सुस्वरो दीर्घनादश्च बहुनादो हरिप्रियः । एवं षोडशधा ज्ञेयो धवलो मङ्गलप्रदः
susvaro dīrghanādaśca bahunādo haripriyaḥ / evaṃ ṣoḍaśadhā jñeyo dhavalo maṅgalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Naragari: Rajanighantu·13
Naragari: Rajanighantu 13
शङ्खः कटुरसः शीतः पुष्टिवीर्यबलप्रदः । गुल्मशूलहरः श्वासनाशनो विषदोषनुत्
śaṅkhaḥ kaṭurasaḥ śītaḥ puṣṭivīryabalapradaḥ / gulmaśūlaharaḥ śvāsanāśano viṣadoṣanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिमिशङ्खः क्रिमिजलजः क्रिमिवारिरुहश्च जन्तुकम्बुश् च । कथितो रसवीर्याद्यैः कृतधीभिः शङ्खसदृशो ऽयम्
krimiśaṅkhaḥ krimijalajaḥ krimivāriruhaśca jantukambuś ca / kathito rasavīryādyaiḥ kṛtadhībhiḥ śaṅkhasadṛśo 'yam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपर्दको वराटश्च कपर्दिश्च वराटिका । चराचरश् चरो वर्यो बालक्रीडरनकश्च सः
kapardako varāṭaśca kapardiśca varāṭikā / carācaraś caro varyo bālakrīḍaranakaśca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपर्दः कटुतिक्तोष्णः कर्णशूलव्रणापहः । गुल्मशूलामयघ्नश्च नेत्रदोषनिकृन्तनः
kapardaḥ kaṭutiktoṣṇaḥ karṇaśūlavraṇāpahaḥ / gulmaśūlāmayaghnaśca netradoṣanikṛntanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्तिर्मुक्ताप्रसूश्चैव महाशुक्तिश्च शुक्तिका । मुक्तास्फोटस् तौतिकं तु मौक्तिकप्रसवा च सा । ज्ञेया मौक्तिकशुक्तिश्च मुक्तामाताङ्कधा स्मृता
śuktirmuktāprasūścaiva mahāśuktiśca śuktikā / muktāsphoṭas tautikaṃ tu mauktikaprasavā ca sā / jñeyā mauktikaśuktiśca muktāmātāṅkadhā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ताशुक्तिः कटुः स्निग्धा श्वासहृद्रोगहारिणी । शूलप्रशमनी रुच्या मधुरा दीपनी परा
muktāśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā śvāsahṛdrogahāriṇī / śūlapraśamanī rucyā madhurā dīpanī parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलशुक्तिर्वारिशुक्तिः क्रिमिसूः क्षुद्रशुक्तिका । शम्बूका जलशुक्तिश्च पुटिका तोयशुक्तिका
jalaśuktirvāriśuktiḥ krimisūḥ kṣudraśuktikā / śambūkā jalaśuktiśca puṭikā toyaśuktikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलशुक्तिः कटुः स्निग्धा दीपनी गुल्मशूलनुत् । विषदोषहरा रुच्या पाचनी बलदायिनी
jalaśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā dīpanī gulmaśūlanut / viṣadoṣaharā rucyā pācanī baladāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खटिनी खटिका चैव खटी धवलमृत्तिका । सितधातुः श्वेतधातुः पाण्डुमृत्पाण्डुमृत्तिका
khaṭinī khaṭikā caiva khaṭī dhavalamṛttikā / sitadhātuḥ śvetadhātuḥ pāṇḍumṛtpāṇḍumṛttikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खटिनी मधुरा तिक्ता शीतला पित्तदाहनुत् । व्रणदोषकफास्रघ्नी नेत्ररोगनिकृन्तनी
khaṭinī madhurā tiktā śītalā pittadāhanut / vraṇadoṣakaphāsraghnī netraroganikṛntanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुग्धाश्मा दुग्धपाषाणः क्षीरी गोमेदसंनिभः । वज्राभो दीप्तिकः सौधो दुग्धी क्षीरयवोऽपि च
dugdhāśmā dugdhapāṣāṇaḥ kṣīrī gomedasaṃnibhaḥ / vajrābho dīptikaḥ saudho dugdhī kṣīrayavo'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुग्धपाषाणको रुच्य ईषदुष्णो ज्वरापहः । पित्तहृद्रोगशूलघ्नः कासाध्मानविनाशनः
dugdhapāṣāṇako rucya īṣaduṣṇo jvarāpahaḥ / pittahṛdrogaśūlaghnaḥ kāsādhmānavināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्पूरनामभिश् चादाव् अन्ते च मणिवाचकः । कर्पूरमणिनामायं युक्त्या वातादिदोषनुत्
karpūranāmabhiś cādāv ante ca maṇivācakaḥ / karpūramaṇināmāyaṃ yuktyā vātādidoṣanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिकता वालुका सिक्ता शीतला सूक्ष्मशर्करा । प्रवाहोत्था महाश्लक्ष्णा सूक्ष्मा पानीयचूर्णका
