Naragari: Rajanighantu 23

श्रीश्च लक्ष्मीफले ज्ञेया त्व् असनो बीजवृक्षकः । शालूकं पद्मकन्दे स्यात् सदापुष्पो रविद्रुमे

śrīśca lakṣmīphale jñeyā tv asano bījavṛkṣakaḥ / śālūkaṃ padmakande syāt sadāpuṣpo ravidrume

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरको नन्दिवृक्षे गोकण्टो गोक्षुरे तथा । दन्तफलस्तु पिप्पल्यां कसेरुर् भद्रमुस्तके

kuberako nandivṛkṣe gokaṇṭo gokṣure tathā / dantaphalastu pippalyāṃ kaserur bhadramustake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागरोत्था कच्छरुहा अङ्कोले दीर्घकीलके । वल्लकी सल्लकीवृक्षे मातुलुङ्गे तु पूरकः

nāgarotthā kaccharuhā aṅkole dīrghakīlake / vallakī sallakīvṛkṣe mātuluṅge tu pūrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मघ्नी तु कुमारी स्यादङ्कोले गूढमल्लिका । अतिविषा श्वेतवचोपकुञ्ची स्थूलजीरके

brahmaghnī tu kumārī syādaṅkole gūḍhamallikā / ativiṣā śvetavacopakuñcī sthūlajīrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवचः स्यात्पर्पटके लवणं तु पयोधिजम् । बृहत्त्वक् सप्तपर्णे स्यात्काम्भोजी वाकुची तथा

kavacaḥ syātparpaṭake lavaṇaṃ tu payodhijam / bṛhattvak saptaparṇe syātkāmbhojī vākucī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीटपादी हंसपाद्यां कुनटी तु मनःशिला । वैकुण्ठम् अर्जके प्राहुर्भूधात्र्यां तु तमालिनी

kīṭapādī haṃsapādyāṃ kunaṭī tu manaḥśilā / vaikuṇṭham arjake prāhurbhūdhātryāṃ tu tamālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतकुन्दः शरीरे स्यादग्निकाष्ठं तथागुरौ । सूक्ष्मपत्त्री शतावर्यां क्षीरपर्ण्यर्कसंज्ञके

śatakundaḥ śarīre syādagnikāṣṭhaṃ tathāgurau / sūkṣmapattrī śatāvaryāṃ kṣīraparṇyarkasaṃjñake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शौण्डी तु पिप्पली ज्ञेया कस्तूर्यां मदनी तथा । ब्रह्मपर्णी पृश्निपर्ण्यां चित्रपर्णी च सा स्मृता

śauṇḍī tu pippalī jñeyā kastūryāṃ madanī tathā / brahmaparṇī pṛśniparṇyāṃ citraparṇī ca sā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्त्रपर्णः सप्तपर्णे पीलुपर्णी तु तुण्डिका । शाकश्रेष्ठस्तु वृन्ताके शङ्गरः शमिर् उच्यते

chattraparṇaḥ saptaparṇe pīluparṇī tu tuṇḍikā / śākaśreṣṭhastu vṛntāke śaṅgaraḥ śamir ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोरटः स्याद्विट्खदिरे तुण्डिश् चारण्यबिम्बिका । विष्णुगुप्तं तु चाणक्यमूले ऽनन्ता यवासके

goraṭaḥ syādviṭkhadire tuṇḍiś cāraṇyabimbikā / viṣṇuguptaṃ tu cāṇakyamūle 'nantā yavāsake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिकच्छुर् आत्मगुप्ता वातपोथस्तु किंशुके । पीता तु रजनी ज्ञेया बोधिवृक्षस्तु पिप्पलः

kapikacchur ātmaguptā vātapothastu kiṃśuke / pītā tu rajanī jñeyā bodhivṛkṣastu pippalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उशीरे समगन्धिः स्याद्धिङ्गुले चूर्णपारदः । हिङ्गाव् अगूढगन्धः स्याद्गोदन्ते विस्रगन्धिके

uśīre samagandhiḥ syāddhiṅgule cūrṇapāradaḥ / hiṅgāv agūḍhagandhaḥ syādgodante visragandhike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शम्यामीशान इत्याहुर्दिवान्धो घूक उच्यते । पयस्या क्षीरकाकोल्यां शतवेध्यम्लवेतसे

