Naragari: Rajanighantu 18

मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नराः । द्विपादाश् चेतना भूस्था भूमिजा भूस्पृशो विशः

manuṣyā mānuṣā martyā manujā mānavā narāḥ / dvipādāś cetanā bhūsthā bhūmijā bhūspṛśo viśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषः पूरुषो ना च नरः पञ्चजनः पुमान् । अर्थाश्रयो ऽधिकारी स्यात् कर्मार्हश् च जनो ऽर्थवान्

puruṣaḥ pūruṣo nā ca naraḥ pañcajanaḥ pumān / arthāśrayo 'dhikārī syāt karmārhaś ca jano 'rthavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री योषिद्वनिताबला सुनयना नारी च सीमन्तिनी रामा वामदृगङ्गना च ललना कान्ता पुरंध्री वधूः । सुभ्रूः सा वरवर्णिनी च सुतनुस्तन्वी तनुः कामिनी तन्वङ्गी रमणी कुरङ्गनयना भीरुः प्रिया भामिनी

strī yoṣidvanitābalā sunayanā nārī ca sīmantinī rāmā vāmadṛgaṅganā ca lalanā kāntā puraṃdhrī vadhūḥ / subhrūḥ sā varavarṇinī ca sutanustanvī tanuḥ kāminī tanvaṅgī ramaṇī kuraṅganayanā bhīruḥ priyā bhāminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योषिन्महेला महिला विलासिनी नितम्बिनी सापि च मत्तकाशिनी । जनी सुनेत्रा प्रमदा च सुन्दरी स्याद् अञ्चितभ्रूर् ललिता विलासिनी

yoṣinmahelā mahilā vilāsinī nitambinī sāpi ca mattakāśinī / janī sunetrā pramadā ca sundarī syād añcitabhrūr lalitā vilāsinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानिनी च वरारोहा नताङ्गी च नतोदरा । प्रतीपदर्शिनी श्यामा कामिनी दर्शनी च सा

māninī ca varārohā natāṅgī ca natodarā / pratīpadarśinī śyāmā kāminī darśanī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्ता पतिर्वरः कान्तः परिणेता प्रियो गृही

bhartā patirvaraḥ kāntaḥ pariṇetā priyo gṛhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भार्या पत्नी प्रिया जाया दाराश्च गृहिणी च सा

bhāryā patnī priyā jāyā dārāśca gṛhiṇī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नपुंसकं भवेत् क्लीबं तृतीया प्रकृतिस्तथा । षण्ड्ःअः पण्डश्च नारी तु पोटा स्त्रीपुंसलक्षणा

napuṃsakaṃ bhavet klībaṃ tṛtīyā prakṛtistathā / ṣaṇḍḥaḥ paṇḍaśca nārī tu poṭā strīpuṃsalakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ राज्ञी च पट्टार्हा महिषी राजवल्लभा

atha rājñī ca paṭṭārhā mahiṣī rājavallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगिन्यो ऽन्या विलासिन्यः संभुङ्क्ते यास्तु पार्थिवः

bhoginyo 'nyā vilāsinyaḥ saṃbhuṅkte yāstu pārthivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजभोग्याः सुमुख्यो यास्ता भट्टिन्य इति स्मृताः

rājabhogyāḥ sumukhyo yāstā bhaṭṭinya iti smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेश्या तु गणिका भोग्या वारस्त्री स्मरदीपिका

veśyā tu gaṇikā bhogyā vārastrī smaradīpikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा तु ब्राह्मणो विप्रः षट्कर्मा च द्विजोत्तमः

brahmā tu brāhmaṇo vipraḥ ṣaṭkarmā ca dvijottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा तु सार्वभौमः स्यात् पार्थिवः क्षत्रियो नृपः

rājā tu sārvabhaumaḥ syāt pārthivaḥ kṣatriyo nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यस्तु व्यवहर्ता विड् वार्त्तिको वाणिजो वणिक्

vaiśyastu vyavahartā viḍ vārttiko vāṇijo vaṇik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रः पज्जश्चतुर्थः स्यात् द्विजदास उपासकः