sikatā vālukā siktā śītalā sūkṣmaśarkarā / pravāhotthā mahāślakṣṇā sūkṣmā pānīyacūrṇakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वालुका मधुरा शीता संतापश्रमनाशिनी । सेकप्रयोगतश्चैव शाखाशैत्यानिलापहा
vālukā madhurā śītā saṃtāpaśramanāśinī / sekaprayogataścaiva śākhāśaityānilāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठं कालकुष्ठं च विरङ्गं रङ्गदायकम् । रेचकं पुलकं चैव शोधकं कालपालकम्
kaṅkuṣṭhaṃ kālakuṣṭhaṃ ca viraṅgaṃ raṅgadāyakam / recakaṃ pulakaṃ caiva śodhakaṃ kālapālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठं च द्विधा प्रोक्तं तारहेमाभ्रकं तथा । कटुकं कफवातघ्नं रेचकं व्रणशूलहृत्
kaṅkuṣṭhaṃ ca dvidhā proktaṃ tārahemābhrakaṃ tathā / kaṭukaṃ kaphavātaghnaṃ recakaṃ vraṇaśūlahṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमलं निर्मलं स्वच्छममलं स्वच्छधातुकम् । बाणसंख्याभिधं प्रोक्तं तारहेम द्विधा मतम्
vimalaṃ nirmalaṃ svacchamamalaṃ svacchadhātukam / bāṇasaṃkhyābhidhaṃ proktaṃ tārahema dvidhā matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमलं कटुतिक्तोष्णं त्वग्दोषव्रणनाशनम् । रसवीर्यादिके तुल्यं वेधे स्याद् भिन्नवीर्यकम्
vimalaṃ kaṭutiktoṣṇaṃ tvagdoṣavraṇanāśanam / rasavīryādike tulyaṃ vedhe syād bhinnavīryakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूषकस्याभिधा पूर्वं पाषाणस्याभिधा ततः । आखुपाषाणनामायं लोहसंकरकारकः
mūṣakasyābhidhā pūrvaṃ pāṣāṇasyābhidhā tataḥ / ākhupāṣāṇanāmāyaṃ lohasaṃkarakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनार्थिनो जनाः सर्वे रमन्तेऽस्मिन्नतीव यत् । ततो रत्नमिति प्रोक्तं शब्दशास्त्रविशारदैः
dhanārthino janāḥ sarve ramante'sminnatīva yat / tato ratnamiti proktaṃ śabdaśāstraviśāradaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यं किंचन लक्ष्मीभोग्यं वसुवस्तुसम्पदो वृद्धिः । श्रीर् व्यवहार्यं द्रविणं धनमर्थो राः स्वापतेयं च
dravyaṃ kiṃcana lakṣmībhogyaṃ vasuvastusampado vṛddhiḥ / śrīr vyavahāryaṃ draviṇaṃ dhanamartho rāḥ svāpateyaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नं वसुमणिरुपलो दृषद् द्रविणदीप्तवीर्याणि । रौहिणकमब्धिसारं खानिकमाकरजमित्यभिन्नार्थाः
ratnaṃ vasumaṇirupalo dṛṣad draviṇadīptavīryāṇi / rauhiṇakamabdhisāraṃ khānikamākarajamityabhinnārthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माणिक्यं शोणरत्नं च रत्नराड्रविरत्नकम् । शृङ्गारि रङ्गमाणिक्यं तरलो रत्ननायकः
māṇikyaṃ śoṇaratnaṃ ca ratnarāḍraviratnakam / śṛṅgāri raṅgamāṇikyaṃ taralo ratnanāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागदृक् पद्मरागश्च रत्नं शोणोपलस्तथा । सौगन्धिकं लोहितकं कुरुविन्दं शरेन्दुकम्
rāgadṛk padmarāgaśca ratnaṃ śoṇopalastathā / saugandhikaṃ lohitakaṃ kuruvindaṃ śarendukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माणिक्यं मधुरं स्निग्धं वातपित्तप्रणाशनम् । रत्नप्रयोगप्रज्ञानां रसायनकरं परम्
māṇikyaṃ madhuraṃ snigdhaṃ vātapittapraṇāśanam / ratnaprayogaprajñānāṃ rasāyanakaraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धं गुरुगात्रयुतं दीप्तं स्वच्छं सुरङ्गं च । इति जात्यादिमाणिक्यं कल्याणं धारणात्कुरुते
snigdhaṃ gurugātrayutaṃ dīptaṃ svacchaṃ suraṅgaṃ ca / iti jātyādimāṇikyaṃ kalyāṇaṃ dhāraṇātkurute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विछायम् अभ्रपिहितं कर्कशशर्करिलं भिन्नधूम्रं च । रागविकलं विरूपं लघु माणिक्यं न धारयेद्धीमान्
dvichāyam abhrapihitaṃ karkaśaśarkarilaṃ bhinnadhūmraṃ ca / rāgavikalaṃ virūpaṃ laghu māṇikyaṃ na dhārayeddhīmān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रक्तं यदि पद्मरागमथ तत्पीतातिरक्तं द्विधा जानीयात् कुरुविन्दकं यदरुणं स्यादेषु सौगन्धिकम् । तन्नीलं यदि नीलगन्धिकमिति ज्ञेयं चतुर्धा बुधैर् माणिक्यं कषघर्षणे ऽप्यविकलं रागेण जात्यं जगुः