śamyāmīśāna ityāhurdivāndho ghūka ucyate / payasyā kṣīrakākolyāṃ śatavedhyamlavetase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचनी नारिकेले च भूधात्र्यां चारुहा स्मृता । प्रियां प्रियङ्गुके प्राहुः खराह्वा चाजमोदके

rocanī nārikele ca bhūdhātryāṃ cāruhā smṛtā / priyāṃ priyaṅguke prāhuḥ kharāhvā cājamodake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तगरं दण्डहस्ती स्याद्रसोनो लशुने स्मृतः । तपस्विनी जटामांस्यां मेघपुष्ये ऽजशृङ्गिका

tagaraṃ daṇḍahastī syādrasono laśune smṛtaḥ / tapasvinī jaṭāmāṃsyāṃ meghapuṣye 'jaśṛṅgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयं मातुलपुष्पं तु धुस्तूरे चोरके रिपुः । शष्पं बालतृणं प्रोक्तं शैलेयं चाश्मपुष्पके

jñeyaṃ mātulapuṣpaṃ tu dhustūre corake ripuḥ / śaṣpaṃ bālatṛṇaṃ proktaṃ śaileyaṃ cāśmapuṣpake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीपुष्पं तु लवंगे स्याद्बालपुष्पी तु यूथिका । स्थूलपुष्पं तु झेण्डूके चित्रके दारुणः स्मृतः

śrīpuṣpaṃ tu lavaṃge syādbālapuṣpī tu yūthikā / sthūlapuṣpaṃ tu jheṇḍūke citrake dāruṇaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्याद्विषपुष्पं तु पुष्पं श्यामदलान्वितम् । बलभद्रः कदम्बोऽन्यः शाखोटे भूतवृक्षकः

atha syādviṣapuṣpaṃ tu puṣpaṃ śyāmadalānvitam / balabhadraḥ kadambo'nyaḥ śākhoṭe bhūtavṛkṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामा तमालपत्त्रे स्याद्भूर्जे चर्मदलो मतः । आत्मशल्या शतावर्यां पिक्यां कलभवल्लभा

rāmā tamālapattre syādbhūrje carmadalo mataḥ / ātmaśalyā śatāvaryāṃ pikyāṃ kalabhavallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रप्रिया पलाशे च ज्वरारिस्तु गुडूचिका । कण्टकार्यां तु श्वेतायां ज्ञेया तु कपटेश्वरी

viprapriyā palāśe ca jvarāristu guḍūcikā / kaṇṭakāryāṃ tu śvetāyāṃ jñeyā tu kapaṭeśvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुफलं पटोले स्याच्छालिपर्ण्यां स्थिरा मता । गायत्री खदिरे प्रोक्ता स्याद् एर्वारुस्तु कर्कटी

pāṇḍuphalaṃ paṭole syācchāliparṇyāṃ sthirā matā / gāyatrī khadire proktā syād ervārustu karkaṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीवारे ऽरण्यशालिः स्यात्पार्वत्यां गजपिप्पली । स्पृक्कायां देवपुत्री स्यादङ्कोले देवदारु च

nīvāre 'raṇyaśāliḥ syātpārvatyāṃ gajapippalī / spṛkkāyāṃ devaputrī syādaṅkole devadāru ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रीठां प्रकीर्यके प्राहुर् दन्त्यां केशरुहा स्मृता । आम्रस्तु सहकारे स्यात् ज्ञेयस्ताले द्रुमेश्वरः

rīṭhāṃ prakīryake prāhur dantyāṃ keśaruhā smṛtā / āmrastu sahakāre syāt jñeyastāle drumeśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्पुत्रश्चोरके प्रोक्तो माडे चैव वितानकः । माचिषा मण्डके प्रोक्ता मार्जारी मृगनाभिजा

duṣputraścorake prokto māḍe caiva vitānakaḥ / māciṣā maṇḍake proktā mārjārī mṛganābhijā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिन्तिडीके तु बीजाम्लः कदल्यां तु सकृत्फला । जर्तिलश् चारण्यतिले तार्क्ष्यशैलं रसाञ्जने

