Kalidasa: Raghuvamsa 7

अथोपयन्त्रा सदृशेन युक्तां स्कन्देन साक्षाद् इव देवसेनाम् । स्वसारम् आदाय विदर्भनाथः पुरप्रवेशाभिमुखो बभूव

athopayantrā sadṛśena yuktāṃ skandena sākṣād iva devasenām / svasāram ādāya vidarbhanāthaḥ purapraveśābhimukho babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनानिवेशान् पृथिवीक्षितो ऽपि जग्मुर् विभातग्रहमन्दभासः । भोज्यां प्रति व्यर्थमनोरथत्वाद् रूपेषु वेषेषु च साभ्यसूयाः

senāniveśān pṛthivīkṣito 'pi jagmur vibhātagrahamandabhāsaḥ / bhojyāṃ prati vyarthamanorathatvād rūpeṣu veṣeṣu ca sābhyasūyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांनिध्ययोगात् किल तत्र शच्याः स्वयंवरक्षोभकृताम् अभावः । काकुत्स्थम् उद्दिश्य समत्सरो ऽपि शशाम तेन क्षितिपाललोकः

sāṃnidhyayogāt kila tatra śacyāḥ svayaṃvarakṣobhakṛtām abhāvaḥ / kākutstham uddiśya samatsaro 'pi śaśāma tena kṣitipālalokaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् प्रकीर्णाभिनवोपचारम् इन्द्रायुधद्योतिततोरणाङ्कम् । वरः स वध्वा सह राजमार्गं प्राप ध्वजच्छायनिवारितोष्णम्

tāvat prakīrṇābhinavopacāram indrāyudhadyotitatoraṇāṅkam / varaḥ sa vadhvā saha rājamārgaṃ prāpa dhvajacchāyanivāritoṣṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तदालोकनतत्पराणां सौधेषु चामीकरजालवत्सु । बभूवुर् इत्थं पुरसुन्दरीणां त्यक्तान्यकार्याणि विचेष्टितानि

tatas tadālokanatatparāṇāṃ saudheṣu cāmīkarajālavatsu / babhūvur itthaṃ purasundarīṇāṃ tyaktānyakāryāṇi viceṣṭitāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या कयाचिद् उद्वेष्टनवान्तमाल्यः । बद्धुं न संभावित एव तावत् करेण रुद्धो ऽपि हि केशपाशः

ālokamārgaṃ sahasā vrajantyā kayācid udveṣṭanavāntamālyaḥ / baddhuṃ na saṃbhāvita eva tāvat kareṇa ruddho 'pi hi keśapāśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाधिकालम्बितम् अग्रपादम् आक्षिप्य काचिद् द्रवरागम् एव । उत्षृषृअलीलागतिर् आ गवाक्षाद् ययौ शलाकाम् अपरा वहन्ती

prasādhikālambitam agrapādam ākṣipya kācid dravarāgam eva / utṣṛṣṛalīlāgatir ā gavākṣād yayau śalākām aparā vahantī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोचनं दक्षिणम् अञ्जनेन संभाव्य तद्वञ्चितवामनेत्रा । तथैव वातायनसंनिकर्षं ययौ शलाकाम् अपरा वहन्ती

vilocanaṃ dakṣiṇam añjanena saṃbhāvya tadvañcitavāmanetrā / tathaiva vātāyanasaṃnikarṣaṃ yayau śalākām aparā vahantī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जालान्तरप्रेषितदृष्टिर् अन्या प्रस्थानभिन्नां न बबन्ध नीवीम् । नाभिप्रविष्टाभरणप्रभेण हस्तेन तस्थाव् अवलम्ब्य वासः

jālāntarapreṣitadṛṣṭir anyā prasthānabhinnāṃ na babandha nīvīm / nābhipraviṣṭābharaṇaprabheṇa hastena tasthāv avalambya vāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धाचिता सत्वरम् उत्थितायाः पदे पदे दुर्निमिते गलन्ती । कस्याश्चिद् आसीद् रशना तदानीम् अङ्गुष्ठमाउलार्पितसूत्रशेषा स्तनंधयन्तं तनयं विहाय विलोकनाय त्वरया व्रजन्ती । संप्रस्नुताभ्यां पदवीं स्तनाभ्यां सिषेच काचित् पयस्ऽऽ आ गवाक्षात्

