Naragari: Rajanighantu 12

नखो ऽन्यः स्याद् बलनखः कूटस्थश् चक्रनायकः । चक्री चक्रनखस् त्र्यस्रः कालो व्याघ्रनखः स्मृतः

nakho 'nyaḥ syād balanakhaḥ kūṭasthaś cakranāyakaḥ / cakrī cakranakhas tryasraḥ kālo vyāghranakhaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वीपिनखो व्यालनखः खपुटो व्यालपाणिजः । व्यालायुधो व्यालबलो व्यालखड्गश् च षोडश

dvīpinakho vyālanakhaḥ khapuṭo vyālapāṇijaḥ / vyālāyudho vyālabalo vyālakhaḍgaś ca ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यालनखस् तु तिक्तोष्णः कषायः कफवातजित् । कुष्ठकण्डूव्रणघ्नश् च वर्ण्यः सौगन्ध्यदः परः

vyālanakhas tu tiktoṣṇaḥ kaṣāyaḥ kaphavātajit / kuṣṭhakaṇḍūvraṇaghnaś ca varṇyaḥ saugandhyadaḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृक्का च देवी पिशुना वधूश् च कोटिर् मनुर् ब्राह्मणिका सुगन्धा । समुद्रकान्ता कुटिला तथा च मालालिका भूतलिका च लघ्वी

spṛkkā ca devī piśunā vadhūś ca koṭir manur brāhmaṇikā sugandhā / samudrakāntā kuṭilā tathā ca mālālikā bhūtalikā ca laghvī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्माल्या सुकुमारा च मालाली देवपुत्रिका । पञ्चगुप्तिर् असृक् प्रोक्ता नखपुष्पी च विंशतिः

nirmālyā sukumārā ca mālālī devaputrikā / pañcaguptir asṛk proktā nakhapuṣpī ca viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृक्का कटुकषाया च तिक्ता श्लेष्मार्तिकासजित् । श्लेष्ममेहाश्मरीकृच्छ्रनाशनी च सुगन्धदा

spṛkkā kaṭukaṣāyā ca tiktā śleṣmārtikāsajit / śleṣmamehāśmarīkṛcchranāśanī ca sugandhadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थौणेयकं बर्हिशिखं शुकच्छदं मयूरचूडं शुकपुच्छकं तथा । विकीर्णरोमापि च कीरवर्णकं विकर्णसंज्ञं हरितं नवाह्वयम्

sthauṇeyakaṃ barhiśikhaṃ śukacchadaṃ mayūracūḍaṃ śukapucchakaṃ tathā / vikīrṇaromāpi ca kīravarṇakaṃ vikarṇasaṃjñaṃ haritaṃ navāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थौणेयं कफवातघ्नं सुगन्धि कटुतिक्तकम् । पित्तप्रकोपशमनं बलपुष्टिविवर्धनम्

sthauṇeyaṃ kaphavātaghnaṃ sugandhi kaṭutiktakam / pittaprakopaśamanaṃ balapuṣṭivivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरा गन्धवती दैत्या गन्धाढ्या गन्धमादनी । सुरभिर् भूरिगन्धा च कुटी गन्धकुटी तथा

murā gandhavatī daityā gandhāḍhyā gandhamādanī / surabhir bhūrigandhā ca kuṭī gandhakuṭī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरा तिक्ता कटुः शीता कषाया कफपित्तहृत् । श्वासासृग्विषदाहार्तिभ्रममूर्छातृषापहा

murā tiktā kaṭuḥ śītā kaṣāyā kaphapittahṛt / śvāsāsṛgviṣadāhārtibhramamūrchātṛṣāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलेयं शिलजं वृद्धं शिलापुष्पं शिलोद्भवम् । स्थविरं पलितं जीर्णं तथा कालानुसार्यकम्

śaileyaṃ śilajaṃ vṛddhaṃ śilāpuṣpaṃ śilodbhavam / sthaviraṃ palitaṃ jīrṇaṃ tathā kālānusāryakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलोत्थं च शिलादद्रुः शैलजं गिरिपुष्पकम् । शिलाप्रसूनं सुभगं शैलकं षोडशाह्वयम्

śilotthaṃ ca śilādadruḥ śailajaṃ giripuṣpakam / śilāprasūnaṃ subhagaṃ śailakaṃ ṣoḍaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलेयं शिशिरं तिक्तं सुगन्धि कफपित्तजित् । दाहतृष्णावमिश्वासव्रणदोषविनाशनम्