tadraktaṃ yadi padmarāgamatha tatpītātiraktaṃ dvidhā jānīyāt kuruvindakaṃ yadaruṇaṃ syādeṣu saugandhikam / tannīlaṃ yadi nīlagandhikamiti jñeyaṃ caturdhā budhair māṇikyaṃ kaṣagharṣaṇe 'pyavikalaṃ rāgeṇa jātyaṃ jaguḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ता सौम्या मौक्तिकं मौक्तिकेयं तारं तारा भौतिकं तारका च । अम्भःसारं शीतलं नीरजं च नक्षत्रं स्याद् इन्द्ररत्नं वलक्षम्
muktā saumyā mauktikaṃ mauktikeyaṃ tāraṃ tārā bhautikaṃ tārakā ca / ambhaḥsāraṃ śītalaṃ nīrajaṃ ca nakṣatraṃ syād indraratnaṃ valakṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ताफलं बिन्दुफलं च मुक्तिका शौक्तेयकं शुक्लमणिः शशिप्रियम् । स्वच्छं हिमं हैमवतं सुधांशुभं सुधांशुरत्नं शरनेत्रसंमितम्
muktāphalaṃ binduphalaṃ ca muktikā śaukteyakaṃ śuklamaṇiḥ śaśipriyam / svacchaṃ himaṃ haimavataṃ sudhāṃśubhaṃ sudhāṃśuratnaṃ śaranetrasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौक्तिकं च मधुरं सुशीतलं दृष्टिरोगशमनं विषापहम् । राजयक्ष्ममुखरोगनाशनं क्षीणवीर्यबलपुष्टिवर्धनम्
mauktikaṃ ca madhuraṃ suśītalaṃ dṛṣṭirogaśamanaṃ viṣāpaham / rājayakṣmamukharoganāśanaṃ kṣīṇavīryabalapuṣṭivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्षत्राभं वृत्तमत्यन्तमुक्तं स्निग्धं स्थूलं निर्मलं निर्व्रणं च । न्यस्तं धत्ते गौरवं यत्तुलायां तन् निर्मूल्यं मौक्तिकं सौख्यदायि
nakṣatrābhaṃ vṛttamatyantamuktaṃ snigdhaṃ sthūlaṃ nirmalaṃ nirvraṇaṃ ca / nyastaṃ dhatte gauravaṃ yattulāyāṃ tan nirmūlyaṃ mauktikaṃ saukhyadāyi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्विच्छायं मौक्तिकं व्यङ्गकायं शुक्तिस्पर्शं रक्ततां चापि धत्ते । मत्स्याक्ष्याभं रूक्षमुत्ताननिम्नं नैतद्धार्यं धीमता दोषदायि
yadvicchāyaṃ mauktikaṃ vyaṅgakāyaṃ śuktisparśaṃ raktatāṃ cāpi dhatte / matsyākṣyābhaṃ rūkṣamuttānanimnaṃ naitaddhāryaṃ dhīmatā doṣadāyi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातंगोरगमीनपोत्रिशिरसस् त्वक्सारशङ्खाम्बुभृत् शुक्तीनामुदराच्च मौक्तिकमणिः स्पष्टं भवत्यष्टधा । छायाः पाटलनीलपीतधवलास् तत्रापि सामान्यतः सप्तानां बहुशो न लब्धिर् इतरच्छौक्तेयकं तूल्वणम्
mātaṃgoragamīnapotriśirasas tvaksāraśaṅkhāmbubhṛt śuktīnāmudarācca mauktikamaṇiḥ spaṣṭaṃ bhavatyaṣṭadhā / chāyāḥ pāṭalanīlapītadhavalās tatrāpi sāmānyataḥ saptānāṃ bahuśo na labdhir itaracchaukteyakaṃ tūlvaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणक्षारक्षोदिनि पात्रे गोमूत्रपूरिते क्षिप्तम् । मर्दितमपि शालितुषैर्यदविकृतं तत्तु मौक्तिकं जात्यम्
lavaṇakṣārakṣodini pātre gomūtrapūrite kṣiptam / marditamapi śālituṣairyadavikṛtaṃ tattu mauktikaṃ jātyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवालो ऽङ्गारकमणिर्विद्रुमो ऽम्भोधिपल्लवः । भौमरत्नं च रक्ताङ्गो रक्ताङ्कुरो लतामणिः
pravālo 'ṅgārakamaṇirvidrumo 'mbhodhipallavaḥ / bhaumaratnaṃ ca raktāṅgo raktāṅkuro latāmaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवालो मधुरोऽम्लश्च कफपित्तादिदोषनुत् । वीर्यकान्तिकरः स्त्रीणां धृतो मङ्गलदायकः
pravālo madhuro'mlaśca kaphapittādidoṣanut / vīryakāntikaraḥ strīṇāṃ dhṛto maṅgaladāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धं दृढघनं वृतं स्निग्धगात्रं सुरङ्गकम् । समं गुरु सिराहीनं प्रवालं धारयेत् शुभम्
śuddhaṃ dṛḍhaghanaṃ vṛtaṃ snigdhagātraṃ suraṅgakam / samaṃ guru sirāhīnaṃ pravālaṃ dhārayet śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौररङ्गं जलाक्रान्तं वक्रं सूक्ष्मं सकोटरम् । रूक्षं कृष्णं लघु श्वेतं प्रवालम् अशुभं त्यजेत्
gauraraṅgaṃ jalākrāntaṃ vakraṃ sūkṣmaṃ sakoṭaram / rūkṣaṃ kṛṣṇaṃ laghu śvetaṃ pravālam aśubhaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालार्ककिरणरक्ता सागरसलिलोद्भवा प्रवाललता । या न त्यजति निजरुचिं निकषे घृष्टापि सा स्मृता जात्या
