī / na hi praphullaṃ sahakāram etya vṛksāntaraṃ kāṅkṣati ṣaṭpadālī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् समावेशितचित्तवृत्तिम् इन्दुप्रभाम् इन्दुमतीम् अवेक्ष्य । प्रचक्रमे वक्तुम् अनुक्रमज्ञा सविस्तरं वाक्यम् इदं सुनन्दा

tasmin samāveśitacittavṛttim induprabhām indumatīm avekṣya / pracakrame vaktum anukramajñā savistaraṃ vākyam idaṃ sunandā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकुवंश्यः ककुदं नृपाणां ककुत्स्थ इत्य् आहितलक्षणो ऽभूत् । काकुत्स्थशब्दं यत उन्नतेच्छाः श्लाघ्यं दधत्य् उत्तरकोसलेन्द्राः

ikṣvākuvaṃśyaḥ kakudaṃ nṛpāṇāṃ kakutstha ity āhitalakṣaṇo 'bhūt / kākutsthaśabdaṃ yata unnatecchāḥ ślāghyaṃ dadhaty uttarakosalendrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रम् आस्थाय महोक्षरूपं यः संयति प्राप्तपिनाकि लीलः । चकार बाणैर् असुराङ्गनानां गण्डस्थलीः प्रोषितपत्त्रलेखाः

mahendram āsthāya mahokṣarūpaṃ yaḥ saṃyati prāptapināki līlaḥ / cakāra bāṇair asurāṅganānāṃ gaṇḍasthalīḥ proṣitapattralekhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतास्फालनविश्लथं यः संघट्टयन्न् अङ्गदम् अङ्गदेन । उपेयुशः स्वाम् अपि मूर्तिम् अग्र्याम् अर्धासनं गोत्रभिदो ऽधितष्ठौ

airāvatāsphālanaviślathaṃ yaḥ saṃghaṭṭayann aṅgadam aṅgadena / upeyuśaḥ svām api mūrtim agryām ardhāsanaṃ gotrabhido 'dhitaṣṭhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातः कुले तस्य किलोरुकीर्तिः कुलप्रदीपो नृपतिर् दिलीपः । अतिष्ठद् एकोनशतक्रतुत्वे शक्राभ्यसूयाविनिवृत्तये यः

jātaḥ kule tasya kilorukīrtiḥ kulapradīpo nṛpatir dilīpaḥ / atiṣṭhad ekonaśatakratutve śakrābhyasūyāvinivṛttaye yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् महीं शासति वाणिनीनां निद्रां विहारार्धपथे गतानाम् । वातो ऽपि नासरंसयद् अंशुकानि को लम्बयेद् आहरणाय हस्तम्

yasmin mahīṃ śāsati vāṇinīnāṃ nidrāṃ vihārārdhapathe gatānām / vāto 'pi nāsaraṃsayad aṃśukāni ko lambayed āharaṇāya hastam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रो रघुस् तस्य पदं प्रशास्ति महाक्रतोर् विश्वजितः प्रयोक्ता । चतुर्दिगावर्जितसंभृतां यो मृत्पात्रशेषाम् अकरोद् विभूतिम्

putro raghus tasya padaṃ praśāsti mahākrator viśvajitaḥ prayoktā / caturdigāvarjitasaṃbhṛtāṃ yo mṛtpātraśeṣām akarod vibhūtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरूढम् अद्रीन् उदधीन् वितीर्णं भुजंगमानां वसतिं प्रविष्टम् । ऊर्ध्वं गतं यस्य न चानुबन्धि यशः परिच्छेत्तुम् इयत्तयालम्