tintiḍīke tu bījāmlaḥ kadalyāṃ tu sakṛtphalā / jartilaś cāraṇyatile tārkṣyaśailaṃ rasāñjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभीतके कलिन्दः स्याच्छालिर्ज्ञेया तु पाटला । रङ्गमाता तु लाक्षायाम् अग्निज्वाला तु धातकी

vibhītake kalindaḥ syācchālirjñeyā tu pāṭalā / raṅgamātā tu lākṣāyām agnijvālā tu dhātakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिनिशे स्याद्भस्मगर्भा मधूल्यां मधुकर्कटी । सितगुञ्जा काकपीलौ चन्द्रायां तु गुडूचिका

tiniśe syādbhasmagarbhā madhūlyāṃ madhukarkaṭī / sitaguñjā kākapīlau candrāyāṃ tu guḍūcikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नटश्चाशोकवृक्षे स्याद्दाडिमे फलषाडवः । निष्पावे तु पलङ्कः स्यात्कलशी पृश्निपर्णिका

naṭaścāśokavṛkṣe syāddāḍime phalaṣāḍavaḥ / niṣpāve tu palaṅkaḥ syātkalaśī pṛśniparṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजान्ने दीर्घशूकः स्याज्जरणः कृष्णजीरके । पिङ्गा चैव हरिद्रायां श्वेतशूके यवः स्मृतः

rājānne dīrghaśūkaḥ syājjaraṇaḥ kṛṣṇajīrake / piṅgā caiva haridrāyāṃ śvetaśūke yavaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामाके तु त्रिबीजः स्यादाढक्यां तुवरी स्मृता । गोधूमेऽथ मृदुः प्रोक्तः करला त्रिपुटा तथा

śyāmāke tu tribījaḥ syādāḍhakyāṃ tuvarī smṛtā / godhūme'tha mṛduḥ proktaḥ karalā tripuṭā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूपश्रेष्ठो हरिन्मुद्गे राजान्ने ह्रस्वतण्डुलः । मकुष्टो वनमुद्गे स्यान्मकुष्ठे च कृमीलकः

sūpaśreṣṭho harinmudge rājānne hrasvataṇḍulaḥ / makuṣṭo vanamudge syānmakuṣṭhe ca kṛmīlakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णः काश्मीरवृक्षे स्यात् विषतिन्दुर् विषद्रुमे । पलाशे पत्त्रकः प्रोक्तो न्यग्रोधो रोहिणः स्मृतः

kṛṣṇaḥ kāśmīravṛkṣe syāt viṣatindur viṣadrume / palāśe pattrakaḥ prokto nyagrodho rohiṇaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारिकेले रसफलस्तथा ताले तु शम्बरः । विकङ्कतो मृदुफले केसरे बकुलः स्मृतः

nārikele rasaphalastathā tāle tu śambaraḥ / vikaṅkato mṛduphale kesare bakulaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेफाली सिन्धुवारे च मत्स्याक्षे हिलमोचिका । वास्तुके श्वेतचिल्ली स्यात् वेल्लिका स्यादुपोदकी

śephālī sindhuvāre ca matsyākṣe hilamocikā / vāstuke śvetacillī syāt vellikā syādupodakī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरामवल्लिकायां तु मूलपोती तु विश्रुता । मकरन्दः पुष्परसे जात्यां तु सुमना स्मृता

ārāmavallikāyāṃ tu mūlapotī tu viśrutā / makarandaḥ puṣparase jātyāṃ tu sumanā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आम्रातके पीतनकः क्षौद्रे पुष्पासवः स्मृतः । मृदुः कन्या तु सम्प्रोक्ता जीवा स्याज्जीवके तथा

āmrātake pītanakaḥ kṣaudre puṣpāsavaḥ smṛtaḥ / mṛduḥ kanyā tu samproktā jīvā syājjīvake tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नायां तु गुडूची स्यान्नारायण्यां शतावरी । सर्जे तु बस्तकर्णी च शलाटुर् बिल्वके तथा

chinnāyāṃ tu guḍūcī syānnārāyaṇyāṃ śatāvarī / sarje tu bastakarṇī ca śalāṭur bilvake tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्जान्तरे चाश्वकर्णो गोकर्णी समधौ रसे । कृष्णं नीलाञ्जने प्राहुराखुकर्णी तु शम्बरी