ardhācitā satvaram utthitāyāḥ pade pade durnimite galantī / kasyāścid āsīd raśanā tadānīm aṅguṣṭhamāulārpitasūtraśeṣā stanaṃdhayantaṃ tanayaṃ vihāya vilokanāya tvarayā vrajantī / saṃprasnutābhyāṃ padavīṃ stanābhyāṃ siṣeca kācit payas'' ā gavākṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां मुखैर् आसवगन्धगर्भैर् व्याप्तान्तराः सान्द्रकुतूहलानाम् । विलोलनेत्रभ्रमरैर् गवाक्षाः सहस्रपत्त्राभरणा इवासन्

tāsāṃ mukhair āsavagandhagarbhair vyāptāntarāḥ sāndrakutūhalānām / vilolanetrabhramarair gavākṣāḥ sahasrapattrābharaṇā ivāsan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता राघवं दृष्टिभिर् आपिबन्त्यो नार्यो न जग्मुर् विषयान्तराणि । तथा हि शेषेन्द्रियवृत्तिर् आसां सर्वात्मना चक्षुर् इव प्रविष्टा

tā rāghavaṃ dṛṣṭibhir āpibantyo nāryo na jagmur viṣayāntarāṇi / tathā hi śeṣendriyavṛttir āsāṃ sarvātmanā cakṣur iva praviṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने वृता भूपतिभिः परोक्षैः स्वयंवरं साधुम् अमंस्त भोज्या । पद्मेव नारायणम् अन्यथासौ लभेत कान्तं कथम् आत्मतुल्यम्

sthāne vṛtā bhūpatibhiḥ parokṣaiḥ svayaṃvaraṃ sādhum amaṃsta bhojyā / padmeva nārāyaṇam anyathāsau labheta kāntaṃ katham ātmatulyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परेण स्पृहणीयशोभं न चेद् इदं द्वन्द्वम् अयोजयिष्यत् । अस्मिन् द्वये रूपविधानयत्नः पत्युः प्रजानां वितथो ऽभविष्यत्

paraspareṇa spṛhaṇīyaśobhaṃ na ced idaṃ dvandvam ayojayiṣyat / asmin dvaye rūpavidhānayatnaḥ patyuḥ prajānāṃ vitatho 'bhaviṣyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिस्मरौ नूनम् इमाव् अभूतां राज्ञां सहरेषु तथा हि बाला । गतेयम् आत्मप्रतिरूपम् एव मनो हि जन्मान्तरसंगतिज्ञम्

ratismarau nūnam imāv abhūtāṃ rājñāṃ sahareṣu tathā hi bālā / gateyam ātmapratirūpam eva mano hi janmāntarasaṃgatijñam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उद्गताः पौरवधूमुखेभ्यः शृण्वन् कथाः श्रोतसुखाः कुमारः । उद्भासितं मङ्गलसंविधाभिः संबन्धिनः सद्म समाससाद

ity udgatāḥ pauravadhūmukhebhyaḥ śṛṇvan kathāḥ śrotasukhāḥ kumāraḥ / udbhāsitaṃ maṅgalasaṃvidhābhiḥ saṃbandhinaḥ sadma samāsasāda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवतीर्याशु करेणुकायाः स कामरूपेश्वरदत्तहस्तः । वैदर्भनिर्दिष्टम् अथो विवेश नारीमनांसीव चतुष्कम् अन्तः

tato 'vatīryāśu kareṇukāyāḥ sa kāmarūpeśvaradattahastaḥ / vaidarbhanirdiṣṭam atho viveśa nārīmanāṃsīva catuṣkam antaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महार्हसिंहासनसंस्थितो ऽसौ सरत्नम् अर्घ्यं मधुपर्कमिश्रम् । भोजोपनीतं च दुकूलयुग्मं जग्राह सार्धं वनिताकटाक्षैः