śaileyaṃ śiśiraṃ tiktaṃ sugandhi kaphapittajit / dāhatṛṣṇāvamiśvāsavraṇadoṣavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोरकः शङ्कितश् चण्डा दुष्पत्त्रः क्षेमको रिपुः । चपलः कितवो धूर्तः पटुर् नीचो निशाचरः

corakaḥ śaṅkitaś caṇḍā duṣpattraḥ kṣemako ripuḥ / capalaḥ kitavo dhūrtaḥ paṭur nīco niśācaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणहासः कोपनकश् चौरकः फलचोरकः । दुष्कुलो ग्रन्थिलश् चैव सुग्रन्थिः पर्णचोरकः । ग्रन्थिपर्णो ग्रन्थिदलो ग्रन्थिपत्त्रस् त्रिनेत्रधा

gaṇahāsaḥ kopanakaś caurakaḥ phalacorakaḥ / duṣkulo granthilaś caiva sugranthiḥ parṇacorakaḥ / granthiparṇo granthidalo granthipattras trinetradhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोरकस् तीव्रगन्धोष्णस् तिक्तो वातकफापहः । नासामुखरुजाजीर्णक्रिमिदोषविनाशनः

corakas tīvragandhoṣṇas tikto vātakaphāpahaḥ / nāsāmukharujājīrṇakrimidoṣavināśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मकं पीतकं पीतं मालयं शीतलं हिमम् । शुभ्रं केदारजं रक्तं पाटलापुष्पसंनिभम् । पद्मकाष्ठं पद्मवृक्षं प्रोक्तं स्याद् द्वादशाह्वयम्

padmakaṃ pītakaṃ pītaṃ mālayaṃ śītalaṃ himam / śubhraṃ kedārajaṃ raktaṃ pāṭalāpuṣpasaṃnibham / padmakāṣṭhaṃ padmavṛkṣaṃ proktaṃ syād dvādaśāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मकं शीतलं तिक्तं रक्तपित्तविनाशनम् । मोहदाहज्वरभ्रान्तिकुष्ठविस्फोटशान्तिकृत्

padmakaṃ śītalaṃ tiktaṃ raktapittavināśanam / mohadāhajvarabhrāntikuṣṭhavisphoṭaśāntikṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं पुण्डर्यं पुण्डरीयकम् । पौण्डर्यं च सुपुष्पं च सानुजं चानुजं स्मृतम्

prapauṇḍarīkaṃ cakṣuṣyaṃ puṇḍaryaṃ puṇḍarīyakam / pauṇḍaryaṃ ca supuṣpaṃ ca sānujaṃ cānujaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं मधुरं तिक्तशीतलम् । पित्तरक्तव्रणान् हन्ति ज्वरदाहतृषापहम्

prapauṇḍarīkaṃ cakṣuṣyaṃ madhuraṃ tiktaśītalam / pittaraktavraṇān hanti jvaradāhatṛṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लामज्जकं सुनालं स्याद् अमृणालं लवं लघु । इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाश्रयम्

lāmajjakaṃ sunālaṃ syād amṛṇālaṃ lavaṃ laghu / iṣṭakāpathakaṃ śīghraṃ dīrghamūlaṃ jalāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लामज्जकं हिमं तिक्तं मधुरं वातपित्तजित् । तृड्दाहश्रममूर्छार्तिरक्तपित्तज्वरापहम्

lāmajjakaṃ himaṃ tiktaṃ madhuraṃ vātapittajit / tṛḍdāhaśramamūrchārtiraktapittajvarāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसरोहिण्य् अतिरुहा वृत्ता चर्मकषा च सा । विकसा मांसरोही च ज्ञेया मांसरुहा मुनिः

māṃsarohiṇy atiruhā vṛttā carmakaṣā ca sā / vikasā māṃsarohī ca jñeyā māṃsaruhā muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या मांसी सदामांसी मांसरोहा रसायनी । सुलोमा लोमकरणी रोहिणी मांसरोहिका

anyā māṃsī sadāmāṃsī māṃsarohā rasāyanī / sulomā lomakaraṇī rohiṇī māṃsarohikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकसा कटुका तिक्ता तथोष्णा स्वरसादनुत् । रसायनप्रयोगाच् च सर्वरोगहरा मता । कषाया ग्राहिणी वर्ण्या रक्तपित्तप्रसादनी

vikasā kaṭukā tiktā tathoṣṇā svarasādanut / rasāyanaprayogāc ca sarvarogaharā matā / kaṣāyā grāhiṇī varṇyā raktapittaprasādanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहिणीयुगलं शीतं कषायं क्रिमिनाशनम् । कण्ठशुद्धिकरं रुच्यं वातदोषनिषूदनम्

rohiṇīyugalaṃ śītaṃ kaṣāyaṃ krimināśanam / kaṇṭhaśuddhikaraṃ rucyaṃ vātadoṣaniṣūdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवेष्टो वृक्षधूपश् च चीडागन्धो रसाङ्गकः । श्रीवासः श्रीरसो वेष्टो लक्ष्मीवेष्टस् तु वेष्टकः