śūdraḥ pajjaścaturthaḥ syāt dvijadāsa upāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रः क्षत्रो वैश्यशूद्रौ च वर्णाश्चत्वारोऽमी तत्र पूर्वे द्विजाः स्युः । एषामेव प्रातिलोम्यानुलोम्याज्जायन्तेऽन्या जातयः संकरेण

vipraḥ kṣatro vaiśyaśūdrau ca varṇāścatvāro'mī tatra pūrve dvijāḥ syuḥ / eṣāmeva prātilomyānulomyājjāyante'nyā jātayaḥ saṃkareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालः पाकोऽर्भको गर्भः पोतकः पृथुकः शिशुः । शावो ऽर्भो बालिशो डिम्भो वटुर् माणवको मतः

bālaḥ pāko'rbhako garbhaḥ potakaḥ pṛthukaḥ śiśuḥ / śāvo 'rbho bāliśo ḍimbho vaṭur māṇavako mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातो ऽर्भकः पक्षदिनेन मासतः पाकस्त्रिभिस्तैरथ पोतकाभिधः । षड्भिस्तु मासैः पृथुकोऽब्दतः शिशुस् त्रिभिर् वटुर् माणवकश् च सप्तभिः

jāto 'rbhakaḥ pakṣadinena māsataḥ pākastribhistairatha potakābhidhaḥ / ṣaḍbhistu māsaiḥ pṛthuko'bdataḥ śiśus tribhir vaṭur māṇavakaś ca saptabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालोऽब्दैः पञ्चदशभिः कुमारस्त्रिंशता स्मृतः । युवा पञ्चाशता वर्षैर् वृद्धः स्यादत उत्तरैः

bālo'bdaiḥ pañcadaśabhiḥ kumārastriṃśatā smṛtaḥ / yuvā pañcāśatā varṣair vṛddhaḥ syādata uttaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौमारं पञ्चमाब्दान्तं पौगण्डं दशमावधि । कैशोरम् आ पञ्चदशाद् यौवनं तु ततः परम्

kaumāraṃ pañcamābdāntaṃ paugaṇḍaṃ daśamāvadhi / kaiśoram ā pañcadaśād yauvanaṃ tu tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युवा वयःस्थस् तरुणो वृद्धस्तु स्थविरो जरन् । प्रवया यातयामश्च जीनो जीर्णश् च जर्जरः

yuvā vayaḥsthas taruṇo vṛddhastu sthaviro jaran / pravayā yātayāmaśca jīno jīrṇaś ca jarjaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालोत्तानशया डिम्भा स्तनपा च स्तनंधयी

bālottānaśayā ḍimbhā stanapā ca stanaṃdhayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्या कुमारी गौरी तु नग्निकानागतार्तवा

kanyā kumārī gaurī tu nagnikānāgatārtavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा मध्यमा वयःस्था च युवती सुस्तनी च सा । चिरण्टी सुवयाः श्यामा प्रौढा दृष्टरजाश्च सा

sā madhyamā vayaḥsthā ca yuvatī sustanī ca sā / ciraṇṭī suvayāḥ śyāmā prauḍhā dṛṣṭarajāśca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुर्विण्यापन्नसत्त्वा स्याद् अन्तर्वत्नी च गर्भिणी

gurviṇyāpannasattvā syād antarvatnī ca garbhiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्फला जरती वृद्धा स्थविरा च गतार्तवा

niṣphalā jaratī vṛddhā sthavirā ca gatārtavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पिता मलिना म्लाना पांशुला च रजस्वला

puṣpitā malinā mlānā pāṃśulā ca rajasvalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्ध्यावकेशिनी शून्या मोघपुष्पा वृथार्तवा

vandhyāvakeśinī śūnyā moghapuṣpā vṛthārtavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनुस् तनूः संहननं शरीरं कलेवरं क्षेत्रवपुःपुराणि । गात्रं च मूर्तिर् घनकायदेहाव् अष्टाङ्गपीडानि च विग्रहश् च

tanus tanūḥ saṃhananaṃ śarīraṃ kalevaraṃ kṣetravapuḥpurāṇi / gātraṃ ca mūrtir ghanakāyadehāv aṣṭāṅgapīḍāni ca vigrahaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गमंसः प्रतीकश् चापघनो ऽवयवो ऽपि च

aṅgamaṃsaḥ pratīkaś cāpaghano 'vayavo 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरः शीर्षकमुण्डं च मूर्धा मौलिश्च मस्तकम् । वराङ्गम् उत्तमाङ्गं च कपालं केशभृत् स्मृतम्