mahārhasiṃhāsanasaṃsthito 'sau saratnam arghyaṃ madhuparkamiśram / bhojopanītaṃ ca dukūlayugmaṃ jagrāha sārdhaṃ vanitākaṭākṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुकूलवासाः स वधूसमीपं निन्ये विनीतैर् अवरोधरक्षैः । वेलासाक्शं स्फुटपेहराजिर् नवैर् उदन्वान् इव चन्द्रपादैः

dukūlavāsāḥ sa vadhūsamīpaṃ ninye vinītair avarodharakṣaiḥ / velāsākśaṃ sphuṭapeharājir navair udanvān iva candrapādaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रार्चितो भोजपतेः पुरोधा हुत्वाग्निम् आज्यादिभिर् अग्निकल्पः । तम् एव चाधाय विवाहसाक्ष्ये वधूवरौ संगमयां चकार

tatrārcito bhojapateḥ purodhā hutvāgnim ājyādibhir agnikalpaḥ / tam eva cādhāya vivāhasākṣye vadhūvarau saṃgamayāṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तेन हस्तं परिगृह्य वध्वाः स राजसूनुः सुतरां चकाशे । अनन्तराशोकलताप्रवालं प्राप्येव चूतः प्रतिपल्लवेन

hastena hastaṃ parigṛhya vadhvāḥ sa rājasūnuḥ sutarāṃ cakāśe / anantarāśokalatāpravālaṃ prāpyeva cūtaḥ pratipallavena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीद् वरः कण्टकितप्रकोष्टः स्विन्नाङ्गुलिः संववृते कुमारी । वृत्तिस् तयोः पाणिसमागमेन समं विभक्तेव मओभवस्य

āsīd varaḥ kaṇṭakitaprakoṣṭaḥ svinnāṅguliḥ saṃvavṛte kumārī / vṛttis tayoḥ pāṇisamāgamena samaṃ vibhakteva maobhavasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर् अपाङ्ग-प्रतिसारितानि क्रियासमापत्तिवर्तितानि । ह्रीयन्त्रणाम् आनशिरे मनोज्ञाम् अन्योन्यलोलानि विलोचनानि

tayor apāṅga-pratisāritāni kriyāsamāpattivartitāni / hrīyantraṇām ānaśire manojñām anyonyalolāni vilocanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणप्रक्रमणात् कृषानोर् उदर्चिषस् तन् (?) मिथुनं चकाशे । मेरोर् उपान्तेष्व् इव वर्तमानम् अन्योन्यसंसक्तम् अहस्त्रियामम्

pradakṣiṇaprakramaṇāt kṛṣānor udarciṣas tan (?) mithunaṃ cakāśe / meror upānteṣv iva vartamānam anyonyasaṃsaktam ahastriyāmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नितम्बगुर्वी गुरुणा प्रयुक्ता वधूर् विधातृप्रतिमेन तेन । चकार सा मत्तचकोरनेत्रा लज्जावती लाजविसर्गम् अग्नौ

nitambagurvī guruṇā prayuktā vadhūr vidhātṛpratimena tena / cakāra sā mattacakoranetrā lajjāvatī lājavisargam agnau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविःशमीपल्लवलाजगन्धिः पुण्यः कृशानोर् उदियाय धूमः । कपोलसंसर्पिशिखः स तस्या मुहूर्तकर्णोत्पलतां प्रपेदे

haviḥśamīpallavalājagandhiḥ puṇyaḥ kṛśānor udiyāya dhūmaḥ / kapolasaṃsarpiśikhaḥ sa tasyā muhūrtakarṇotpalatāṃ prapede