ārūḍham adrīn udadhīn vitīrṇaṃ bhujaṃgamānāṃ vasatiṃ praviṣṭam / ūrdhvaṃ gataṃ yasya na cānubandhi yaśaḥ paricchettum iyattayālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ कुमारस् तम् अजो ऽनुजातस् त्रिविष्टपस्येव पतिं जयन्तः । गुर्वीं धुरं यो भुवनस्य पित्रा धुर्येण दम्यः सदृशं बिभर्ति

asau kumāras tam ajo 'nujātas triviṣṭapasyeva patiṃ jayantaḥ / gurvīṃ dhuraṃ yo bhuvanasya pitrā dhuryeṇa damyaḥ sadṛśaṃ bibharti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलेन कान्त्या वयसा नवेन गुणैश् च तैस् तैर् विनयप्रधानैः । त्वम् आत्मनस् तुल्यम् अमुं वृणीष्व रत्नं समागच्छतु काञ्चनेन

kulena kāntyā vayasā navena guṇaiś ca tais tair vinayapradhānaiḥ / tvam ātmanas tulyam amuṃ vṛṇīṣva ratnaṃ samāgacchatu kāñcanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुनन्दावचनावसाने लज्जां तनू कृत्य नरेन्द्रकन्या । दृष्ट्या प्रसादामलया कुमारं प्रत्यग्रहीत् संवरणस्रजेव

tataḥ sunandāvacanāvasāne lajjāṃ tanū kṛtya narendrakanyā / dṛṣṭyā prasādāmalayā kumāraṃ pratyagrahīt saṃvaraṇasrajeva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा यूनि तस्मिन्न् अभिलाषबन्धं शशाक शालीनतया न वक्तुम् । रोमाञ्चलक्ष्येण स गात्रयष्टिं भित्त्वा निराक्रामद् अरालकेश्याः

sā yūni tasminn abhilāṣabandhaṃ śaśāka śālīnatayā na vaktum / romāñcalakṣyeṇa sa gātrayaṣṭiṃ bhittvā nirākrāmad arālakeśyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथागतायां परिहासपूर्वं सख्यां सखी वेत्रधरा बभाषे । आर्ये व्रजामो ऽन्यत इत्य् अथैनां वधूर् असूयाकुटिलं ददर्श

tathāgatāyāṃ parihāsapūrvaṃ sakhyāṃ sakhī vetradharā babhāṣe / ārye vrajāmo 'nyata ity athaināṃ vadhūr asūyākuṭilaṃ dadarśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा चूर्णगौरं रघुनन्दनस्य धात्रीकराभ्यां करभोपमोरूः । आसञ्जयाम् आस यथाप्रदेशं कण्ठे गुणं मूर्तम् इवानुरागम्

sā cūrṇagauraṃ raghunandanasya dhātrīkarābhyāṃ karabhopamorūḥ / āsañjayām āsa yathāpradeśaṃ kaṇṭhe guṇaṃ mūrtam ivānurāgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया स्रजा मङ्गलपुष्पमय्या विशालवक्षःस्थललम्बया सः । अमंस्त कण्ठार्पितबाहुपाशां विदर्भराजावरजां वरेण्यः

tayā srajā maṅgalapuṣpamayyā viśālavakṣaḥsthalalambayā saḥ / amaṃsta kaṇṭhārpitabāhupāśāṃ vidarbharājāvarajāṃ vareṇyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिनम् उपगतेयं कौमुदी मेघमुक्तं जलनिधिम् अनुरूपं । इति समगुणयोगप्रीतयस् तत्र पौराः श्रवणकटु नृपाणाम् एकवाक्यं विवव्रुः

śaśinam upagateyaṃ kaumudī meghamuktaṃ jalanidhim anurūpaṃ / iti samaguṇayogaprītayas tatra paurāḥ śravaṇakaṭu nṛpāṇām ekavākyaṃ vivavruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमुदितवरपक्षम् एकतस् तत् (?) क्षितिपतिमण्डलम् अन्यतो वितानम् । उषसि सर इव प्रफुल्लपद्मं कुमुदवनप्रतिपन्ननिद्रम् आसीत्

pramuditavarapakṣam ekatas tat (?) kṣitipatimaṇḍalam anyato vitānam / uṣasi sara iva praphullapadmaṃ kumudavanapratipannanidram āsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.