bālārkakiraṇaraktā sāgarasalilodbhavā pravālalatā / yā na tyajati nijaruciṃ nikaṣe ghṛṣṭāpi sā smṛtā jātyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गारुत्मतं मरकतं रौहीणेयं हरिन्मणिः । सौपर्णं गरुडोद्गीर्णं बुधरत्नाश्मगर्भजम् । गरलारिर् वायवालं गारुडं रुद्रसंमितम्
gārutmataṃ marakataṃ rauhīṇeyaṃ harinmaṇiḥ / sauparṇaṃ garuḍodgīrṇaṃ budharatnāśmagarbhajam / garalārir vāyavālaṃ gāruḍaṃ rudrasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरकतं विषघ्नं च शीतलं मधुरं रसे । आमपित्तहरं रुच्यं पुष्टिदं भूतनाशनम्
marakataṃ viṣaghnaṃ ca śītalaṃ madhuraṃ rase / āmapittaharaṃ rucyaṃ puṣṭidaṃ bhūtanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छं गुरु सुच्छायं स्निग्धं गात्रे च मार्दवसमेतम् । अव्यङ्गं बहुरङ्गं शृङ्गारि मरकतं शुभं बिभृयात्
svacchaṃ guru succhāyaṃ snigdhaṃ gātre ca mārdavasametam / avyaṅgaṃ bahuraṅgaṃ śṛṅgāri marakataṃ śubhaṃ bibhṛyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करिलकलिलरूक्षं मलिनं लघु हीनकान्ति कल्माषम् । त्रासयुतं विकृताङ्गं मरकतममरोऽपि नोपभुञ्जीत
śarkarilakalilarūkṣaṃ malinaṃ laghu hīnakānti kalmāṣam / trāsayutaṃ vikṛtāṅgaṃ marakatamamaro'pi nopabhuñjīta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् शैवालशिखण्डिशाद्वलहरित्काचैश्च चाषच्छदैः खद्योतेन च बालकीरवपुषा शैरीषपुष्पेण च । छायाभिः समतां दधाति तदिदं निर्दिष्टमष्टात्मकं जात्यं यत्तपनातपैश्च परितो गारुत्मतं रञ्जयेत्
yat śaivālaśikhaṇḍiśādvalaharitkācaiśca cāṣacchadaiḥ khadyotena ca bālakīravapuṣā śairīṣapuṣpeṇa ca / chāyābhiḥ samatāṃ dadhāti tadidaṃ nirdiṣṭamaṣṭātmakaṃ jātyaṃ yattapanātapaiśca parito gārutmataṃ rañjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतस्तु पुष्परागः पीतस्फटिकश्च पीतरक्तश्च । पीताश्मा गुरुरत्नं पीतमणिः पुष्परागश्च
pītastu puṣparāgaḥ pītasphaṭikaśca pītaraktaśca / pītāśmā gururatnaṃ pītamaṇiḥ puṣparāgaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्परागोऽम्लशीतश्च वातजिद्दीपनः परः । आयुः श्रियं च प्रज्ञां च धारणात् कुरुते नृणाम्
puṣparāgo'mlaśītaśca vātajiddīpanaḥ paraḥ / āyuḥ śriyaṃ ca prajñāṃ ca dhāraṇāt kurute nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सच्छायपीतगुरुगात्रसुरङ्गशुद्धं स्निग्धं च निर्मलमतीव सुवृत्तशीतम् । यः पुष्परागम् अमलं कलयेदमुष्य पुष्णाति कीर्तिम् अतिशौर्यसुखायुर् अर्थान्
sacchāyapītagurugātrasuraṅgaśuddhaṃ snigdhaṃ ca nirmalamatīva suvṛttaśītam / yaḥ puṣparāgam amalaṃ kalayedamuṣya puṣṇāti kīrtim atiśauryasukhāyur arthān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णबिन्द्वङ्कितं रूक्षं धवलं मलिनं लघु । विच्छायं शर्कराङ्गाभं पुष्परागं सदोषकम्
kṛṣṇabindvaṅkitaṃ rūkṣaṃ dhavalaṃ malinaṃ laghu / vicchāyaṃ śarkarāṅgābhaṃ puṣparāgaṃ sadoṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृष्टं निकाषपट्टे यत्पुष्यति रागमधिकमात्मीयम् । तेन खलु पुष्परागो जात्यतयायं परीक्षकैर् उक्तः
ghṛṣṭaṃ nikāṣapaṭṭe yatpuṣyati rāgamadhikamātmīyam / tena khalu puṣparāgo jātyatayāyaṃ parīkṣakair uktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रमिन्द्रायुधं हीरं भिदुरं कुलिशं पविः । अभेद्यमशिरं रत्नं दृढं भार्गवकं स्मृतम् । षट्कोणं बहुधारं च शतकोट्यब्धिभूमितम्
vajramindrāyudhaṃ hīraṃ bhiduraṃ kuliśaṃ paviḥ / abhedyamaśiraṃ ratnaṃ dṛḍhaṃ bhārgavakaṃ smṛtam / ṣaṭkoṇaṃ bahudhāraṃ ca śatakoṭyabdhibhūmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रं च षड्रसोपेतं सर्वरोगापहारकम् । सर्वाघशमनं सौख्यं देहदार्ढ्यं रसायनम्