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अञ्जनक्लेदसमाकुलाक्षं प्रम्लानभीजाङ्कुरकर्णपूरम् । वधूमुखं पाटलगण्डलेखम् आचारधूमग्रहणाद् बभूव

tad añjanakledasamākulākṣaṃ pramlānabhījāṅkurakarṇapūram / vadhūmukhaṃ pāṭalagaṇḍalekham ācāradhūmagrahaṇād babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ स्नातकैर् बन्धुमता च राज्ञा पुरंध्रिभिश् च क्रमशः प्रयुक्तम् । कन्याकुमारौ कनकासनस्थाव् आर्द्राक्षतारोपणम् अन्वभूताम्

tau snātakair bandhumatā ca rājñā puraṃdhribhiś ca kramaśaḥ prayuktam / kanyākumārau kanakāsanasthāv ārdrākṣatāropaṇam anvabhūtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्वसुर् भोजकुलप्रदीपः संपाद्य पाणिग्रहणं स राजा । महीपतीनां पृथगर्हणार्थं समादिदेशाधिकृतान् अधिश्रीः

iti svasur bhojakulapradīpaḥ saṃpādya pāṇigrahaṇaṃ sa rājā / mahīpatīnāṃ pṛthagarhaṇārthaṃ samādideśādhikṛtān adhiśrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गैर् मुदः संवृतविक्रियास् ते ह्रदाः प्रसन्ना इव गूढनक्राः । वैदर्भम् आमन्त्र्य ययुस् तदीयां प्रत्यर्प्य पूजाम् औप्दाछलेन

liṅgair mudaḥ saṃvṛtavikriyās te hradāḥ prasannā iva gūḍhanakrāḥ / vaidarbham āmantrya yayus tadīyāṃ pratyarpya pūjām aupdāchalena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजलोकः कृतपूर्वसंविद् आरम्भसिद्धौ समयोपलभ्यम्) । आदास्यमानः प्रम्दामिषं तद् आवृत्य पन्थानम् अजस्य तस्थौ

sa rājalokaḥ kṛtapūrvasaṃvid ārambhasiddhau samayopalabhyam) / ādāsyamānaḥ pramdāmiṣaṃ tad āvṛtya panthānam ajasya tasthau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तापि तावत् क्रथकैषिकानाम् अनुष्ठितानन्तरजाविवाहः । सत्त्वानुरूपाहरणी कृतश्रीः प्रास्थापयद् राघवम् अन्वगाच् च

bhartāpi tāvat krathakaiṣikānām anuṣṭhitānantarajāvivāhaḥ / sattvānurūpāharaṇī kṛtaśrīḥ prāsthāpayad rāghavam anvagāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रस् त्रिलोकी प्रथितेन सार्धम् अजेन मार्गे वसतीर् उषित्वा । तस्माद् अपावर्तत कुण्डिनेशः पर्वात्यये सोम इवोष्णरश्मेः

tisras trilokī prathitena sārdham ajena mārge vasatīr uṣitvā / tasmād apāvartata kuṇḍineśaḥ parvātyaye soma ivoṣṇaraśmeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमन्यवः प्राग् अपि कोसलेन्द्रे प्रत्येकम् आत्तस्वतया बभूवुः । अतो नृपाश् चक्षमिरे समेताः स्त्रीरत्नलाभं न तदात्मजस्य

pramanyavaḥ prāg api kosalendre pratyekam āttasvatayā babhūvuḥ / ato nṛpāś cakṣamire sametāḥ strīratnalābhaṃ na tadātmajasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उद्वहन्तं पथि भोजकन्यां रुरोध राजन्यगणः स दृप्तः । बलिप्रदिष्टं श्रियम् आददानं त्रैविक्रमं पादम् इवेन्द्रशत्रुः

tam udvahantaṃ pathi bhojakanyāṃ rurodha rājanyagaṇaḥ sa dṛptaḥ / balipradiṣṭaṃ śriyam ādadānaṃ traivikramaṃ pādam ivendraśatruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यः स रक्षार्थम् अनल्पयोधम् आदिष्य पित्र्यं सचिवं कुमारः । प्रत्यग्रहीत् पार्थिववाहिनीं तां ज्योतीरथां शोण इवोत्तरङ्गः