sarjāntare cāśvakarṇo gokarṇī samadhau rase / kṛṣṇaṃ nīlāñjane prāhurākhukarṇī tu śambarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गा तु श्यामयक्षी स्याद्भूतो मुस्ताथ दुर्ग्रहः । अपामार्गो ऽथ रक्ता तु मञ्जिष्ठायां शटस्तथा

durgā tu śyāmayakṣī syādbhūto mustātha durgrahaḥ / apāmārgo 'tha raktā tu mañjiṣṭhāyāṃ śaṭastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धुस्तूरे ब्रह्मजा ब्राह्मी गन्धर्वः कोकिले स्मृतः । सरटी तु दुरारोहा बाहुल्यां तर्वटः स्मृतः

dhustūre brahmajā brāhmī gandharvaḥ kokile smṛtaḥ / saraṭī tu durārohā bāhulyāṃ tarvaṭaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्षपं तु दुराधर्षो ह्रीवेरं बालके तथा । हैमवती चाल्परसा भिषङ्माताटरूषके

sarṣapaṃ tu durādharṣo hrīveraṃ bālake tathā / haimavatī cālparasā bhiṣaṅmātāṭarūṣake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मपुत्री तु भार्गी स्याद्धस्तिपर्णी तु कर्कटी । तुलसी बहुमञ्जर्यां कटभ्यां गर्दभी स्मृता

brahmaputrī tu bhārgī syāddhastiparṇī tu karkaṭī / tulasī bahumañjaryāṃ kaṭabhyāṃ gardabhī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्छुघ्नो हवुषायां च शाल्मली च यमद्रुमे । सूक्ष्मैला चैव कोरङ्ग्यां गन्धाढ्यां धूम्रपत्त्रिका

kacchughno havuṣāyāṃ ca śālmalī ca yamadrume / sūkṣmailā caiva koraṅgyāṃ gandhāḍhyāṃ dhūmrapattrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलजा गजपिप्पल्यां क्षीरिणी तु कुटुम्बिनी । देवबलायां त्रायन्ती कटी च खदिरे स्मृता

śailajā gajapippalyāṃ kṣīriṇī tu kuṭumbinī / devabalāyāṃ trāyantī kaṭī ca khadire smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दीवरा करम्भायां कन्दे चेन्दीवरं स्मृतम् । पुष्पान्तरे राजकन्या पार्थिवे तगरं तथा

indīvarā karambhāyāṃ kande cendīvaraṃ smṛtam / puṣpāntare rājakanyā pārthive tagaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सागरे रत्नगर्भश्च रत्नगर्भा तु मेदिनी । सुवर्णे काञ्चनं ज्ञेयं हेमदुग्धा तु काञ्चनी

sāgare ratnagarbhaśca ratnagarbhā tu medinī / suvarṇe kāñcanaṃ jñeyaṃ hemadugdhā tu kāñcanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसारिण्यां राजबला कर्पूरे हिमवालुकः । हिमं कर्पूरके प्राहुर् गोशीर्षं चन्दनं स्मृतम्

prasāriṇyāṃ rājabalā karpūre himavālukaḥ / himaṃ karpūrake prāhur gośīrṣaṃ candanaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मदारुः स्मृतः फञ्ज्यां पण्यन्धा पणधा स्मृता । वत्सादनी गुडूच्यां च सोमवल्ल्यन्त्रवल्लिका

brahmadāruḥ smṛtaḥ phañjyāṃ paṇyandhā paṇadhā smṛtā / vatsādanī guḍūcyāṃ ca somavallyantravallikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नद्याम्रे च समष्ठिलोऽथ रजनी स्यात् कालमेष्यां बुधैर् दुग्धार्हस् तिलके पलाण्डुरिति च स्याद्दीपने चोक्ततः । मोचा हस्तिविषाणके च कथिता भार्ग्यां तु पद्मा स्मृता निम्बे शीर्णदलस्तथात्र कथितः स्याद्धान्यराजो यवे

nadyāmre ca samaṣṭhilo'tha rajanī syāt kālameṣyāṃ budhair dugdhārhas tilake palāṇḍuriti ca syāddīpane coktataḥ / mocā hastiviṣāṇake ca kathitā bhārgyāṃ tu padmā smṛtā nimbe śīrṇadalastathātra kathitaḥ syāddhānyarājo yave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.