śiraḥ śīrṣakamuṇḍaṃ ca mūrdhā mauliśca mastakam / varāṅgam uttamāṅgaṃ ca kapālaṃ keśabhṛt smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशाः शिरसिजा वालाः कुन्तला मूर्धजाः कचाः । चिकुराः करुहाश् चाथ तद्वेष्टाः कवरीमुखाः

keśāḥ śirasijā vālāḥ kuntalā mūrdhajāḥ kacāḥ / cikurāḥ karuhāś cātha tadveṣṭāḥ kavarīmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृग्दृष्टिर् लोचनं नेत्रं चक्षुर्नयनमम्बकम् । ईक्षणं ग्रहणं चाक्षि दर्शनं च विलोचनम्

dṛgdṛṣṭir locanaṃ netraṃ cakṣurnayanamambakam / īkṣaṇaṃ grahaṇaṃ cākṣi darśanaṃ ca vilocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाङ्गो नेत्रपर्यन्तो नयनोपान्त इत्यपि । तयोर्मध्यगता तारा बिम्बिनी च कनीनिका

apāṅgo netraparyanto nayanopānta ityapi / tayormadhyagatā tārā bimbinī ca kanīnikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भालं ललाटमलिकं कथयन्ति गोधिर् भ्रूश् चिल्लिका च नयनोर्ध्वगरोमराजिः । मध्यं तयोर्भवति कूर्चमथ श्रुतिस्तु श्रोतः श्रवः श्रवणकर्णवचोग्रहाश्च

bhālaṃ lalāṭamalikaṃ kathayanti godhir bhrūś cillikā ca nayanordhvagaromarājiḥ / madhyaṃ tayorbhavati kūrcamatha śrutistu śrotaḥ śravaḥ śravaṇakarṇavacograhāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओष्ठोऽधरो दन्तवासो दन्तवस्त्रं रदच्छदः । तयोरुभयतो देशौ यौ प्रान्तौ सृक्कणी च तौ

oṣṭho'dharo dantavāso dantavastraṃ radacchadaḥ / tayorubhayato deśau yau prāntau sṛkkaṇī ca tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणं गन्धवहो घोणा सिङ्घिणी नासिका च सा

ghrāṇaṃ gandhavaho ghoṇā siṅghiṇī nāsikā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खः कर्णसमीपः स्यात् शिङ्घाणं नासिकामले

śaṅkhaḥ karṇasamīpaḥ syāt śiṅghāṇaṃ nāsikāmale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुण्डमास्यं मुखं वक्त्रं वदनं लपनानने

tuṇḍamāsyaṃ mukhaṃ vaktraṃ vadanaṃ lapanānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओष्ठाधरस्तु चिबुकं गण्डो गल्लः कपोलकः

oṣṭhādharastu cibukaṃ gaṇḍo gallaḥ kapolakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हनूस् तदूर्ध्वं दशनाश्च दन्ता द्विजा रदास्ते रदनास्तथोक्ताः

hanūs tadūrdhvaṃ daśanāśca dantā dvijā radāste radanāstathoktāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिह्वा रसज्ञा रसना च सोक्ता स्यात्काकुदं तालु च तालुकं च

jihvā rasajñā rasanā ca soktā syātkākudaṃ tālu ca tālukaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदूर्ध्वं सूक्ष्मजिह्वा या घण्टिका लम्बिका च सा

tadūrdhvaṃ sūkṣmajihvā yā ghaṇṭikā lambikā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याधोमूलजिह्वा स्यात् प्रतिजिह्वोपजिह्विका

anyādhomūlajihvā syāt pratijihvopajihvikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवटुस्तु शिरःपश्चात्संधिर् घाटा कृकाटिका

avaṭustu śiraḥpaścātsaṃdhir ghāṭā kṛkāṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा च कंधरा कंधिः शिरोधिश्च शिरोधरा

grīvā ca kaṃdharā kaṃdhiḥ śirodhiśca śirodharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठो गलो निगालोऽथ घण्टिका गलशुण्ठिका

kaṇṭho galo nigālo'tha ghaṇṭikā galaśuṇṭhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धमनी तु शिरांसे तु स्कन्धोऽधःशिखरं तथा

dhamanī tu śirāṃse tu skandho'dhaḥśikharaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य संधिस् तु जत्रु स्यात्कक्षा दोर्मूलसंज्ञका