tasyaḥ sa rakṣārtham analpayodham ādiṣya pitryaṃ sacivaṃ kumāraḥ / pratyagrahīt pārthivavāhinīṃ tāṃ jyotīrathāṃ śoṇa ivottaraṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्तिः पदातिं रथिनं रथेशस् तुरंगसादी तुरगाधिरूढम् । यन्ता गजस्याभ्यपतद् गजस्थं तुल्यप्रतिद्वन्द्वि बभूव युद्धम्

pattiḥ padātiṃ rathinaṃ ratheśas turaṃgasādī turagādhirūḍham / yantā gajasyābhyapatad gajasthaṃ tulyapratidvandvi babhūva yuddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदत्सु तूर्येष्व् अविभाव्यवाचो नोदीरयन्ति स्म कुलोपदेशान् । बाणाक्षरैर् एव परस्परस्य नामोर्जितं चापभृतः शशंसुः

nadatsu tūryeṣv avibhāvyavāco nodīrayanti sma kulopadeśān / bāṇākṣarair eva parasparasya nāmorjitaṃ cāpabhṛtaḥ śaśaṃsuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थापितः संयति रेणुर् अश्वैः सान्द्रीकृतः स्यन्दनवंशचक्रैः । चिस्तारितः कुञ्जरकर्णतालैर् नेत्रक्रमेणोपरुरोध सूर्यम्

utthāpitaḥ saṃyati reṇur aśvaiḥ sāndrīkṛtaḥ syandanavaṃśacakraiḥ / cistāritaḥ kuñjarakarṇatālair netrakrameṇoparurodha sūryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यध्वजा वायुवशाद् विदीर्णैर् मुखैः प्रवृद्धद्वजिनीरजांसि । बभुः पिबन्तः परमार्थमत्स्याः पर्याविलानीव नवोदकानि

matsyadhvajā vāyuvaśād vidīrṇair mukhaiḥ pravṛddhadvajinīrajāṃsi / babhuḥ pibantaḥ paramārthamatsyāḥ paryāvilānīva navodakāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथो रथाङ्गध्वनिना विजज्ञे विलोलघण्टाक्वणितेन नागः । स्वभर्तृनामग्रहणाद् बभूव सान्द्रे रजस्य् आत्मपरावबोधः

ratho rathāṅgadhvaninā vijajñe vilolaghaṇṭākvaṇitena nāgaḥ / svabhartṛnāmagrahaṇād babhūva sāndre rajasy ātmaparāvabodhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवृण्वतो लोचनमार्गम् आजौ रजोऽन्धकारस्य विजृम्भितस्य । शस्त्रक्षताश्वद्विपवीरजन्मा बालारुणो ऽभूद् रुधिरप्रवाहः

āvṛṇvato locanamārgam ājau rajo'ndhakārasya vijṛmbhitasya / śastrakṣatāśvadvipavīrajanmā bālāruṇo 'bhūd rudhirapravāhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च्छिन्नमूलः क्षतजेन रेणुस् तस्योपरिष्टात् पवनावधूतः । अङ्गारशेषस्य हुताशनस्य पूर्वोत्थितो धूम इवाबभासे

sa cchinnamūlaḥ kṣatajena reṇus tasyopariṣṭāt pavanāvadhūtaḥ / aṅgāraśeṣasya hutāśanasya pūrvotthito dhūma ivābabhāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहारमूर्छापगमे रथस्थान् यन्त्ःन् उपालभ्य निवर्तिताश्वाः । यैः सादिता लक्षितपूर्वकेतूंस् तान् एव सामर्षतया निजघ्नुः

prahāramūrchāpagame rathasthān yantḥn upālabhya nivartitāśvāḥ / yaiḥ sāditā lakṣitapūrvaketūṃs tān eva sāmarṣatayā nijaghnuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्य् अर्धमार्गे परबाणलूना धनुर्भृतां हस्तवतां पृषत्काः । संप्रापुर् एवात्मजवानुवृत्त्या पूर्वार्धभागैः फलिभिः शरव्यम्

apy ardhamārge parabāṇalūnā dhanurbhṛtāṃ hastavatāṃ pṛṣatkāḥ / saṃprāpur evātmajavānuvṛttyā pūrvārdhabhāgaiḥ phalibhiḥ śaravyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आधोरणानां गजसंनिपाते शिरांसि चक्रैर् निशितैः क्षुराग्रैः । हतान्य् अपि आयेननखाग्रकोटिव्यासक्तकेशानि चिरेण पेतुः