vajraṃ ca ṣaḍrasopetaṃ sarvarogāpahārakam / sarvāghaśamanaṃ saukhyaṃ dehadārḍhyaṃ rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्माङ्गं काकपादं च रेखाक्रान्तं तु वर्तुलम् । अधारं मलिनं बिन्दुसंत्रासं स्फुटितं तथा । नीलाभं चिपिटं रूक्षं तद्वज्रं दोषदं त्यजेत्
bhasmāṅgaṃ kākapādaṃ ca rekhākrāntaṃ tu vartulam / adhāraṃ malinaṃ bindusaṃtrāsaṃ sphuṭitaṃ tathā / nīlābhaṃ cipiṭaṃ rūkṣaṃ tadvajraṃ doṣadaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतालोहितपीतकमेचकतया छायाश् चतस्रः क्रमात् विप्रादित्वम् इहास्य यत् सुमनसः शंसन्ति सत्यं ततः । स्फीतां कीर्तिम् अनुत्तमां श्रियमिदं धत्ते यथास्वं धृतं मर्त्यानाम् अयथायथं तु कुलिशं पथ्यं हि नान्यत्ततः
śvetālohitapītakamecakatayā chāyāś catasraḥ kramāt viprāditvam ihāsya yat sumanasaḥ śaṃsanti satyaṃ tataḥ / sphītāṃ kīrtim anuttamāṃ śriyamidaṃ dhatte yathāsvaṃ dhṛtaṃ martyānām ayathāyathaṃ tu kuliśaṃ pathyaṃ hi nānyattataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पाषाणतले निकाषनिकरे नोद्घृष्यते निष्ठुरैर् यच्चोलूखललोहमुद्गरघनैर् लेखां न यात्याहतम् । यच्चान्यन्निजलीलयैव दलयेद्वज्रेण वा भिद्यते तज्जात्यं कुलिशं वदन्ति कुशलाः श्लाघ्यं महार्घ्यं च तत्
yatpāṣāṇatale nikāṣanikare nodghṛṣyate niṣṭhurair yaccolūkhalalohamudgaraghanair lekhāṃ na yātyāhatam / yaccānyannijalīlayaiva dalayedvajreṇa vā bhidyate tajjātyaṃ kuliśaṃ vadanti kuśalāḥ ślāghyaṃ mahārghyaṃ ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रः सो ऽपि रसायनेषु बलवानष्टाङ्गसिद्धिप्रदो राजन्यस्तु नृणां वलीपलितजित् मृत्युं जयेद् अञ्जसा । द्रव्याकर्षणसिद्धिदस्तु सुतरां वैश्वोऽथ शूद्रो भवेत् सर्वव्याधिहरस्तदेष कथितो वज्रस्य वर्ण्यो गुणः
vipraḥ so 'pi rasāyaneṣu balavānaṣṭāṅgasiddhiprado rājanyastu nṛṇāṃ valīpalitajit mṛtyuṃ jayed añjasā / dravyākarṣaṇasiddhidastu sutarāṃ vaiśvo'tha śūdro bhavet sarvavyādhiharastadeṣa kathito vajrasya varṇyo guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलस्तु सौरिरत्नं स्यान् नीलाश्मा नीलरत्नकः । नीलोपलस्तृणग्राही महानीलः सुनीलकः । मसारम् इन्द्रनीलं स्याद् गल्लर्कः पद्मरागजः
nīlastu sauriratnaṃ syān nīlāśmā nīlaratnakaḥ / nīlopalastṛṇagrāhī mahānīlaḥ sunīlakaḥ / masāram indranīlaṃ syād gallarkaḥ padmarāgajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलः सतिक्तकोष्णश्च कफपित्तानिलापहः । यो दधाति शरीरे स्यात् सौरिर्मङ्गलदो भवेत्
nīlaḥ satiktakoṣṇaśca kaphapittānilāpahaḥ / yo dadhāti śarīre syāt saurirmaṅgalado bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निम्नो निर्मलो गात्रमसृणो गुरुदीप्तिकः । तृणग्राही मृदुर्नीलो दुर्लभो लक्षणान्वितः
na nimno nirmalo gātramasṛṇo gurudīptikaḥ / tṛṇagrāhī mṛdurnīlo durlabho lakṣaṇānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृच्छर्कराश्मकलिलो विच्छायो मलिनो लघुः । रूक्षः स्फुटितगर्तश् च वर्ज्यो नीलः सदोषकः
mṛccharkarāśmakalilo vicchāyo malino laghuḥ / rūkṣaḥ sphuṭitagartaś ca varjyo nīlaḥ sadoṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितशोणपीतकृष्णाश् छाया नीले क्रमादिमाः कथिताः । विप्रादिवर्णसिद्ध्यै धारणमस्यापि वज्रवत् फलवत्
sitaśoṇapītakṛṣṇāś chāyā nīle kramādimāḥ kathitāḥ / viprādivarṇasiddhyai dhāraṇamasyāpi vajravat phalavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्त्यानं चन्द्रिकास्यन्दं सुन्दरं क्षीरपूरितम् । यः पात्रं रञ्जयत्याशु स जात्यो नील उच्यते
āstyānaṃ candrikāsyandaṃ sundaraṃ kṣīrapūritam / yaḥ pātraṃ rañjayatyāśu sa jātyo nīla ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमेदकस्तु गोमेदो राहुरत्नं तमोमणिः । स्वर्भानवः षडाह्वोऽयं पिङ्गस्फटिक इत्यपि
gomedakastu gomedo rāhuratnaṃ tamomaṇiḥ / svarbhānavaḥ ṣaḍāhvo'yaṃ piṅgasphaṭika ityapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमेदको ऽम्ल उष्णश्च वातकोपविकारजित् । दीपनः पाचनश्चैव धृतोऽयं पापनाशनः