tasya saṃdhis tu jatru syātkakṣā dormūlasaṃjñakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदधस्ताद्भवेत्पार्श्वं पृष्ठं पश्चात्तनोः स्मृतम्

tadadhastādbhavetpārśvaṃ pṛṣṭhaṃ paścāttanoḥ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोर् दोषा च प्रवेष्टश्च बाहुर्बाहा भुजो भुजा

dor doṣā ca praveṣṭaśca bāhurbāhā bhujo bhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिस् तु पञ्चशाखः स्यात् करो हस्तः शयस्तथा

pāṇis tu pañcaśākhaḥ syāt karo hastaḥ śayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करमूले मणिबन्धो भुजमध्ये कूर्परः कफोणिश्च

karamūle maṇibandho bhujamadhye kūrparaḥ kaphoṇiśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादधः प्रकोष्ठः प्रगण्डकः कूर्परांसमध्यं स्यात्

tasmādadhaḥ prakoṣṭhaḥ pragaṇḍakaḥ kūrparāṃsamadhyaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुल्यः करशाखाः स्युः प्रदेशिन्यां तु तर्जनी । परुः स्यादङ्गुलीसंधिः पर्वसंधिश् च कथ्यते

aṅgulyaḥ karaśākhāḥ syuḥ pradeśinyāṃ tu tarjanī / paruḥ syādaṅgulīsaṃdhiḥ parvasaṃdhiś ca kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाङ्गुष्ठप्रदेशिन्यौ मध्यमानामिका तथा । कनिष्ठा चेति पञ्च स्युः क्रमेणाङ्गुलयः स्मृताः

athāṅguṣṭhapradeśinyau madhyamānāmikā tathā / kaniṣṭhā ceti pañca syuḥ krameṇāṅgulayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाङ्कुशाः कररुहाः करजा नखरा नखाः । पाणिजाङ्गुलीसम्भूताः पुनर्भवपुनर्नवाः

kāmāṅkuśāḥ kararuhāḥ karajā nakharā nakhāḥ / pāṇijāṅgulīsambhūtāḥ punarbhavapunarnavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करस्याधः प्रपाणिः स्यादूर्ध्वं करतलं स्मृतम् । रेखाः सामुद्रिके ज्ञेयाः शुभाशुभनिवेदिकाः

karasyādhaḥ prapāṇiḥ syādūrdhvaṃ karatalaṃ smṛtam / rekhāḥ sāmudrike jñeyāḥ śubhāśubhanivedikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनोरसिजवक्षोजपयोधरकुचास् तथा

stanorasijavakṣojapayodharakucās tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनाग्रं चूचुकं वृत्तं शिखा स्तनमुखं च तत्

stanāgraṃ cūcukaṃ vṛttaṃ śikhā stanamukhaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्षो वत्समुरः क्रोडो हृदयं हृद्भुजान्तरम्

vakṣo vatsamuraḥ kroḍo hṛdayaṃ hṛdbhujāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्षिः पिचिण्डो जठरं तुन्दं स्यादुदरं च तत्

kukṣiḥ piciṇḍo jaṭharaṃ tundaṃ syādudaraṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवस्थानं तु मर्म स्यात्कटिप्रान्ते त्रिकं स्मृतम्

jīvasthānaṃ tu marma syātkaṭiprānte trikaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिः स्याद् उदरावर्तस् ततो ऽधो वस्तिरुच्यते । वस्तिश्च वातशीर्षं स्याद् गर्भस्थानं च तत् स्त्रियाः

nābhiḥ syād udarāvartas tato 'dho vastirucyate / vastiśca vātaśīrṣaṃ syād garbhasthānaṃ ca tat striyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भाशयो जरायुश्च गर्भाधारश्च च स्मृतः

garbhāśayo jarāyuśca garbhādhāraśca ca smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिस्तनान्तरं जन्तोरामाशयः इति स्मृतः

nābhistanāntaraṃ jantorāmāśayaḥ iti smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वाशयो ह्य् अधो नाभेर्वस्तिर्मूत्राशयः स्मृतः

pakvāśayo hy adho nābhervastirmūtrāśayaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटिः ककुद्मती श्रोणी नितम्बश्च कटीरकम् । आरोहं श्रोणिफलकं कलत्रं रसनापदम्