ādhoraṇānāṃ gajasaṃnipāte śirāṃsi cakrair niśitaiḥ kṣurāgraiḥ / hatāny api āyenanakhāgrakoṭivyāsaktakeśāni cireṇa petuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं प्रहर्ता न जघान भूयः प्रतिप्रहाराक्षमम् अश्वसादी । तुरंगमस्कन्धनिषण्णदेहं प्रत्याश्वसन्तं रिपुम् आचकाङ्क्ष

pūrvaṃ prahartā na jaghāna bhūyaḥ pratiprahārākṣamam aśvasādī / turaṃgamaskandhaniṣaṇṇadehaṃ pratyāśvasantaṃ ripum ācakāṅkṣa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनुत्यजां वर्मभृतां विकोशैर् बृहत्सु दन्तेष्व् असिभिः पतद्भिः । रणक्षितिः शोणितमद्यकुल्या गजा विविग्नाः करशीकरेण

tanutyajāṃ varmabhṛtāṃ vikośair bṛhatsu danteṣv asibhiḥ patadbhiḥ / raṇakṣitiḥ śoṇitamadyakulyā gajā vivignāḥ karaśīkareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलीमुखोत्कृत्तशिरःफलाढ्या च्युतैः शिरत्रैश् चषकोत्तरेव । रणक्षितिः शोणितमद्यकुल्या रराज मृत्योर् इव पानभूमिः

śilīmukhotkṛttaśiraḥphalāḍhyā cyutaiḥ śiratraiś caṣakottareva / raṇakṣitiḥ śoṇitamadyakulyā rarāja mṛtyor iva pānabhūmiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपान्तयोर् निष्कुषितं विहंगैर् आक्षिप्य तेभ्यः पिशितप्रियापि । केयूरकोटिक्षततालुदेशा शिवा भुजच्छेदम् अपाचकार

upāntayor niṣkuṣitaṃ vihaṃgair ākṣipya tebhyaḥ piśitapriyāpi / keyūrakoṭikṣatatāludeśā śivā bhujacchedam apācakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद् द्विषत्खड्गहृतोत्तमाङ्गः सद्यो विमानप्रभुताम् उपेत्य । वामाङ्गसंसक्तसुराङ्गनः स्वं नृत्यत् कबन्धं समरे ददर्श

kaścid dviṣatkhaḍgahṛtottamāṅgaḥ sadyo vimānaprabhutām upetya / vāmāṅgasaṃsaktasurāṅganaḥ svaṃ nṛtyat kabandhaṃ samare dadarśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यसूतोन्मथनाद् अभूतां ताव् एव सूतौ रथिनौ च कौचित् । व्यश्वौ गदाव्यायतसंप्रहारौ बग्नायुधौ बाहुविमर्दनिष्ठौ

anyonyasūtonmathanād abhūtāṃ tāv eva sūtau rathinau ca kaucit / vyaśvau gadāvyāyatasaṃprahārau bagnāyudhau bāhuvimardaniṣṭhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परेण क्षतयोः प्रहर्त्रोर् उत्क्रान्तवाय्वोः समकालम् एव । अमर्त्यभावे ऽपि कयोश्चिद् आसीद् एकासरःप्रार्थितयोर् विवादः

paraspareṇa kṣatayoḥ prahartror utkrāntavāyvoḥ samakālam eva / amartyabhāve 'pi kayościd āsīd ekāsaraḥprārthitayor vivādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यूहाव् उभौ ताव् इतरेतरस्माद् भङ्गं जयं चापतुर् अव्यवस्थम् । पश्चात्पुरोमारुतयोः प्रवृद्धौ पर्यायवृत्त्येव महार्णवोर्मी