gomedako 'mla uṣṇaśca vātakopavikārajit / dīpanaḥ pācanaścaiva dhṛto'yaṃ pāpanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्राभं यन्मृदु स्निग्धमुग्धं शुद्धच्छायं गौरवं यच्च धत्ते । हेमारक्तं श्रीमतां योग्यमेतत् गोमेदाख्यं रत्नम् आख्यान्ति सन्तः
gomūtrābhaṃ yanmṛdu snigdhamugdhaṃ śuddhacchāyaṃ gauravaṃ yacca dhatte / hemāraktaṃ śrīmatāṃ yogyametat gomedākhyaṃ ratnam ākhyānti santaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रे यत्र न्यस्ते पयः प्रयात्येव गोजलोज्ज्वलताम् । घर्षेऽप्यहीनकान्तिं गोमेदं तं बुधा विदुर् जात्यम्
pātre yatra nyaste payaḥ prayātyeva gojalojjvalatām / gharṣe'pyahīnakāntiṃ gomedaṃ taṃ budhā vidur jātyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरङ्गं श्वेतकृष्णाङ्गं रेखात्रासयुतं लघु । विच्छायं शर्करागारं गोमेदं विबुधस् त्यजेत्
araṅgaṃ śvetakṛṣṇāṅgaṃ rekhātrāsayutaṃ laghu / vicchāyaṃ śarkarāgāraṃ gomedaṃ vibudhas tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैडूर्यं केतुरत्नं च कैतवं बालवीयजम् । प्रावृष्यम् अभ्रलोहं च खशब्दाङ्कुरकस् तथा । वैडूर्यरत्नं सम्प्रोक्तं ज्ञेयं विदूरजं तथा
vaiḍūryaṃ keturatnaṃ ca kaitavaṃ bālavīyajam / prāvṛṣyam abhralohaṃ ca khaśabdāṅkurakas tathā / vaiḍūryaratnaṃ samproktaṃ jñeyaṃ vidūrajaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैडूर्यम् उष्णम् अम्लं च कफमारुतनाशनम् । गुल्मादिदोषशमनं भूषितं च शुभावहम्
vaiḍūryam uṣṇam amlaṃ ca kaphamārutanāśanam / gulmādidoṣaśamanaṃ bhūṣitaṃ ca śubhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं वेणुपलाशपेशलरुचा मायूरकण्ठत्विषा मार्जारेक्षणपिङ्गलच्छविजुषा ज्ञेयं त्रिधा छायया । यद्गात्रे गुरुतां दधाति नितरां स्निग्धं तु दोषोज्झितं वैडूर्यं विमलं वदन्ति सुधियः स्वच्छं च तच्छोभनम्
ekaṃ veṇupalāśapeśalarucā māyūrakaṇṭhatviṣā mārjārekṣaṇapiṅgalacchavijuṣā jñeyaṃ tridhā chāyayā / yadgātre gurutāṃ dadhāti nitarāṃ snigdhaṃ tu doṣojjhitaṃ vaiḍūryaṃ vimalaṃ vadanti sudhiyaḥ svacchaṃ ca tacchobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विच्छायं मृच्छिलागर्भे लघु रूक्षं च सक्षतम् । सत्रासं परुषं कृष्णं वैडूर्यं दूरतस् त्यजेत्
vicchāyaṃ mṛcchilāgarbhe laghu rūkṣaṃ ca sakṣatam / satrāsaṃ paruṣaṃ kṛṣṇaṃ vaiḍūryaṃ dūratas tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृष्टं यदात्मना स्वच्छं स्वछायां निकषाश्मनि । स्फुटं प्रदर्शयेद् एतद् वैडूर्यं जात्यमुच्यते
ghṛṣṭaṃ yadātmanā svacchaṃ svachāyāṃ nikaṣāśmani / sphuṭaṃ pradarśayed etad vaiḍūryaṃ jātyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माणिक्यं पद्मबन्धोर् अतिविमलतमं मौक्तिकं शीतभानोर् माहेयस्य प्रवालं मरकतमतुलं कल्पयेदिन्दुसूनोः । देवेज्ये पुष्परागं कुलिशमपि कवेर् नीलम् अर्कात्मजस्य स्वर्भानोश्चापि गोमेदकम् अथ विदुरोद्भावितं किंतु केतोः
māṇikyaṃ padmabandhor ativimalatamaṃ mauktikaṃ śītabhānor māheyasya pravālaṃ marakatamatulaṃ kalpayedindusūnoḥ / devejye puṣparāgaṃ kuliśamapi kaver nīlam arkātmajasya svarbhānoścāpi gomedakam atha vidurodbhāvitaṃ kiṃtu ketoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थम् एतानि रत्नानि तत्तदुद्देशतः क्रमात् । यो दद्याद्बिभृयाद् वापि तस्मिन् सानुग्रहा ग्रहाः
ittham etāni ratnāni tattaduddeśataḥ kramāt / yo dadyādbibhṛyād vāpi tasmin sānugrahā grahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संत्यज्य वज्रम् एकं सर्वत्रान्यत्र संघाते । लाघवमथ कोमलता साधारणदोष एव विज्ञेयः
saṃtyajya vajram ekaṃ sarvatrānyatra saṃghāte / lāghavamatha komalatā sādhāraṇadoṣa eva vijñeyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहितकवज्रमौक्तिकमरकतनीला महोपलाः पञ्च । वैडूर्यपुष्परागप्रवालगोमेदकादयो ऽर्वाञ्चः