kaṭiḥ kakudmatī śroṇī nitambaśca kaṭīrakam / ārohaṃ śroṇiphalakaṃ kalatraṃ rasanāpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नितम्बश्चरमं श्रोणेः स्त्रीणां जघनमग्रतः

nitambaścaramaṃ śroṇeḥ strīṇāṃ jaghanamagrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ककुन्दरौ तु सर्वेषां स्यातां जघनकूपकौ । कटिप्रोथौ स्फिचौ पायुर् गुदापानं तदासनम्

kakundarau tu sarveṣāṃ syātāṃ jaghanakūpakau / kaṭiprothau sphicau pāyur gudāpānaṃ tadāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुदमुष्कद्वयोर्मध्ये यो भागः स भगः स्मृतः

gudamuṣkadvayormadhye yo bhāgaḥ sa bhagaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुष्कोऽण्डमण्डकोषश्च वृषणो बीजपेशिका

muṣko'ṇḍamaṇḍakoṣaśca vṛṣaṇo bījapeśikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिश्नं शेफश्च लिङ्गं च मेढ्रं साधनमेहने

śiśnaṃ śephaśca liṅgaṃ ca meḍhraṃ sādhanamehane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योनिर्भगो वराङ्गं स्यादुपस्थं स्मरमन्दिरम्

yonirbhago varāṅgaṃ syādupasthaṃ smaramandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊरू तु सक्थिनी श्रोणिसक्थ्नोः संधिस् तु वङ्क्षणः । जङ्घोरूमध्यपर्व स्याज्जान्वष्ठीवच्च चक्रिका

ūrū tu sakthinī śroṇisakthnoḥ saṃdhis tu vaṅkṣaṇaḥ / jaṅghorūmadhyaparva syājjānvaṣṭhīvacca cakrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घा तु प्रसृता ज्ञेया तन्मध्ये पिण्डिका तथा

jaṅghā tu prasṛtā jñeyā tanmadhye piṇḍikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घाङ्घ्रिसंधिग्रन्थौ तु घुटिका गुल्फ इत्यपि

jaṅghāṅghrisaṃdhigranthau tu ghuṭikā gulpha ityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्फस्याधस्तु पार्ष्णिः स्यात् पदाग्रं प्रपदं मतम्

gulphasyādhastu pārṣṇiḥ syāt padāgraṃ prapadaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रमश्चरणः पादः पादाङ्घ्रिश् च पदं क्रमः

vikramaścaraṇaḥ pādaḥ pādāṅghriś ca padaṃ kramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोडमङ्कस्तथोत्सङ्गः प्राग्भागो वपुषः स्मृतः

kroḍamaṅkastathotsaṅgaḥ prāgbhāgo vapuṣaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करो भवेत् संहितविस्तृताङ्गुलस् तलश् चपेटः प्रतलः प्रहस्तकः । मुष्टिर्भवेत् संहृतपिण्डिताङ्गुलाव् आकुञ्चितो ऽग्रे प्रसृतः प्रकीर्तितः

karo bhavet saṃhitavistṛtāṅgulas talaś capeṭaḥ pratalaḥ prahastakaḥ / muṣṭirbhavet saṃhṛtapiṇḍitāṅgulāv ākuñcito 'gre prasṛtaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात् तर्जनी मध्यमिका त्व् अनामिका कनिष्ठिकाङ्गुष्ठयुता यदा तदा । प्रादेशतालाभिधगोस्रवस् तथा वितस्तिर् अत्यर्थम् इह क्रमादियम्

syāt tarjanī madhyamikā tv anāmikā kaniṣṭhikāṅguṣṭhayutā yadā tadā / prādeśatālābhidhagosravas tathā vitastir atyartham iha kramādiyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तस् तु विस्तृते पाणाव् आ मध्याङ्गुलिकूर्परम्

hastas tu vistṛte pāṇāv ā madhyāṅgulikūrparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धमुष्टौ सरत्निः स्याद् अरत्निर् अकनिष्ठकः

baddhamuṣṭau saratniḥ syād aratnir akaniṣṭhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यामः सहस्तयोः स्यात्तु तिर्यग्बाह्वोर्यदन्तरम् । ऊर्ध्वं विस्तृतदोष्पाणिर् नृमानं पौरुषं विदुः

vyāmaḥ sahastayoḥ syāttu tiryagbāhvoryadantaram / ūrdhvaṃ vistṛtadoṣpāṇir nṛmānaṃ pauruṣaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवस्थानं तु मर्म स्याज्जीवागारं तद् उच्यते