vyūhāv ubhau tāv itaretarasmād bhaṅgaṃ jayaṃ cāpatur avyavastham / paścātpuromārutayoḥ pravṛddhau paryāyavṛttyeva mahārṇavormī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेण भग्ने ऽपि बले महौजा ययाव् अजः प्रत्य् अरिसैन्यम् एव । धूमो निवर्तेत समीरणेन यतो हि कक्षस् तत एव वह्निः

pareṇa bhagne 'pi bale mahaujā yayāv ajaḥ praty arisainyam eva / dhūmo nivarteta samīraṇena yato hi kakṣas tata eva vahniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथी निषङ्गी कवची धनुष्मान् दृप्तः स राजन्यकम् एकवीरः । निवारयाम् आस महावराहः कल्पक्षयोद्धूतम् इवार्णवाम्भः

rathī niṣaṅgī kavacī dhanuṣmān dṛptaḥ sa rājanyakam ekavīraḥ / nivārayām āsa mahāvarāhaḥ kalpakṣayoddhūtam ivārṇavāmbhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दक्षिणं तूण-मुखेन वामं व्यापारयन् हस्तम् अलक्ष्यताजौ । आकर्णकृष्टा सकृद् अस्य योद्धुर् मौर्वीव बाणान् सुषुवे रिगुफ्नान्

sa dakṣiṇaṃ tūṇa-mukhena vāmaṃ vyāpārayan hastam alakṣyatājau / ākarṇakṛṣṭā sakṛd asya yoddhur maurvīva bāṇān suṣuve riguphnān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रोषदष्टाधिकलोहितोष्ठैर् व्यक्तोर्ध्वरेका भृकुटीर् वहद्भिः । तस्तार गां भल्लनिकृत्तकण्ठैर् हुंकारगर्भैर् द्विषतां शिरोभिः

sa roṣadaṣṭādhikalohitoṣṭhair vyaktordhvarekā bhṛkuṭīr vahadbhiḥ / tastāra gāṃ bhallanikṛttakaṇṭhair huṃkāragarbhair dviṣatāṃ śirobhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वैर् बलाङ्गैर् द्विरदप्रधानैः सर्वायुधैः कङ्कटभेदिभिश् च । सर्वप्रयत्नेने च भूमिपालास् तस्मिन् प्रजह्रुर् युधि सर्व एव

sarvair balāṅgair dviradapradhānaiḥ sarvāyudhaiḥ kaṅkaṭabhedibhiś ca / sarvaprayatnene ca bhūmipālās tasmin prajahrur yudhi sarva eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽस्त्रव्रजैश् छन्नरथः परेषां ध्वजाग्रमात्रेण बभूव लक्ष्यः । नीहारमग्नो दिनपूर्वभागः किंचित्प्रकाशेन विवस्वतेव

so 'stravrajaiś channarathaḥ pareṣāṃ dhvajāgramātreṇa babhūva lakṣyaḥ / nīhāramagno dinapūrvabhāgaḥ kiṃcitprakāśena vivasvateva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियंवदात् प्रापम् असौ कुमारः प्रायुङ्क्त राजस्व् अधिराजसूनुः । गान्धर्वम् अस्त्रं कुसुमास्त्रकान्तः प्रस्वापनं स्वपनिवृत्तलौल्यः

priyaṃvadāt prāpam asau kumāraḥ prāyuṅkta rājasv adhirājasūnuḥ / gāndharvam astraṃ kusumāstrakāntaḥ prasvāpanaṃ svapanivṛttalaulyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धनुष्कर्षणमूढहस्तम् एकांसपर्यस्तशिरस्त्रजालम् । तस्थौ ध्वजस्तम्भनिषण्णदेहं निद्राविधेयं नरदेवसैन्यम्

tato dhanuṣkarṣaṇamūḍhahastam ekāṃsaparyastaśirastrajālam / tasthau dhvajastambhaniṣaṇṇadehaṃ nidrāvidheyaṃ naradevasainyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रियोपात्तरसे ऽधरोष्ठे निवेश्य दध्मौ जलं कुमारः । येन स्वहस्तार्जितम् एकवीरः पिबन् यशो मूर्तम् इवाभासे

tataḥ priyopāttarase 'dharoṣṭhe niveśya dadhmau jalaṃ kumāraḥ / yena svahastārjitam ekavīraḥ piban yaśo mūrtam ivābhāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खस्वनाभिज्ञतया निवृत्तास् तं सन्नशत्रुं ददृशुः स्वयोधाः । निमीलितानाम् इव पङ्कजानां मध्ये स्फुरन्तं प्रतिमाशशाङ्कम्