lohitakavajramauktikamarakatanīlā mahopalāḥ pañca / vaiḍūryapuṣparāgapravālagomedakādayo 'rvāñcaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमेदप्रवालवायव्यं देवेज्यमणीन्द्रतरणिकान्ताद्याः । नानावर्णगुणाढ्या विज्ञेयाः स्फटिकजातयः प्राज्ञैः
gomedapravālavāyavyaṃ devejyamaṇīndrataraṇikāntādyāḥ / nānāvarṇaguṇāḍhyā vijñeyāḥ sphaṭikajātayaḥ prājñaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फटिकः सितोपलः स्याद् अमलमणिर् निर्मलोपलः स्वच्छः । स्वच्छमणिरमलरत्नं निस्तुषरत्नं शिवप्रियं नवधा
sphaṭikaḥ sitopalaḥ syād amalamaṇir nirmalopalaḥ svacchaḥ / svacchamaṇiramalaratnaṃ nistuṣaratnaṃ śivapriyaṃ navadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फटिकः समवीर्यश्च पित्तदाहार्तिदोषनुत् । तस्याक्षमाला जपतां दत्ते कोटिगुणं फलम्
sphaṭikaḥ samavīryaśca pittadāhārtidoṣanut / tasyākṣamālā japatāṃ datte koṭiguṇaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् गङ्गातोयबिन्दुछविविमलतमं निस्तुषं नेत्रहृद्यं स्निग्धं शुद्धान्तरालं मधुरम् अतिहिमं पित्तदाहास्रहारि । पाषाणैर् यन् निघृष्टं स्फुटितम् अपि निजां स्वच्छतां नैव जह्यात् तज्जात्यं जात्वलभ्यं शुभम् उपचिनुते शैवरत्नं विचित्रम्
yad gaṅgātoyabinduchavivimalatamaṃ nistuṣaṃ netrahṛdyaṃ snigdhaṃ śuddhāntarālaṃ madhuram atihimaṃ pittadāhāsrahāri / pāṣāṇair yan nighṛṣṭaṃ sphuṭitam api nijāṃ svacchatāṃ naiva jahyāt tajjātyaṃ jātvalabhyaṃ śubham upacinute śaivaratnaṃ vicitram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भवति सूर्यकान्तस् तपनमणिस् तपनश्च रविकान्तः । दीप्तोपलोऽग्निगर्भो ज्वलनाश्मा ऽर्कोपलश्च वसुनामा
atha bhavati sūryakāntas tapanamaṇis tapanaśca ravikāntaḥ / dīptopalo'gnigarbho jvalanāśmā 'rkopalaśca vasunāmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यकान्तो भवेदुष्णो निर्मलश्च रसायनः । वातश्लेष्महरो मेध्यः पूजनाद् रवितुष्टिदः
sūryakānto bhaveduṣṇo nirmalaśca rasāyanaḥ / vātaśleṣmaharo medhyaḥ pūjanād ravituṣṭidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धः स्निग्धो निर्व्रणो निस्तुषोऽन्तर्यो निर्मृष्टो व्योम्नि नैर्मल्यम् एति । यः सूर्यांशुस्पर्शनिष्ठ्यूतवह्निर् जात्यः सो ऽयं जायते सूर्यकान्तः
śuddhaḥ snigdho nirvraṇo nistuṣo'ntaryo nirmṛṣṭo vyomni nairmalyam eti / yaḥ sūryāṃśusparśaniṣṭhyūtavahnir jātyaḥ so 'yaṃ jāyate sūryakāntaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैक्रान्तं चैव विक्रान्तं नीचवज्रं कुवज्रकम् । गोनासः क्षुद्रकुलिशं चूर्णवज्रं च गोनसः
vaikrāntaṃ caiva vikrāntaṃ nīcavajraṃ kuvajrakam / gonāsaḥ kṣudrakuliśaṃ cūrṇavajraṃ ca gonasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्राभावे च वैक्रान्तं रसवीर्यादिके समम् । क्षयकुष्ठविषघ्नं च पुष्टिदं सुरसायनम्
vajrābhāve ca vaikrāntaṃ rasavīryādike samam / kṣayakuṣṭhaviṣaghnaṃ ca puṣṭidaṃ surasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्राकारतयैव प्रसह्य हरणाय सर्वरोगाणाम् । यद्विक्रान्तिं धत्ते तद्वैक्रान्तं बुधैरिदं कथितम्
vajrākāratayaiva prasahya haraṇāya sarvarogāṇām / yadvikrāntiṃ dhatte tadvaikrāntaṃ budhairidaṃ kathitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रकान्तश् चन्द्रकान्तश् चन्द्राश्मा चन्द्रजोपलः । शीताश्मा चन्द्रिकाद्रावः शशिकान्तश्च सप्तधा
indrakāntaś candrakāntaś candrāśmā candrajopalaḥ / śītāśmā candrikādrāvaḥ śaśikāntaśca saptadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रकान्तस्तु शिशिरः स्निग्धः पित्तास्रतापहृत् । शिवप्रीतिकरः स्वच्छो ग्रहालक्ष्मीविनाशकृत्