jīvasthānaṃ tu marma syājjīvāgāraṃ tad ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्मस्थानं च तत्प्रोक्तं भ्रूमध्यादिष्वनेकधा

marmasthānaṃ ca tatproktaṃ bhrūmadhyādiṣvanekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूमध्यकण्डगलशङ्खकचांसपृष्ठग्रीवागुदाण्डपदपाणियुगास्थिसंधीन् । वैद्याः शरेक्षणमितानि वदन्ति मर्मस्थानानि चाङ्गगतिनाशकराणि मर्त्ये

bhrūmadhyakaṇḍagalaśaṅkhakacāṃsapṛṣṭhagrīvāgudāṇḍapadapāṇiyugāsthisaṃdhīn / vaidyāḥ śarekṣaṇamitāni vadanti marmasthānāni cāṅgagatināśakarāṇi martye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाला भवेन्मुखस्रावः सृणिका स्यन्दिनी च सा

lālā bhavenmukhasrāvaḥ sṛṇikā syandinī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेदो घर्मश्च घर्माम्भो दूषिका नेत्रयोर्मलम्

svedo gharmaśca gharmāmbho dūṣikā netrayormalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलं विष्ठा पुरीषं च विट् किट्टं पूतिकं च तत् । मूत्रं तु गुह्यनिष्यन्दः प्रस्रावः स्रवणं स्रवः

malaṃ viṣṭhā purīṣaṃ ca viṭ kiṭṭaṃ pūtikaṃ ca tat / mūtraṃ tu guhyaniṣyandaḥ prasrāvaḥ sravaṇaṃ sravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वली चर्मतरंगः स्यात् त्वगूर्मिस् त्वक्तरंगकः

valī carmataraṃgaḥ syāt tvagūrmis tvaktaraṃgakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलितं च जरा लक्ष्म केशशौक्ल्यं च तद्भवेत्

palitaṃ ca jarā lakṣma keśaśauklyaṃ ca tadbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसासृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जानः शुक्रसंयुताः । शरीरस्थैर्यदाः सम्यक् विज्ञेयाः सप्त धातवः

rasāsṛṅmāṃsamedo'sthimajjānaḥ śukrasaṃyutāḥ / śarīrasthairyadāḥ samyak vijñeyāḥ sapta dhātavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसस्तु रसिका प्रोक्ता स्वेदमाता वपुःस्रवः । चर्माम्भश्चर्मसारश्च रक्तसूर् अस्रमातृका

rasastu rasikā proktā svedamātā vapuḥsravaḥ / carmāmbhaścarmasāraśca raktasūr asramātṛkā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तास्रं रुधिरं त्वग्जं कीलालक्षतजानि तु । शोणितं लोहितं चासृक् शोणं लोहं च चर्मजम्

raktāsraṃ rudhiraṃ tvagjaṃ kīlālakṣatajāni tu / śoṇitaṃ lohitaṃ cāsṛk śoṇaṃ lohaṃ ca carmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसं तु पिशितं क्रव्यं पलं तु रस्यम् अस्रजम् । पललं जाङ्गलं कीरम् आमिषं च तद् उच्यते

māṃsaṃ tu piśitaṃ kravyaṃ palaṃ tu rasyam asrajam / palalaṃ jāṅgalaṃ kīram āmiṣaṃ ca tad ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदस् तु मांससारः स्यान्मांसस्नेहो वसा वपा

medas tu māṃsasāraḥ syānmāṃsasneho vasā vapā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदोजम् अस्थिधातुः स्यात् कुल्यं कीकसकं च तत्

medojam asthidhātuḥ syāt kulyaṃ kīkasakaṃ ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थिसारस् तु मज्जा स्यात् तेजो बीजं तथास्थिजम् । जीवनं देहसारश्च तथास्थिस्नेहसंज्ञकम्

asthisāras tu majjā syāt tejo bījaṃ tathāsthijam / jīvanaṃ dehasāraśca tathāsthisnehasaṃjñakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रं पुंस्त्वं रेतो बीजं वीर्यं च पौरुषं कथितम् । इन्द्रियमन्नविकारो मज्जरसो हर्षणं बलं चैव