śaṅkhasvanābhijñatayā nivṛttās taṃ sannaśatruṃ dadṛśuḥ svayodhāḥ / nimīlitānām iva paṅkajānāṃ madhye sphurantaṃ pratimāśaśāṅkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशोणितैस् तेन शिलीमुखाग्रैर् निक्षेपिताः केतुषु पार्थिवानाम् । यशो हृतम् संप्रति राघवेण न जीवितं वः कृपयेति वर्णाः

saśoṇitais tena śilīmukhāgrair nikṣepitāḥ ketuṣu pārthivānām / yaśo hṛtam saṃprati rāghaveṇa na jīvitaṃ vaḥ kṛpayeti varṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चापकोटीनिहितैकबाहुः शिरस्तनिष्कर्षणभिन्नमुलिः । ललाटबद्धश्रमवारिबिन्दुर् भीतां प्रियाम् एत्य वचो बभाषे

sa cāpakoṭīnihitaikabāhuḥ śirastaniṣkarṣaṇabhinnamuliḥ / lalāṭabaddhaśramavāribindur bhītāṃ priyām etya vaco babhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतः परान् अर्भकहार्यशस्त्रान् वैदर्भि पश्यानुमता मयासि । एवंविधेनाहवचेष्टितेन त्वं प्रार्थ्यसे हस्तगता ममभिः

itaḥ parān arbhakahāryaśastrān vaidarbhi paśyānumatā mayāsi / evaṃvidhenāhavaceṣṭitena tvaṃ prārthyase hastagatā mamabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः प्रतिद्वन्द्विभवाद् विषादात् सद्यो विमुक्तं मुखम् आबभासे । निश्वासबाष्पापगमात् प्रपन्नः प्रसादम् आत्मीयम् इवात्मदर्षाः

tasyāḥ pratidvandvibhavād viṣādāt sadyo vimuktaṃ mukham ābabhāse / niśvāsabāṣpāpagamāt prapannaḥ prasādam ātmīyam ivātmadarṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टापि सा ह्रीविजिता न साक्षाद् वाग्भिः सखीनां प्रियम् अभ्यनन्दत् । स्थली नवाम्भःपृषताभिवृष्टा मयूरकेकाभिर् इवाभ्रवृन्दम्

hṛṣṭāpi sā hrīvijitā na sākṣād vāgbhiḥ sakhīnāṃ priyam abhyanandat / sthalī navāmbhaḥpṛṣatābhivṛṣṭā mayūrakekābhir ivābhravṛndam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शिरसि स वामं पादम् आधाय राज्ञाम् उदवहद् अनवद्यां ताम् अवद्याद् अपेतह् । रथतुरगरजोभिस् तस्य रूक्षालकाग्रा समरविजयलष्मीः सैव मूर्ता बभूव

iti śirasi sa vāmaṃ pādam ādhāya rājñām udavahad anavadyāṃ tām avadyād apetah / rathaturagarajobhis tasya rūkṣālakāgrā samaravijayalaṣmīḥ saiva mūrtā babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमपरिगतार्थस् तं रघुः संनिवृत्तं विजयिनम् अभिनन्द्य श्लाघ्यजायासमेतम् । तदुपहितकुटुम्बः शान्तिमार्गोतुस्को ऽभून् न हि सति कुलधुर्ये सूर्यवंश्या गृहाय

prathamaparigatārthas taṃ raghuḥ saṃnivṛttaṃ vijayinam abhinandya ślāghyajāyāsametam / tadupahitakuṭumbaḥ śāntimārgotusko 'bhūn na hi sati kuladhurye sūryavaṃśyā gṛhāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.