candrakāntastu śiśiraḥ snigdhaḥ pittāsratāpahṛt / śivaprītikaraḥ svaccho grahālakṣmīvināśakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धं श्वेतं पीतमात्रासमेतं धत्ते चित्ते स्वच्छतां यन् मुनीनाम् । यच्च स्रावं याति चन्द्रांशुसङ्गाज् जात्यं रत्नं चन्द्रकान्ताख्यमेतत्
snigdhaṃ śvetaṃ pītamātrāsametaṃ dhatte citte svacchatāṃ yan munīnām / yacca srāvaṃ yāti candrāṃśusaṅgāj jātyaṃ ratnaṃ candrakāntākhyametat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजावर्तो नृपावर्तो राजन्यावर्तकस् तथा । आवर्तमणिर् आवर्तः स्यादित्येषः शराह्वयः
rājāvarto nṛpāvarto rājanyāvartakas tathā / āvartamaṇir āvartaḥ syādityeṣaḥ śarāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजावर्तः कटुः स्निग्धः शिशिरः पित्तनाशनः । सौभाग्यं कुरुते नॄणां भूषणेषु प्रयोजितः
rājāvartaḥ kaṭuḥ snigdhaḥ śiśiraḥ pittanāśanaḥ / saubhāgyaṃ kurute nṝṇāṃ bhūṣaṇeṣu prayojitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गारम् असितमसृणं नीलं गुरु निर्मलं बहुछायम् । शिखिकण्ठसमं सौम्यं राजावर्तं वदन्ति जात्यमणिम्
nirgāram asitamasṛṇaṃ nīlaṃ guru nirmalaṃ bahuchāyam / śikhikaṇṭhasamaṃ saumyaṃ rājāvartaṃ vadanti jātyamaṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेरोजं हरिताश्मं च भस्माङ्गं हरितं द्विधा । पेरोजं सुकषायं स्यान्मधुरं दीपनं परम्
perojaṃ haritāśmaṃ ca bhasmāṅgaṃ haritaṃ dvidhā / perojaṃ sukaṣāyaṃ syānmadhuraṃ dīpanaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थावरं जङ्गमं चैव संयोगाच् च यथा विषम् । तत्सर्वं नाशयेत् शीघ्रं शूलं भूतादिदोषजम्
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva saṃyogāc ca yathā viṣam / tatsarvaṃ nāśayet śīghraṃ śūlaṃ bhūtādidoṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धाः पारदम् अभ्रकं च विविधान् धातूंश् च लोहानि च प्राहुः किंच मणीनपीह सकलान् संस्कारतः सिद्धिदान् । यत् संस्कारविहीनम् एषु हि भवेद् यच्चान्यथा संस्कृतं तन्मर्त्यं विषवन् निहन्ति तदिह ज्ञेया बुधैः संस्क्रियाः
siddhāḥ pāradam abhrakaṃ ca vividhān dhātūṃś ca lohāni ca prāhuḥ kiṃca maṇīnapīha sakalān saṃskārataḥ siddhidān / yat saṃskāravihīnam eṣu hi bhaved yaccānyathā saṃskṛtaṃ tanmartyaṃ viṣavan nihanti tadiha jñeyā budhaiḥ saṃskriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यान् संस्कृतान् शुभगुणान् अथ चान्यथा चेद् दोषांश् च यान् अपि दिशन्ति रसादयो ऽमी । याश् चेह सन्ति खलु संस्कृतयस् तदेतन् नात्राभ्यधायि बहुविस्तरभीतिभाग्भिः
yān saṃskṛtān śubhaguṇān atha cānyathā ced doṣāṃś ca yān api diśanti rasādayo 'mī / yāś ceha santi khalu saṃskṛtayas tadetan nātrābhyadhāyi bahuvistarabhītibhāgbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति लोहधातुरसरत्नतद्भिदाद्यभिधागुणप्रकटनस्फुटाक्षरम् । अवधार्य वर्गम् इमम् आद्यवैद्यकप्रगुणप्रयोगकुशलो भवेद् बुधः
iti lohadhāturasaratnatadbhidādyabhidhāguṇaprakaṭanasphuṭākṣaram / avadhārya vargam imam ādyavaidyakapraguṇaprayogakuśalo bhaved budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्ति ये निजगुणेन रसाध्वगेन नॄणां जरन्त्यपि वपूंषि पुनर्नवानि । तेषामयं निवसतिः कनकादिकानां वर्गः प्रसिध्यति रसायनवर्गनाम्ना
kurvanti ye nijaguṇena rasādhvagena nṝṇāṃ jarantyapi vapūṃṣi punarnavāni / teṣāmayaṃ nivasatiḥ kanakādikānāṃ vargaḥ prasidhyati rasāyanavarganāmnā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं यस्य गुणाः किलान्तरलसत्कल्याणभूयस् तथा चित्ताकर्षणचञ्चवस् त्रिभुवनं भूम्ना परिकुर्वते । तेनात्रैष कृते नृसिंहकृतिना नामादिचूडामणौ संस्थामेति मितस् त्रयोदशतया वर्गः सुवर्णादिकः
nityaṃ yasya guṇāḥ kilāntaralasatkalyāṇabhūyas tathā cittākarṣaṇacañcavas tribhuvanaṃ bhūmnā parikurvate / tenātraiṣa kṛte nṛsiṃhakṛtinā nāmādicūḍāmaṇau saṃsthāmeti mitas trayodaśatayā vargaḥ suvarṇādikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.