śukraṃ puṃstvaṃ reto bījaṃ vīryaṃ ca pauruṣaṃ kathitam / indriyamannavikāro majjaraso harṣaṇaṃ balaṃ caiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसादस्रं ततो मांसं मांसान्मेदोऽस्थि तद्भवम् । अस्थ्नो मज्जा ततः शुक्रम् इत्थम् एषां जनिक्रमः

rasādasraṃ tato māṃsaṃ māṃsānmedo'sthi tadbhavam / asthno majjā tataḥ śukram ittham eṣāṃ janikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलकं क्लोम मस्तिष्कं स्नेहस् तु मस्तकोद्भवः

tilakaṃ kloma mastiṣkaṃ snehas tu mastakodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्त्रं पुरी तद् आख्यातं प्लीहा गुल्म इति स्मृतः

antraṃ purī tad ākhyātaṃ plīhā gulma iti smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसा तु वस्नसा स्नायुर्वत्सोक्ता देहवल्कलम् । सा त्वक् [॥। १० ज़ेइछेन्]

vasā tu vasnasā snāyurvatsoktā dehavalkalam / sā tvak [... 10 Zeichen]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोधिजा मन्या धमनी धरणी धरा । तन्तुकी जीवितज्ञा च नाडी सिंही च कीर्तिता

śirodhijā manyā dhamanī dharaṇī dharā / tantukī jīvitajñā ca nāḍī siṃhī ca kīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डरा तु महास्नायुर्महानाडी च सा स्मृता

kaṇḍarā tu mahāsnāyurmahānāḍī ca sā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरास्थि तु कङ्कालं स्यात्करङ्कोऽस्थिपञ्जरः । स्रोतांसि खानि छिद्राणि कालखण्डं यकृन्मतम्

śarīrāsthi tu kaṅkālaṃ syātkaraṅko'sthipañjaraḥ / srotāṃsi khāni chidrāṇi kālakhaṇḍaṃ yakṛnmatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोऽस्थि तु करोटिः स्यात् शिरस्त्राणं तु शीर्षकम् । तत् खण्डं खर्परं प्राहुः कपालं च तद् ईरितम्

śiro'sthi tu karoṭiḥ syāt śirastrāṇaṃ tu śīrṣakam / tat khaṇḍaṃ kharparaṃ prāhuḥ kapālaṃ ca tad īritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठास्थि तु कसेरुः स्यात्शाखास्थि नलकं स्मृतम्

pṛṣṭhāsthi tu kaseruḥ syātśākhāsthi nalakaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वास्थि पर्शुका प्रोक्तमिति देहाङ्गनिर्णयः

pārśvāsthi parśukā proktamiti dehāṅganirṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा शरीरी क्षेत्रज्ञः पुद्गलः प्राण ईश्वरः । जीवो विभुः पुमानीशः सर्वज्ञः शम्भुरव्ययः

ātmā śarīrī kṣetrajñaḥ pudgalaḥ prāṇa īśvaraḥ / jīvo vibhuḥ pumānīśaḥ sarvajñaḥ śambhuravyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रधानं प्रकृतिर्माया शक्तिश्चैतन्यमित्यपि

pradhānaṃ prakṛtirmāyā śaktiścaitanyamityapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंकारो ऽभिमानः स्याद् अहंताहंमतिस् तथा

ahaṃkāro 'bhimānaḥ syād ahaṃtāhaṃmatis tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानसं हृदयं स्वान्तं चित्तं चेतो मनश्च हृत्

mānasaṃ hṛdayaṃ svāntaṃ cittaṃ ceto manaśca hṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वं रजस्तमश्चेति प्रोक्ताः पुंसस् त्रयो गुणाः

sattvaṃ rajastamaśceti proktāḥ puṃsas trayo guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रं त्वग्रसना नेत्रं नासा चेत्यक्षपञ्चकम्

śrotraṃ tvagrasanā netraṃ nāsā cetyakṣapañcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षं हृषीकं करणं वर्हणं विषयीन्द्रियम्

akṣaṃ hṛṣīkaṃ karaṇaṃ varhaṇaṃ viṣayīndriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दः स्पर्शो रसो रूपं गन्धश् च विषया अमी । इन्द्रियार्था गोचरास्ते पञ्चभूतगुणाः खलु

śabdaḥ sparśo raso rūpaṃ gandhaś ca viṣayā amī / indriyārthā gocarāste pañcabhūtaguṇāḥ khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.