śrīveṣṭo vṛkṣadhūpaś ca cīḍāgandho rasāṅgakaḥ / śrīvāsaḥ śrīraso veṣṭo lakṣmīveṣṭas tu veṣṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेष्टसारो रसावेष्टः क्षीरशीर्षः सुधूपकः । धूपाङ्गस् तिलपर्णश् च सरलाङ्गो ऽपि षोडश

veṣṭasāro rasāveṣṭaḥ kṣīraśīrṣaḥ sudhūpakaḥ / dhūpāṅgas tilaparṇaś ca saralāṅgo 'pi ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवेष्टः कटुतिक्तश् च कषायः श्लेष्मपित्तजित् । योनिदोषरुजाजीर्णव्रणघ्नाध्मानदोषजित्

śrīveṣṭaḥ kaṭutiktaś ca kaṣāyaḥ śleṣmapittajit / yonidoṣarujājīrṇavraṇaghnādhmānadoṣajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उशीरम् अमृणालं स्याज् जलवासं हरिप्रियम् । मृणालम् अभयं वीरं वीरणं समगन्धिकम्

uśīram amṛṇālaṃ syāj jalavāsaṃ haripriyam / mṛṇālam abhayaṃ vīraṃ vīraṇaṃ samagandhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणप्रियं वारितरं शिशिरं शितिमूलकम् । वेणीगमूलकं चैव जलामोदं सुगन्धिकम् । सुगन्धिमूलकं शुभ्रं बालकं ग्रहभूह्वयम्

raṇapriyaṃ vāritaraṃ śiśiraṃ śitimūlakam / veṇīgamūlakaṃ caiva jalāmodaṃ sugandhikam / sugandhimūlakaṃ śubhraṃ bālakaṃ grahabhūhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उशीरं शीतलं तिक्तं दाहश्रमहरं परम् । पित्तज्वरार्तिशमनं जलसौगन्ध्यदायकम्

uśīraṃ śītalaṃ tiktaṃ dāhaśramaharaṃ param / pittajvarārtiśamanaṃ jalasaugandhyadāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलिका विद्रुमलतिका कपोतबाणा नली च निर्मथ्या । सुषिरा धमनी स्तुत्या रक्तदला नर्तकी नटी रुद्राः

nalikā vidrumalatikā kapotabāṇā nalī ca nirmathyā / suṣirā dhamanī stutyā raktadalā nartakī naṭī rudrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलिका तिक्तकटुका तीक्ष्णा च मधुरा हिमा । कृमिवातोदरार्त्यर्शःशूलघ्नी मलशोधनी

nalikā tiktakaṭukā tīkṣṇā ca madhurā himā / kṛmivātodarārtyarśaḥśūlaghnī malaśodhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं गन्धद्रव्यकदम्बाह्वयवीर्यव्याख्यावाचोयुक्तिविविक्तोज्ज्वलसर्गम् । वर्गं वक्त्राम्भोरुहमोदार्हम् अधीयाथैनं मध्ये संसद् असौ दीव्यतु वैद्यः

itthaṃ gandhadravyakadambāhvayavīryavyākhyāvācoyuktiviviktojjvalasargam / vargaṃ vaktrāmbhoruhamodārham adhīyāthainaṃ madhye saṃsad asau dīvyatu vaidyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये गन्धयन्ति सकलानि च भूतलानि लोकांश् च ये ऽपि सुखयन्ति च गन्धलुब्धान् । तेषाम् अयं मलयजादिसुगन्धिनाम्नां भूर् गन्धवर्ग इति विश्रुतिम् एति वर्गः

ye gandhayanti sakalāni ca bhūtalāni lokāṃś ca ye 'pi sukhayanti ca gandhalubdhān / teṣām ayaṃ malayajādisugandhināmnāṃ bhūr gandhavarga iti viśrutim eti vargaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्योच्चैश् चरितानि शीतसुरभीण्य् अभ्यस्य सत्यात्मनो दुश्चारित्रजना निषङ्गजनितं द्राग् दौःस्थम् आस्थन् स्वकम् तस्यायं कृतिनः कृतौ नरहरेः श्रीचन्दनादिः स्थितिं वर्गो वाञ्छति नामनैगमशिखाभूषामणौ द्वादशः

yasyoccaiś caritāni śītasurabhīṇy abhyasya satyātmano duścāritrajanā niṣaṅgajanitaṃ drāg dauḥstham āsthan svakam tasyāyaṃ kṛtinaḥ kṛtau narahareḥ śrīcandanādiḥ sthitiṃ vargo vāñchati nāmanaigamaśikhābhūṣāmaṇau dvādaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.